{"paper":{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":25,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nPorównując budowę struktur komórkowych, można wskazać podobieństwa i różnice.\nPrzedstaw dwie cechy wspólne w budowie chloroplastu i mitochondrium.","answer":null,"answer_text":"26.\nZa każdą z dwóch prawidłowo przedstawioną cechę wspólną - po 1 pkt.\nPrzykłady cech:\nobecność podwójnej błony białkowo-lipidowej (ąpkt),\nbłona wewnętrzna pofałdowana (ąpkt),\nwnętrze wypełnione substancją białkową (ąpkt),\nzawierają DNA (ąpkt),\nrybosomy (ąpkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (3 pkt)\nPoniżej przedstawiono zdania prawdziwe i błędne, dotyczące porównania budowy i funkcji\nkomórki prokariotycznej i eukariotycznej.\nWybierz spośród sformułowań od A do F dwa, które są błędne. Uzasadnij wybór\nkażdego z nich.\nA. Komórki prokariotyczne mają prostszą budowę niż komórki eukariotyczne.\nB. Komórki prokariotyczne przeprowadzają fermentację, a eukariotyczne oddychają\nwyłącznie tlenowo.\nC. Oba typy komórek mnożą się na drodze podziałów.\nD. Tylko w komórkach eukariotycznych biosynteza białek odbywa się w rybosomach.\nE. Zarówno komórki prokariotyczne, jak i eukariotyczne mogą zawierać chlorofil i\nprzeprowadzać fotosyntezę.\nF. Sposób zapisu informacji genetycznej jest taki sam w obu typach komórek.","answer":"B, D","answer_text":"27.\nZa prawidłowy wybór dwóch błędnych zdań - 1 pkt.\nPrawidłowa odpowiedź: zdania B i D (1 pkt).\nZa trafne uzasadnienie wyboru każdego z dwóch zdań - po 1 pkt.\nPrzykłady uzasadnienia wyboru zdań B i D:\n- zdanie B - wśród obu typów komórek mogą występować takie, które\noddychają tlenowo lub beztlenowo (1 pkt),\n- zadanie D - w komórkach prokariotycznych, podobnie jak w\neukariotycznych, występują rybosomy niezbędne w biosyntezie białek\n(1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nRysunki przedstawiają niektóre typy owoców.\nOkreśl wspólną cechę budowy oraz wspólną funkcję charakterystyczną dla wszystkich\nprzedstawionych wyżej typów owoców.\n2\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"28.\nZa prawidłowe przedstawienie wspólnej cechy budowy owoców - 1 pkt.\nPrzykłady cech:\n- wszystkie owoce zawierają nasiona (1 pkt).\n- wszystkie owoce mają owocnię (1 pkt).\nZa prawidłowe określenie wspólnej funkcji owoców - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: wszystkie owoce umożliwiają rozprzestrzenianie się roślin\n(1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nPełnienie specyficznych funkcji w komórce przez określone składniki chemiczne jest\nzwiązane z ich właściwościami. Na przykład DNA jest nośnikiem informacji genetycznej.\nOkreśl, jakie znaczenie dla pełnienia funkcji biologicznej przez DNA ma jego zdolność\ndo replikacji oraz do transkrypcji.","answer":null,"answer_text":"29.\nZa prawidłowo określoną funkcję związaną ze zdolnością DNA do replikacji\n- 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: replikacja umożliwia przekazanie kompletnej informacji\ngenetycznej komórkom potomnym powstałym w wyniku podziału\n(mitotycznego) (1 pkt).\nZa prawidłowo określoną funkcję związaną ze zdolnością DNA do transkrypcji -\n1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: transkrypcja umożliwia wytworzenie matrycy do syntezy\nbiałka (jest jednym z warunków ekspresji informacji genetycznej)\n(1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nPoniższy rysunek obrazuje w sposób uproszczony budowę nabłonka jednowarstwowego,\nwielorzędowego wyścielającego, między innymi, drogi oddechowe.\nWyjaśnij, na czym polega adaptacja w budowie nabłonka dróg oddechowych do\npełnienia określonych funkcji przez tę tkankę.\nW odpowiedzi uwzględnij dwa elementy budowy nabłonka oddechowego przedstawione\nna rysunku.\nArkusz II\n3","answer":null,"answer_text":"30.