{"paper":{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":17,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1 (0 - 2 pkt.)\nRozmnażanie płciowe jest przyczyną zmienności.\nWymień dwa zjawiska warunkujące zmienność w procesie rozmnażania płciowego.\npoufne, strona I z 19","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1 (0 - 2 pkt.)\nRozmnażanie płciowe jest przyczyną zmienności.\nWymień dwa zjawiska warunkujące zmienność w procesie rozmnażania płciowego.\npoufne, strona I z 19","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":1,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2 (0 - 3 pkt.)\nSchemat przedstawia przemianę faz jądrowych połączonych z przemianą pokoleń.\ngamety zapłodnienie\nzygota\n1 roślina 2\nhaploidalna roślina\ndiploidalna\nmejospory mejoza\ni\no\n3\n3\nE\n8 a) Wyjaśnij pojęcie „przemiana pokoleń”.\nz A\nS\nN\n‘N\nz A\nE\nN\n3 b) Podaj nazwy pokoleń zaznaczonych na powyższym schemacie i określ ich liczby\niz chromosomów.\nGd\no Dm zwa zzwcwni a licZDA chrOMOSOMÓW - oo. se ceceseeeeteseseeteseeeeteteeeeees\n2\n= 27 aaa enewie1 liczba CATOMOSOMOW - auc","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2 (0 - 3 pkt.)\nSchemat przedstawia przemianę faz jądrowych połączonych z przemianą pokoleń.\ngamety zapłodnienie\nzygota\n1 roślina 2\nhaploidalna roślina\ndiploidalna\nmejospory mejoza\ni\no\n3\n3\nE\n8 a) Wyjaśnij pojęcie „przemiana pokoleń”.\nz A\nS\nN\n‘N\nz A\nE\nN\n3 b) Podaj nazwy pokoleń zaznaczonych na powyższym schemacie i określ ich liczby\niz chromosomów.\nGd\no Dm zwa zzwcwni a licZDA chrOMOSOMÓW - oo. se ceceseeeeteseseeteseeeeteteeeeees\n2\n= 27 aaa enewie1 liczba CATOMOSOMOW - auc","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3 (0 - 4 pkt.)\nUzupełnij tabelę, wpisując w odpowiednie kolumny wymienione poniżej nazwy roślin:\nwidłak wroniec, sosna zwyczajna, płonnik pospolity, torfowiec błotny, salwinia pływająca,\nskrzyp polny, lipa szerokolistna, długosz królewski.\nDominacja gametofitu Dominacja sporofitu\nvo\n3\nŹ\nGd .\n3 Zadanie 4 (0 - 4 pkt.)\n8 Schemat przedstawia cykl rozwojowy u paproci. Poszczególne elementy cyklu oznaczono\na cyframi od 1 do 6.\n[oj\nR a) Przyporządkuj wybranym cyfrom odpowiadające im określenia od a do i.\no\n3, a - zarodek (zygota)\nEj b - zarodnik\n> ij - dojrzała paproć\n> 3 a c ojrzała pap\neA bes d -rodnia\nE i - a\" e - plemnia\n‘> z f - zarodnia\nEe B > g - plemnik\nz f h -liść z zarodniami\ne 1 5 ih i - przedrośle\nA /\n1, 27 ects 3 - aaa, AZ aaa, 5 - aa, 6 - ees\nb) Napisz, w którym stadium przedstawionego cyklu zachodzi proces mejozy?\n*Zadanie 5 (0 - 2 pkt.)\nZapylenie obcym pyłkiem u roślin dwupiennych jest zapewnione w sposób naturalny.\na) Podaj jeden argument wyjaśniający, dlaczego rośliny o kwiatach obupłciowych\nbronią się przed samopylnością.\nb) Wymień jeden przykład mechanizmu lub zjawiska uniemożliwiającego samozapylenie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3 (0 - 4 pkt.)\nUzupełnij tabelę, wpisując w odpowiednie kolumny wymienione poniżej nazwy roślin:\nwidłak wroniec, sosna zwyczajna, płonnik pospolity, torfowiec błotny, salwinia pływająca,\nskrzyp polny, lipa szerokolistna, długosz królewski.\nDominacja gametofitu Dominacja sporofitu\nvo\n3\nŹ\nGd .\n3 Zadanie 4 (0 - 4 pkt.)\n8 Schemat przedstawia cykl rozwojowy u paproci. Poszczególne elementy cyklu oznaczono\na cyframi od 1 do 6.\n[oj\nR a) Przyporządkuj wybranym cyfrom odpowiadające im określenia od a do i.\no\n3, a - zarodek (zygota)\nEj b - zarodnik\n> ij - dojrzała paproć\n> 3 a c ojrzała pap\neA bes d -rodnia\nE i - a\" e - plemnia\n‘> z f - zarodnia\nEe B > g - plemnik\nz f h -liść z zarodniami\ne 1 5 ih i - przedrośle\nA /\n1, 27 ects 3 - aaa, AZ aaa, 5 - aa, 6 - ees\nb) Napisz, w którym stadium przedstawionego cyklu zachodzi proces mejozy?\n*Zadanie 5 (0 - 2 pkt.)\nZapylenie obcym pyłkiem u roślin dwupiennych jest zapewnione w sposób naturalny.\na) Podaj jeden argument wyjaśniający, dlaczego rośliny o kwiatach obupłciowych\nbronią się przed samopylnością.\nb) Wymień jeden przykład mechanizmu lub zjawiska uniemożliwiającego samozapylenie.","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6 (0 - 3 pkt.)\na Uzupełnij schemat powstawania owoców i nasion u roślin okrytonasiennych według\n2 podanego wzoru.\n&\na ostonki zalazka łupina nasienna\ns -----\n3 wtorne jadro woreczka\nR zalążkowego + komórka -----\nĘ plemnikowa\npo lima | $> (|\nŃ\n$\n5 .\nEj Zadanie 7 (0 - 3 pkt.)\nEJ Dopisz, do każdej z podanych w tabeli nazw roślin, odpowiedni rodzaj owocu\n2 wybierajac z podanych ponizej:\n> ziarniak, strąk, orzech, pestkowiec, jagoda\npe |]\nee\nee\nee\nre","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6 (0 - 3 pkt.)\na Uzupełnij schemat powstawania owoców i nasion u roślin okrytonasiennych według\n2 podanego wzoru.\n&\na ostonki zalazka łupina nasienna\ns -----\n3 wtorne jadro woreczka\nR zalążkowego + komórka -----\nĘ plemnikowa\npo lima | $> (|\nŃ\n$\n5 .\nEj Zadanie 7 (0 - 3 pkt.)\nEJ Dopisz, do każdej z podanych w tabeli nazw roślin, odpowiedni rodzaj owocu\n2 wybierajac z podanych ponizej:\n> ziarniak, strąk, orzech, pestkowiec, jagoda\npe |]\nee\nee\nee\nre","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8 (0 - 4 pkt.)\nUczeń prowadził obserwacje kiełkowania nasion grochu i fasoli. Ich wyniki przedstawił\nw postaci rysunku:\ngroch. fasola °\na) Podaj nazwy obu przedstawionych na rysunku typów kiełkowania nasion.\n(OJ W\n| OJCA\nFE b) Przedstaw dwa warunki Środowiska, konieczne do prawidłowego rozpoczęcia\n2 i przebiegu procesu kiełkowania.\n&\nE\n8 PE\n5 Zadanie 9 (0 - 6 pkt.)\nis Schemat przedstawia cykl rozwojowy sosny.\n= ;\nE F\n3 uj | es if\n2. A a ae a) Podaj nazwy elementów schematu\n= Ea ah : PARE, oznaczonych literami: A, B, C, D.\nGW sh Sj\np ar) Fr SA\nNil. CLA B\n7 A 8 \"Z\nOr of ae | OE\nSA q\nb) Na podstawie analizy przedstawionego schematu określ, która ze struktur jest\nodpowiednikiem przedrośla żeńskiego sosny zaznaczając właściwą odpowiedź:\na. ziarno pyłku\nb. łagiewka pyłkowa\nc. bielmo pierwotne zalążka\nd. owocolistek z zalążkami\nc) Podkreśl wszystkie te cechy, które są charakterystyczne dla sosny:\ndwupienność, jednopienność, rozdzielnopłciowość, obupłciowość\n*Zadanie 10 (0 - 2 pkt.)\nOpryskano kwiaty pomidora substancjami wzrostowymi i otrzymano beznasienne owoce.\na) Podaj nazwę opisanego zjawiska.\ni\n8 b) Podaj przykład substancji wzrostowej, którą można użyć, aby uzyskać beznasienne\niz owoce.\nE\nE\nS\n2 Zadanie 11 (0 - 3 pkt.)\nN Uczeń sprawdzał siłę kiełkowania nasion 2-, 4- i 6-letnich. Obliczał według wzoru:\no\naS! sila kielkowania = liczba nasion, które wykiełkowały x 100%\nEJ ogólna liczba nasion °\nN\nR Wyniki przedstawił na wykresie:\nZ 100\nĘ\ng oj IL TI\n> MNS\n> EDA\nE\n2 of 1 NE\nJM KEZEZA SM\nof | | | i et\nEEE\n012 3 4 5 6 7 8 9 10\nt (lata)\na) Sformutuj problem badawczy do powyższego doświadczenia.\nb) Napisz jeden wniosek wynikający z przedstawionych wyników obserwacji.\nc) Korzystając z przedstawionych wyników, określ wiek nasion użytych do badań,\nwiedząc, że tylko 50% z nich wykiełkowało.","answer":"a","answer_text":"Zadanie 8 (0 - 4 pkt.)\nUczeń prowadził obserwacje kiełkowania nasion grochu i fasoli. Ich wyniki przedstawił\nw postaci rysunku:\ngroch. fasola °\na) Podaj nazwy obu przedstawionych na rysunku typów kiełkowania nasion.\n(OJ W\n| OJCA\nFE b) Przedstaw dwa warunki Środowiska, konieczne do prawidłowego rozpoczęcia\n2 i przebiegu procesu kiełkowania.\n&\nE\n8 PE\n5 Zadanie 9 (0 - 6 pkt.)\nis Schemat przedstawia cykl rozwojowy sosny.\n= ;\nE F\n3 uj | es if\n2. A a ae a) Podaj nazwy elementów schematu\n= Ea ah : PARE, oznaczonych literami: A, B, C, D.\nGW sh Sj\np ar) Fr SA\nNil. CLA B\n7 A 8 \"Z\nOr of ae | OE\nSA q\nb) Na podstawie analizy przedstawionego schematu określ, która ze struktur jest\nodpowiednikiem przedrośla żeńskiego sosny zaznaczając właściwą odpowiedź:\na. ziarno pyłku\nb. łagiewka pyłkowa\nc. bielmo pierwotne zalążka\nd. owocolistek z zalążkami\nc) Podkreśl wszystkie te cechy, które są charakterystyczne dla sosny:\ndwupienność, jednopienność, rozdzielnopłciowość, obupłciowość\n*Zadanie 10 (0 - 2 pkt.)\nOpryskano kwiaty pomidora substancjami wzrostowymi i otrzymano beznasienne owoce.\na) Podaj nazwę opisanego zjawiska.\ni\n8 b) Podaj przykład substancji wzrostowej, którą można użyć, aby uzyskać beznasienne\niz owoce.\nE\nE\nS\n2 Zadanie 11 (0 - 3 pkt.)\nN Uczeń sprawdzał siłę kiełkowania nasion 2-, 4- i 6-letnich. Obliczał według wzoru:\no\naS! sila kielkowania = liczba nasion, które wykiełkowały x 100%\nEJ ogólna liczba nasion °\nN\nR Wyniki przedstawił na wykresie:\nZ 100\nĘ\ng oj IL TI\n> MNS\n> EDA\nE\n2 of 1 NE\nJM KEZEZA SM\nof | | | i et\nEEE\n012 3 4 5 6 7 8 9 10\nt (lata)\na) Sformutuj problem badawczy do powyższego doświadczenia.\nb) Napisz jeden wniosek wynikający z przedstawionych wyników obserwacji.\nc) Korzystając z przedstawionych wyników, określ wiek nasion użytych do badań,\nwiedząc, że tylko 50% z nich wykiełkowało.","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12 (0 - I pkt.)\nW procesie rozmnażania płciowego istotną rolę odgrywa zaplemnienie i zapłodnienie.\nDokonując porównania obu wymienionych procesów napisz, na czym polega\npodstawowa różnica występująca między nimi.\nvo\n3\nE\nE\nS\n2 Zadanie 13 (0 - 4 pkt.)\nN Wyjaśnij znaczenie pojęć i podaj po jednym przykładzie zwierząt, u których występuje\nao} dany typ rozrodu.\nZ\na Vajorodmoge -eceessesescesssessssesesessssesescsnesesesvesesessesesesesveseseseesesesesussesescsussesseveseseseeseseseseeueseseeceneseasees\n$ np\nĘ :\n> ŻYWOTOJNOŚĆ | wee\n&","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12 (0 - I pkt.)\nW procesie rozmnażania płciowego istotną rolę odgrywa zaplemnienie i zapłodnienie.\nDokonując porównania obu wymienionych procesów napisz, na czym polega\npodstawowa różnica występująca między nimi.\nvo\n3\nE\nE\nS\n2 Zadanie 13 (0 - 4 pkt.)\nN Wyjaśnij znaczenie pojęć i podaj po jednym przykładzie zwierząt, u których występuje\nao} dany typ rozrodu.\nZ\na Vajorodmoge -eceessesescesssessssesesessssesescsnesesesvesesessesesesesveseseseesesesesussesescsussesseveseseseeseseseseeueseseeceneseasees\n$ np\nĘ :\n> ŻYWOTOJNOŚĆ | wee\n&","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14 (0 - 2 pkt.)\nZapłodnienie może być zewnętrzne lub wewnętrzne.\nPogrupuj wymienione organizmy ze względu na rodzaj zapłodnienia, wpisując je do\nodpowiednich kolumn w tabeli.\nrekin, żaba, pies, karp, ropucha, kura, człowiek, żmija\nZapłodnienie zewnętrzne Zapłodnienie wewnętrzne\n*Zadanie 15 (0 - 5 pkt.)\na) Połącz w pary podane w kolumnach pojęcia z przykładami organizmów, których dotyczą.\n1. poliembrionia A. pierwiosnek\n2. heterostylia B. ślimak winniczek\n3. neotenia C. pancernik\n4. hermafrodytyzm D. wrotki\n5. partenogeneza E. winogrona\n6. partenokarpia F. aksolotl\nb) Podaj definicje dwóch wybranych z powyższej listy (1 - 6) rodzajów zjawisk.\ni\n3\n8 .\nce Zadanie 16 (0 - 5 pkt.)\njj Schemat przedstawia cykl rozwojowy jednego z pasożytów.\nN\nĘ\nN\n| „In\nEj a” SĘ a\nN s | A, lets\n, pa €\n3 | \\ -\nEj -_- i\n= \"| gor\nPy ee | 8 wagiar\nz Pay | zł\n| SZR NS w: 4\n| EEN | M DAE eee\ni TT postać dojrzala w ga \\ | |\n| 4044, eltach człowieka wje onkostara se, U |\n\\ mh\nód és\na) Podaj nazwę gatunkową organizmu, którego cykl rozwojowy obrazuje powyższy\nschemat. Napisz, do jakiej gromady i typu zwierząt on należy.\ni PKOMAdA - eceeeeeeceeeeseeeeteeeeeeteeree DYD - aaa\nb) Napisz, na czym polega różnica między żywicielem pośrednim i ostatecznym\ndokonując między nimi odpowiedniego porównania:\nc) Wskaż żywiciela ostatecznego i pośredniego pasożyta, którego cykl rozwojowy\nprzedstawiono na schemacie:\nżywiciel OStateCZNY - w.sssscssccsserssvssscsccsscscsscessesscsscesssssscssscsesscesssssssssessssssssssssesssssssscsssesseessees\nżywiciel pośredni - uueu eee aaa\n*Zadanie 17 (0 - 2 pkt.)\n8, Reakcje fotoperiodyczne są efektem przystosowania się zwierząt do warunków środowiska\n8 w strefach klimatycznych, gdzie czas trwania dnia jest uzalezniony od pory roku.\n& Podaj dwa przykłady takich reakcji (sposobu zachowania się) zwierząt, które są\nx regulowane fotoperiodycznie.\na]\nĘ\nZ Zadanie 18 (0 - 4 pkt.)\nŃ Schemat przedstawia przemianę -- © Sori. Ty\nR pokoleń u chełbi. o 3 ł yids page! = R) |\nE 24 5 Woe if LIN,\nAA U\n3\nPodpisz zaznaczone elementy oraz podaj, dla każdego z nich, do jakiego pokolenia\n(bezpłciowe, płciowe) on należy:\nT = aaa waawneweew1, POKolenie:\nVE DOKOlenie:\n3 - sissccsssscsssscscssesessessesessesssssesessesssssssseesseeees _ pOKOlENIE:\nEE (0) CJ O ICH","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14 (0 - 2 pkt.)\nZapłodnienie może być zewnętrzne lub wewnętrzne.\nPogrupuj wymienione organizmy ze względu na rodzaj zapłodnienia, wpisując je do\nodpowiednich kolumn w tabeli.\nrekin, żaba, pies, karp, ropucha, kura, człowiek, żmija\nZapłodnienie zewnętrzne Zapłodnienie wewnętrzne\n*Zadanie 15 (0 - 5 pkt.)\na) Połącz w pary podane w kolumnach pojęcia z przykładami organizmów, których dotyczą.\n1. poliembrionia A. pierwiosnek\n2. heterostylia B. ślimak winniczek\n3. neotenia C. pancernik\n4. hermafrodytyzm D. wrotki\n5. partenogeneza E. winogrona\n6. partenokarpia F. aksolotl\nb) Podaj definicje dwóch wybranych z powyższej listy (1 - 6) rodzajów zjawisk.\ni\n3\n8 .\nce Zadanie 16 (0 - 5 pkt.)\njj Schemat przedstawia cykl rozwojowy jednego z pasożytów.