{"paper":{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/biologia-2009-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":29,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę układu pokarmowego człowieka.\na) Podaj literę i nazwę odcinka przewodu pokarmowego, w którym występują bakterie\nsymbiotyczne.\nb) Wymień dwie funkcje tego odcinka.\n1\n2","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie głównych elementów budowy przewodu\npokarmowego przedstawionych na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za rozpoznanie i podanie nazwy odcinka przewodu pokarmowego,\nw którym żyją bakterie symbiotyczne.\nPoprawna odpowiedź:\nB i jelito grube\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji opisanego w części a) zadania\nodcinka przewodu pokarmowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch funkcji jelita grubego.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nwchłanianie zwrotne wody i soli mineralnych\nlub\nmiejsce wytwarzania przez bakterie i wchłaniania niektórych witamin,\nlub\nformowanie kału\nZdający otrzymuje punkty za część b) pod warunkiem poprawnej odpowiedzi w części a)\nzadania.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nPoniższy schemat przedstawia uproszczony przekrój poprzeczny przez jelito - jeden\nz odcinków przewodu pokarmowego człowieka.\nPodaj nazwę odcinka jelita przedstawionego na powyższym schemacie oraz nazwę\nelementu jego budowy, który umożliwia tę identyfikację.\nJest to: , ponieważ posiada\nA\nB\nC\nPoziom podstawowy\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie odcinka jelita przedstawionego\nna schemacie i wskazanie elementu budowy, który\numożliwia tę identyfikację.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy odcinka jelita i podanie nazwy elementu\nbudowy umożliwiającego identyfikację tego odcinka.\nPoprawna odpowiedź:\njelito cienkie i kosmki jelitowe","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (3 pkt)\nTrawienie złożonych związków organicznych zawartych w pokarmach wymaga określonych\nwarunków.\nOkreśl\nwarunki\nkonieczne\ndo\nprawidłowego\nprzebiegu\ntrawienia\ntłuszczów\nw dwunastnicy, uwzględniając:\na) nazwę enzymu\nb) odczyn środowiska, w którym działa enzym trawiący tłuszcze\nc) nazwę wydzieliny (produkowanej w wątrobie) ułatwiającej trawienie tłuszczów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy -\npodanie nazwy enzymu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie poprawnej nazwy enzymu trawiącego tłuszcze\nw dwunastnicy.\nPoprawna odpowiedź:\nlipaza trzustkowa\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy -\nokreślenie odczynu środowiska.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynu środowiska, w którym działa enzym\ntrawiący tłuszcze.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nodczyn lekko zasadowy lub pH ok.8-9\nc)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy ─\npodanie nazwy wydzieliny ułatwiającej trawienie\ntłuszczów.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy wydzieliny wątroby.\nPoprawna odpowiedź:\nżółć","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nNa śniadanie uczeń zjadł posiłek złożony wyłącznie z węglowodanów (skrobi i sacharozy).\nZaznacz informację, która prawidłowo opisuje trawienie wyżej wymienionego posiłku.\nA. Większa część tego posiłku nie ulegnie strawieniu, ze względu na brak odpowiedniego\nenzymu trawiennego w przewodzie pokarmowym człowieka.\nB. Trawienie\nzachodzić\nbędzie\nstopniowo,\nwe\nwszystkich\nodcinkach\nprzewodu\npokarmowego, aż po jelito cienkie.\nC. Trawienie tego posiłku zachodzić będzie głównie w żołądku, ze względu na obecność\nspecyficznych enzymów.\nD. Trawienie zachodzić będzie tylko w tych odcinkach przewodu pokarmowego, w których\njest środowisko obojętne lub zasadowe.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu trawienia skrobi i sacharozy\nw przewodzie pokarmowym człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie informacji prawidłowo opisującej trawienie skrobi\ni sacharozy w przewodzie pokarmowym.\nPoprawna odpowiedź:\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nWażnym posiłkiem jest pierwsze śniadanie. Powinno ono pokrywać nieco ponad jedną trzecią\ncałodziennego zapotrzebowania na energię i składniki pokarmowe. W Polsce głównym\nposiłkiem jest zwykle obiad. Kolacja nie powinna przekraczać 1/4 wartości całodziennej racji\nżywieniowej.\nWykresy przedstawiają możliwe udziały trzech głównych posiłków w całodziennym\nzapotrzebowaniu człowieka na składniki pokarmowe.\n35%\n35%\n30%\n35%\n40%\n25%\n25%\n40%\n35%\n1\n2\n3\nNa podstawie tekstu zaznacz wykres (1, 2 lub 3), który obrazuje prawidłowy udział\nposzczególnych posiłków w całodziennym zapotrzebowaniu człowieka na składniki\npokarmowe.\nNr zadania\n1a\n1b\n2.\n3.\n4.\n5.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nśniadanie obiad kolacja\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie i porównanie informacji dotyczących\nzapotrzebowania człowieka na składniki pokarmowe,\nprzedstawionych w formie tekstu i wykresu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie wykresu ilustrującego prawidłowy udział posiłków\nw całodziennym zapotrzebowaniu człowieka na składniki pokarmowe.\nPoprawna odpowiedź:\nwykres 2\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nCholesterol wiąże się we krwi z białkami, tworząc kompleksy lipoproteinowe o dużej gęstości\n(HDL) lub małej gęstości (LDL). Kompleksy te różnią się funkcjami pełnionymi\nw organizmie. Nadmiar znajdującego się we krwi cholesterolu transportowany jest przez\nLDL, przy czym cholesterol często przenika do ścian tętnic lub osadza się na ich wewnętrznej\nścianie.\nLipoproteiny HDL mogą chronić tętnice przed rozwojem miażdżycy, transportują bowiem\ncholesterol z ich ścian do wątroby, gdzie ulega on przemianie na kwasy żółciowe.\nStwierdzono, że wysokiemu poziomowi LDL sprzyja dieta bogata w tłuszcze zwierzęce\n(oprócz ryb), natomiast spożywanie tłuszczów roślinnych powoduje wzrost poziomu HDL.\nKorzystając z powyższego tekstu wyjaśnij, uwzględniając obecność HDL lub LDL,\nw jaki sposób spożywanie każdego z wymienionych rodzajów tłuszczów (roślinne,\nzwierzęce) może wpływać na rozwój miażdżycy w organizmie człowieka.