\nZa prawidłowe przedstawienie każdej z dwóch adaptacji nabłonka do pełnionej\nfunkcji - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- obecność rzęsek ułatwia wyłapywanie zanieczyszczeń pyłowych z wdychanego\npowietrza (1 pkt),\n- obecność gruczołów śluzowych (ich wydzielina powleka powierzchnię\nnabłonka) umożliwia nawilgocenie wdychanego powietrza (zlepianie\nzanieczyszczeń pyłowych, co ułatwia ich usuwanie) (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nSchematy A i B przedstawiają zdolność kiełkowania nasion trawy - kostrzewy czerwonej\nrozłogowej (Festuca rubra fallax).\nSchemat A - zdolność kiełkowania nasion o różnej zawartości wody (8%, 10%, 14%)\nprzechowywanych w temperaturze 30o C.\nSchemat B - zdolność kiełkowania nasion zawierających 14% wody, przechowywanych\nw różnej temperaturze (2o C, 10o C, 30o C).\nOkreśl, na czym polegają zależności między zdolnością kiełkowania nasion badanego\ngatunku trawy a:\nzawartością wody w tych nasionach,\ntemperaturą przechowywania nasion.","answer":null,"answer_text":"31.\nZa każdą z dwóch prawidłowo ustaloną zależność - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- mniejsza zawartość wody w nasionach warunkuje dłuższe zachowanie\nzdolności nasion do kiełkowania (1 pkt),\n- niższa temperatura przechowywania nasion warunkuje dłuższe zachowanie\nzdolności nasion do kiełkowania (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"32","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (3 pkt)\nPodaj właściwe informacje, wynikające z porównania procesu fotosyntezy i\nchemosyntezy, jakie należałoby wpisać w rubryki tabeli oznaczone literami: A, B, C, D,\nE, F.\nCechy\nFotosynteza\nChemosynteza\nPierwotne źródło energii do syntezy\nzwiązków organicznych\nA\nB\nZnaczenie procesu dla\nprzeprowadzającego go organizmu\nC\nD\nRola procesu w funkcjonowaniu\nekosystemu\nE\nF\n4\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"32.\nZa każdą z trzech prawidłowo opisaną cechę fotosyntezy i chemosyntezy -\npo 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- pierwotne źródło energii: A - światło, B - energia wiązań chemicznych\nw prostych związkach mineralnych (1 pkt),\n- znaczenie procesu dla organizmu: C i D - wytwarzanie związków\norganicznych potrzebnych organizmowi (odżywianie, gromadzenie\nw syntetyzowanych związkach organicznych energii potrzebnej organizmowi)\n(1 pkt),\n- znaczenie dla ekosystemu: E - źródło pokarmu (związków organicznych,\ntlenu) dla heterotrofów (umożliwia przepływ energii przez ekosystem),\nF - przekształcanie występujących w podłożu związków nieprzyswajalnych\n(trujących) dla roślin w związki przyswajalne (nietrujące) czyli obieg\npierwiastków w przyrodzie (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"33","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (2 pkt)\nChoroby układu krążenia występują obecnie u ludzi z niepokojąco wysoką częstością.\nJednym ze sposobów obniżenia ryzyka zaburzeń w pracy serca i naczyń krwionośnych jest\nstosowanie właściwej diety.\nWybierz z proponowanych trzech jogurtów ten, który jest najbardziej wskazany dla\nosoby zagrożonej miażdżycą naczyń krwionośnych. Odpowiedź uzasadnij jednym\nargumentem.\nWartość odżywcza 100 gramów jogurtu\nSkład i wartość energetyczna\nJogurt 1\nJogurt 2\nJogurt 3\nBiałko /g/\nTłuszcz /g/\nWęglowodany /g/\nWartość energetyczna /kcal/\n3,3\n3,5\n15,9\n109\n7,7\n2,5\n15,3\n91\n4,4\n0,1\n7,3\n48","answer":null,"answer_text":"33.\nZa wybór jogurtu 3 - 1 pkt.\nZa prawidłowe uzasadnienie - 1 pkt.\nPrzykłady uzasadnienia:\ndieta przeciwmiażdżycowa powinna zawierać mało tłuszczów, mało\nwęglowodanów, a jogurt nr 3 w porównaniu z pozostałymi ma najniższą\nzawartość tłuszczu (1 pkt),\njogurt ten jest najmniej kaloryczny w porównaniu z pozostałymi, jego\nspożywanie nie powinno prowadzić do gromadzenia tłuszczów w organizmie\n(co zapobiega miażdżycy) (1 pkt).\n2","solution":"jogurt 3","image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nZwiązkami pokarmowymi roślin są między innymi różne sole mineralne pobierane z gleby.\nCiekawe jest, że organizmy fotoautotroficzne nie do końca wybiórczo pobierają składniki\nmineralne i dlatego obok rzeczywiście potrzebnych, pobierają też takie, które wykazują\nwłaściwości toksyczne. Należą do nich między innymi związki glinu, których wpływ na\nrozwój sadzonek sosny ilustrują poniższe rysunki.