\nN\nĘ\nN\n| „In\nEj a” SĘ a\nN s | A, lets\n, pa €\n3 | \\ -\nEj -_- i\n= \"| gor\nPy ee | 8 wagiar\nz Pay | zł\n| SZR NS w: 4\n| EEN | M DAE eee\ni TT postać dojrzala w ga \\ | |\n| 4044, eltach człowieka wje onkostara se, U |\n\\ mh\nód és\na) Podaj nazwę gatunkową organizmu, którego cykl rozwojowy obrazuje powyższy\nschemat. Napisz, do jakiej gromady i typu zwierząt on należy.\ni PKOMAdA - eceeeeeeceeeeseeeeteeeeeeteeree DYD - aaa\nb) Napisz, na czym polega różnica między żywicielem pośrednim i ostatecznym\ndokonując między nimi odpowiedniego porównania:\nc) Wskaż żywiciela ostatecznego i pośredniego pasożyta, którego cykl rozwojowy\nprzedstawiono na schemacie:\nżywiciel OStateCZNY - w.sssscssccsserssvssscsccsscscsscessesscsscesssssscssscsesscesssssssssessssssssssssesssssssscsssesseessees\nżywiciel pośredni - uueu eee aaa\n*Zadanie 17 (0 - 2 pkt.)\n8, Reakcje fotoperiodyczne są efektem przystosowania się zwierząt do warunków środowiska\n8 w strefach klimatycznych, gdzie czas trwania dnia jest uzalezniony od pory roku.\n& Podaj dwa przykłady takich reakcji (sposobu zachowania się) zwierząt, które są\nx regulowane fotoperiodycznie.\na]\nĘ\nZ Zadanie 18 (0 - 4 pkt.)\nŃ Schemat przedstawia przemianę -- © Sori. Ty\nR pokoleń u chełbi. o 3 ł yids page! = R) |\nE 24 5 Woe if LIN,\nAA U\n3\nPodpisz zaznaczone elementy oraz podaj, dla każdego z nich, do jakiego pokolenia\n(bezpłciowe, płciowe) on należy:\nT = aaa waawneweew1, POKolenie:\nVE DOKOlenie:\n3 - sissccsssscsssscscssesessessesessesssssesessesssssssseesseeees _ pOKOlENIE:\nEE (0) CJ O ICH","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19 (0 - 4 pkt.)\nSchemat przedstawia błony płodowe gadów.\n4 TAS może a) Podaj nazwy błon płodowych oznaczonych na rysunku\ni\n8 pęcherzyk Łóbtkowy\nŹ\nx b) Przedstaw dwie funkcje owodni.\na]\nĘ\nZ c) Podstawowymi funkcjami kosmówki są: ochrona zarodka i uczestniczenie w wymianie\nJ gazowej.\nE Wskaż inną jej rolę, specyficzną dla rozwoju zarodkowego u większości ssaków.\nĘ\nay A\nĘ\n= Zadanie 20 (0 - I pkt.)\nWybierz i zakreśl wszystkie prawidłowe odpowiedzi:\nDo owodniowców należą:\na) ssaki c) owady e) ptaki g) gady\nb) ryby d) kręgouste Sf) płazy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19 (0 - 4 pkt.)\nSchemat przedstawia błony płodowe gadów.\n4 TAS może a) Podaj nazwy błon płodowych oznaczonych na rysunku\ni\n8 pęcherzyk Łóbtkowy\nŹ\nx b) Przedstaw dwie funkcje owodni.\na]\nĘ\nZ c) Podstawowymi funkcjami kosmówki są: ochrona zarodka i uczestniczenie w wymianie\nJ gazowej.\nE Wskaż inną jej rolę, specyficzną dla rozwoju zarodkowego u większości ssaków.\nĘ\nay A\nĘ\n= Zadanie 20 (0 - I pkt.)\nWybierz i zakreśl wszystkie prawidłowe odpowiedzi:\nDo owodniowców należą:\na) ssaki c) owady e) ptaki g) gady\nb) ryby d) kręgouste Sf) płazy","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21 (0 - 2 pkt.)\nPomimo olbrzymiej różnorodności sposobów rozmnażania się organizmów,\nzasadniczo można wyróżnić dwa podstawowe sposoby: rozmnażanie płciowe i\nbezpłciowe.\nNapisz, który z nich ma większe znaczenie w procesie ewolucji. Odpowiedź uzasadnij\njednym argumentem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21 (0 - 2 pkt.)\nPomimo olbrzymiej różnorodności sposobów rozmnażania się organizmów,\nzasadniczo można wyróżnić dwa podstawowe sposoby: rozmnażanie płciowe i\nbezpłciowe.\nNapisz, który z nich ma większe znaczenie w procesie ewolucji. Odpowiedź uzasadnij\njednym argumentem.","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22 (0 - 3 pkt.)\nPrzyporządkuj każdemu z listków zarodkowych z kolumny I odpowiednie narządy lub\nukłady, które z niego powstają wymienione w kolumnie II.\nI I\nA - skóra właściwa\n1- ektoderma B - układ nerwowy\nC - wątroba\n2- endoderma HS\nD - mięśnie\n3 - mezoderma\n- E - włosy\na F - nabłonek płuc\nN\n3\n&\n5 Zadanie 23 (0 - 3 pkt.)\nĘ Poniżej przedstawiono charakterystykę trzech krzywych przeżywania populacji:\n> I. Krzywa przeżywania o stałym tempie śmiertelności osobników bez względu na wiek.\n3, Il. Krzywa przeżywania charakterystyczna dla populacji, w której śmiertelność osobników\na jest niewielka przez większą część życia, a wzrasta gwałtownie wśród osobników starych.\n3 III. Krzywa przeżywania charakterystyczna dla populacji, w której śmiertelność osobników\nŻ młodych w pierwszych okresach Życia jest największa, zaś w starszych klasach\n8 wiekowych jest niewielka.\n3 Narysuj i odpowiednio podpisz, przebieg każdej z trzech krzywych przeżywania (I, II, IID.\n100\no\n2\ne\nSs\na\ng\noO\nR\na\nz\nnej\nm4\nE\no\nZ\n©\nx\n0\n0 100\nwiek maksymalny = 100%\nstrona Il z 19","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22 (0 - 3 pkt.)\nPrzyporządkuj każdemu z listków zarodkowych z kolumny I odpowiednie narządy lub\nukłady, które z niego powstają wymienione w kolumnie II.\nI I\nA - skóra właściwa\n1- ektoderma B - układ nerwowy\nC - wątroba\n2- endoderma HS\nD - mięśnie\n3 - mezoderma\n- E - włosy\na F - nabłonek płuc\nN\n3\n&\n5 Zadanie 23 (0 - 3 pkt.)\nĘ Poniżej przedstawiono charakterystykę trzech krzywych przeżywania populacji:\n> I. Krzywa przeżywania o stałym tempie śmiertelności osobników bez względu na wiek.\n3, Il. Krzywa przeżywania charakterystyczna dla populacji, w której śmiertelność osobników\na jest niewielka przez większą część życia, a wzrasta gwałtownie wśród osobników starych.\n3 III. Krzywa przeżywania charakterystyczna dla populacji, w której śmiertelność osobników\nŻ młodych w pierwszych okresach Życia jest największa, zaś w starszych klasach\n8 wiekowych jest niewielka.\n3 Narysuj i odpowiednio podpisz, przebieg każdej z trzech krzywych przeżywania (I, II, IID.\n100\no\n2\ne\nSs\na\ng\noO\nR\na\nz\nnej\nm4\nE\no\nZ\n©\nx\n0\n0 100\nwiek maksymalny = 100%\nstrona Il z 19","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"24","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24 (0 - 3 pkt.)\nWykresy przedstawiają piramidy wieku dla populacji w różnym stadium rozwoju.\nI II il\n4 A\n= = a\nFA La. ai m\n= | = | RB 5\nliczba lub % osobników liczba lub % osobników liczba lub % osobmików\na) Podpisz rysunki wykorzystując podane określenia: populacja wymierająca, populacja\nFE rozwijająca się, populacja ustabilizowana.\n2 b) Przedstaw dwie cechy, które odróżniają populację rozwijającą się od wymierającej,\nĘ dokonując odpowiedniego porównania.\n5\nS\nN\n2,\nG\nE\n$ !\ne *Zadanie 25 (0 - I pkt.)\na Uzupełnij zapis określający równaniem opór środowiska:\no\noO\n= rozrodczość potencjalna - _ pozrodczość = opór Środowiska\npopulacji (fizjologiczna) populacji","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24 (0 - 3 pkt.)\nWykresy przedstawiają piramidy wieku dla populacji w różnym stadium rozwoju.\nI II il\n4 A\n= = a\nFA La. ai m\n= | = | RB 5\nliczba lub % osobników liczba lub % osobników liczba lub % osobmików\na) Podpisz rysunki wykorzystując podane określenia: populacja wymierająca, populacja\nFE rozwijająca się, populacja ustabilizowana.\n2 b) Przedstaw dwie cechy, które odróżniają populację rozwijającą się od wymierającej,\nĘ dokonując odpowiedniego porównania.\n5\nS\nN\n2,\nG\nE\n$ !\ne *Zadanie 25 (0 - I pkt.)\na Uzupełnij zapis określający równaniem opór środowiska:\no\noO\n= rozrodczość potencjalna - _ pozrodczość = opór Środowiska\npopulacji (fizjologiczna) populacji","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"26","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26 (0 - 2 pkt.)\nPodstawową funkcją łożyska ssaka jest transport różnych substancji między płodem i matką.\na) Podaj przykład substancji usuwanej z krwi płodu do krwi matki.\nb) Napisz, czy łożysko chroni rozwijający się płód przed zakażeniem wirusem HIV, jeżeli jest\non obecny w krwiobiegu matki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26 (0 - 2 pkt.)\nPodstawową funkcją łożyska ssaka jest transport różnych substancji między płodem i matką.\na) Podaj przykład substancji usuwanej z krwi płodu do krwi matki.\nb) Napisz, czy łożysko chroni rozwijający się płód przed zakażeniem wirusem HIV, jeżeli jest\non obecny w krwiobiegu matki.","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"27","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27 (0 - 4 pkt. + *0- I pkt.)\nSchemat przedstawia proces gametogenezy.\nSPERMATOGENEZA OOGENEZA\n© mitoza © mitoza\n- dodatkowe spermatogonia ‘ ee dodatkowe\nspermatogonium oogonium oogonia\nspermatocyt I rzędu oocyt I rzędu\npierwszy\n- podział\nmejotyczny\nspermatocyty Ii rzędu pierwsze ciałko kierunkowe\na drugi (drugi podział\n3 podziat mejotyczny\nN mejotyczny \" dh zachodzi tylko\n3 oocyt I rzędu u niektórych\nx gatunków)\na drugi\nNA podział\n„o spermatydy mejotyczny\n8\nn\na drugie ciałko kierunkowe\n3 - główka\nN\nNe] komórka jajowa\ns\nR ( witka ootyaa)\n<p plemniki\nn\nzg a) Wskaż trzy różnice w przebiegu lub efekcie spermatogenezy i oogenezy porównując\na oba te procesy.\noC\nEe | A\nb) Napisz, dlaczego w trakcie oogenezy zachodzi nierówny podział cytoplazmy\npowstających komórek?\n*€) W około 28-dniowym cyklu płciowym u kobiet, na przemian w lewym lub prawym jajniku\ndojrzewa i pęka jeden pęcherzyk Graffa. Podaj, stadium podziału mejotycznego,\nw jakim znajduje się uwalniana z niego komórka jajowa.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27 (0 - 4 pkt. + *0- I pkt.)\nSchemat przedstawia proces gametogenezy.\nSPERMATOGENEZA OOGENEZA\n© mitoza © mitoza\n- dodatkowe spermatogonia ‘ ee dodatkowe\nspermatogonium oogonium oogonia\nspermatocyt I rzędu oocyt I rzędu\npierwszy\n- podział\nmejotyczny\nspermatocyty Ii rzędu pierwsze ciałko kierunkowe\na drugi (drugi podział\n3 podziat mejotyczny\nN mejotyczny \" dh zachodzi tylko\n3 oocyt I rzędu u niektórych\nx gatunków)\na drugi\nNA podział\n„o spermatydy mejotyczny\n8\nn\na drugie ciałko kierunkowe\n3 - główka\nN\nNe] komórka jajowa\ns\nR ( witka ootyaa)\n<p plemniki\nn\nzg a) Wskaż trzy różnice w przebiegu lub efekcie spermatogenezy i oogenezy porównując\na oba te procesy.\noC\nEe | A\nb) Napisz, dlaczego w trakcie oogenezy zachodzi nierówny podział cytoplazmy\npowstających komórek?\n*€) W około 28-dniowym cyklu płciowym u kobiet, na przemian w lewym lub prawym jajniku\ndojrzewa i pęka jeden pęcherzyk Graffa. Podaj, stadium podziału mejotycznego,\nw jakim znajduje się uwalniana z niego komórka jajowa.","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"28","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28 (0 - 6 pkt.)\nWykres przedstawia zmiany poziomu hormonów w czasie cyklu menstruacyjnego.\nE R; LH , i\n\"Bi : -- W | ---- z\n£ W- | FSH iu :\n| BE fa :\n= L--- es or ---- re T +\n= 2 4 6 8 W 12 14 16 18 20 22 24 2%6 2%\n8 dni cyklu\nŹ\nz a) Napisz, które z wymienionych powyżej hormonów są wytwarzane przez przysadkę\n2 mózgową, a które przez jajnik:\n©\nĘ\nĘ NOFMONY LZY EE\nN\n„8 hormony produkowane przez jajnik -\nZ\nG\nN\nE b) Zaznacz w tabeli znakiem \"+\" odpowiednio zdania prawdziwe lub fałszywe:\n5\n3 1. Pod koniec fazy folikulotropowej wysokie stężenie estrogenów\n= stymuluje przedni ptat przysadki do wydzielania LH.\n2. Uwalnianie komórki jajowej odbywa się między I, a 4 dniem cyklu. | |\n3. W fazie lutealnej wzrasta stężenie progesteronu produkowanego przez\nciałko żółte.\n4. Niskie stężenie progesteronu w trakcie ciąży chroni przed poronieniem. | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28 (0 - 6 pkt.)\nWykres przedstawia zmiany poziomu hormonów w czasie cyklu menstruacyjnego.\nE R; LH , i\n\"Bi : -- W | ---- z\n£ W- | FSH iu :\n| BE fa :\n= L--- es or ---- re T +\n= 2 4 6 8 W 12 14 16 18 20 22 24 2%6 2%\n8 dni cyklu\nŹ\nz a) Napisz, które z wymienionych powyżej hormonów są wytwarzane przez przysadkę\n2 mózgową, a które przez jajnik:\n©\nĘ\nĘ NOFMONY LZY EE\nN\n„8 hormony produkowane przez jajnik -\nZ\nG\nN\nE b) Zaznacz w tabeli znakiem \"+\" odpowiednio zdania prawdziwe lub fałszywe:\n5\n3 1. Pod koniec fazy folikulotropowej wysokie stężenie estrogenów\n= stymuluje przedni ptat przysadki do wydzielania LH.\n2. Uwalnianie komórki jajowej odbywa się między I, a 4 dniem cyklu. | |\n3. W fazie lutealnej wzrasta stężenie progesteronu produkowanego przez\nciałko żółte.\n4. Niskie stężenie progesteronu w trakcie ciąży chroni przed poronieniem. | |","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"29","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29 (0 - I pkt.)\n„Procesy rekombinacji i niezależnej segregacji chromosomów w mejozie same przez się nie\npowodują zmian w częstości alleli w populacjach potomnych w stosunku do populacji\nrodzicielskich - zatem nie mogą być przyczyną ewolucji”.\nStwierdzenie to znane jest pod nazwą (zaznacz właściwą odpowiedź):\na. prawo Haeckla\nb. prawo Hardy-Weinberga\nc. prawo Morgana\nd. prawo Lamarcka\n*Zadanie 30 (0 - I pkt.)\nWykres przedstawia zmiany ilości materiału genetycznego (DNA) zachodzące w dzielącej się\nmitotycznie komórce diploidalnej:\nUzupełnij ten schemat dorysowując na nim linię ilustrującą zmianę liczby\nchromosomów.\n! ! ! n - liczba chromosomów\nle/In ! ! ! c - ilość cząstek DNA\nGi OS G Mitoza\nFE Zadanie 31 (0 - 4 pkt.)\n2 W populacji ludzkiej występują cztery podstawowe grupy krwi: A, B, AB, 0.\n&\na Określ wszystkie możliwe fenotypy i genotypy grup krwi dzieci podanej pary rodziców.\no\no\n5 matka | ojeee | ep e temp\n>\niS AB (I* >) |A (14 i) Żanna Żanna\nEJ ENO ENO\nN\nŹ\nGd .\ng Zadanie 32 (0 - 2 pkt. + *0 - 4 pkt.)\n2 Chromosomy to struktury występujące w jądrze komórkowym pozwalające na precyzyjne\n= rozdzielenie i przekazanie materiału genetycznego w procesie mitozy i mejozy.\na) Przedstaw budowę chromosomu metafazowego wpisując odpowiednie nazwy\nw oznaczone literami miejsca.\n2\n2\n-d\n*b) Wyjaśnij, co oznacza określenie ,,telomer” w odniesieniu do budowy chemicznej\nchromosomu oraz jakie jest jego znaczenie dla replikacji DNA.