\nTłuszcze roślinne:\nTłuszcze zwierzęce:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między rodzajem\nspożywanych tłuszczów a powstawaniem miażdżycy.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie wpływu tłuszczów roślinnych uwzględniające\ndziałanie HDL na powstawanie miażdżycy\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie wpływu tłuszczów zwierzęcych uwzględniające\ndziałanie LDL na powstawanie miażdżycy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Tłuszcze roślinne zapobiegają powstawaniu miażdżycy, ponieważ powodują wzrost\npoziomu HDL, który usuwa z tętnic złogi cholesterolu i transportuje go do wątroby.\n2. Tłuszcze zwierzęce przyczyniają się do wzrostu poziomu LDL transportującego\ncholesterol, który osadza się na ścianach tętnic sprzyjając powstawanie miażdżycy.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nW organizmie człowieka wątroba pełni różnorodne funkcje, w tym uczestniczy\nw przemianach metabolicznych różnych związków.\nNa schemacie przedstawiono w uproszczony sposób przemiany biochemiczne, którym\npodlegają aminokwasy w wątrobie człowieka.\nPodkreśl dwie funkcje wątroby w organizmie człowieka, które są zilustrowane\nna powyższym schemacie.\nA. Magazynuje żelazo.\nB. Produkuje różne białka.\nC. Wytwarza żółć.\nD. Wytwarza mocznik.\nE. Produkuje ciepło.\nmocznik\naminokwasy\namoniak\nketokwasy\nbiałka osocza krwi\ncukry proste\ninne aminokwasy\nPoziom podstawowy\n5","answer":"B","answer_text":"Zadanie 7.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na\nschemacie ilustrującym wybrane funkcje wątroby.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wybór i podkreślenie każdej z dwóch prawidłowo\nodczytanych ze schematu funkcji wątroby.\nPoprawna odpowiedź:\nB, D","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nW organizmie człowieka występują różne rodzaje tkanki mięśniowej. Mięśniówkę gładką\ntworzą włókna będące pojedynczymi wrzecionowatymi komórkami, z których każda zawiera\njedno centralnie położone jądro komórkowe. Filamenty w tej tkance są ułożone nieregularnie\n(brak prążkowania). Mięśniówka szkieletowa (poprzecznie prążkowana) zbudowana jest\nz silnie wydłużonych, cylindrycznych włókien, zawierających wiele położonych obwodowo\njąder. Miofilamenty aktynowe i miozynowe są w nich ułożone naprzemiennie.\nRys. A. Włókna mięśniówki gładkiej\nRys. B. Włókna mięśniówki szkieletowej\nNa podstawie powyższych informacji skonstruuj tabelę pozwalającą porównać włókna\nmięśniówki gładkiej z włóknami mięśniówki szkieletowej, z uwzględnieniem dwóch cech:\nkształtu włókien oraz rozmieszczenia w nich jąder komórkowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie tabeli porównującej cechy\nmięśniówki gładkiej i cechy mięśniówki poprzecznie\nprążkowanej na podstawie tekstu oraz schematu.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne skonstruowanie tabeli (prawidłowe podpisanie\nwszystkich kolumn i wierszy) oraz 1 punkt za poprawne wypełnienie tabeli.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRodzaj mięśniówki\nCecha\nWłókna (komórki)\nmięśniówki gładkiej\nWłókna (komórki)\nmięśniówki poprzecznie\nprążkowanej\nKształt włókien (komórek)\nwrzecionowaty\ncylindryczny\nRozmieszczenie jąder\nkomórkowych\ncentralnie\nperyferycznie\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono jeden z rodzajów stawów występujących w organizmie człowieka.\nWpisz w odpowiednie miejsca informacje o przedstawionym rodzaju stawu.\na) Rodzaj stawu:\nZakres ruchów tego stawu:\nb) Przykład tego rodzaju stawu w organizmie człowieka:\nNr zadania\n6.\n7.\n8.\n9a\n9b\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n2\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\na)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie budowy i funkcjonowania głównych\nnarządów w układzie ruchu człowieka na przykładzie\nstawu przedstawionego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rodzaju stawu przedstawionego na schemacie\ni podanie zakresu jego ruchów.\nPoprawna odpowiedź:\nstaw kulisty\nzakres ruchów: w wielu płaszczyznach\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie w układzie ruchu człowieka przykładu\nstawu opisanego w części a) zadania.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie trafnego przykładu stawu kulistego.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nstaw biodrowy lub staw ramienny","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę pęcherzyka płucnego człowieka.\nWyjaśnij na przykładzie jednego, przestawionego na rysunku elementu budowy\npęcherzyka płucnego przystosowanie pęcherzyka do pełnionej funkcji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie związku między budową pęcherzyka\npłucnego i jego funkcją w organizmie człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie przystosowania pęcherzyka płucnego do wymiany\ngazowej na przykładzie jednego wybranego ze schematu elementu jego budowy.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nŚciana pęcherzyka zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego umożliwia dyfuzję\ngazów.\nlub\nSubstancja nawilżająca powierzchnię pęcherzyka pozwala na rozpuszczanie się gazów,\nco ułatwia ich dyfuzję.\nlub\nObecność cienkiego śródbłonka naczynia włosowatego, ściśle przylegającego do pęcherzyka,\numożliwia proces dyfuzji gazów pomiędzy krwią a pęcherzykiem.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nW warunkach deficytu tlenowego, podczas intensywnego wysiłku fizycznego, w organizmie\nczłowieka wytwarzany jest kwas mlekowy, który dalej jest przekształcany do glukozy.\nNa schemacie przedstawiono przemiany kwasu mlekowego w dwóch narządach organizmu\nczłowieka.\n1.\n2.\nPodaj nazwy tych narządów, wybierając je z poniższych:\nserce, dwunastnica, mięsień dwugłowy, trzustka, wątroba, mózg\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie procesu biologicznego na przykładzie\nprzemian kwasu mlekowego wytwarzanego podczas\noddychania beztlenowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie prawidłowej nazwy każdego z dwóch narządów\nuczestniczących w przemianach kwasu mlekowego przedstawionych na schemacie.