\nSformułuj dwie hipotezy, których potwierdzeniem mogą być wyniki doświadczenia\nzilustrowane rysunkami.\nArkusz II\n5","answer":null,"answer_text":"34.\nZa każdą z dwóch prawidłowo sformułowaną i trafną hipotezę - po 1 pkt.\nPrzykłady hipotez:\n- zwiększona zawartość glinu w glebie wpływa ograniczająco na rozwój systemu\nkorzeniowego sosny (1 pkt),\nim większa zawartość glinu w glebie, tym silniejsze zahamowanie wzrostu\n(rozwoju) sadzonek sosny (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"35","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (3 pkt)\nKwas pirogronowy jest metabolitem pośrednim fermentacji i oddychania tlenowego.\nPorównując przekształcenia kwasu pirogronowego w dwóch formach oddychania, ustal,\njakie informacje należałoby wpisać do poniższego schematu w miejsca oznaczone\ncyframi od 1 do 6.\nKWAS PIROGRONOWY\nfermentacja\noddychanie\nmlekowa\ntlenowe\nkońcowy dwutlenek węgla, ATP\nprodukt\n1\n2\nczy zachodzi fosforylacja\noksydacyjna\n3\n4\nmiejsce zachodzenia\nprzemian w komórce 5\n6","answer":null,"answer_text":"35.\nZa prawidłowe przypisanie każdej z trzech par informacji, dotyczących\nfermentacji mlekowej i oddychania tlenowego - po 1 pkt.\nPoprawna odpowiedź:\n- 1 - kwas mlekowy, 2 - woda (1 pkt),\n- 3 - nie, 4 - tak (1 pkt),\n- 5 - cytoplazma, 6 - mitochondrium (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/36","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"36","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (2 pkt)\nPoniższy tekst przedstawia opis pewnych obserwacji mikroskopowych.\nZaplanowano obserwację tkanki nabłonkowej i mięśniowej. Tkanki te pobrano z organizmów\nzwierzęcych, różniących się aktywnością życiową. Po odpowiednim spreparowaniu\npobranego materiału przeprowadzono obserwacje mikroskopowe, w czasie których liczono\nmitochondria w obserwowanych komórkach.\nSformułuj dwa problemy badawcze, do rozwiązania których mogłyby być wykorzystane\nopisane obserwacje.\n6\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"36.\nZa każdy z dwóch trafnie sformułowany problem - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nzależność między aktywnością życiową organizmów a ilością\nmitochondriów w komórkach różnych rodzajów tkanek (ąpkt),\nzależność między intensywnością oddychania komórkowego a rodzajem\ntkanki (ąpkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/37","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"37","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 37. (2 pkt)\nZaplanuj doświadczenie, sprawdzające słuszność hipotezy - Im roślina ma większą\npowierzchnię ulistnienia, tym więcej pobiera wody. W planie uwzględnij zestaw\ndoświadczalny i sposób ustalania wyników.","answer":null,"answer_text":"37.\nZa trafny zestaw doświadczalny do sprawdzanej hipotezy - 1 pkt.\nZa trafny sposób ustalania wyników - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- zestaw doświadczalny - co najmniej dwie rośliny tego samego gatunku z różną\nliczbą liści (o różnej powierzchni liści) umieszczone w naczyniach\n(probówkach) z jednakową ilością wody (1 pkt).\n- ustalanie wyników - po określonym czasie trwania doświadczenia zmierzenie\n(ustalenie) ilości pozostałej wody w poszczególnych naczyniach (probówkach)\n(1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/38","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"38","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 38. (3 pkt)\nJedną z istotnych funkcji układu krążenia, a dokładniej płynącej w nim krwi, jest obrona\norganizmu przed ciałami obcymi (antygenami).\nPoniższy wykres obrazuje wytwarzanie przeciwciał w odpowiedzi pierwotnej i wtórnej\nna kolejne dawki antygenu.\nLinia ciągła obrazuje pierwotną odpowiedź immunologiczną wywołaną podaniem antygenu 1.\nLinia przerywana obrazuje wtórną odpowiedź immunologiczną wywołaną ponownym\npodaniem antygenu 1.