\n*c) Napisz, który z narysowanych poniżej typów chromosomów metafazowych (A, B,\nC lub D) przedstawia chromosom:\nI - submetacentryczny: _ Il telocentryczny:\nA B c D","answer":"A, B, A","answer_text":"Zadanie 29 (0 - I pkt.)\n„Procesy rekombinacji i niezależnej segregacji chromosomów w mejozie same przez się nie\npowodują zmian w częstości alleli w populacjach potomnych w stosunku do populacji\nrodzicielskich - zatem nie mogą być przyczyną ewolucji”.\nStwierdzenie to znane jest pod nazwą (zaznacz właściwą odpowiedź):\na. prawo Haeckla\nb. prawo Hardy-Weinberga\nc. prawo Morgana\nd. prawo Lamarcka\n*Zadanie 30 (0 - I pkt.)\nWykres przedstawia zmiany ilości materiału genetycznego (DNA) zachodzące w dzielącej się\nmitotycznie komórce diploidalnej:\nUzupełnij ten schemat dorysowując na nim linię ilustrującą zmianę liczby\nchromosomów.\n! ! ! n - liczba chromosomów\nle/In ! ! ! c - ilość cząstek DNA\nGi OS G Mitoza\nFE Zadanie 31 (0 - 4 pkt.)\n2 W populacji ludzkiej występują cztery podstawowe grupy krwi: A, B, AB, 0.\n&\na Określ wszystkie możliwe fenotypy i genotypy grup krwi dzieci podanej pary rodziców.\no\no\n5 matka | ojeee | ep e temp\n>\niS AB (I* >) |A (14 i) Żanna Żanna\nEJ ENO ENO\nN\nŹ\nGd .\ng Zadanie 32 (0 - 2 pkt. + *0 - 4 pkt.)\n2 Chromosomy to struktury występujące w jądrze komórkowym pozwalające na precyzyjne\n= rozdzielenie i przekazanie materiału genetycznego w procesie mitozy i mejozy.\na) Przedstaw budowę chromosomu metafazowego wpisując odpowiednie nazwy\nw oznaczone literami miejsca.\n2\n2\n-d\n*b) Wyjaśnij, co oznacza określenie ,,telomer” w odniesieniu do budowy chemicznej\nchromosomu oraz jakie jest jego znaczenie dla replikacji DNA.\n*c) Napisz, który z narysowanych poniżej typów chromosomów metafazowych (A, B,\nC lub D) przedstawia chromosom:\nI - submetacentryczny: _ Il telocentryczny:\nA B c D","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/33","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"33","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 33 (*0 - 5 pkt. + 0- I pkt.)\nMutacja to trwała zmiana w materiale genetycznym powodująca zmianę właściwości\ndziedzicznej organizmu.\n*a) Podaj liczbę chromosomów, jaką będą miały zmutowane osobniki gatunków\nwymienionych poniżej:\n- cebula (2n = 16) - triploid: e.eeeeeeeeeeoeeace cenna\n= - muszka owocowa (2n = 8) - monosomik w heterOsomach: sccccsssrcsesseesseees\no)\nN\nE - _ człowiek (2n = 46) - trisomik w 21 parze chromosomów: 2.4224:441241:12112-\nee\nSs rye se + O z + + .\nE *b) Określ i uzasadnij, w jakiego typu komórkach (haplo- czy diploidalnych) mutacja\n5 punktowa musi ujawnić się fenotypowo.\nĘ\na\nN\n©\niS sasssssessassesescssssessasssssesssessasssessssasssesssssssessasesssuseasessasesessesasssessesesssessaseasssseasasasssessssasssessaseaseessasensene\n'g c) Określ rodzaj mutacji, jaka zaszła\nSs + z . + .\nN w jądrze komórki przedstawionej Kl | r\n3 na rysunku obok. i\nE |\na ea\n[5) a. eee eee ee eee eee eee rere er eer rere ee eee\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33 (*0 - 5 pkt. + 0- I pkt.)\nMutacja to trwała zmiana w materiale genetycznym powodująca zmianę właściwości\ndziedzicznej organizmu.\n*a) Podaj liczbę chromosomów, jaką będą miały zmutowane osobniki gatunków\nwymienionych poniżej:\n- cebula (2n = 16) - triploid: e.eeeeeeeeeeoeeace cenna\n= - muszka owocowa (2n = 8) - monosomik w heterOsomach: sccccsssrcsesseesseees\no)\nN\nE - _ człowiek (2n = 46) - trisomik w 21 parze chromosomów: 2.4224:441241:12112-\nee\nSs rye se + O z + + .\nE *b) Określ i uzasadnij, w jakiego typu komórkach (haplo- czy diploidalnych) mutacja\n5 punktowa musi ujawnić się fenotypowo.\nĘ\na\nN\n©\niS sasssssessassesescssssessasssssesssessasssessssasssesssssssessasesssuseasessasesessesasssessesesssessaseasssseasasasssessssasssessaseaseessasensene\n'g c) Określ rodzaj mutacji, jaka zaszła\nSs + z . + .\nN w jądrze komórki przedstawionej Kl | r\n3 na rysunku obok. i\nE |\na ea\n[5) a. eee eee ee eee eee eee rere er eer rere ee eee\n2","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad/34","paper_id":"biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa","number":"34","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 34 (0 - 2 pkt.)\nWprowadzenie do laboratoriów techniki inżynierii genetycznej wywołało wiele obaw co do skutków,\njakie może spowodować niekontrolowane manipulowanie genami. Liczne osiągnięcia\nbiotechnologii w medycynie zdają się jednak przesłaniać te zagrożenia. Np. insulinę lub interferon\nprodukowane przez bakterie już się stosuje z pozytywnym skutkiem, a produkowane przez drożdże\nantygeny powierzchniowe wirusa żółtaczki stanowią szczepionkę przeciw tej chorobie.\nPrzedstaw, za pomocą dwóch argumentów, swoje stanowisko odnośnie stosowania\ntechnik inżynierii genetycznej.\nSuma punktów: dla profilu biol.-chem. = 109 pkt.\ndla profilu ogólnego = 86 pkt.\nBI\nTajemnica egzaminacyjna do dnia 10 maja 2002 roku, do godziny 14.00\nLubelski Kurator Oświaty\nMateriały dla Państwowej Komisji Egzaminacyjnej\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii\nwe wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nTermin: 10 maja 2002 r. Godzina: 14.00\ni\ni MODEL ODPOWIEDZI\nŹ\nGd\ni SCHEMAT OCENIANIA\no\nĘ\n[oj\na\n; KARTY OCENY\nR\n= >\na PROPONOWANY ZAKRES TRESCI DO TEMATU 1:\nJ\nE Definicję życia można opisać dwoma równaniami: fotosyntezy i oddychania. Oceń\nFI słuszność powyższego stwierdzenia, porównując przebieg i znaczenie obu procesów.\ne\n0 Profil ogólny i profil biologiczno-chemiczny:\nWymagania podstawowe na ocenę dostateczną:\n1. Przedstawienie procesu fotosyntezy i oddychania jako przeciwstawnych kierunków\nmetabolizmu.\n2. Sformułowanie biologicznej istoty procesu fotosyntezy, jako formuły autotroficznego\nodżywiania oraz istoty procesu oddychania, jako procesu służącego do wytwarzania\nenergii.\n3. Podanie ogólnej charakterystyki głównych etapów procesu fotosyntezy i oddychania oraz\nich lokalizacji:\na) przytoczenie równania fotosyntezy i oddychania,\nb) wykonanie schematycznego rysunku chloroplastu i mitochondrium z zaznaczeniem\nmiejsc przebiegu głównych etapów obu procesów,\nc) przedstawienie bilansu energetycznego obu procesów.\n4. Wskazanie na różnice występujące między oddychaniem tlenowym i beztlenowym.\n5. Wymienienie podstawowych czynników wpływających na przebieg fotosyntezy\ni oddychania.\n6. Określenie znaczenia procesu fotosyntezy poprzez:\na) wykazanie funkcji roślin jako producentów na przykładzie analizy jednego łańcucha\ntroficznego (samowystarczalność ekosystemów),\nb) opisanie udziału roślin w utrzymaniu równowagi gazowej biosfery,\nc) przytoczenie przykładów wykorzystania roślin przez człowieka (pożywienie,\ndrewno, włókna, leki itp.).\n7. Podanie przykładu wykorzystania przez komórkę wytworzonej energii.\nWymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą:\n1. Szczegółowe przedstawienie przebiegu fotosyntezy (poprzez przedstawienie schematów\nprzebiegu fazy jasnej i fazy ciemnej).\n2. Omówienie różnic między oddychaniem tlenowym i beztlenowym.\n3. Wyróżnienie różnych typów fosforylacji: fotosyntetyczna, substratowa, oksydacyjna.\n4. Wymienienie warunków, od których zależy przebieg i wydajność procesu fotosyntezy\noraz dokładne scharakteryzowanie przynajmniej dwóch z nich.\n5. Uszczegółowienie znaczenia procesu fotosyntezy poprzez:\n- a) wykazanie zależności między wydajnością fotosyntezy a produkcją żywności na\n7 świecie,\n2 b) wskazanie znaczenia roślin jako pionierów życia (sukcesja pierwotna, wtórna),\nĘ c) podkreślenie udziału roślin w kształtowaniu środowiska wodnego i lądowego.\n3 6. Wymienienie kilku rodzajów fermentacji oraz szczegółowe scharakteryzowanie dwóch\nE znich z uwzględnieniem ich znaczenia i możliwości wykorzystania dla człowieka lub\n= innych organizmow.\nEj 7. Zwrócenie uwagi na istnienie procesu fotooddychania i przedstawienie jego ogólnej\nN charakterystyki.\n3 8. Wykazanie, że producenci są podstawą funkcjonowania ekosystemów.\n5 Profil biologiczno-chemiczny:\nE\nN\n| Wymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą obejmują wymagania dla profilu ogólnego\nE poszerzone o następujące treści:\n8 1. Podanie i krótkie scharakteryzowanie co najmniej dwóch przykładów wykorzystania\n3 energii przez komórkę (np. skurcz mięśnia, pompy jonowe, utrzymanie stanu polaryzacji\n= komórek, pobudliwość nerwowa itp.).\n2. Uszczegółowienie opisu przebiegu fotosyntezy (fosforylacja cykliczna i niecykliczna\nz wyjaśnieniem różnic na poziomie fotosystemów PSI i PSII).\n3. Wyjaśnienie funkcji ultrastruktur chloroplastów w przebiegu poszczególnych etapów\nfotosyntezy (lokalizacja fotosystemów, lokalizacja akceptorów w błonach tylakoidów,\nfunkcja stromy).\n4. Wyjaśnienie funkcji ultrastruktur mitochondrialnych w procesach fosforylacji.\n5. Porównanie procesu fotosyntezy u roślin typu Cz i C4 z zaznaczeniem różnic w ich\nwydajności.\n6. Określenie roli substratów i produktów fotosyntezy oraz oddychania tlenowego\nw funkcjonowaniu ekosystemów.\n7. Omówienie udziału roślin w procesie krążenia węgla w ekosystemach np. poprzez\nwykonanie schematu cyklu biogeochemicznego węgla.\n8. Ogólne przedstawienie zagrożeń dla roślin (i procesu fotosyntezy) wynikających\nz antropopresji (np. wycinania lasów tropikalnych, pustynnienie krajobrazu, erozja,\npozyskiwanie nowych terenów pod zabudowę, wylesianie itp.)\n9. Podsumowanie porównania fotosyntezy i oddychania tlenowego z uwzględnieniem:\nsubstratów, produktów, lokalizacji, niezbędnych warunków fizycznych, sposobów\nwytwarzania ATP (fosforylacja fotosyntetyczna, oksydacyjna, substratowa), kierunków\nprzepływu energii i atomów wodoru itp.\nPROPONOWANY ZAKRES TRESCI DO TEMATU 2:\nCiągłość życia na Ziemi jest częścią ogromnego systemu współzależnych elementów, zaś\nróżnorodność jest przejawem wielości jego form. W kontekście powyższego stwierdzenia\nwyjaśnij, co rozumiesz pod pojęciem „bioróżnorodność” oraz oceń znaczenie tego\nzjawiska dla całej biosfery.\nProfil ogólny i profil biologiczno-chemiczny:\nWymagania podstawowe na ocenę dostateczną:\n1. Podanie ogólnego wyjaśnienia terminu „bioróżnorodność” i „biosfera”.\n2. Wymienienie głównych typów różnorodności w przyrodzie:\na) różnorodność gatunkowa,\na b) różnorodność ekosystemów.\n8 3. Scharakteryzowanie różnorodności gatunkowej jako bogactwa gatunków organizmów:\nE a) ogólne przedstawienie systematycznych kategorii pod względem ich liczebności,\nĘ b) dostrzeżenie wzajemnych zależności między organizmami,\nKo c) wymienienie interakcji międzygatunkowych antagonistycznych, nieantagonistycznych\n5 i neutralnych - ilustracja po jednym przykładzie,\na d) dokładne opisanie jednej zależności.\nEj 4. Scharakteryzowanie różnorodności ekosystemów poprzez wymienienie ich\n> podstawowych rodzajów na Ziemi i scharakteryzowanie jednego z nich.\naS! 5. Podanie argumentów przemawiających za koniecznością ochrony bioróżnorodności, np. -\nEJ wartości ekologiczne, estetyczne, kulturowe itp.\nN 6. Wymienienie i krótkie scharakteryzowanie dwóch przyczyn zagrażających różnorodności\n3 w biosferze, np.:\n£ a) wymieranie gatunków,\na b) nadmierna eksploatacja zasobów przyrody,\n2, c) przeludnienie,\n= d) zanieczyszczenie i zatrucie środowiska.\n7. Zaproponowanie jednego sposobu ochrony bioróżnorodności na Ziemi, np.:\n- _ podnoszenie świadomości i aktywności ludzkiej,\n- _ eliminacja zanieczyszczeń,\n- _ międzynarodowe reguły postępowania,\n- _ zrównoważone użytkowanie zasobów,\n- _ rozwój nowych ekologicznych technologii,\n- _ tworzenie terenów chronionych,\n- _ zintensyfikowanie różnorodności,\n- _ ochrona najbardziej zagrożonych gatunków i siedlisk,\n- - indywidualna ochrona przyrody,\n- _ zrównoważone metody uprawy,\n- _ Świadomy wybór towarów konsumpcyjnych.\nWymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą:\n1. Podanie i scharakteryzowanie dodatkowych typów bioróżnorodności: genetycznej,\nkrajobrazów, a w tym:\na) wyjaśnienie pojęcia „różnorodność genetyczna”:\n- różnice między jednostkami w obrębie gatunku,\n- różnice między populacjami w obrębie gatunków, np. rasy psów, odmiany róż itp.\nb) uzasadnienie istnienia zróżnicowanej puli genowej - podanie co najmniej\n2 argumentów, np.:\n- zwiększa szanse przeżycia gatunku (np. zmniejsza podatność na ataki\nchorobotwórczych organizmów: wirusów, bakterii, grzybów, owadów itp.),\n- zapewnia jego ewolucję.\nc) wyjaśnienie wpływu monokultur rolnych, leśnych lub hodowlanych na zmniejszenie\nróżnorodności genetycznej w obrębie gatunków zwierząt i roślin.\n2. Podanie dodatkowych przykładów ukazujących znaczenie bioróżnorodności - wartości:\n- medyczne (nowe naturalne leki),\n- ekonomiczne (nowe materiały i substancje dla różnych gałęzi przemysłu, dochody\nz nowych zastosowań itp.),\nz - etyczne (prawo do życia wszystkich organizmów),\na - ekologiczne (opróżnione nisze ekologiczne i brak naturalnych wrogów dają\n3 przewagę niewielkiej ilości gatunków nie wyspecjalizowanych organizmów,\n& np. chwastom, organizmom chorobotworczym itp.).\n= 3. Zaproponowanie dodatkowo dwóch sposobów ochrony bioróżnorodności, innych niż\nE wcześniej wymienione.\nĘ\nĘ Profil biologiczno-chemiczny:\nN\nĘ Wymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą obejmują wymagania dla profilu ogólnego\n5 poszerzone o następujące treści:\nR 1. Rozróżnienie pojęć: gatunek ginący i zagrożony (podanie po 1 przykładzie).