\nPoprawne odpowiedzi:\n1. mięsień dwugłowy\n2. wątroba\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono w uproszczony sposób budowę serca człowieka.\na) Podaj nazwę struktury w sercu człowieka oznaczonej na schemacie literą A.\nb) Przedstaw sposób, w jaki struktura A umożliwia sprawny transport krwi przez\nserce.\nglukoza\nkwas\nmlekowy\nglukoza\nkwas\nmlekowy\nkrew\nkrew\nPoziom podstawowy\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazwy elementu budowy\nnarządu w układzie krwionośnym człowieka\nprzedstawionego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy wskazanego elementu budowy serca.\nPoprawne odpowiedzi:\nzastawka dwudzielna lub zastawka przedsionkowo-komorowa\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji wskazanego elementu budowy\nserca.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie sposobu działania zastawki dwudzielnej\numożliwiającego sprawny transport krwi przez serce.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nZastawka dwudzielna zamykając się pod wpływem wysokiego ciśnienia w komorze lewej:\nuniemożliwia cofanie się krwi z komory do przedsionka\nlub\numożliwia jednokierunkowy przepływ krwi przez serce,\nlub\nzapobiega cofaniu się krwi w sercu.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nWystąpienie w błonie komórkowej erytrocytów wyłącznie antygenu A warunkuje grupę krwi A,\nwyłącznie antygenu B - grupę krwi B. Jednoczesna obecność obu antygenów warunkuje grupę krwi\nAB, a brak jakichkolwiek antygenów - grupę krwi 0. W osoczu krwi znajdują się przeciwciała\n(aglutyniny) skierowane przeciw antygenom nieobecnym na erytrocytach własnego ustroju. Obecnie\nnie stosuje się już bezpośredniego przetaczania (transfuzji) pełnej krwi (krwinek wraz z osoczem).\nGdyby jednak doszło do bezpośredniego przetoczenia pełnej krwi, to przy niezgodności grup\nzlepieniu uległyby wyłącznie erytrocyty dawcy.\nNa schemacie przedstawiono efekt nieprawidłowego przetoczenia pełnej krwi.\nNa podstawie powyższych informacji podaj grupę krwi dawcy oraz biorcy.\nDawca:\nBiorca:","answer":"B, A","answer_text":"Zadanie 13.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących grup krwi\nczłowieka przedstawionych w formie tekstu\ni schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie obu prawidłowych grup krwi (grupy krwi dawcy\ni grupy krwi biorcy).\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi dawcy: B\ngrupa krwi biorcy: A","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę nerki człowieka (przekrój podłużny), strzałkami\noznaczono kierunek ruchu płynów (krwi i moczu).\nWypisz ze schematu nazwę naczynia krwionośnego, w którym płynąca krew\nnie powinna zawierać mocznika. Odpowiedź uzasadnij.\n, ponieważ\nNr zadania\n10.\n11.\n12a\n12b\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie znaczenia nerek w funkcjonowaniu\norganizmu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy naczynia krwionośnego nerki, w którym\npłynąca krew nie powinna zwierać mocznika i uzasadnienie tej odpowiedzi.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nŻyła nerkowa, ponieważ w nerce krew została oczyszczona z tego związku (mocznika).\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n8","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nSkóra, poza funkcją ochronną i odbieraniem bodźców, bierze udział w regulacji temperatury\nciała oraz gospodarce wodno-mineralnej. Powierzchnia skóry w stosunku do masy ciała\nczłowieka zmienia się w ciągu jego życia i w przeliczeniu na 1 kg masy ciała wynosi średnio:\nu niemowlęcia 700 cm2, a u dorosłego człowieka 220 cm2.\nNa podstawie powyższych informacji oceń, kto podczas upału jest narażony na szybsze\nodwodnienie.\nA. Człowiek dorosły, ponieważ ma większą całkowitą powierzchnię skóry niż niemowlę.\nB. Człowiek dorosły, ponieważ w przeliczeniu na 1 kg wagi ma mniejszą powierzchnię skóry\nniż niemowlę.\nC. Niemowlę, ponieważ w przeliczeniu na 1 kg wagi ma większą powierzchnię skóry niż\nczłowiek dorosły.\nD. Niemowlę, ponieważ ma mniejszą powierzchnię skóry niż człowiek dorosły.\nPoniższy schemat wykorzystaj do rozwiązania zadania nr 16 i 17.\nDroga szerzenia się zakażenia to sposób i mechanizm przenoszenia danego zakażenia\nod chorego lub nosiciela do zakażonego.\nNa schemacie przedstawiono ważniejsze drogi szerzenia się niektórych chorób.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 15.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących roli skóry\nw regulacji temperatury ciała i gospodarce wodno -\nmineralnej przedstawionych w formie tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odpowiedzi zawierającej prawidłową ocenę, kto podczas\nupału jest bardziej narażony na szybsze odwodnienie.\nPoprawna odpowiedź:\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nNa podstawie powyższego schematu opisz dwie drogi zakażenia się człowieka gruźlicą.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.\nKorzystanie z informacji\nZredagowanie opisu procesu przedstawionego\nw formie schematu.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdą z dwóch poprawnie opisanych dróg zakażenia się\nczłowieka gruźlicą.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n1. Drogą kropelkową od chorego człowieka lub przez powietrze od chorego człowieka.\n2. Przez pokarm lub mleko lub mięso od chorych krów.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nNa schemacie wymieniono choroby wywoływane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki.\nWypisz ze schematu nazwy dwóch chorób wywoływanych przez wirusy.\n1\n2\nPoziom podstawowy\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie źródeł różnych chorób\n(wywoływanych przez wirusy, bakterie,\npierwotniaki) przedstawionych na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie dwóch prawidłowo wybranych ze schematu nazw\nchorób wywoływanych przez wirusy.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\ngrypa i poliomyelitis lub odra","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono zmiany zachodzące wewnątrz oka podczas oglądania\nprzedmiotów umieszczonych w różnej od niego odległości (A - z daleka, B - z bliska).