{"paper":{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":39,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono dwa rodzaje tkanki nabłonkowej człowieka.\nI\nII\nPrzyporządkuj każdemu z przedstawionych na rysunkach nabłonków po jednym\nz wymienionych niżej miejsc jego występowania w organizmie człowieka.\nA. zewnętrzna powierzchnia ciała (naskórek)\nB. drogi oddechowe (tchawica, oskrzela)\nC. jelito cienkie\nI\nII","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie głównych elementów budowy przewodu\npokarmowego przedstawionych na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za rozpoznanie i podanie nazwy odcinka przewodu pokarmowego,\nw którym żyją bakterie symbiotyczne.\nPoprawna odpowiedź:\nB i jelito grube\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji opisanego w części a) zadania\nodcinka przewodu pokarmowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch funkcji jelita grubego.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nwchłanianie zwrotne wody i soli mineralnych\nlub\nmiejsce wytwarzania przez bakterie i wchłaniania niektórych witamin,\nlub\nformowanie kału\nZdający otrzymuje punkty za część b) pod warunkiem poprawnej odpowiedzi w części a)\nzadania.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (3 pkt)\nObecność cukrów prostych można wykryć za pomocą odczynników Fehlinga (I i II), które\ndodane\ndo\nbadanego\nmateriału,\npo\npodgrzaniu\nreagują\nna\nobecność\nglukozy\nceglastoczerwonym zabarwieniem.\nZaplanuj doświadczenie, w którym wykażesz obecność glukozy w soku z winogron.\nDo dyspozycji masz: sok z winogron, probówki, palnik, roztwór glukozy, odczynniki\nFehlinga (I i II). W projekcie doświadczenia podaj opis:\n1. próby kontrolnej\n2. próby badawczej\n3. sposobu ustalenia wyników\n1\n2\n3\nPoziom rozszerzony\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie odcinka jelita przedstawionego\nna schemacie i wskazanie elementu budowy, który\numożliwia tę identyfikację.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy odcinka jelita i podanie nazwy elementu\nbudowy umożliwiającego identyfikację tego odcinka.\nPoprawna odpowiedź:\njelito cienkie i kosmki jelitowe","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono substraty i produkty przemian w mitochondrium.\nZaznacz zestaw związków oznaczonych jako X i Y.\nX\nY\nA\nADP i Pi\nglukoza i ATP\nB\nkwas pirogronowy, ADP i Pi\nATP\nC\nATP\nkwas pirogronowy, ADP i Pi\nD\nglukoza, ADP i Pi\nATP","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy -\npodanie nazwy enzymu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie poprawnej nazwy enzymu trawiącego tłuszcze\nw dwunastnicy.\nPoprawna odpowiedź:\nlipaza trzustkowa\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy -\nokreślenie odczynu środowiska.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynu środowiska, w którym działa enzym\ntrawiący tłuszcze.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nodczyn lekko zasadowy lub pH ok.8-9\nc)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie warunków koniecznych do prawidłowego\nprzebiegu trawienia tłuszczów w dwunastnicy ─\npodanie nazwy wydzieliny ułatwiającej trawienie\ntłuszczów.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy wydzieliny wątroby.\nPoprawna odpowiedź:\nżółć","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nMitochondrium otoczone jest dwiema błonami. Błona wewnętrzna jest pofałdowana i tworzy\ngrzebienie. Liczba grzebieni i ich rozmiary zwiększają się w mitochondriach występujących\nw komórkach narządów o intensywnym metabolizmie.\nNa rysunkach przestawiono schematycznie mitochondria pochodzące z dwóch różnych\nnarządów.\nA. B.\nPodaj, który schemat przedstawia mitochondrium pochodzące najprawdopodobniej\nz mięśnia szkieletowego. Wybór uzasadnij jednym argumentem, uwzględniając funkcję\nmięśni i mitochondriów.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu trawienia skrobi i sacharozy\nw przewodzie pokarmowym człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie informacji prawidłowo opisującej trawienie skrobi\ni sacharozy w przewodzie pokarmowym.\nPoprawna odpowiedź:\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nKomórki nabłonka jelita szczura wytwarzają śluz (glikoproteinę). Przeprowadzono\nnastępujące doświadczenie. Najpierw do komórek nabłonka jelita szczura wprowadzono\nradioaktywnie oznakowane aminokwasy. Ustalono, że zostały one wbudowane w białka,\nktóre pojawiały się najpierw w siateczce wewnątrzplazmatycznej, a potem w cysternach\naparatu Golgiego. Następnie do tych samych komórek wprowadzono oznakowaną\nradioaktywnie glukozę i zaobserwowano, że trafiała ona od razu do cystern aparatu Golgiego\nz pominięciem siateczki wewnątrzplazmatycznej. Na koniec stwierdzono, że wytwarzany\nprzez badane komórki śluz jest radioaktywny.