\n| 2. Scharakteryzowanie dodatkowych zagrożeń bioróżnorodności (jeżeli nie były\nE wymienione wcześniej):\nE a) dokonanie analizy zjawiska obecnego masowego wymierania gatunków,\no b) podanie większej ilości przykładów negatywnej działalności człowieka (jeśli nie\nZ zostały wymienione dotychczas):\n2 - błędne sposoby kształtowania przestrzeni (niekontrolowana i niezorganizowana\nzabudowa, budowa dróg i zapór wodnych itp.),\n- nadmiernie ekspansywny rozwój turystyki,\n- zanieczyszczenia wód, gleb i powietrza (kwaśne deszcze, deficyt ozonu, wpływ\nczłowieka na zmiany klimatu, zanieczyszczenia nawozami sztucznymi itp.),\n- bardzo szybkie tempo rozwoju - gatunki nie mają czasu, by przystosować się do\nzachodzących zmian,\n- rozbicie terenu na całkowicie izolowane siedliska,\n- wyjaśnienie pojęcia introdukcji np. gatunków hodowlanych do naturalnych\nekosystemów i przedstawienie skutków tego zjawiska na odpowiednim\nprzykładzie.\nc) określenie wpływu masowego wycinania lasów tropikalnych na całą biosferę:\n- _ naruszenie biomu o największej różnorodności gatunków na świecie,\n- zakłócenie cyklu opadów i parowania (zamkniętego obiegu wody i substancji\nodżywczych).\nd) zasygnalizowanie problemu gatunków transgenicznych i ewentualnego zagrożenia\nwynikającego z ich pojawienia się w naturalnych ekosystemach.\n3. Zaproponowanie większej ilości sposobów ochrony bioróżnorodności.\n4. W podsumowaniu zwrócenie uwagi na potrzebę globalnej ochrony wszystkich\nekosystemów oraz podanie przykładów konkretnych działań (konferencje\nmiędzynarodowe, programy i projekty naukowe).\nMODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA DO TEMATU 3:\nPrzedstaw rozmnażanie płciowe jako warunek zmienności i zachowania ciągłości\nżycia na Ziemi.\nZASADY OCENIANIA:\nW tekście wyróżnione i oznaczone (*) zostały zadania przeznaczone dla zdających z klas\no profilu biologiczno-chemicznym. Zostało to uwzględnione w punktacji zamieszczonej po\npakiecie zadań. W przypadku zdającego z klasy o innym profilu (określanego jako ogólny),\nrozwiązanie tego typu zadań daje mu szansę uzyskania dodatkowych punktów.\na\n8 1. Model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, a nie jest ścisłym wzorcem\n& sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).\nR Znakiem ,,/” oznaczono inną, również poprawną wersję takiej odpowiedzi.\no\nE 2. Zapis części odpowiedzi w nawiasie ( ) oznacza wypowiedź, która nie jest konieczna do\nż uzyskania pełnego punktu i traktowana powinna być jako wypowiedź dodatkowa lub\ng uzupełniająca.\n8 3. Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się tylko pełne punkty zgodnie\n3 z zamieszczonym modelem oceniania.\n>\nR 4. Za zadania otwarte, za które można przyznać jeden punkt, przyznaje się punkt wyłącznie\nĘ za odpowiedź w pełni poprawną.\n“4 5. Za zadania otwarte, Za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle\naa punktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem\n2, w kluczu) przedstawit zdajacy.\nz 6. Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nw poleceniu.\n7. Jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe, które nie wynikają z polecenia\nw zadaniu) świadczą o zupełnym braku zrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają\nudzielonej prawidłowej odpowiedzi, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nMODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA\nMaksymalna\nNumer R RE Ą\n. Oczekiwana odpowiedź: punktacja za\nzadania A\nzadanie\n1 Za każde z dwóch prawidłowo określonych zjawisk po 1 pkt. 2\nPrzykłady:\n- crossing - over,\n- rekombinacja,\n- losowe rozchodzenie się chromosomów w trakcie mejozy,\n- losowe łączenie się gamet.\n2 |a) Za w całości prawidłowe wyjaśnienie wynikające z definicji przemiany| 3\npokoleń, w którym znajdą się informacje o pokoleniu płciowym\ni bezptciowym - I pkt. Przykłady:\n- Przemianą pokoleń nazywamy następowanie po sobie gametofitu (pokolenia\npłciowego) i sporofitu (pokolenia bezpłciowego).\n- Zjawisko kolejnego następowania po sobie w rozwoju roślin form haploidalnych\nrozmnażających się płciowo za pomocą gamet i form diploidalnych\nrozmnażających się bezpłciowo za pomocą mejospor (spor / zarodników).\nb) Za w całości prawidłowe podanie każdej z dwóch nazw wraz z ilością\nchromosomów dla każdego pokolenia po 1 pkt:\n1 - gametofit - ln,\n= 2 - sporofit - 2n.\nĘ 3 |Za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich 8 nazw - 4 pkt.\na Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 7 nazw - 3 pkt.\nĘ Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 6 nazw - 2 pkt.\ns Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 5 nazw - I pkt.\nE Odpowiedź: (gametofit = g, sporofit = s)\n$ widłak wroniec (s), sosna zwyczajna (s), płonnik pospolity (g), torfowiec błotny (g),\ng salwina pływająca (s), skrzyp polny (s), lipa szerokolistna (s), długosz królewski (s).\n> a) Za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich 6 określeń - 3 pkt.:\ns 1-,2-b,3-i,4-g,5-a,6-0c\n\"= Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 5 określeń - 2 pkt.\nS Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 4 określeń - 1 pkt.\n3 b) Za prawidłowe określenie stadium cyklu -1 pkt. Przykłady:\n£ - (Proces mejozy zachodzi) przed wytworzeniem zarodników.\na - (Proces mejozy) jest związany z wytwarzaniem zarodników\n2, w zarodniach.\n= 5 |a) Za prawidłowe wyjaśnienie - | pkt. Przykłady: 2\n- Samopylnosé ogranicza możliwości rekombinacji genów.\n- Samopylność może powodować kumulowanie się niekorzystnych\n(recesywnych) genów.\n- Samopylność prowadzi do wzrostu homozygotyczności.\nb) Za podanie przykładu mechanizmu lub zjawiska - 1 pkt. Przykłady:\n- przedsłupność,\n- przedprątność,\n- heterostylia,\n- samosterylność,\n- samopłonność.\nZa każde poprawne uzupełnienie po I pkt: 3\nzygota > zarodek,\nwtórne jądro woreczka zalążkowego + komórka plemnikowa > bielmo\nŚciana zalążni owocnia\n7 | Za wszystkie 6 prawidłowo dopisanych rodzajów owoców - 3 pkt. 3\nZa 5 prawidłowo dopisanych rodzajów owoców - 2 pkt.\nZa 4 prawidłowo dopisane rodzaje owoców - 1 pkt.\nOdpowiedzi:\nBób - strąk\nPszenica - ziarniak\nWiśnia - pestkowiec\nOgórek - jagoda\nLeszczyna - orzech\nPomidor - jagoda\na) Za prawidłowe podanie nazwy każdego z dwóch typów kiełkowania po I pkt:\nGroch - kiełkowanie podziemne (hipogeiczne),\nFasola - kiełkowanie nadziemne (epigeiczne).\nb) Za wymienienie każdego z dwóch warunków środowiska po 1 pkt. Przykłady:\n- odpowiednia temperatura,\n_ - wilgotność / woda,\na - odpowiednia ilość tlenu,\n2 - światło dla niektórych roślin.\nĘ a) Za każdą prawidłową nazwę po 1 pkt:\n3 A - sporofit (sosny),\nE B - owocolistek z zalążkami,\n> C - zalążek (z gametofitem żeńskim),\nEj D - ziarno pyłku / gametofit męski / przedrośle męskie.\nu b) Za zakreślenie poprawnej odpowiedzi - 1 pkt:\n3 odp. c.\n5 c) Za prawidłowe wyróżnienie i podkreślenie obu cech - 1 pkt:\n5 Jednopienność, rozdzielnopłciowość.\n| a) Za podanie prawidłowej nazwy - | pkt: partenokarpia. 2\nE b) Za wymienienie jednej właściwej substancji wzrostowej - | pkt: Przykłady:\n3 - auksyny,\no -_ gibereliny.\n= a) Za sformułowanie prawidłowego problemu badawczego - 1 pkt. Przykłady: 3\n- Czy siła kiełkowania nasion zależy od ich wieku?\n- Czy siła kiełkowania nasion maleje wraz z ich wiekiem?\n- Badanie zależności siły kiełkowania nasion od ich wieku.\n- Wpływ wieku nasion na ich siłę kiełkowania.\n- Jaki wpływ na siłę kiełkowania nasion ma ich wiek?\nb) Za poprawne sformułowanie wniosku - I pkt. Przykłady:\n- Wraz z wiekiem nasion maleje ich siła kiełkowania.\n- Im starsze nasiona tym ich siła kiełkowania jest mniejsza.\nc) Za poprawne określenie wieku nasion (odczytane z wykresu) - 1 pkt.\nPrzykłady:\n- Do badań użyto nasion 5-letnich.\n- Nasiona 5-letnie.\n12 |Za w całości prawidłowo określoną różnicę opierającą się na porównaniu obu| 1\nprocesów - | pkt. Przykłady:\n- Zaplemnienie jest zawsze przed ewentualnym zapłodnieniem, gdyż polega\nna wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy, natomiast podczas\nzapłodnienia komórka jajowa łączy się z plemnikiem, czego wynikiem jest\npowstanie zarodka.\n- Zaplemnienie polega tylko na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych\nsamicy, natomiast podczas zapłodnienia jądro komórki jajowej łączy się\nz jądrem plemnika i powstaje zarodek.\n- Zaplemnienie polega na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy\nw czasie kopulacji i podczas niego dochodzi tylko do zbliżenia się gamet,\nnatomiast zapłodnienie polega na połączeniu się materiału genetycznego\nkomórki jajowej i plemnika.\n- Zaplemnienie polega na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy\nw czasie kopulacji i podczas niego dochodzi tylko do zbliżenia się gamet,\nnatomiast zapłodnienie polega na połączeniu się gamet.\na 13 |Za w całości prawidłowe wyjaśnienie każdego pojęcia po 1 pkt. Za każde\n8 podanie do niego odpowiedniego przykładu (wystarczy tylko jeden) po I pkt.\niz Przykład:\na Jajorodność - typ rozrodu, w którym samice składają jaja, z których rozwijają\n2 się młode np. płazy, gady, ptaki. (2 pkt.)\n9 Zyworodnosé - typ rozrodu, w którym zarodek w trakcie rozwoju korzysta\nz z materiału odżywczego czerpanego z organizmu matki aż do momentu\nR rozpoczęcia niezależnego życia np. ssaki łożyskowe. (2 pkt.)\n6 Za każde w całości prawidłowe przyporządkowanie organizmów w danej| 2\n3 kolumnie tabeli po 1 pkt.\nEj Zapłodnienie zewnętrzne: żaba, karp, ropucha\n> Zapłodnienie wewnętrzne: rekin, pies, kura, człowiek, żmija\n4 a) Za wszystkie poprawne połączenia w pary - 3 pkt.: 5\nE 1-C,2-A,3-F,4-B,5-D,6-E\n‘> Za 5 poprawnych połączeń w pary - 2 pkt.\nEe Za 4 poprawne połączenia w pary - 1 pkt.\n= b) Za każdą z dwóch poprawnie sformułowanych definicji po 1 pkt. Przykłady:\n- Poliembrionia (= wielozarodkowość) - rodzaj bezpłciowego rozmnażania\npolegający na powstawaniu z jednej komórki jajowej, na skutek\nnaturalnego rozdzielania się blastomerów w czasie bruzdkowania, więcej\nniż jednego zarodka.\n- Heterostylia (= różnosłupkowość) - występowanie w obrębie danego\ngatunku osobników mających (dwa lub trzy) typy kwiatów różniące się\ndługością szyjek słupka i nitek pręcików.\n- Neotenia - zatrzymanie w rozwoju (pozazarodkowym) cech larwalnych na\ndłuższy czas (lub na całe życie), z uzyskaniem przez larwę zdolności do\nrozmnażania płciowego / z osiągnięciem przez larwę dojrzałości płciowej.\n- Hermafrodytyzm (= obojnactwo) - występowanie u pojedynczych organizmów\nzwierzęcych gruczołów rozrodczych obu płci lub gruczołu obojnaczego.\n- Partenogeneza (= dzieworództwo) - rozwój zarodka z nie zapłodnionej\nkomórki jajowej (odmiana rozrodu płciowego).\n- _Partenokarpia - powstanie owocu bez zapłodnienia komórki jajowej i bez\nrozwoju nasion.\na) Za każde prawidłowe uzupełnienie po 1 pkt: 5\nTasiemiec nieuzbrojony, gromada - tasiemce, typ - płazińce.\nb) Za w całości poprawnie wyjaśnioną różnicę (wynikającą z porównania) - 1 pkt.\nPrzykład:\nŻywiciel pośredni to organizm, w którym rozwija się larwa pasożyta, natomiast\nżywiciel ostateczny to taki organizm, w którym bytuje dorosła postać pasożyta\nrozmnażającego się płciowo.\nc) Za poprawne wskazanie obu żywicieli - 1 pkt:\nZywiciel ostateczny - człowiek.\nŻywiciel pośredni - bydło domowe / krowa.\n17 | Za każdy z dwóch prawidłowo podanych przykładów po I pkt. Przykłady: 2\n- wędrówki ptaków,\n- wędrówki zwierząt,\n- gniazdowanie ptaków,\n- rozwój i linienie owadów,\n_ - pierzenie się ptaków,\na - zapadanie w sen zimowy,\n2 - zachowania rozrodcze.\nĘ o Za każdy w całości prawidłowy podpis wraz z oznaczeniem pokolenia po | pkt: o\n3 1. gamety - pokolenie: płciowe\nE 2. planula / orzęsiona larwa - pokolenie: bezpłciowe\n= 3. polip - pokolenie: bezpłciowe\njj 4 efyra/ młoda (niedojrzała płciowo) meduza - pokolenie: płciowe\n> a) Za oba prawidłowe podpisy - 1 pkt:\n3 1. owodnia,\n5 2. omocznia.\nŃ b) Za prawidłowe określenie każdej z dwóch funkcji po 1 pkt. Przykłady:\n3 - otacza zarodek przestrzenią wypełnioną płynem owodniowym, stwarzając\niz środowisko do jego rozwoju / stwarza środowisko wodne / zabezpiecza\n8 zarodek przed wyschnięciem,\n3 - ochrania zarodek / amortyzuje zarodek / zabezpiecza przed działaniem\n= szkodliwych czynników środowiska.\nc) Za prawidłowe określenie roli kosmówki - 1 pkt. Przykłady:\n- (U ssaków łożyskowych) bierze udział w tworzeniu łożyska.\n- (U ssaków łożyskowych) łączy się ze śluzówką macicy wytwarzając\nłożysko.\nOdpowiedzi: a, e, g\n21 |Za podanie rozmnażania płciowego - 1 pkt. Za logiczne uzasadnienie - 1 pkt.| 2\nPrzykłady:\n- Ponieważ zapewnia dużą zmienność organizmów, która jest podstawowym\nwarunkiem zachodzenia ewolucji.\n- _ Ponieważ podczas rozmnażania płciowego zachodzi rekombinacja, która jest\npodstawą zmienności będącej zasadniczym czynnikiem ewolucji.\n22 |Za każde w całości prawidłowe przyporządkowanie po 1 pkt: 3\n1-B,E\n2-C,F\n3-A,D\n23 | Za każdą poprawnie narysowaną i podpisaną krzywą po | pkt. 3\nz tod I\nĘ\nE\n4 iH\nFi ne\n# -\na 100\nwik. maksymahy = 100%\n24 |a) Za wszystkie prawidłowe podpisy - I pkt: 3\nI rozwijająca się, II - ustabilizowana, III - wymierająca.\nb) Za każdą z dwóch w całości prawidłowo (dokonanie porównania)\na określonych różnic po 1 pkt. Przykłady:\n8 - Różna ilość osobników w klasach najmłodszych i najstarszych\n& w populacji . rozwijającej się, a równe ich ilości w populacji\nG wymierającej.\n2 - Wysoki potencjał rozrodczy w populacji rozwijającej się, mały\no potencjał rozrodczy osobników w populacji wymierającej.\nz - Wysoki % przeżywalności osobników młodych (oraz będących\nR w wieku reprodukcyjnym) w populacji rozwijającej się, duża\n6 śmiertelność tych osobników w populacji wymierającej.\nEj Rozrodczość rzeczywista / ekologiczna.\n4 - mocznik,\nE - _ dwutlenek węgla.