\nPodaj, na czym polega akomodacja oka podczas przenoszenia wzroku z przedmiotu\numieszczonego daleko na przedmiot znajdujący się blisko.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych\nna schemacie dotyczących funkcjonowania oka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie na podstawie schematu zmiany zachodzącej w oku\npodczas przenoszenia wzroku z przedmiotu umieszczonego daleko na przedmiot znajdujący\nsię blisko.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nskraca się ogniskowa soczewki\nlub\nsoczewka staje się bardziej wypukła\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n9","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (3 pkt)\nNa rysunku przedstawiono schemat budowy ucha człowieka.\na) Połącz w pary nazwy elementów ucha z nazwami ich funkcji.\nA. błona bębenkowa\nB. trąbka Eustachiusza\nC. kanał słuchowy zewnętrzny\nI.\nprzenosi falę dźwiękową (w słupie powietrza)\nII. odbiera drgania fali dźwiękowej\nIII. odbiera i przetwarza wrażenia słuchowe\nIV. wyrównuje ciśnienie wewnętrzne w uchu\nA\nB\nC\nb) Podaj, do której części ucha (zewnętrznego, wewnętrznego, środkowego) należą\nkosteczki słuchowe.\nc) Wymień nazwy kosteczek słuchowych zgodnie z kolejnością przekazywania drgań fali\ndźwiękowej.\nNr zadania\n15.\n16.\n17.\n18.\n19a\n19b\n19c\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":"A","answer_text":"Zadanie 19.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy i określenie funkcji wskazanych\nelementów ucha.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wszystkie prawidłowe przyporządkowania funkcji do podanych\nelementów ucha.\nPoprawna odpowiedź:\nA - II, B ─ IV, C - I\nb)\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie części ucha na podstawie\nelementów jego budowy przedstawionych\nna schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie części ucha , do którego należą kosteczki słuchowe.\nPoprawna odpowiedź:\nucho środkowe\nc)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy i funkcjonowania ucha\nśrodkowego.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazw kosteczek słuchowych w prawidłowej kolejności,\nzgodnej z przekazywaniem drgań fali dźwiękowej.\nPoprawna odpowiedź:\nmłoteczek, kowadełko, strzemiączko","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nNa widok cytryny wiele osób ślini się, jakby piło jej kwaśny sok.\nOkreśl rodzaj odruchu (warunkowy, bezwarunkowy), który wystąpił u wyżej opisanych\nosób. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie powstawania odruchu warunkowego\nna przykładzie odruchu występującego u osób\nopisanych w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rodzaju opisanego w przykładzie odruchu i jego\nuzasadnienie.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to odruch warunkowy, ponieważ:\npowstał na bazie odruchu bezwarunkowego w wyniku skojarzenia\nlub\nreakcje wystąpiły tylko u niektórych osób, a więc jest to reakcja oparta na doświadczeniach\nindywidualnych.\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nPod wpływem hormonów podwzgórza, u chłopców wzrasta wydzielanie testosteronu od 10.\nroku życia do 20. roku życia. Wysoki poziom testosteronu utrzymuje się do 25. roku życia, po\nczym następuje powolny spadek.\nTestosteron (i inne steroidy anaboliczne) to również najczęściej używany środek dopingujący\nw kulturystyce i sportach siłowych. Lekarze przestrzegają przed stosowaniem tego środka\noraz wszelkich steroidów anabolicznych, twierdząc że szczególnie u młodych mężczyzn\nmogą one prowadzić nawet do całkowitej bezpłodności.\nNa\nschemacie\nprzestawiono\nregulację\nnerwowo-hormonalną\nczynności\njąder\nz uwzględnieniem działania steroidów anabolicznych\n(znak „ + ” oznacza pobudzenie, znak „ - ” oznacza hamowanie).\nNa podstawie powyższych informacji wyjaśnij zależność między stosowaniem steroidów\nanabolicznych przez młodych mężczyzn (do 25. roku życia) a zahamowaniem\nspermatogenezy.\nPODWZGÓRZE\nPRZEDNI PŁAT PRZYSADKI MÓZGOWEJ\nJĄDRA\n(+)\nRozwój kanalików\nnasiennych, pobudzanie\nspermatogenezy\nWzrost uwalniania\ntestosteronu\n(+)\n(+)\nSteroidy anaboliczne\n(jako środki dopingujące)\n(-)\n(-)\nPoziom podstawowy\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie, na podstawie tekstu i schematu,\nzależności przyczynowo-skutkowych dotyczących\nwpływu steroidów anabolicznych na zahamowanie\nspermatogenezy.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie pełnej zależności pomiędzy stosowaniem\nsteroidów anabolicznych przez młodych mężczyzn a zahamowaniem u nich spermatogenezy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nU młodych mężczyzn, którzy wytwarzają dużo testosteronu, jego działanie sumuje się\nz działaniem steroidów anabolicznych, dlatego może działać hamująco na podwzgórze, przez\nco nie jest pobudzana przysadka mózgowa, ograniczając tym samym rozwój kanalików\nnasiennych i spermatogenezę.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono łożysko człowieka z naczyniami krwionośnymi płodu i matki.\nNa podstawie schematu przedstaw dwie różne funkcje łożyska.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.\nKorzystanie z informacji\nPrzedstawienie funkcji łożyska na podstawie\ninformacji zawartych na schemacie.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za przedstawienie każdej z dwóch różnych funkcji łożyska\nwynikających z informacji na schemacie.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\ndostarczenie tlenu do krwi płodu\nlub\nusuwanie dwutlenku węgla lub mocznika z krwi płodu,\nlub\ndostarczanie składników odżywczych albo witamin, albo przeciwciał z krwi matki do krwi\npłodu","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"23","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiającym budowę układu rozrodczego kobiety cyframi rzymskimi\noznaczono trzy stadia wczesnego rozwoju zarodkowego człowieka.\nPrzyporządkuj każdemu oznaczeniu (od I do III) po jednym z poniższych określeń.\nA. Bruzdkowanie\nB. Implantacja zarodka\nC. Owulacja\nD. Zapłodnienie\nI\nII\nIII\nNr zadania\n20.\n21.\n22.\n23.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n12","answer":"D, A, B","answer_text":"Zadanie 23.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie informacji dotyczących rozwoju\nzarodkowego człowieka według wskazanego\nkryterium.