\nOkreśl, co obrazuje kropkowana linia wykresu, oraz sformułuj dwa wnioski, dotyczące\nprzebiegu pierwotnej i wtórnej odpowiedzi immunologicznej na ten sam antygen.\nArkusz II\n7","answer":null,"answer_text":"38.\nZa prawidłowe określenie, co ilustruje linia kropkowana wykresu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: linia obrazuje pierwotną odpowiedź immunologiczną na\nantygen 2 (1 pkt).\nZa prawidłowe sformułowanie każdego z dwóch wniosków - po 1 pkt.\nPrzykłady wniosków:\n- maksymalny poziom przeciwciał w pierwotnej odpowiedzi immunologicznej\njest niższy niż w odpowiedzi wtórnej (1 pkt),\n- wtórna odpowiedź immunologiczna jest skuteczniejsza od pierwotnej (wyższy\npoziom przeciwciał) (1 pkt),\n- w obu rodzajach odpowiedzi immunologicznej poziom przeciwciał jest\nzmienny, ma fazę wzrostu, maksimum i spadku (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/39","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"39","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 39. (3 pkt)\nSkład chemiczny moczu ulega zmianie w czasie jego przepływu kanalikiem nefronu.\nOkreśl (używając słów - mniejsza, większa) zawartość wody, mocznika i aminokwasów\nw miejscu A nefronu w stosunku do miejsca B.","answer":null,"answer_text":"39.\nZa poprawnie określoną zawartość każdego z trzech składników - po 1 pkt.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n- woda - zawartość w miejscu A jest większa niż w miejscu B (1 pkt),\n- mocznik - - zawartość w miejscu A jest mniejsza niż w miejscu B (1 pkt),\n- aminokwasy - zawartość w miejscu A jest większa niż w miejscu B (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/40","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"40","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 40. (3 pkt)\nGady, jako pierwsze kręgowce typowo lądowe, charakteryzuje inny niż u ryb i płazów sposób\nzapłodnienia i rozwoju zarodkowego.\nPrzedstaw dwie cechy rozrodu gadów, mające związek z życiem na lądzie, i uzasadnij\nich wartość adaptacyjną.\n8\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"40.\nZa wskazanie właściwych dwóch cech rozrodu gadów - 1 pkt.\nPrzykłady cech: zapłodnienie wewnętrzne, wykształcenie błon płodowych\n(1 pkt).\nZa prawidłowe uzasadnienie wartości adaptacyjnej każdej z dwóch wskazanych\ncech gadów - po 1 pkt.\nPrzykłady uzasadnienia:\n- zapłodnienie wewnętrzne - plemniki nie są narażone na wysychanie\nw środowisku lądowym, ponadto docierają szybko (i skutecznie) do komórki\njajowej (1 pkt),\n- wykształcenie błon płodowych - zapewniają one odpowiednie warunki\n(wilgotność, dostęp substancji odżywczych, zbieranie produktów przemiany\nmaterii, dostęp tlenu), rozwijającemu się zarodkowi w środowisku lądowym\n(w jaju na lądzie) (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-40.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/41","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"41","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 41. (3 pkt)\nRysunki przedstawiają schemat budowy (A) i narys (B) kwiatu rośliny okrytonasiennej\ndwuliściennej.\nNarys jest planem budowy kwiatu „widzianym z góry”. Przy pomocy symboli graficznych\nprzedstawia się w narysie ilość poszczególnych elementów kwiatu i sposób ich ułożenia.\nRys. A\nRys. B\nPrzyporządkuj oznaczeniom literowym z rysunku B, odpowiadające tym samym\nelementom kwiatu oznaczenia cyfrowe z rysunku A, oraz wyjaśnij, z czego ewolucyjnie\nrozwinęła się część kwiatu oznaczona cyfrą 5.","answer":"B, A","answer_text":"41.\nZa prawidłowe przyporządkowanie każdych dwóch z czterech elementów kwiatu\nz rysunku B i A - po 1 pkt.\nPoprawne zestawienie: a - 4, b - 5, c - 2, d - 3.\nZa poprawne wyjaśnienie ewolucyjnego pochodzenia słupka - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: słupek powstał ze zrośnięcia się owocolistków (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-41.