\n‘> b) Za stwierdzenie, że łożysko nie chroni przed zakażeniem wirusem HIV - 1 pkt.\nE 27 |a) Za w _ całości prawidłowe _ określenie każdej z trzech różnic| 5\n= (z wykorzystaniem porównania obu procesów) po | pkt. Przykłady:\n- Wefekcie oogenezy powstaje jedna komórka jajowa i trzy ciałka kierunkowe;\nnatomiast w efekcie spermatogenezy powstają cztery plemniki / spermatydy.\n- Efektem oogenezy jest duża i nieruchliwa komórka jajowa; a w wyniku\nspermatogenezy powstają plemniki, które są małe i ruchliwe.\n- Oogeneza zachodzi w jajnikach, natomiast spermatogeneza zachodzi\nw jądrach.\n- Podział cytoplazmy w oogenezie _ jest nierównomierny,\na w spermatogenezie jest równomierny.\n- U ludzi oogeneza zostaje zapoczątkowana w okresie rozwoju\nzarodkowego i dwukrotnie zatrzymana (w profazie I podziału\nmejotycznego i metafazie II podziału mejotycznego), natomiast\nspermatogeneza zachodzi od osiągnięcia dojrzałości płciowej.\n- U ludzi oogeneza jest powtarzana cyklicznie co miesiąc, natomiast\nspermatogeneza zachodzi przez całe życie.\nb) Za w całości prawidłowe wyjaśnienie zawierające informacje o nierównym\npodziale cytoplazmy zawierającej materiał zapasowy dla zarodka - 1 pkt.\nPrzykłady:\n- Komórka jajowa otrzymuje więcej cytoplazmy, niż plemnik, gdyż\nznajdują się w niej materiały odżywcze, z których korzystają komórki\nw początkowej fazie rozwoju zapłodnionego jaja.\n- Komórka jajowa otrzymuje więcej cytoplazmy, niż plemnik, gdyż\nzawiera materiały zapasowe / odżywcze dla zarodka.\nc) Zaw całości poprawne określenie stadium mejozy - | pkt:\noocyt II rzędu w stadium II metafazy mejozy\n28 |a) Za każde w całości właściwie dobrane zestawienie hormonów po 1 pkt:\nHormony przysadkowe - FSH, LH.\nHormony produkowane przez jajnik - progesteron, estradiol.\nb) Za każde prawidłowe uzupełnienie prawdy lub fałszu po I pkt:\n1. prawda,\n_ 2. fałsz,\na 3. prawda,\n2 4. fałsz.\n3 Odp. b.\nE 30 |Za prawidłowo dorysowane ; 1\nŻ uzupełnienie (druga linia i i i\nE obrazująca brak zmiany w liczbie 4c i i i\ns chromosomów) - 1 pkt. i i i\n„o 2c/2n +\nĘ 1c/li i i\nb | | _\nE Gi SG, Mitoza\n8 31 |Za każdy w całości prawidłowo napisany genotyp i fenotyp dziecka (na\ne podstawie oznaczeń podanych w zadaniu) po 1 pkt.\n= 1. IIŚ - grupa krwi A\n2. IŃi- grupa krwi A\n3. ABH grupa krwi AB\n4. Pi - grupa krwi B\n32 |a) Za wszystkie 4 prawidłowo wpisane nazwy - 2 pkt.\nZa 3 prawidłowo wpisane nazwy - I pkt. Przykłady:\n1 - chromatydy,\n2 - przewężenie pierwotne / centromer,\n3 - przewężenie wtórne / NOR,\n4 - trabant / satelita.\nb) Za prawidłowe zdefiniowanie telomeru - I pkt. Za określenie jego znaczenia\n- | pkt. Przykład:\nTelomer to zakończenie każdego chromosomu u eukariontów (zbudowane\nz wielokrotnie powtarzających się sekwencji nukleotydów). Długość tych\nodcinków jest utrzymywana na stałym poziomie, ponieważ są one miejscami\nzakończenia replikacji / ponieważ mają znaczenie dla stabilności DNA.\nc) Zakażdy z dwóch prawidłowo określonych rodzajów chromosomów po 1 pkt:\nI-B, Il-C\n33 |a) Za każde prawidłowe określenie liczby chromosomów po 1 pkt:\n- Cebula - triploid: 24/3 x 8,\n- Muszka owocowa - monosomik: 7/8-1,\n- Człowiek - trisomik: 47 / 46 + 1.\nb) Za określenie typu komórek: haploidalne - 1 pkt.\nZa prawidłowe uzasadnienie - 1 pkt. Przykład:\nPonieważ w takich komórkach zmutowany gen jest w postaci jednego allelu\niujawni się bez względu na to czy byłby w formie dominującej czy\nrecesywnej.\nc) Za prawidłowe określenie rodzaju mutacji - 1 pkt: Przykłady:\n- monosomik w autosomach,\n- aneuploid,\n- mutacja genomowa,\n- mutacja chromosomowa dotycząca ich liczby.\n34 | Za każdy z dwóch logicznie brzmiących argumentów (za lub przeciw) po | pkt.| 2\na Przyktady:\n8 Argumenty za: o m . .\ni} - Jestem za stosowaniem inżynierii genetycznej, ponieważ pomaga osobom\na przewlekle chorym np. produkcja łatwo dostępnej insuliny.\n2 - Dzięki inżynierii genetycznej możemy się powszechnie szczepić na\no żółtaczkę.\nz Argumenty przeciw:\nR - Manipulacja genami może prowadzić do stworzenia niebezpiecznych\n8 mutantów np. bakteryjnych, które mogą zagrozić ludziom.\n3 - Za mało jeszcze wiemy o naturze genów, aby nimi bezkarnie manipulować,\n= szczególnie w odniesieniu do genomu człowieka.\n$\n£ .\nĘ SUMA PUNKTOW: 109 pkt.\n‘>\n2, UWAGA: W tekście wyróżnione i oznaczone (*) zostały zadania, przeznaczone dla zdających z klas o profilu\n= biologiczno-chemicznym. Zostało to uwzględnione w punktacji poniżej. W przypadku zdającego z klasy\noinnym profilu (określonego jako ogólny), rozwiązanie tego typu zadań daje mu szansę uzyskania\ndodatkowych punktów.\npunktów ogólnego\nWykaz źródeł: rysunków i schematów, danych liczbowych i informacji słownych, które w formie\nzmodyfikowanej zostały wykorzystane w konstrukcji zadań:\n- Cz. Jura, H. Krzanowska (red.): Leksykon biologiczny. WP, Warszawa 1992 - zad: 15.\n- W. Lewiński: Biologia 2. Podręcznik do klasy drugiej liceum ogólnokształcącego. Wydawnictwo\nOperon” Reda 1996 - zad: 16.\n- W. Lewiński: Cytologia i anatomia z wybranymi zagadnieniami z organografii. Wydanie III zmienione.\nWydawnictwo Operon - zad: 30, 32.\n- W. Lewiński: Genetyka. Wydawnictwo „Operon”, 1997 - zad: 33.\n- M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski: Biologia część 1. Podręcznik dla klasy pierwszej liceum\nogólnokształcącego. WSiP, Warszawa 1989 - zad: 6, 7.\n- E. Pyłka - Gutowska: Vademecum maturzysty. Biologia. Wydawnictwo Oświata, Warszawa 1988 -\nzad: 4, 18, 19, 32.\n- J. Szwejkowska, J. Szwejkowski: Botanika - podręcznik dla szkół wyższych. PWN, Warszawa 1974 -\nzad: 9.\n- _T. Umiński: Biologia część 2. Podręcznik do klasy drugiej liceum ogólnokształcącego. WSiP, Warszawa\n1988 - zad: 24, 25.\n- _H. Wiśniewski: Biologia z higieną i ochroną środowiska. Podręcznik do klasy trzeciej. Wydawnictwo\nAgmen, Warszawa 1995 - zad: 8, 15, 28.\na Odpowiedzi do wszystkich (z wyjątkiem problemowych) zadań są zgodne z treściami zawartymi\nN w podręcznikach do biologii dla liceum ogólnokształcącego zatwierdzonymi przez MEN dla klasy I - IV.\niz Zgodność zadań z Podstawą programową:\n5 1. Elementy cytologii i genetyki (T3). Swiadomość zmienności świata organicznego (C2).\n5 2. Elementy cytologii i genetyki (T3). Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój\nE organizmów - T2.5). Gromadzenie, integrowanie , opracowywanie wiedzy z różnych dziedzin niezbędnej\nB do wyjaśnienia procesów życiowych (02).\na 3. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Gromadzenie,\nR integrowanie, opracowywanie wiedzy z różnych dziedzin niezbędnej do wyjaśnienia procesów życiowych\na (02).\nis 4. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - 12.5).\n= Interpretowanie zależności między budową i funkcją układów i narządów w organizmach (O3).\nR Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową i funkcjonowaniem (04).\nb 5. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Struktura\na organizmów (T1). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową\n| i funkcjonowaniem (04).\nĘ 6. Struktura organizmów (T1). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego\no budową i funkcjonowaniem (04).\n„o 7. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Struktura\n= organizmów (T1). Interpretowanie zależności między Środowiskiem życia organizmu a jego budową\ni funkcjonowaniem (04).\n8. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\nInterpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową i funkcjonowaniem (04).\n9. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Elementy\newolucjonizmu (T4).\n10. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n11. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Analizowanie\ni interpretowanie wyników obserwacji i doświadczeń wraz z oceną ich wiarygodności (O1). Umożliwienie\nuczniom projektowania i prowadzenia obserwacji i doświadczeń biologicznych (Z1).\n12. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n13. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n14. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Elementy\newolucjonizmu (T4). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową\ni funkcjonowaniem (04).\n15. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n16. Elementy ewolucjonizmu (T4). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego\nbudową i funkcjonowaniem (04).\n17. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n18. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n19. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n20. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n21. Elementy ewolucjonizmu (T4).\n22. Struktura organizmów (T1).\n23. Ekologia i ochrona środowiska (T5). Analizowanie i interpretowanie wyników obserwacji i doświadczeń\nwraz z oceną ich wiarygodności (Ol).\n24. Ekologia i ochrona środowiska (T5).\n25. Ekologia i ochrona środowiska (T5).\n26. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (transport substancji i płyny ustrojowe - T2.3;\nrozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n27. Struktura organizmów (T1). Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój\norganizmów - T2.5).\n28. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n29. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n30. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n31. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n32. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n33. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n34. Elementy cytologii i genetyki (T3).\nFE KARTA OCENY DO TEMATU 1 LUB 2\n2 do pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii we wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nĘ\n8 |S4KYZ CO A ZPA Y.GV CO\nn\nci\nn\no\n: LICZBA\n5\nŻ PUNKTÓW\na [1. Zrozumienietematu a\nBB [2. Stopień wyczerpaniatemtu Pa\n2 [3. Wiadomości wykraczające poza zakres programu | 4 |\n= [4. Terminologianaukowa a\n[5. Błędy rzeczowe - za każdy błąd I punktujemny | - || (|\n[6 Selekcja materiału rzeczowego Ta\n[7 Tustracja konkretnymi przykładami | a\n[8. Logiczne powiązaniefaktów Ta\n[9 Szata graficzna, estetyka ||| ||| 200]\n[10. Prawidłowa interpretacjazjawisk TA\n[11. Kompozycjapracy |||] 2 [|\n[12. Poprawna polszezyma ||| ||| | 200]\nRAZEM: _------- | 388 ||\nPRZELICZENIE PUNKTÓW NA SKALĘ OCEN:\n35 - 38 pkt. = celujący 17 - 23 pkt. = dostateczny\n30 - 34 pkt. = bardzo dobry 12 - 16 pkt. = dopuszczający\n24 - 29 pkt. = dobry 0 - 11 pkt. = niedostateczny\nRECENZJA\nWYNIK EGZAMINU\npo Ocena(słownie) | Potpis | |\noki WO A\n2. Ustalenie oceny przez\nPrzewodniczącego Komisji\n_ KRYTERIA OCENY PISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z BIOLOGII\na\n3 1. Zrozumienie tematu\nx + dogtebne zrozumienie tematu - 4 pkt.\nx + zrozumienie niezbędne do prawidłowego przedstawienia tematu - 3 pkt.\nE + słabe zrozumienie tematu - 2 pkt.\n= + brak zrozumienia - 0 pkt.\n[oj\na\ny 2. Stopień wyczerpania materiału\niS + całkowite wyczerpanie materiału dotyczącego danego tematu - 4 pkt.\n> + przedstawienie większości materiału wiążącego się z tematem - 3 pkt.\nŃ + niepełne przedstawienie materiału wiążącego się z tematem - 2 pkt.\n3 + brak podstawowych wiadomości związanych z tematem - 0 pkt.\n>|\nŚ 3. Wiadomości wykraczające poza zakres programu (dotyczy wyłącznie wiadomości\nEj związanych z tematem)\nZ + bardzo duża ilość i różnorodność przedstawionych zagadnień - 4 pkt.\n2 + duża ilość i znaczna różnorodność przedstawionych zagadnień - 3 pkt.\n+ pojedyncze treści programowe - 2 pkt.\n+ brak treści programowych - 0 pkt.\n4. Terminologia naukowa\n+ swobodnie stosowana bogata terminologia naukowa - 4 pkt.\n+ właściwie stosowana podstawowa terminologia naukowa - 3 pkt.\n+ terminologia naukowa stosowana we fragmentach pracy - 2 pkt.\n+ błędnie stosowana podstawowa terminologia naukowa lub jej brak - 0 pkt.\n5. Błędy rzeczowe - za każdy błąd jeden punkt ujemny\n+ błędna interpretacja zjawisk,\n+ ewidentne błędy merytoryczne, nie wynikające z przejęzyczeń czy błędnego\nprzepisywania z brudnopisu.\nUwagi:\n+ za błędy w treściach wykraczających poza materiał nie ujmuje się punktów, ale też\nnie przyznaje dodatkowych,\n+ ten sam błąd powtarzany liczony jest za jeden.\n6. Selekcja materiału rzeczowego\n+ trafny dobór treści niezbędnych do opracowania danego tematu z równoczesnym\nniewystępowaniem treści nie związanych z nim - 4 pkt.\n+ większa część pracy związana z tematem - 3 pkt.\n+ dobór treści przypadkowy, przynajmniej w połowie na temat - 2 pkt.\n+ dobór treści nie związanych z tematem - 0 pkt.\n7. Ilustracja konkretnymi przykładami\n+ wszystkie omawiane zagadnienia poparte trafnie dobranymi przykładami - 4 pkt.\n+ większa część pracy ilustrowana dobrze dobranymi przykładami - 3 pkt.\n+ niewielka ilość przykładów - 2 pkt.\n+ brak jakichkolwiek przykładów - 0 pkt.\nĄ 8. Logiczne wiązanie faktów\nE + logiczne wiązanie treści pracy świadczące o zrozumieniu omawianych zjawisk\n=I i umiejętności wnioskowania - 4 pkt.\nx) + większa część pracy opiera się na logicznym wiązaniu faktów - 3 pkt.\n5 + praca we fragmentach oparta na logicznym wiązaniu faktów - 2 pkt.\nz + praca chaotyczna - O pkt.\nS\n> 9. Szata graficzna, estetyka\naS! + zamieszczenie w pracy prawidłowo podpisanych i opisanych rysunków, wykresów,\nEJ schematów itp., praca czytelna i przejrzysta - 2 pkt.\nN + część pracy ilustrowana graficznie, drobne usterki w opisach, pismo czytelne -1 pkt.\nĄ + brak koniecznych rysunków lub poważne usterki w ich wykonaniu bądź opisie - 0 pkt.\n&\nS 10. Prawidłowa interpretacja zjawisk\n2, + wszystkie opisywane zjawiska interpretowane są zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.