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich nazw stadiów\nrozwoju zarodkowego człowieka do ich oznaczeń na schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nI - D, II - A, III - B","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"24","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono w uproszczony sposób dwa etapy syntezy białka w komórce,\nna podstawie informacji genetycznej zawartej w DNA. W procesie tym uczestniczą trzy\nrodzaje RNA (tRNA, mRNA i rRNA), z których uwzględniono tylko jeden.\na) Podaj nazwę procesu oznaczonego na schemacie jako A.\nb) Podaj, który z wymienionych w tekście rodzajów RNA uwzględniono na schemacie.\nc) Przedstaw rolę tRNA w procesie syntezy białka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.\na)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - określenie etapu\nprocesu wskazanego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej nazwy etapu biosyntezy białka.\nPoprawna odpowiedź:\ntranskrypcja\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n11\nb)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - określenie rodzaju\nRNA uczestniczącego w tym procesie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy prawidłowego rodzaju RNA.\nPoprawna odpowiedź:\nmRNA (matrycowy RNA)\nZdający może podać nazwy synonimiczne: informacyjny RNA, iRNA\nc)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - przedstawienie roli\ntRNA w tym procesie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie roli tRNA w procesie biosyntezy białka.\nPoprawna odpowiedź:\ntRNA transportuje aminokwasy z cytoplazmy na rybosomy.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nAnaliza kariotypu pacjenta może dostarczyć różnych informacji, np. o jego płci i niektórych\nchorobach genetycznych.\nPoniżej przedstawiono wynik badania kariotypu pewnej osoby.\na) Podaj płeć osoby, której kariotyp przedstawiono na powyższym rysunku.\nPoziom podstawowy\n13\nb) Z poniższych wybierz jedną nazwę choroby genetycznej człowieka, którą można\nwykryć dzięki analizie kariotypu. Uzasadnij wybór, opisując zmianę w kariotypie,\nktóra umożliwia rozpoznanie tej choroby.\nA. pląsawica Huntingtona\nB. zespół Turnera\nC. zespół Klinefeltera\nD. zespół Downa\nE. anemia sierpowata.\nZmiana w kariotypie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25.\na)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie płci osoby na podstawie analizy\nkariotypu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie płci osoby, której kariotyp przedstawiono\nna schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\npłeć żeńska\nb)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie przykładów chorób dziedzicznych\nczłowieka jako konsekwencji mutacji wykrywanych\nna podstawie analizy kariotypu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór prawidłowej nazwy choroby oraz opisanie zmiany\nw kariotypie, która umożliwia jej rozpoznanie.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nzespół Downa - trisomia 21 chromosomu lub 3 chromosomy nr 21\nlub\nzespół Turnera - obecność tylko 1 chromosomu X lub X0 lub monosomia chromosomu X,\nlub\nzespół Klinefeltera - dodatkowy chromosom X u mężczyzny lub XXY.\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n12","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"26","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (3 pkt)\nZakłada się, że u człowieka zdolność zwijania języka w rurkę warunkowana jest jedną parą\nalleli niesprzężonych z płcią i jest cechą dominującą (A), a brak tej zdolności jest cechą\nrecesywną (a).\nKobieta mająca zdolność zwijania języka, ma córkę o takiej samej zdolności jak ona, oraz\nsyna, który nie potrafi zwijać języka. Oboje dzieci mają tego samego ojca, który nie potrafi\nzwijać języka. Małżonkowie oczekują na narodziny trzeciego dziecka.\na) Określ genotypy obojga rodziców.\ngenotyp matki\ngenotyp ojca\nb) Zapisz\nkrzyżówkę\ngenetyczną\ni\nna\njej\npodstawie\npodaj,\nz\njakim\nprawdopodobieństwem trzecie dziecko tej pary będzie miało zdolność zwijania języka\nw rurkę.\nPrawdopodobieństwo wynosi","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26.\na)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypów ze względu\nna podaną cechę.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie genotypów obojga rodziców.\nPoprawna odpowiedź:\ngenotyp matki: Aa\ngenotyp ojca: aa\nb)\nTworzenie informacji\nWykonanie obliczeń i rozwiązanie zadania z zakresu\ndziedziczenia cech u człowieka - zapisanie krzyżówki\ngenetycznej i określenie prawdopodobieństwa\nwystąpienia podanej cechy.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowy zapis krzyżówki oraz 1 punkt za podanie\nprawdopodobieństwa urodzenia się dziecka ze zdolnością zwijania języka w rurkę.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n♀ ♂ a a\nA Aa Aa\na aa aa\nPrawdopodobieństwo urodzenia się dziecka ze zdolnością zwijania języka: 50% lub ½,\nlub 0,5.\nZdający nie otrzymuje punktu za podanie prawdopodobieństwa w przypadku\nnieprawidłowo zapisanej krzyżówki.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"27","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nGatunek Homo sapiens (człowiek rozumny) pod względem budowy różni się wieloma\ncechami od pozostałych, współcześnie żyjących przedstawicieli rzędu naczelnych.\nZaznacz dwa zestawy cech charakteryzujących wyłącznie człowieka rozumnego:\nA. obecność wałów nadoczodołowych i wysklepienie stopy\nB. nieprzeciwstawny paluch u nogi i „esowate” wygięcie kręgosłupa\nC. „esowate” wygięcie kręgosłupa i przeciwstawny kciuk w dłoni\nD. przeciwstawny kciuk w dłoni i brak wałów nadoczodołowych\nE. wysklepienie stopy i brak wałów nadoczodołowych.\nNr zadania\n24a\n24b\n24c\n25a\n25b\n26a\n26b\n27.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n14\nPoniższy tekst i tabelę wykorzystaj rozwiązując zadania 28 i 29.\nDioksyny to najbardziej trujące związki chemiczne uwalniane do atmosfery podczas\nniekontrolowanego spalania biomasy (np. liści, drewna) oraz odpadów organicznych.\nSą trwałe i kumulują się w ciele organizmów żywych.