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/42","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"42","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 42. (2 pkt)\nGeotropizm jest reakcją ruchową organów roślin na działanie siły przyciągania ziemskiego.\nNierównomierny wzrost korzenia i łodygi ma związek z nierównomiernym rozmieszczeniem\nw tych organach hormonów wzrostu zwanych auksynami, które przemieszczają się w roślinie\nzgodnie z kierunkiem działania siły grawitacji.\nRysunki przedstawiają siewki gorczycy:\nA - usytuowanej pionowo, B i C - usytuowanych poziomo (B - wczesna faza doświadczenia,\nC - późna faza doświadczenia).\nWyjaśnij mechanizm wygięcia się pędu (uwzględniając rolę auksyn) oraz uzasadnij,\nktóra z reakcji - pędu czy korzenia - jest przykładem geotropizmu ujemnego.\nArkusz II\n9","answer":null,"answer_text":"42.\nZa prawidłowe wyjaśnienie mechanizmu wygięcia się pędu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\n- zwiększone stężenie auksyn po dolnej stronie pędu powoduje szybszy jej\nwzrost (w porównaniu ze stroną górną) i wygięcie pędu w górę (1 pkt).\nZa trafne wskazanie i uzasadnienie, która reakcja jest przykładem geotropizmu\nujemnego - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: geotropizmem ujemnym jest reakcja pędu na siłę\nprzyciągania ziemskiego, gdyż kierunek wygięcia pędu (w górę) jest przeciwny\ndo kierunku działającego bodźca (siły grawitacji) (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-42.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/43","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"43","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 43. (3 pkt)\nNa podstawie informacji zawartych w poniższym tekście zilustruj schematem\nmechanizm regulacji hormonalnej u człowieka.\nPodwzgórze jest elementem układu nerwowego, współpracującym z układem hormonalnym.\nWzrost stężenia hormonów podwzgórzowych (liberyn) w krwi płynącej z podwzgórza\ndo przedniego płata przysadki mózgowej powoduje zwiększone wydzielanie przez przysadkę\nhormonów tropowych. Hormony te docierając do docelowych gruczołów dokrewnych,\nstymulują syntezę i uwalnianie ich wydzielin (hormonu X) do krwi.\nPodwyższony we krwi poziom hormonu X wpływa hamująco na uwalnianie hormonów\npodwzgórzowych i przysadkowych. Obniżony poziom hormonu X uruchamia mechanizm\npobudzenia podwzgórza do produkcji hormonów.","answer":null,"answer_text":"43.\nZa prawidłowe narysowanie schematu uwzględniającego:\n- we właściwej kolejności wymienione w tekście elementy, uczestniczące\nw regulacji: podwzgórze, przysadka mózgowa (przedni płat), hormony tropowe,\ngruczoł docelowy, hormon X, jego podwyższony i obniżony poziom (w krwi) -\n1 pkt,\n- drogi hamowania funkcji wydzielniczej podwzgórza i przysadki - 1 pkt,\n- drogę pobudzania funkcji wydzielniczych podwzgórza - 1 pkt.\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-43.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/44","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"44","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 44. (3 pkt)\nW stacji hodowli roślin sprawdzano, czy groch, wydający nasiona okrągłe (cecha dominująca\n- A) jest mieszańcem (heterozygotą), czy czystą rasą (homozygotą) ze względu na gen,\nwarunkujący kształt nasion grochu. W tym celu skrzyżowano ten groch z grochem\no nasionach kanciastych (cecha recesywna - a).W wyniku krzyżówki otrzymano 103 rośliny,\nwydające nasiona okrągłe i 105 roślin, wydających nasiona kanciaste.\nNa podstawie wyników doświadczenia ustal, czy badany groch jest homozygotyczny,\nczy heterozygotyczny. Odpowiedź uzasadnij i zilustruj krzyżówką.\n10\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"44.\nZa stwierdzenie, że badany groch jest heterozygotyczny - 1 pkt.\nZa trafne uzasadnienie odpowiedzi - 1 pkt.\nPrzykłady uzasadnienia:\n- groch jest heterozygotyczny, ponieważ potomstwo jest zróżnicowane (połowa\npotomstwa ma nasiona okrągłe, połowa zaś kanciaste) (1 pkt);\n- gdyby był homozygotyczny, wszystkie potomne organizmy byłyby jednakowe\n(1 pkt).\nZa poprawnie zapisaną krzyżówkę - 1 pkt.