\n= Uczeń dostrzega związki przyczynowo-skutkowe - 4 pkt.\n+ większa część pracy zawiera właściwą interpretację zjawisk - 3 pkt.\n+ przynajmniej połowa faktów interpretowana jest właściwie - 2 pkt.\n+ brak lub błędna interpretacja większości faktów - 0 pkt.\n11. Kompozycja\n+ praca posiada wstęp, rozwinięcie i zakończenie z uwzględnieniem odpowiednich\nproporcji - 2 pkt.\n+ praca albo nie zawiera wszystkich części albo ich proporcje są niewłaściwe - | pkt.\n+ całkowity brak podstawowych części, chaotyczność układu treści - 0 pkt.\n12. Poprawna polszczyzna\n+ brak błędów stylistycznych, gramatycznych, ortograficznych, interpunkcyjnych, język\nwłasny, zwięzły, precyzyjny - 2 pkt.\n+ nieliczne ww. błędy - | pkt.\n+ liczne ww. błędy, niejasne sformułowania - 0 pkt.\nPRZELICZENIE PUNKTÓW NA SKALĘ OCEN:\n35 -38 celujący\n30 - 34 bardzo dobry\n24-29 dobry\n17-23 dostateczny\n12-16 dopuszczający\n0-11 niedostateczny\nKARTA OCENY DO TEMATU NR 3\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii we wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nPIECZEC SZKOLY:? ARONA DATAS cesscsssessseesssessseesssessseeesees\na Nr Maksymalna Liczba uzyskanych Uwasi iel\n8 zadania suma punktów punktów wag nauczycie a\nŻ |A| 2 |\n4\n3 pT\n5 | 4] 4] |\nz | 50] 2] |\nE PT\ns | 1] 3] |\n2 | 8] 4] |\nZ pT\nĘ pT\n> pT\n4 |od | A] |\n& RR || 4] |\ns pa\nFI ps WZNNNNNK WONNA\n2 | CC\n2 pa\n198 ||| 4] TĄ\n|do || 4] TĄ\np20\n| M ||| 2]\n| om | | 30] |\n| m3 | | 3000] |\n| 4 | 300] |\n| os | | A] |\n| 260 | 20] |\n| o] | 58] |\n| 28 | 060] ]\n| 29 |] A] |\n| 30 | A] |\n| M] || 4] |\n| 32 | 06000] |\n| 33 | 06000] |\n| 34] 2] |\n| Razem: | | 109 | |||]\nPrzeliczenie punktów na skalę ocen Proponowana ocena:\nOcena Liczba pkt. dla Liczba pkt. dla .\ncen profilu ogólnego profilu biol.-chem.\n35 - 46 45 - 59\n41-53 60-75 Podpis egzaminatora\n|Dobry | 60 - 72 76 - 92\nBardzo dob 73-83 93 - 105\n106 - 109 eee\nsz\na\nvo\nN\n3\nc=\nd\no\n2\n=I\n©\nB\nn\n3\na\nN\nn\no\nE\nvy\nre\nN\nĄ\na\ne\noO\nUL\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34 (0 - 2 pkt.)\nWprowadzenie do laboratoriów techniki inżynierii genetycznej wywołało wiele obaw co do skutków,\njakie może spowodować niekontrolowane manipulowanie genami. Liczne osiągnięcia\nbiotechnologii w medycynie zdają się jednak przesłaniać te zagrożenia. Np. insulinę lub interferon\nprodukowane przez bakterie już się stosuje z pozytywnym skutkiem, a produkowane przez drożdże\nantygeny powierzchniowe wirusa żółtaczki stanowią szczepionkę przeciw tej chorobie.\nPrzedstaw, za pomocą dwóch argumentów, swoje stanowisko odnośnie stosowania\ntechnik inżynierii genetycznej.\nSuma punktów: dla profilu biol.-chem. = 109 pkt.\ndla profilu ogólnego = 86 pkt.\nBI\nTajemnica egzaminacyjna do dnia 10 maja 2002 roku, do godziny 14.00\nLubelski Kurator Oświaty\nMateriały dla Państwowej Komisji Egzaminacyjnej\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii\nwe wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nTermin: 10 maja 2002 r. Godzina: 14.00\ni\ni MODEL ODPOWIEDZI\nŹ\nGd\ni SCHEMAT OCENIANIA\no\nĘ\n[oj\na\n; KARTY OCENY\nR\n= >\na PROPONOWANY ZAKRES TRESCI DO TEMATU 1:\nJ\nE Definicję życia można opisać dwoma równaniami: fotosyntezy i oddychania. Oceń\nFI słuszność powyższego stwierdzenia, porównując przebieg i znaczenie obu procesów.\ne\n0 Profil ogólny i profil biologiczno-chemiczny:\nWymagania podstawowe na ocenę dostateczną:\n1. Przedstawienie procesu fotosyntezy i oddychania jako przeciwstawnych kierunków\nmetabolizmu.\n2. Sformułowanie biologicznej istoty procesu fotosyntezy, jako formuły autotroficznego\nodżywiania oraz istoty procesu oddychania, jako procesu służącego do wytwarzania\nenergii.\n3. Podanie ogólnej charakterystyki głównych etapów procesu fotosyntezy i oddychania oraz\nich lokalizacji:\na) przytoczenie równania fotosyntezy i oddychania,\nb) wykonanie schematycznego rysunku chloroplastu i mitochondrium z zaznaczeniem\nmiejsc przebiegu głównych etapów obu procesów,\nc) przedstawienie bilansu energetycznego obu procesów.\n4. Wskazanie na różnice występujące między oddychaniem tlenowym i beztlenowym.\n5. Wymienienie podstawowych czynników wpływających na przebieg fotosyntezy\ni oddychania.\n6. Określenie znaczenia procesu fotosyntezy poprzez:\na) wykazanie funkcji roślin jako producentów na przykładzie analizy jednego łańcucha\ntroficznego (samowystarczalność ekosystemów),\nb) opisanie udziału roślin w utrzymaniu równowagi gazowej biosfery,\nc) przytoczenie przykładów wykorzystania roślin przez człowieka (pożywienie,\ndrewno, włókna, leki itp.).\n7. Podanie przykładu wykorzystania przez komórkę wytworzonej energii.\nWymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą:\n1. Szczegółowe przedstawienie przebiegu fotosyntezy (poprzez przedstawienie schematów\nprzebiegu fazy jasnej i fazy ciemnej).\n2. Omówienie różnic między oddychaniem tlenowym i beztlenowym.\n3. Wyróżnienie różnych typów fosforylacji: fotosyntetyczna, substratowa, oksydacyjna.\n4. Wymienienie warunków, od których zależy przebieg i wydajność procesu fotosyntezy\noraz dokładne scharakteryzowanie przynajmniej dwóch z nich.\n5. Uszczegółowienie znaczenia procesu fotosyntezy poprzez:\n- a) wykazanie zależności między wydajnością fotosyntezy a produkcją żywności na\n7 świecie,\n2 b) wskazanie znaczenia roślin jako pionierów życia (sukcesja pierwotna, wtórna),\nĘ c) podkreślenie udziału roślin w kształtowaniu środowiska wodnego i lądowego.\n3 6. Wymienienie kilku rodzajów fermentacji oraz szczegółowe scharakteryzowanie dwóch\nE znich z uwzględnieniem ich znaczenia i możliwości wykorzystania dla człowieka lub\n= innych organizmow.\nEj 7. Zwrócenie uwagi na istnienie procesu fotooddychania i przedstawienie jego ogólnej\nN charakterystyki.\n3 8. Wykazanie, że producenci są podstawą funkcjonowania ekosystemów.\n5 Profil biologiczno-chemiczny:\nE\nN\n| Wymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą obejmują wymagania dla profilu ogólnego\nE poszerzone o następujące treści:\n8 1. Podanie i krótkie scharakteryzowanie co najmniej dwóch przykładów wykorzystania\n3 energii przez komórkę (np. skurcz mięśnia, pompy jonowe, utrzymanie stanu polaryzacji\n= komórek, pobudliwość nerwowa itp.).\n2. Uszczegółowienie opisu przebiegu fotosyntezy (fosforylacja cykliczna i niecykliczna\nz wyjaśnieniem różnic na poziomie fotosystemów PSI i PSII).\n3. Wyjaśnienie funkcji ultrastruktur chloroplastów w przebiegu poszczególnych etapów\nfotosyntezy (lokalizacja fotosystemów, lokalizacja akceptorów w błonach tylakoidów,\nfunkcja stromy).\n4. Wyjaśnienie funkcji ultrastruktur mitochondrialnych w procesach fosforylacji.\n5. Porównanie procesu fotosyntezy u roślin typu Cz i C4 z zaznaczeniem różnic w ich\nwydajności.\n6. Określenie roli substratów i produktów fotosyntezy oraz oddychania tlenowego\nw funkcjonowaniu ekosystemów.\n7. Omówienie udziału roślin w procesie krążenia węgla w ekosystemach np. poprzez\nwykonanie schematu cyklu biogeochemicznego węgla.\n8. Ogólne przedstawienie zagrożeń dla roślin (i procesu fotosyntezy) wynikających\nz antropopresji (np. wycinania lasów tropikalnych, pustynnienie krajobrazu, erozja,\npozyskiwanie nowych terenów pod zabudowę, wylesianie itp.)\n9. Podsumowanie porównania fotosyntezy i oddychania tlenowego z uwzględnieniem:\nsubstratów, produktów, lokalizacji, niezbędnych warunków fizycznych, sposobów\nwytwarzania ATP (fosforylacja fotosyntetyczna, oksydacyjna, substratowa), kierunków\nprzepływu energii i atomów wodoru itp.\nPROPONOWANY ZAKRES TRESCI DO TEMATU 2:\nCiągłość życia na Ziemi jest częścią ogromnego systemu współzależnych elementów, zaś\nróżnorodność jest przejawem wielości jego form. W kontekście powyższego stwierdzenia\nwyjaśnij, co rozumiesz pod pojęciem „bioróżnorodność” oraz oceń znaczenie tego\nzjawiska dla całej biosfery.\nProfil ogólny i profil biologiczno-chemiczny:\nWymagania podstawowe na ocenę dostateczną:\n1. Podanie ogólnego wyjaśnienia terminu „bioróżnorodność” i „biosfera”.\n2. Wymienienie głównych typów różnorodności w przyrodzie:\na) różnorodność gatunkowa,\na b) różnorodność ekosystemów.\n8 3. Scharakteryzowanie różnorodności gatunkowej jako bogactwa gatunków organizmów:\nE a) ogólne przedstawienie systematycznych kategorii pod względem ich liczebności,\nĘ b) dostrzeżenie wzajemnych zależności między organizmami,\nKo c) wymienienie interakcji międzygatunkowych antagonistycznych, nieantagonistycznych\n5 i neutralnych - ilustracja po jednym przykładzie,\na d) dokładne opisanie jednej zależności.\nEj 4. Scharakteryzowanie różnorodności ekosystemów poprzez wymienienie ich\n> podstawowych rodzajów na Ziemi i scharakteryzowanie jednego z nich.\naS! 5. Podanie argumentów przemawiających za koniecznością ochrony bioróżnorodności, np. -\nEJ wartości ekologiczne, estetyczne, kulturowe itp.\nN 6. Wymienienie i krótkie scharakteryzowanie dwóch przyczyn zagrażających różnorodności\n3 w biosferze, np.:\n£ a) wymieranie gatunków,\na b) nadmierna eksploatacja zasobów przyrody,\n2, c) przeludnienie,\n= d) zanieczyszczenie i zatrucie środowiska.\n7. Zaproponowanie jednego sposobu ochrony bioróżnorodności na Ziemi, np.:\n- _ podnoszenie świadomości i aktywności ludzkiej,\n- _ eliminacja zanieczyszczeń,\n- _ międzynarodowe reguły postępowania,\n- _ zrównoważone użytkowanie zasobów,\n- _ rozwój nowych ekologicznych technologii,\n- _ tworzenie terenów chronionych,\n- _ zintensyfikowanie różnorodności,\n- _ ochrona najbardziej zagrożonych gatunków i siedlisk,\n- - indywidualna ochrona przyrody,\n- _ zrównoważone metody uprawy,\n- _ Świadomy wybór towarów konsumpcyjnych.\nWymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą:\n1. Podanie i scharakteryzowanie dodatkowych typów bioróżnorodności: genetycznej,\nkrajobrazów, a w tym:\na) wyjaśnienie pojęcia „różnorodność genetyczna”:\n- różnice między jednostkami w obrębie gatunku,\n- różnice między populacjami w obrębie gatunków, np. rasy psów, odmiany róż itp.\nb) uzasadnienie istnienia zróżnicowanej puli genowej - podanie co najmniej\n2 argumentów, np.:\n- zwiększa szanse przeżycia gatunku (np. zmniejsza podatność na ataki\nchorobotwórczych organizmów: wirusów, bakterii, grzybów, owadów itp.),\n- zapewnia jego ewolucję.\nc) wyjaśnienie wpływu monokultur rolnych, leśnych lub hodowlanych na zmniejszenie\nróżnorodności genetycznej w obrębie gatunków zwierząt i roślin.\n2. Podanie dodatkowych przykładów ukazujących znaczenie bioróżnorodności - wartości:\n- medyczne (nowe naturalne leki),\n- ekonomiczne (nowe materiały i substancje dla różnych gałęzi przemysłu, dochody\nz nowych zastosowań itp.),\nz - etyczne (prawo do życia wszystkich organizmów),\na - ekologiczne (opróżnione nisze ekologiczne i brak naturalnych wrogów dają\n3 przewagę niewielkiej ilości gatunków nie wyspecjalizowanych organizmów,\n& np. chwastom, organizmom chorobotworczym itp.).\n= 3. Zaproponowanie dodatkowo dwóch sposobów ochrony bioróżnorodności, innych niż\nE wcześniej wymienione.\nĘ\nĘ Profil biologiczno-chemiczny:\nN\nĘ Wymagania dopełniające na ocenę bardzo dobrą obejmują wymagania dla profilu ogólnego\n5 poszerzone o następujące treści:\nR 1. Rozróżnienie pojęć: gatunek ginący i zagrożony (podanie po 1 przykładzie).\n| 2. Scharakteryzowanie dodatkowych zagrożeń bioróżnorodności (jeżeli nie były\nE wymienione wcześniej):\nE a) dokonanie analizy zjawiska obecnego masowego wymierania gatunków,\no b) podanie większej ilości przykładów negatywnej działalności człowieka (jeśli nie\nZ zostały wymienione dotychczas):\n2 - błędne sposoby kształtowania przestrzeni (niekontrolowana i niezorganizowana\nzabudowa, budowa dróg i zapór wodnych itp.),\n- nadmiernie ekspansywny rozwój turystyki,\n- zanieczyszczenia wód, gleb i powietrza (kwaśne deszcze, deficyt ozonu, wpływ\nczłowieka na zmiany klimatu, zanieczyszczenia nawozami sztucznymi itp.),\n- bardzo szybkie tempo rozwoju - gatunki nie mają czasu, by przystosować się do\nzachodzących zmian,\n- rozbicie terenu na całkowicie izolowane siedliska,\n- wyjaśnienie pojęcia introdukcji np. gatunków hodowlanych do naturalnych\nekosystemów i przedstawienie skutków tego zjawiska na odpowiednim\nprzykładzie.\nc) określenie wpływu masowego wycinania lasów tropikalnych na całą biosferę:\n- _ naruszenie biomu o największej różnorodności gatunków na świecie,\n- zakłócenie cyklu opadów i parowania (zamkniętego obiegu wody i substancji\nodżywczych).\nd) zasygnalizowanie problemu gatunków transgenicznych i ewentualnego zagrożenia\nwynikającego z ich pojawienia się w naturalnych ekosystemach.\n3. Zaproponowanie większej ilości sposobów ochrony bioróżnorodności.\n4. W podsumowaniu zwrócenie uwagi na potrzebę globalnej ochrony wszystkich\nekosystemów oraz podanie przykładów konkretnych działań (konferencje\nmiędzynarodowe, programy i projekty naukowe).\nMODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA DO TEMATU 3:\nPrzedstaw rozmnażanie płciowe jako warunek zmienności i zachowania ciągłości\nżycia na Ziemi.\nZASADY OCENIANIA:\nW tekście wyróżnione i oznaczone (*) zostały zadania przeznaczone dla zdających z klas\no profilu biologiczno-chemicznym. Zostało to uwzględnione w punktacji zamieszczonej po\npakiecie zadań. W przypadku zdającego z klasy o innym profilu (określanego jako ogólny),\nrozwiązanie tego typu zadań daje mu szansę uzyskania dodatkowych punktów.\na\n8 1. Model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, a nie jest ścisłym wzorcem\n& sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).\nR Znakiem ,,/” oznaczono inną, również poprawną wersję takiej odpowiedzi.