\nPoniższa tabela przedstawia wyniki badań zawartości dioksyn w mleku krów w dwóch\nwybranych krajach europejskich w latach 1988-2002.\nZawartość dioksyn w mleku (w jedn. umownych)\nkraj\nrok\nChorwacja\nNiemcy\n1988\n14\n38\n1993\n13\n19\n2002\n8\n12","answer":"B, E","answer_text":"Zadanie 27.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie pochodzenia człowieka - podanie\ncech człowieka rozumnego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za znaczenie każdego z dwóch zestawów cech prawidłowo\nopisujących cechy człowieka rozumnego.\nPoprawne odpowiedzi:\nB, E\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n13","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nNa podstawie danych w tabeli narysuj wykresy słupkowe ilustrujące zmiany, jakie\nzachodziły w zawartości dioksyn w mleku krów w Chorwacji i Niemczech (w latach\n1988-2002).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie wykresów słupkowych ilustrujących\nzawartość dioksyn w mleku na podstawie danych\nw tabeli.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne opisanie obu osi: oś Y - zawartość dioksyn w mleku\n(w jednostkach umownych), oś X - (kraj) Chorwacja, Niemcy lub (rok) 1988, 1993, 2002.\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za poprawne wyskalowanie osi Y oraz poprawne wykonanie\nwszystkich wykresów słupkowych dla każdego z dwóch krajów wraz z legendą i podpisaniem\nsłupków.\nZdający może wykonać jeden wykres na wspólnej osi: oddzielnie dla Chorwacji i dla Niemiec\nalbo jeden wykres dla Chorwacji i Niemiec w poszczególnych latach.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nNa podstawie danych z tabeli określ tendencję zmian zawartości dioksyn w mleku krów\nw obu badanych krajach oraz podaj jej prawdopodobną przyczynę.\nNr zadania\n28.\n29.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n15\nBRUDNOPIS","answer":"B","answer_text":"Zadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych na podstawie danych\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za trafne określenie tendencji zmian zawartości dioksyn w mleku\nkrów w obu krajach i podanie jej prawdopodobnej przyczyny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to tendencja spadkowa ponieważ, np.\n• najprawdopodobniej zmieniła się technologia budowy spalarni na bardziej przyjazną\ndla środowiska\n• wprowadzono ograniczenie spalania biomasy oraz odpadów organicznych\n• wprowadzono\nodpowiednie\nregulacje\nprawne\ndotyczące\nuwalniania\ndioksyn\ndo atmosfery.\nZanieczyszczenie mleka dioksynami\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nChorwacja\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n14\n16\n1988\n1993\n2002\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nNiemcy\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\n1988\n1993\n2002\nmaj 2009\nBIOLOGIA\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nZadanie 1.\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie charakterystycznych cech budowy\ntkanek i określenie ich funkcji w organizmie\nczłowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie dwóch przedstawionych na rysunkach\nnabłonków do miejsc ich występowania w organizmie człowieka.\nPoprawna odpowiedź:\nI - B, II - C\nZadanie 2.\nTworzenie informacji\nZaplanowanie doświadczenia wykazującego obecność\nglukozy w soku z winogron.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie w całości prawidłowego opisu: próby kontrolnej,\npróby badawczej oraz sposobu ustalenia wyników w tym doświadczeniu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. opis próby kontrolnej\nDo probówki należy wlać roztwór glukozy i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n2. opis próby badawczej\nDo probówki należy wlać sok z winogron i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n3. przykłady opisu sposobu ustalenia wyników\nnależy obserwować zmianę zabarwienia w obu probówkach\nlub\nnależy obserwować, czy w probówce 1 i 2 roztwór przyjmuje ceglastoczerwony kolor.\nZadanie 3.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie substratów i produktów etapu\noddychania tlenowego w mitochondrium\nna podstawie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór zestawu związków poprawnie opisujących substraty\ni produkty przemian w mitochondrium.\nPoprawna odpowiedź:\nB\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nZadanie 4.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między budową\nmitochondriów a intensywnością metabolizmu\nw komórkach różnych narządów człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie schematu przedstawiającego mitochondrium\npochodzące z mięśnia szkieletowego oraz uzasadnienie tego wyboru poprzez podanie\nzależności między pofałdowaniem wewnętrznej błony mitochondrium a wytwarzaniem ATP\ni pracą mięśni.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nMitochondrium na schemacie B, ponieważ większa liczba grzebieni powoduje zwiększoną\nprodukcję ATP, które jest niezbędne do skurczu mięśni.\nZadanie 5.\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie opisu\nprzeprowadzonego doświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawnie sformułowany wniosek dotyczący funkcji aparatów\nGolgiego w komórkach nabłonkowych jelita szczura.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nW aparacie Golgiego glukoza łączy się z białkami (tworzą się glikoproteiny).\nZadanie 6.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych pomiędzy badanym\nobiektem a obserwowanym zjawiskiem.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie ucznia, który może zaobserwować zjawisko\nplazmolizy oraz prawidłowe uzasadnienie uwzględniające wybór komórki roślinnej i opis\nmechanizmu plazmolizy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nUczeń nr 3, ponieważ w komórkach roślinnych zachodzi plazmoliza. Woda z komórki będzie\nprzedostawać się do roztworu o wyższym stężeniu (roztworu hipertonicznego).\nZadanie 7.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia wykazującego\nzależność wzrostu roślin od różnej barwy światła.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie I grupy siewek, które w doświadczeniu uzyskały\nnajwyższy wzrost i podanie trafnego uzasadnienia uwzględniającego udział fotosyntezy w ich\nintensywnym wzroście.