\nPrzykład zapisu:\nP: Aa x aa Aa - groch okrągły, aa - groch kanciasty\nFą Aa Aa aa aa stosunek fenotypów 1:1 (1 pkt)\n3","solution":"Badany groch jest heterozygotyczny.","image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-44.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/45","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"45","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 45. (2 pkt)\nWiele istotnych informacji z zakresu genetyki człowieka dostarczają obserwacje bliźniąt. Są\none szczególnie przydatne przy analizie genetycznej cech poligenicznych (warunkowanych\nprzez kilka par genów) oraz przy określaniu udziału genotypu i środowiska w kształtowaniu\nposzczególnych fenotypów.\nBliźnięta mogą rozwinąć się z pojedynczej zapłodnionej komórki jajowej, która we\nwczesnych etapach rozwoju dała początek dwóm osobnikom (bliźnięta jednojajowe) lub\nz dwóch niezależnie zapłodnionych jaj, które w tym samym czasie zagnieździły się w macicy\n(bliźnięta dwujajowe).\nUzasadnij, przytaczając dwa argumenty, dlaczego bliźnięta jednojajowe mogą być\nobiektem obserwacji naukowej prowadzonej w celu określenia znaczenia genotypu\ni środowiska w kształtowaniu się fenotypu organizmu.","answer":null,"answer_text":"45.\nZa każdy z dwóch trafny argument po - 1 pkt.\nPrzykłady argumentów:\nsą to osobniki najbardziej spokrewnione (mają taki sam genotyp) (1 pkt),\newentualne różnice fenotypowe są wynikiem wpływu środowiska (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-45.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/46","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"46","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 46. (2 pkt)\nOrganizmy transgeniczne powstają po wprowadzeniu obcego genu, który następnie ulega\nreprodukcji zgodnie z prawami dziedziczenia.\nTą drogą uzyskano na przykład bawełnę, zawierającą w swoich włóknach niewielką\ndomieszkę polihydroksymaślanu, pomidory o przedłużonym czasie przechowywania, tytoń\nodporny na herbicydy, a także zwierzęta transgeniczne, na przykład myszy, których mleko\nzawiera białko ważne dla produkcji pewnych leków oraz bakterie (na przykład Escherichia\ncoli), produkujące insulinę typu ludzkiego.\nOd pewnego czasu między innymi w Europie i w USA podnoszą się głosy sprzeciwu wobec\ntakich eksperymentów.\nNiezależnie od swojego poglądu na transgeniczność sformułuj dwa argumenty,\npopierające opinię, że prace nad uzyskiwaniem organizmów transgenicznych są\nuzasadnione.\nArkusz II\n11","answer":null,"answer_text":"46.\nZa każdy z dwóch trafny argument po - 1 pkt.\nPrzykłady argumentów:\n- uzyskiwanie organizmów transgenicznych umożliwia podniesienie wartości\nużytkowej niektórych roślin uprawnych (1 pkt),\n- organizmy transgeniczne mogą być pomocne w rozwiązaniu problemu\nprodukcji niektórych leków (1 pkt),\nprace nad organizmami transgenicznymi przyczyniają się do rozwoju\nnauki (inżynieria genetyczna, biotechnologia itd.) (1 pkt).\nJeżeli zostaną podane przykłady z tekstu to taka odpowiedź jest również\nuznawana.\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-46.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/47","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"47","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 47. (2 pkt)\nDiagram ilustruje stopień pokrewieństwa między różnymi rodzajami organizmów.\nSporządzono go na podstawie porównania sekwencji aminokwasów w cytochromie c.\nNa podstawie analizy diagramu ustal, czy stopień pokrewieństwa między ćmą i muchą\njest większy, czy mniejszy niż między koniem i osłem. Uzasadnij odpowiedź.","answer":null,"answer_text":"47.\nZa prawidłowe określenie stopnia pokrewieństwa między wskazanymi parami\norganizmów - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\n- stopień pokrewieństwa między ćmą i muchą jest mniejszy niż między koniem i\nosłem (ąpkt).\nZa trafne uzasadnienie odpowiedzi -1 pkt.\nPrzykład uzasadnienia:\n- w cytochromach c ćmy i muchy jest więcej różnych aminokwasów niż w\ncytochromach c konia i osła (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-47.