\no\nE 2. Zapis części odpowiedzi w nawiasie ( ) oznacza wypowiedź, która nie jest konieczna do\nż uzyskania pełnego punktu i traktowana powinna być jako wypowiedź dodatkowa lub\ng uzupełniająca.\n8 3. Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się tylko pełne punkty zgodnie\n3 z zamieszczonym modelem oceniania.\n>\nR 4. Za zadania otwarte, za które można przyznać jeden punkt, przyznaje się punkt wyłącznie\nĘ za odpowiedź w pełni poprawną.\n“4 5. Za zadania otwarte, Za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle\naa punktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem\n2, w kluczu) przedstawit zdajacy.\nz 6. Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nw poleceniu.\n7. Jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe, które nie wynikają z polecenia\nw zadaniu) świadczą o zupełnym braku zrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają\nudzielonej prawidłowej odpowiedzi, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nMODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA\nMaksymalna\nNumer R RE Ą\n. Oczekiwana odpowiedź: punktacja za\nzadania A\nzadanie\n1 Za każde z dwóch prawidłowo określonych zjawisk po 1 pkt. 2\nPrzykłady:\n- crossing - over,\n- rekombinacja,\n- losowe rozchodzenie się chromosomów w trakcie mejozy,\n- losowe łączenie się gamet.\n2 |a) Za w całości prawidłowe wyjaśnienie wynikające z definicji przemiany| 3\npokoleń, w którym znajdą się informacje o pokoleniu płciowym\ni bezptciowym - I pkt. Przykłady:\n- Przemianą pokoleń nazywamy następowanie po sobie gametofitu (pokolenia\npłciowego) i sporofitu (pokolenia bezpłciowego).\n- Zjawisko kolejnego następowania po sobie w rozwoju roślin form haploidalnych\nrozmnażających się płciowo za pomocą gamet i form diploidalnych\nrozmnażających się bezpłciowo za pomocą mejospor (spor / zarodników).\nb) Za w całości prawidłowe podanie każdej z dwóch nazw wraz z ilością\nchromosomów dla każdego pokolenia po 1 pkt:\n1 - gametofit - ln,\n= 2 - sporofit - 2n.\nĘ 3 |Za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich 8 nazw - 4 pkt.\na Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 7 nazw - 3 pkt.\nĘ Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 6 nazw - 2 pkt.\ns Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 5 nazw - I pkt.\nE Odpowiedź: (gametofit = g, sporofit = s)\n$ widłak wroniec (s), sosna zwyczajna (s), płonnik pospolity (g), torfowiec błotny (g),\ng salwina pływająca (s), skrzyp polny (s), lipa szerokolistna (s), długosz królewski (s).\n> a) Za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich 6 określeń - 3 pkt.:\ns 1-,2-b,3-i,4-g,5-a,6-0c\n\"= Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 5 określeń - 2 pkt.\nS Za prawidłowe przyporządkowanie tylko 4 określeń - 1 pkt.\n3 b) Za prawidłowe określenie stadium cyklu -1 pkt. Przykłady:\n£ - (Proces mejozy zachodzi) przed wytworzeniem zarodników.\na - (Proces mejozy) jest związany z wytwarzaniem zarodników\n2, w zarodniach.\n= 5 |a) Za prawidłowe wyjaśnienie - | pkt. Przykłady: 2\n- Samopylnosé ogranicza możliwości rekombinacji genów.\n- Samopylność może powodować kumulowanie się niekorzystnych\n(recesywnych) genów.\n- Samopylność prowadzi do wzrostu homozygotyczności.\nb) Za podanie przykładu mechanizmu lub zjawiska - 1 pkt. Przykłady:\n- przedsłupność,\n- przedprątność,\n- heterostylia,\n- samosterylność,\n- samopłonność.\nZa każde poprawne uzupełnienie po I pkt: 3\nzygota > zarodek,\nwtórne jądro woreczka zalążkowego + komórka plemnikowa > bielmo\nŚciana zalążni owocnia\n7 | Za wszystkie 6 prawidłowo dopisanych rodzajów owoców - 3 pkt. 3\nZa 5 prawidłowo dopisanych rodzajów owoców - 2 pkt.\nZa 4 prawidłowo dopisane rodzaje owoców - 1 pkt.\nOdpowiedzi:\nBób - strąk\nPszenica - ziarniak\nWiśnia - pestkowiec\nOgórek - jagoda\nLeszczyna - orzech\nPomidor - jagoda\na) Za prawidłowe podanie nazwy każdego z dwóch typów kiełkowania po I pkt:\nGroch - kiełkowanie podziemne (hipogeiczne),\nFasola - kiełkowanie nadziemne (epigeiczne).\nb) Za wymienienie każdego z dwóch warunków środowiska po 1 pkt. Przykłady:\n- odpowiednia temperatura,\n_ - wilgotność / woda,\na - odpowiednia ilość tlenu,\n2 - światło dla niektórych roślin.\nĘ a) Za każdą prawidłową nazwę po 1 pkt:\n3 A - sporofit (sosny),\nE B - owocolistek z zalążkami,\n> C - zalążek (z gametofitem żeńskim),\nEj D - ziarno pyłku / gametofit męski / przedrośle męskie.\nu b) Za zakreślenie poprawnej odpowiedzi - 1 pkt:\n3 odp. c.\n5 c) Za prawidłowe wyróżnienie i podkreślenie obu cech - 1 pkt:\n5 Jednopienność, rozdzielnopłciowość.\n| a) Za podanie prawidłowej nazwy - | pkt: partenokarpia. 2\nE b) Za wymienienie jednej właściwej substancji wzrostowej - | pkt: Przykłady:\n3 - auksyny,\no -_ gibereliny.\n= a) Za sformułowanie prawidłowego problemu badawczego - 1 pkt. Przykłady: 3\n- Czy siła kiełkowania nasion zależy od ich wieku?\n- Czy siła kiełkowania nasion maleje wraz z ich wiekiem?\n- Badanie zależności siły kiełkowania nasion od ich wieku.\n- Wpływ wieku nasion na ich siłę kiełkowania.\n- Jaki wpływ na siłę kiełkowania nasion ma ich wiek?\nb) Za poprawne sformułowanie wniosku - I pkt. Przykłady:\n- Wraz z wiekiem nasion maleje ich siła kiełkowania.\n- Im starsze nasiona tym ich siła kiełkowania jest mniejsza.\nc) Za poprawne określenie wieku nasion (odczytane z wykresu) - 1 pkt.\nPrzykłady:\n- Do badań użyto nasion 5-letnich.\n- Nasiona 5-letnie.\n12 |Za w całości prawidłowo określoną różnicę opierającą się na porównaniu obu| 1\nprocesów - | pkt. Przykłady:\n- Zaplemnienie jest zawsze przed ewentualnym zapłodnieniem, gdyż polega\nna wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy, natomiast podczas\nzapłodnienia komórka jajowa łączy się z plemnikiem, czego wynikiem jest\npowstanie zarodka.\n- Zaplemnienie polega tylko na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych\nsamicy, natomiast podczas zapłodnienia jądro komórki jajowej łączy się\nz jądrem plemnika i powstaje zarodek.\n- Zaplemnienie polega na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy\nw czasie kopulacji i podczas niego dochodzi tylko do zbliżenia się gamet,\nnatomiast zapłodnienie polega na połączeniu się materiału genetycznego\nkomórki jajowej i plemnika.\n- Zaplemnienie polega na wprowadzeniu plemników do dróg rodnych samicy\nw czasie kopulacji i podczas niego dochodzi tylko do zbliżenia się gamet,\nnatomiast zapłodnienie polega na połączeniu się gamet.\na 13 |Za w całości prawidłowe wyjaśnienie każdego pojęcia po 1 pkt. Za każde\n8 podanie do niego odpowiedniego przykładu (wystarczy tylko jeden) po I pkt.\niz Przykład:\na Jajorodność - typ rozrodu, w którym samice składają jaja, z których rozwijają\n2 się młode np. płazy, gady, ptaki. (2 pkt.)\n9 Zyworodnosé - typ rozrodu, w którym zarodek w trakcie rozwoju korzysta\nz z materiału odżywczego czerpanego z organizmu matki aż do momentu\nR rozpoczęcia niezależnego życia np. ssaki łożyskowe. (2 pkt.)\n6 Za każde w całości prawidłowe przyporządkowanie organizmów w danej| 2\n3 kolumnie tabeli po 1 pkt.\nEj Zapłodnienie zewnętrzne: żaba, karp, ropucha\n> Zapłodnienie wewnętrzne: rekin, pies, kura, człowiek, żmija\n4 a) Za wszystkie poprawne połączenia w pary - 3 pkt.: 5\nE 1-C,2-A,3-F,4-B,5-D,6-E\n‘> Za 5 poprawnych połączeń w pary - 2 pkt.\nEe Za 4 poprawne połączenia w pary - 1 pkt.\n= b) Za każdą z dwóch poprawnie sformułowanych definicji po 1 pkt. Przykłady:\n- Poliembrionia (= wielozarodkowość) - rodzaj bezpłciowego rozmnażania\npolegający na powstawaniu z jednej komórki jajowej, na skutek\nnaturalnego rozdzielania się blastomerów w czasie bruzdkowania, więcej\nniż jednego zarodka.\n- Heterostylia (= różnosłupkowość) - występowanie w obrębie danego\ngatunku osobników mających (dwa lub trzy) typy kwiatów różniące się\ndługością szyjek słupka i nitek pręcików.\n- Neotenia - zatrzymanie w rozwoju (pozazarodkowym) cech larwalnych na\ndłuższy czas (lub na całe życie), z uzyskaniem przez larwę zdolności do\nrozmnażania płciowego / z osiągnięciem przez larwę dojrzałości płciowej.\n- Hermafrodytyzm (= obojnactwo) - występowanie u pojedynczych organizmów\nzwierzęcych gruczołów rozrodczych obu płci lub gruczołu obojnaczego.\n- Partenogeneza (= dzieworództwo) - rozwój zarodka z nie zapłodnionej\nkomórki jajowej (odmiana rozrodu płciowego).\n- _Partenokarpia - powstanie owocu bez zapłodnienia komórki jajowej i bez\nrozwoju nasion.\na) Za każde prawidłowe uzupełnienie po 1 pkt: 5\nTasiemiec nieuzbrojony, gromada - tasiemce, typ - płazińce.\nb) Za w całości poprawnie wyjaśnioną różnicę (wynikającą z porównania) - 1 pkt.\nPrzykład:\nŻywiciel pośredni to organizm, w którym rozwija się larwa pasożyta, natomiast\nżywiciel ostateczny to taki organizm, w którym bytuje dorosła postać pasożyta\nrozmnażającego się płciowo.\nc) Za poprawne wskazanie obu żywicieli - 1 pkt:\nZywiciel ostateczny - człowiek.\nŻywiciel pośredni - bydło domowe / krowa.\n17 | Za każdy z dwóch prawidłowo podanych przykładów po I pkt. Przykłady: 2\n- wędrówki ptaków,\n- wędrówki zwierząt,\n- gniazdowanie ptaków,\n- rozwój i linienie owadów,\n_ - pierzenie się ptaków,\na - zapadanie w sen zimowy,\n2 - zachowania rozrodcze.\nĘ o Za każdy w całości prawidłowy podpis wraz z oznaczeniem pokolenia po | pkt: o\n3 1. gamety - pokolenie: płciowe\nE 2. planula / orzęsiona larwa - pokolenie: bezpłciowe\n= 3. polip - pokolenie: bezpłciowe\njj 4 efyra/ młoda (niedojrzała płciowo) meduza - pokolenie: płciowe\n> a) Za oba prawidłowe podpisy - 1 pkt:\n3 1. owodnia,\n5 2. omocznia.\nŃ b) Za prawidłowe określenie każdej z dwóch funkcji po 1 pkt. Przykłady:\n3 - otacza zarodek przestrzenią wypełnioną płynem owodniowym, stwarzając\niz środowisko do jego rozwoju / stwarza środowisko wodne / zabezpiecza\n8 zarodek przed wyschnięciem,\n3 - ochrania zarodek / amortyzuje zarodek / zabezpiecza przed działaniem\n= szkodliwych czynników środowiska.\nc) Za prawidłowe określenie roli kosmówki - 1 pkt. Przykłady:\n- (U ssaków łożyskowych) bierze udział w tworzeniu łożyska.\n- (U ssaków łożyskowych) łączy się ze śluzówką macicy wytwarzając\nłożysko.\nOdpowiedzi: a, e, g\n21 |Za podanie rozmnażania płciowego - 1 pkt. Za logiczne uzasadnienie - 1 pkt.| 2\nPrzykłady:\n- Ponieważ zapewnia dużą zmienność organizmów, która jest podstawowym\nwarunkiem zachodzenia ewolucji.\n- _ Ponieważ podczas rozmnażania płciowego zachodzi rekombinacja, która jest\npodstawą zmienności będącej zasadniczym czynnikiem ewolucji.\n22 |Za każde w całości prawidłowe przyporządkowanie po 1 pkt: 3\n1-B,E\n2-C,F\n3-A,D\n23 | Za każdą poprawnie narysowaną i podpisaną krzywą po | pkt. 3\nz tod I\nĘ\nE\n4 iH\nFi ne\n# -\na 100\nwik. maksymahy = 100%\n24 |a) Za wszystkie prawidłowe podpisy - I pkt: 3\nI rozwijająca się, II - ustabilizowana, III - wymierająca.\nb) Za każdą z dwóch w całości prawidłowo (dokonanie porównania)\na określonych różnic po 1 pkt. Przykłady:\n8 - Różna ilość osobników w klasach najmłodszych i najstarszych\n& w populacji . rozwijającej się, a równe ich ilości w populacji\nG wymierającej.\n2 - Wysoki potencjał rozrodczy w populacji rozwijającej się, mały\no potencjał rozrodczy osobników w populacji wymierającej.\nz - Wysoki % przeżywalności osobników młodych (oraz będących\nR w wieku reprodukcyjnym) w populacji rozwijającej się, duża\n6 śmiertelność tych osobników w populacji wymierającej.\nEj Rozrodczość rzeczywista / ekologiczna.\n4 - mocznik,\nE - _ dwutlenek węgla.\n‘> b) Za stwierdzenie, że łożysko nie chroni przed zakażeniem wirusem HIV - 1 pkt.\nE 27 |a) Za w _ całości prawidłowe _ określenie każdej z trzech różnic| 5\n= (z wykorzystaniem porównania obu procesów) po | pkt. Przykłady:\n- Wefekcie oogenezy powstaje jedna komórka jajowa i trzy ciałka kierunkowe;\nnatomiast w efekcie spermatogenezy powstają cztery plemniki / spermatydy.\n- Efektem oogenezy jest duża i nieruchliwa komórka jajowa; a w wyniku\nspermatogenezy powstają plemniki, które są małe i ruchliwe.\n- Oogeneza zachodzi w jajnikach, natomiast spermatogeneza zachodzi\nw jądrach.\n- Podział cytoplazmy w oogenezie _ jest nierównomierny,\na w spermatogenezie jest równomierny.\n- U ludzi oogeneza zostaje zapoczątkowana w okresie rozwoju\nzarodkowego i dwukrotnie zatrzymana (w profazie I podziału\nmejotycznego i metafazie II podziału mejotycznego), natomiast\nspermatogeneza zachodzi od osiągnięcia dojrzałości płciowej.\n- U ludzi oogeneza jest powtarzana cyklicznie co miesiąc, natomiast\nspermatogeneza zachodzi przez całe życie.\nb) Za w całości prawidłowe wyjaśnienie zawierające informacje o nierównym\npodziale cytoplazmy zawierającej materiał zapasowy dla zarodka - 1 pkt.\nPrzykłady:\n- Komórka jajowa otrzymuje więcej cytoplazmy, niż plemnik, gdyż\nznajdują się w niej materiały odżywcze, z których korzystają komórki\nw początkowej fazie rozwoju zapłodnionego jaja.\n- Komórka jajowa otrzymuje więcej cytoplazmy, niż plemnik, gdyż\nzawiera materiały zapasowe / odżywcze dla zarodka.\nc) Zaw całości poprawne określenie stadium mejozy - | pkt:\noocyt II rzędu w stadium II metafazy mejozy\n28 |a) Za każde w całości właściwie dobrane zestawienie hormonów po 1 pkt:\nHormony przysadkowe - FSH, LH.\nHormony produkowane przez jajnik - progesteron, estradiol.\nb) Za każde prawidłowe uzupełnienie prawdy lub fałszu po I pkt:\n1. prawda,\n_ 2. fałsz,\na 3. prawda,\n2 4. fałsz.\n3 Odp. b.\nE 30 |Za prawidłowo dorysowane ; 1\nŻ uzupełnienie (druga linia i i i\nE obrazująca brak zmiany w liczbie 4c i i i\ns chromosomów) - 1 pkt. i i i\n„o 2c/2n +\nĘ 1c/li i i\nb | | _\nE Gi SG, Mitoza\n8 31 |Za każdy w całości prawidłowo napisany genotyp i fenotyp dziecka (na\ne podstawie oznaczeń podanych w zadaniu) po 1 pkt.