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRośliny z grupy I będą najwyższe, ponieważ były naświetlane światłem o długości fali 440\nnm (niebieskim), a jest to widmo, w którym ich fotosynteza była najintensywniejsza.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nZadanie 8.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nnazwy fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie poprawnej nazwy fazy procesu fotosyntezy.\nPoprawna odpowiedź:\nA. cykl Calvina\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nlokalizacji fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie dokładnej lokalizacji fazy przedstawionej\nna schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nstroma chloroplastu\nc)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie ze schematu składników siły\nasymilacyjnej biorącej udział w opisywanej fazie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie ze schematu obu prawidłowych składników siły\nasymilacyjnej.\nPoprawna odpowiedź:\nNADPH +H+ i ATP\nZadanie 9.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie związku budowy tkanki roślinnej z jej\nprzystosowaniem do pełnionej funkcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie pełnej nazwy tkanki zaznaczonej na rysunku oraz\n1 punkt za określenie przystosowania jej budowy do pełnionej funkcji.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nJest to miękisz asymilacyjny palisadowy, który ma liczne chloroplasty z barwnikiem\nfotosyntetycznie czynnym biorącym udział w fotosyntezie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n20\nZadanie 10.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazw elementów budowy\nprzedstawionego na schemacie kwiatu rośliny\njednoliściennej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie wszystkich prawidłowych nazw elementów budowy\nkwiatu tulipana wskazanych na schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nA. okwiat, B. słupek, C. pręcik\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie sposobu zapylania kwiatu\nprzedstawionego na schemacie i uzasadnienie tego\nsposobu cechą budowy kwiatu.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za stwierdzenie, że kwiaty tulipana są owadopylne oraz 1 punkt\nza trafne uzasadnienie tego stwierdzenia.\nPoprawna odpowiedź:\nKwiaty tulipana są owadopylne.\nPrzykłady uzasadnienia:\nposiadają barwny okwiat, który zwabia owady\nlub\nmają lepki pyłek mogący przyklejać się do ciała owada\nZadanie 11.\nTworzenie informacji\nSformułowanie hipotezy badawczej potwierdzonej\nwynikami doświadczenia przedstawionego na\nschemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za sformułowanie trafnej hipotezy do doświadczenia dotyczącego\nwpływu auksyny i cytokininy na przekształcanie się kallusa albo w korzenie, albo w pędy.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwój korzeni lub pędów z kallusa zależy od proporcji auksyn w stosunku do cytokinin.\nlub\nPrzewaga cytokinin nad auksynami powoduje wykształcenie się pędów z kallusa.\nlub\nPrzewaga auksyn nad cytokininami powoduje wykształcenie się korzeni z kallusa.\nZadanie 12.\nKorzystanie z informacji\nZredagowanie opisu zasady działania enzymu\nprzedstawionej w formie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe zredagowanie opisu wpływu substancji X\nna działanie enzymu przedstawionego na schemacie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n21\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nSubstancja X przyłącza się do enzymu w centrum allosterycznym, powodując zmianę\nstruktury jego centrum aktywnego i dzięki temu umożliwia przyłączenie substratu do enzymu\n(powstaje kompleks „enzym-substrat”).\nZadanie 13.\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia na podstawie informacji\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne sformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia dotyczącego wpływu odczynu środowiska na trawienie białka przez\nenzymy soku trzustkowego.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Wpływ pH na trawienie białka przez enzymy soku trzustkowego.\n• Jakie jest optymalne pH dla proteolitycznych enzymów trzustkowych?\nZadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie substancji biorących pośredni udział\nw przebiegu trawienia w żołądku i dwunastnicy oraz\nokreślenie ich funkcji w przewodzie pokarmowym.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wpisanie do tabeli każdej z dwóch prawidłowych\nsubstancji, które nie są enzymami wraz z trafnym uzasadnieniem funkcji każdej z nich\nw przewodzie pokarmowym człowieka.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nsubstancja\nfunkcja\nżołądek\nkwas solny\n- zakwasza środowisko uaktywniając pepsynogen\n- dezynfekuje pokarm\ndwunastnica\nżółć\nemulguje tłuszcze\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie tylko nazw obu substancji.\nZadanie 15.\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie różnic między procesami zachodzącymi\nw komórkach kosmków jelitowych\nprzedstawionych na schematach.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch różnic w sposobie wchłaniania\noraz dalszego transportu produktów trawienia skrobi i tłuszczów w obrębie kosmków\njelitowych.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n22\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n• We wchłanianiu glukozy do komórki kosmka uczestniczy białko transportowe (SGLT 1)\noraz jony Na+, natomiast wchłanianie produktów trawienia tłuszczów wspomaga\npoczątkowo żółć, a następnie odbywa się ono na drodze dyfuzji.\n• Transport produktów trawienia tłuszczów wewnątrz komórki kosmka wymaga nakładu\nenergii (do wytworzenia chylomikronów), a transport glukozy nie wymaga.\nZadanie 16.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście\ninformacji, dotyczących sposobu określania grup\nkrwi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej grupy krwi dodanej do probówek\nw opisanym doświadczeniu.\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi: 0.\nZadanie 17.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych\nna schemacie i w tabeli, dotyczących działania serca.