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/48","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"48","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 48. (2 pkt)\nSukcesja ekologiczna jest procesem stopniowego rozwoju biocenozy w czasie.\nObserwowano dwa obszary przyrodnicze: I - nagie zbocze skalne i II - pogorzelisko leśne.\nW obu przypadkach stwierdzono postępujące powoli zmiany w wyglądzie obserwowanych\nterenów i zasiedleniu ich przez żywe organizmy, chociaż mamy tu do czynienia z różnymi\ntypami sukcesji.\nPodaj nazwy rodzajów sukcesji, zachodzących na obszarach I i II oraz określ\npodstawową różnicę między nimi.\n12\nArkusz II","answer":null,"answer_text":"48.\nZa prawidłowe rozpoznanie i nazwanie rodzaju sukcesji na obu obszarach - po 1\npkt.\nPoprawna odpowiedź: I obszar - sukcesja pierwotna, II obszar - sukcesja\nwtórna) (1 pkt).\nZa określenie różnicy między rodzajami sukcesji - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: sukcesja pierwotna ma miejsce na terenie\n(niezasiedlonym), na którym wcześniej nie występowała żadna biocenoza;\nsukcesja wtórna zachodzi tam, gdzie występuje jakaś biocenoza (i prowadzi do\njej zmiany) (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-48.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/49","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"49","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 49. (3 pkt)\nTabela przedstawia strukturę zużycia podstawowych nośników energii w gospodarce\nświatowej w latach 1972-2000 (w %).\nRok\nWęgiel\nRopa naftowa\nGaz ziemny\nEnergia jądrowa Inne źródła energii *\n1972\n24,6\n42,7\n17,1\n0,7\n9,7\n1985\n23,6\n44,3\n15,8\n4,6\n6,8\n2000\n25,9\n10,6\n12,5\n31,4\n10,0\n* Na przykład energia: geotermiczna, słoneczna, wiatrowa\nNa podstawie powyższych danych określ tendencję zmian w strukturze zużycia\nnośników energii oraz podaj dwie prawdopodobne przyczyny takiego kierunku zmian.","answer":null,"answer_text":"49.\nZa prawidłowe określenie tendencji zmian - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi: wzrost zużycia energii jądrowej i energii pochodzącej ze\nźródeł niekonwencjonalnych (spadek wykorzystania ropy naftowej i gazu\nziemnego jako nośników energii) (1 pkt).\nZa trafne określenie każdej z dwóch przyczyn - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- wzrost zainteresowania niekonwencjonalnymi źródłami energii w związku z\npowszechną opinią, że są one bardziej ekologiczne (1 pkt),\n- niższe całkowite koszty uzyskiwania energii jądrowej w porównaniu z\nuzyskiwaniem energii, na przykład ze spalania węgla (1 pkt)\n- wyczerpywalność zasobów (1 pkt).\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-49.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad/50","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-rozszerzona","number":"50","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 50. (2 pkt)\nJeden z popularnych naszych tygodników opublikował ostatnio raport o stanie polskich\nogrodów zoologicznych po hasłem „Uwolnić misia”. Raport wywołał szeroką dyskusję na\ntemat roli ogrodów zoologicznych w życiu współczesnych społeczeństw oraz losów zwierząt\nhodowanych w tych ogrodach.\nCzy ogrody zoologiczne należy zlikwidować?\nSformułuj własny pogląd na ten temat, podając dwa argumenty.\nArkusz II\n13\nBRUDNOPIS\n14\nArkusz II\nBRUDNOPIS\nArkusz II\n15","answer":null,"answer_text":"50.\nZa każdy z dwóch racjonalny argument (niezależnie od poglądu za, czy przeciw)\n- po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nogrody zoologiczne mogą pełnić rolę banków genów gatunków ginących\n(1 pkt),\nogrody zoologiczne mogą być miejscem reprodukcji zwierząt należących do\ngatunków ginących (1 pkt),\nobserwacja zwierząt pozwala dokładniej poznać ich biologię (1 pkt),\nwyrządzamy krzywdę zwierzętom, zamykając je w klatkach (1 pkt).\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-rozszerzona/zad-50.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}