\n= 1. IIŚ - grupa krwi A\n2. IŃi- grupa krwi A\n3. ABH grupa krwi AB\n4. Pi - grupa krwi B\n32 |a) Za wszystkie 4 prawidłowo wpisane nazwy - 2 pkt.\nZa 3 prawidłowo wpisane nazwy - I pkt. Przykłady:\n1 - chromatydy,\n2 - przewężenie pierwotne / centromer,\n3 - przewężenie wtórne / NOR,\n4 - trabant / satelita.\nb) Za prawidłowe zdefiniowanie telomeru - I pkt. Za określenie jego znaczenia\n- | pkt. Przykład:\nTelomer to zakończenie każdego chromosomu u eukariontów (zbudowane\nz wielokrotnie powtarzających się sekwencji nukleotydów). Długość tych\nodcinków jest utrzymywana na stałym poziomie, ponieważ są one miejscami\nzakończenia replikacji / ponieważ mają znaczenie dla stabilności DNA.\nc) Zakażdy z dwóch prawidłowo określonych rodzajów chromosomów po 1 pkt:\nI-B, Il-C\n33 |a) Za każde prawidłowe określenie liczby chromosomów po 1 pkt:\n- Cebula - triploid: 24/3 x 8,\n- Muszka owocowa - monosomik: 7/8-1,\n- Człowiek - trisomik: 47 / 46 + 1.\nb) Za określenie typu komórek: haploidalne - 1 pkt.\nZa prawidłowe uzasadnienie - 1 pkt. Przykład:\nPonieważ w takich komórkach zmutowany gen jest w postaci jednego allelu\niujawni się bez względu na to czy byłby w formie dominującej czy\nrecesywnej.\nc) Za prawidłowe określenie rodzaju mutacji - 1 pkt: Przykłady:\n- monosomik w autosomach,\n- aneuploid,\n- mutacja genomowa,\n- mutacja chromosomowa dotycząca ich liczby.\n34 | Za każdy z dwóch logicznie brzmiących argumentów (za lub przeciw) po | pkt.| 2\na Przyktady:\n8 Argumenty za: o m . .\ni} - Jestem za stosowaniem inżynierii genetycznej, ponieważ pomaga osobom\na przewlekle chorym np. produkcja łatwo dostępnej insuliny.\n2 - Dzięki inżynierii genetycznej możemy się powszechnie szczepić na\no żółtaczkę.\nz Argumenty przeciw:\nR - Manipulacja genami może prowadzić do stworzenia niebezpiecznych\n8 mutantów np. bakteryjnych, które mogą zagrozić ludziom.\n3 - Za mało jeszcze wiemy o naturze genów, aby nimi bezkarnie manipulować,\n= szczególnie w odniesieniu do genomu człowieka.\n$\n£ .\nĘ SUMA PUNKTOW: 109 pkt.\n‘>\n2, UWAGA: W tekście wyróżnione i oznaczone (*) zostały zadania, przeznaczone dla zdających z klas o profilu\n= biologiczno-chemicznym. Zostało to uwzględnione w punktacji poniżej. W przypadku zdającego z klasy\noinnym profilu (określonego jako ogólny), rozwiązanie tego typu zadań daje mu szansę uzyskania\ndodatkowych punktów.\npunktów ogólnego\nWykaz źródeł: rysunków i schematów, danych liczbowych i informacji słownych, które w formie\nzmodyfikowanej zostały wykorzystane w konstrukcji zadań:\n- Cz. Jura, H. Krzanowska (red.): Leksykon biologiczny. WP, Warszawa 1992 - zad: 15.\n- W. Lewiński: Biologia 2. Podręcznik do klasy drugiej liceum ogólnokształcącego. Wydawnictwo\nOperon” Reda 1996 - zad: 16.\n- W. Lewiński: Cytologia i anatomia z wybranymi zagadnieniami z organografii. Wydanie III zmienione.\nWydawnictwo Operon - zad: 30, 32.\n- W. Lewiński: Genetyka. Wydawnictwo „Operon”, 1997 - zad: 33.\n- M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski: Biologia część 1. Podręcznik dla klasy pierwszej liceum\nogólnokształcącego. WSiP, Warszawa 1989 - zad: 6, 7.\n- E. Pyłka - Gutowska: Vademecum maturzysty. Biologia. Wydawnictwo Oświata, Warszawa 1988 -\nzad: 4, 18, 19, 32.\n- J. Szwejkowska, J. Szwejkowski: Botanika - podręcznik dla szkół wyższych. PWN, Warszawa 1974 -\nzad: 9.\n- _T. Umiński: Biologia część 2. Podręcznik do klasy drugiej liceum ogólnokształcącego. WSiP, Warszawa\n1988 - zad: 24, 25.\n- _H. Wiśniewski: Biologia z higieną i ochroną środowiska. Podręcznik do klasy trzeciej. Wydawnictwo\nAgmen, Warszawa 1995 - zad: 8, 15, 28.\na Odpowiedzi do wszystkich (z wyjątkiem problemowych) zadań są zgodne z treściami zawartymi\nN w podręcznikach do biologii dla liceum ogólnokształcącego zatwierdzonymi przez MEN dla klasy I - IV.\niz Zgodność zadań z Podstawą programową:\n5 1. Elementy cytologii i genetyki (T3). Swiadomość zmienności świata organicznego (C2).\n5 2. Elementy cytologii i genetyki (T3). Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój\nE organizmów - T2.5). Gromadzenie, integrowanie , opracowywanie wiedzy z różnych dziedzin niezbędnej\nB do wyjaśnienia procesów życiowych (02).\na 3. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Gromadzenie,\nR integrowanie, opracowywanie wiedzy z różnych dziedzin niezbędnej do wyjaśnienia procesów życiowych\na (02).\nis 4. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - 12.5).\n= Interpretowanie zależności między budową i funkcją układów i narządów w organizmach (O3).\nR Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową i funkcjonowaniem (04).\nb 5. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Struktura\na organizmów (T1). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową\n| i funkcjonowaniem (04).\nĘ 6. Struktura organizmów (T1). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego\no budową i funkcjonowaniem (04).\n„o 7. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Struktura\n= organizmów (T1). Interpretowanie zależności między Środowiskiem życia organizmu a jego budową\ni funkcjonowaniem (04).\n8. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\nInterpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową i funkcjonowaniem (04).\n9. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Elementy\newolucjonizmu (T4).\n10. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n11. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Analizowanie\ni interpretowanie wyników obserwacji i doświadczeń wraz z oceną ich wiarygodności (O1). Umożliwienie\nuczniom projektowania i prowadzenia obserwacji i doświadczeń biologicznych (Z1).\n12. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n13. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n14. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5). Elementy\newolucjonizmu (T4). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego budową\ni funkcjonowaniem (04).\n15. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n16. Elementy ewolucjonizmu (T4). Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu a jego\nbudową i funkcjonowaniem (04).\n17. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n18. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n19. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n20. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n21. Elementy ewolucjonizmu (T4).\n22. Struktura organizmów (T1).\n23. Ekologia i ochrona środowiska (T5). Analizowanie i interpretowanie wyników obserwacji i doświadczeń\nwraz z oceną ich wiarygodności (Ol).\n24. Ekologia i ochrona środowiska (T5).\n25. Ekologia i ochrona środowiska (T5).\n26. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (transport substancji i płyny ustrojowe - T2.3;\nrozmnażanie i rozwój organizmów - T2.5).\n27. Struktura organizmów (T1). Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (rozmnażanie i rozwój\norganizmów - T2.5).\n28. Fizjologia organizmów roślinnych i zwierzęcych (regulacja i koordynacja procesów życiowych - T2.6).\n29. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n30. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n31. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n32. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n33. Elementy cytologii i genetyki (T3).\n34. Elementy cytologii i genetyki (T3).\nFE KARTA OCENY DO TEMATU 1 LUB 2\n2 do pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii we wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nĘ\n8 |S4KYZ CO A ZPA Y.GV CO\nn\nci\nn\no\n: LICZBA\n5\nŻ PUNKTÓW\na [1. Zrozumienietematu a\nBB [2. Stopień wyczerpaniatemtu Pa\n2 [3. Wiadomości wykraczające poza zakres programu | 4 |\n= [4. Terminologianaukowa a\n[5. Błędy rzeczowe - za każdy błąd I punktujemny | - || (|\n[6 Selekcja materiału rzeczowego Ta\n[7 Tustracja konkretnymi przykładami | a\n[8. Logiczne powiązaniefaktów Ta\n[9 Szata graficzna, estetyka ||| ||| 200]\n[10. Prawidłowa interpretacjazjawisk TA\n[11. Kompozycjapracy |||] 2 [|\n[12. Poprawna polszezyma ||| ||| | 200]\nRAZEM: _------- | 388 ||\nPRZELICZENIE PUNKTÓW NA SKALĘ OCEN:\n35 - 38 pkt. = celujący 17 - 23 pkt. = dostateczny\n30 - 34 pkt. = bardzo dobry 12 - 16 pkt. = dopuszczający\n24 - 29 pkt. = dobry 0 - 11 pkt. = niedostateczny\nRECENZJA\nWYNIK EGZAMINU\npo Ocena(słownie) | Potpis | |\noki WO A\n2. Ustalenie oceny przez\nPrzewodniczącego Komisji\n_ KRYTERIA OCENY PISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z BIOLOGII\na\n3 1. Zrozumienie tematu\nx + dogtebne zrozumienie tematu - 4 pkt.\nx + zrozumienie niezbędne do prawidłowego przedstawienia tematu - 3 pkt.\nE + słabe zrozumienie tematu - 2 pkt.\n= + brak zrozumienia - 0 pkt.\n[oj\na\ny 2. Stopień wyczerpania materiału\niS + całkowite wyczerpanie materiału dotyczącego danego tematu - 4 pkt.\n> + przedstawienie większości materiału wiążącego się z tematem - 3 pkt.\nŃ + niepełne przedstawienie materiału wiążącego się z tematem - 2 pkt.\n3 + brak podstawowych wiadomości związanych z tematem - 0 pkt.\n>|\nŚ 3. Wiadomości wykraczające poza zakres programu (dotyczy wyłącznie wiadomości\nEj związanych z tematem)\nZ + bardzo duża ilość i różnorodność przedstawionych zagadnień - 4 pkt.\n2 + duża ilość i znaczna różnorodność przedstawionych zagadnień - 3 pkt.\n+ pojedyncze treści programowe - 2 pkt.\n+ brak treści programowych - 0 pkt.\n4. Terminologia naukowa\n+ swobodnie stosowana bogata terminologia naukowa - 4 pkt.\n+ właściwie stosowana podstawowa terminologia naukowa - 3 pkt.\n+ terminologia naukowa stosowana we fragmentach pracy - 2 pkt.\n+ błędnie stosowana podstawowa terminologia naukowa lub jej brak - 0 pkt.\n5. Błędy rzeczowe - za każdy błąd jeden punkt ujemny\n+ błędna interpretacja zjawisk,\n+ ewidentne błędy merytoryczne, nie wynikające z przejęzyczeń czy błędnego\nprzepisywania z brudnopisu.\nUwagi:\n+ za błędy w treściach wykraczających poza materiał nie ujmuje się punktów, ale też\nnie przyznaje dodatkowych,\n+ ten sam błąd powtarzany liczony jest za jeden.\n6. Selekcja materiału rzeczowego\n+ trafny dobór treści niezbędnych do opracowania danego tematu z równoczesnym\nniewystępowaniem treści nie związanych z nim - 4 pkt.\n+ większa część pracy związana z tematem - 3 pkt.\n+ dobór treści przypadkowy, przynajmniej w połowie na temat - 2 pkt.\n+ dobór treści nie związanych z tematem - 0 pkt.\n7. Ilustracja konkretnymi przykładami\n+ wszystkie omawiane zagadnienia poparte trafnie dobranymi przykładami - 4 pkt.\n+ większa część pracy ilustrowana dobrze dobranymi przykładami - 3 pkt.\n+ niewielka ilość przykładów - 2 pkt.\n+ brak jakichkolwiek przykładów - 0 pkt.\nĄ 8. Logiczne wiązanie faktów\nE + logiczne wiązanie treści pracy świadczące o zrozumieniu omawianych zjawisk\n=I i umiejętności wnioskowania - 4 pkt.\nx) + większa część pracy opiera się na logicznym wiązaniu faktów - 3 pkt.\n5 + praca we fragmentach oparta na logicznym wiązaniu faktów - 2 pkt.\nz + praca chaotyczna - O pkt.\nS\n> 9. Szata graficzna, estetyka\naS! + zamieszczenie w pracy prawidłowo podpisanych i opisanych rysunków, wykresów,\nEJ schematów itp., praca czytelna i przejrzysta - 2 pkt.\nN + część pracy ilustrowana graficznie, drobne usterki w opisach, pismo czytelne -1 pkt.\nĄ + brak koniecznych rysunków lub poważne usterki w ich wykonaniu bądź opisie - 0 pkt.\n&\nS 10. Prawidłowa interpretacja zjawisk\n2, + wszystkie opisywane zjawiska interpretowane są zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.\n= Uczeń dostrzega związki przyczynowo-skutkowe - 4 pkt.\n+ większa część pracy zawiera właściwą interpretację zjawisk - 3 pkt.\n+ przynajmniej połowa faktów interpretowana jest właściwie - 2 pkt.\n+ brak lub błędna interpretacja większości faktów - 0 pkt.\n11. Kompozycja\n+ praca posiada wstęp, rozwinięcie i zakończenie z uwzględnieniem odpowiednich\nproporcji - 2 pkt.\n+ praca albo nie zawiera wszystkich części albo ich proporcje są niewłaściwe - | pkt.\n+ całkowity brak podstawowych części, chaotyczność układu treści - 0 pkt.\n12. Poprawna polszczyzna\n+ brak błędów stylistycznych, gramatycznych, ortograficznych, interpunkcyjnych, język\nwłasny, zwięzły, precyzyjny - 2 pkt.\n+ nieliczne ww. błędy - | pkt.\n+ liczne ww. błędy, niejasne sformułowania - 0 pkt.\nPRZELICZENIE PUNKTÓW NA SKALĘ OCEN:\n35 -38 celujący\n30 - 34 bardzo dobry\n24-29 dobry\n17-23 dostateczny\n12-16 dopuszczający\n0-11 niedostateczny\nKARTA OCENY DO TEMATU NR 3\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z biologii we wszystkich szkołach Średnich dla młodzieży\nPIECZEC SZKOLY:? ARONA DATAS cesscsssessseesssessseesssessseeesees\na Nr Maksymalna Liczba uzyskanych Uwasi iel\n8 zadania suma punktów punktów wag nauczycie a\nŻ |A| 2 |\n4\n3 pT\n5 | 4] 4] |\nz | 50] 2] |\nE PT\ns | 1] 3] |\n2 | 8] 4] |\nZ pT\nĘ pT\n> pT\n4 |od | A] |\n& RR || 4] |\ns pa\nFI ps WZNNNNNK WONNA\n2 | CC\n2 pa\n198 ||| 4] TĄ\n|do || 4] TĄ\np20\n| M ||| 2]\n| om | | 30] |\n| m3 | | 3000] |\n| 4 | 300] |\n| os | | A] |\n| 260 | 20] |\n| o] | 58] |\n| 28 | 060] ]\n| 29 |] A] |\n| 30 | A] |\n| M] || 4] |\n| 32 | 06000] |\n| 33 | 06000] |\n| 34] 2] |\n| Razem: | | 109 | |||]\nPrzeliczenie punktów na skalę ocen Proponowana ocena:\nOcena Liczba pkt. dla Liczba pkt. dla .\ncen profilu ogólnego profilu biol.-chem.\n35 - 46 45 - 59\n41-53 60-75 Podpis egzaminatora\n|Dobry | 60 - 72 76 - 92\nBardzo dob 73-83 93 - 105\n106 - 109 eee\nsz\na\nvo\nN\n3\nc=\nd\no\n2\n=I\n©\nB\nn\n3\na\nN\nn\no\nE\nvy\nre\nN\nĄ\na\ne\noO\nUL\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2002-maj-matura-stara-podstawowa/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}