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za właściwe przyporządkowanie wszystkich opisów kierunku\nprzepływu krwi do opisanej w tabeli fazy pracy serca.\nPoprawna odpowiedź:\nfaza I - B, faza II - D, faza III - A\nZadanie 18.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między mechanizmem\nwymiany gazowej w płucach a ciśnieniem parcjalnym\ntlenu w powietrzu na różnych wysokościach.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego aby przebywać\nna wysokości 8 tys. m n.p.m., powinno się używać butli z tlenem.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPrzebywanie na wysokości 8 tys. m n.p.m. utrudnia dyfuzję tlenu do krwi (tlen wolno\nprzenika do naczyń włosowatych) ze względu na niewielką różnicę ciśnień parcjalnych,\na użycie butli z tlenem spowoduje dotlenienie organizmu.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n23\nZadanie 19.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie wykresu liniowego na podstawie\nwyników pomiaru tętna przedstawionych w tabeli.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe narysowanie i opisanie osi współrzędnych: oś X -\nczas w min), oś Y - tętno (liczba uderzeń / min)\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyskalowanie obu osi, podanie legendy\ndo wykresów (chłopiec I, chłopiec II) oraz naniesienie punktów i połączenie ich\nodpowiednimi liniami.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:.\n0\n20\n40\n60\n80\n100\n120\n140\n160\n180\n200\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\nczas w minutach\ntętno [liczba uderzeń / min]\nchłopiec I\nchłopiec II\nZadanie 20.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych w tabeli\ndotyczących wydolności fizycznej badanych chłopców.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie chłopca, który ma lepszą kondycję fizyczną\ni uzasadnienie tego wyboru.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nChłopiec I ma lepszą kondycje fizyczną, ponieważ:\n• podczas wysiłku jego tętno nie wzrosło powyżej 120 uderzeń na minutę jak u chłopca II\n• czas powracania do tętna spoczynkowego jest u niego znacznie krótszy niż u chłopca II.\nZadanie 21.\nTworzenie informacji\nOkreślenie tendencji zmiany ewolucyjnej w układach\noddechowych kręgowców na podstawie analizy schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej tendencji ewolucyjnej dotyczącej\npowierzchni wymiany gazowej u kręgowców.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPowierzchnia wymiany gazowej zwiększyła się poprzez pofałdowanie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n24\nZadanie 22.\nTworzenie informacji\nSkonstruowanie na podstawie schematu\nprawidłowego opisu kolejnych następstw wpływu\ndanego leku na działanie synapsy.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdy z trzech, prawidłowy i podany w odpowiedniej\nkolejności, opis działania leku wynikający ze schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Blokada kanałów wapniowych i uniemożliwienie przedostawania się jonów wapnia\ndo wnętrza neuronu.\n2. Hamowanie uwalniania się neuroprzekaźnika do synapsy.\n3. Blokada generowania impulsu nerwowego.\nZadanie 23.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie, na podstawie podanych informacji,\nźródła i drogi zakażenia się bakteriami.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każde dwa z czterech przyporządkowań nazw chorób\ndo działań człowieka, które mogą skutecznie ograniczać ich występowanie lub przenoszenie.\nPoprawna odpowiedź:\nA - 5, B - 4, C - 2, D - 3\nZadanie 24.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie schematu klasyfikacji wirusów\nna podstawie informacji zawartych w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za narysowanie w całości poprawnego schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWIRUSY\nDNA( wirusy)\nRNA( wirusy)\njednoniciowe (DNA)\ndwuniciowe (DNA)\ndwuniciowe (RNA)\njednoniciowe (RNA)\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n25\nZadanie 25.\nWiadomości i rozumienie\nUstalenie przynależności pierścienic do grupy\nsystematycznej na podstawie ich cech.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zaznaczenie, wśród podanych cech, każdej z dwóch cech\ncharakterystycznych dla budowy pierścienic.\nPoprawne odpowiedzi:\ncechy pierścienic: B, E\nZadanie 26.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie etapów fagocytozy przedstawionych\nna schemacie według wskazanego kryterium.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli cyfr odzwierciedlających prawidłową\nkolejność wszystkich etapów fagocytozy na podstawie analizy schematu.\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność etapów: 5, 2, 1, 4, 3\nZadanie 27.\nTworzenie informacji\nSformułowanie oceny dotyczącej roli mutacji\nw organizmie i jej uzasadnienie na podstawie analizy\ninformacji w tekście oraz tabeli kodu genetycznego.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wykazanie braku negatywnego wpływu opisanej mutacji\nna organizm oraz uzasadnienie tej oceny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nMutacja ta nie ma negatywnego znaczenia, ponieważ:\nnie spowodowała wymiany aminokwasów w białku, gdyż walina została zamieniona\nna walinę\nlub\njest milcząca.\nZadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie zaznaczonej na schemacie fazy cyklu\nkomórkowego oraz jej wyjaśnienie.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy fazy cyklu komórkowego wskazanej\nna schemacie oraz 1 punkt za wyjaśnienie, na czym ona polega.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nFaza S (syntezy) polega na:\npodwojeniu ilości cząsteczek materiału genetycznego komórek\nlub\nna replikacji DNA.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n26\nZadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia\nna podstawie wykresu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie skutków mutacji dla przeżywalności populacji bakterii\nzależnie od stężenia antybiotyku w pożywce.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nmutacja zwiększyła przeżywalność osobników tego gatunku bakterii w obecności antybiotyku\nlub\nmutacja zwiększyła oporność bakterii na antybiotyk","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}