\nNa podstawie opisu powyższego doświadczenia sformułuj wniosek dotyczący funkcji\naparatów Golgiego w komórkach nabłonkowych jelita szczura.\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\nMaks. liczba pkt\n1\n3\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nMITOCHONDRIUM\nO2\nCO2, H2O\nX\nY\nPoziom rozszerzony\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie i porównanie informacji dotyczących\nzapotrzebowania człowieka na składniki pokarmowe,\nprzedstawionych w formie tekstu i wykresu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie wykresu ilustrującego prawidłowy udział posiłków\nw całodziennym zapotrzebowaniu człowieka na składniki pokarmowe.\nPoprawna odpowiedź:\nwykres 2\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nUczniowie otrzymali polecenie zaobserwowania zjawiska plazmolizy. W tym celu:\nUczeń 1 umieścił w kropli wody na szkiełku przedmiotowym komórki zwierzęce, następnie\ndodał dwie krople stężonego roztworu chlorku sodu i rozpoczął obserwację pod mikroskopem.\nUczeń 2 umieścił w kropli wody na szkiełku przedmiotowym komórki zwierzęce, następnie\ndodał dwie krople wody destylowanej i rozpoczął obserwację pod mikroskopem.\nUczeń 3 umieścił w kropli wody na szkiełku przedmiotowym komórki roślinne, następnie\ndodał dwie krople stężonego roztworu chlorku sodu i rozpoczął obserwację pod mikroskopem.\nUczeń 4 umieścił w kropli wody na szkiełku przedmiotowym komórki roślinne, następnie\ndodał dwie krople wody destylowanej i rozpoczął obserwację pod mikroskopem.\nWymień ucznia, który ma szansę zaobserwować zjawisko plazmolizy. Podaj argument\nuzasadniający ten wybór, uwzględniając w nim badany obiekt oraz mechanizm\nobserwowanego zjawiska.\nUczeń: , ponieważ","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między rodzajem\nspożywanych tłuszczów a powstawaniem miażdżycy.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie wpływu tłuszczów roślinnych uwzględniające\ndziałanie HDL na powstawanie miażdżycy\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie wpływu tłuszczów zwierzęcych uwzględniające\ndziałanie LDL na powstawanie miażdżycy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Tłuszcze roślinne zapobiegają powstawaniu miażdżycy, ponieważ powodują wzrost\npoziomu HDL, który usuwa z tętnic złogi cholesterolu i transportuje go do wątroby.\n2. Tłuszcze zwierzęce przyczyniają się do wzrostu poziomu LDL transportującego\ncholesterol, który osadza się na ścianach tętnic sprzyjając powstawanie miażdżycy.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nNa wykresie przedstawiono widmo absorpcji barwników fotosyntetycznych.\nPrzeprowadzono następujące doświadczenie.\nSiewki rzeżuchy podzielono na 3 grupy i umieszczono w jednakowych warunkach\n(wilgotność, temperatura, stężenie CO2). Każdą grupę naświetlano światłem o innej barwie\nprzez okres dwóch tygodni:\ngrupę I - światłem niebieskim o długości fali 440 nm\ngrupę II - światłem żółtozielonym o długości fali 560 nm\ngrupę III - światłem czerwonym o długości fali 660 nm.\nNastępnie zmierzono w każdej grupie wysokość wszystkich siewek.\nNa podstawie powyższych danych podaj, w której grupie siewek rośliny uzyskały\nnajwyższy wzrost. Odpowiedź uzasadnij.\nPoziom rozszerzony\n5","answer":"B","answer_text":"Zadanie 7.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na\nschemacie ilustrującym wybrane funkcje wątroby.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wybór i podkreślenie każdej z dwóch prawidłowo\nodczytanych ze schematu funkcji wątroby.\nPoprawna odpowiedź:\nB, D","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\nNa uproszczonym schemacie przedstawiono fazę jednego z ważnych procesów\nmetabolicznych zachodzących u roślin.\na) Faza przedstawiona na schemacie nazywa się\nA. cykl Calvina\nB. cykl Krebsa\nC. łańcuch oddechowy\nD. faza jasna fotosyntezy\nb) Podaj dokładną lokalizację w komórce roślinnej przedstawionej powyżej fazy.\nc) Wymień dwa składniki siły asymilacyjnej biorącej udział w powyższej fazie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie tabeli porównującej cechy\nmięśniówki gładkiej i cechy mięśniówki poprzecznie\nprążkowanej na podstawie tekstu oraz schematu.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne skonstruowanie tabeli (prawidłowe podpisanie\nwszystkich kolumn i wierszy) oraz 1 punkt za poprawne wypełnienie tabeli.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRodzaj mięśniówki\nCecha\nWłókna (komórki)\nmięśniówki gładkiej\nWłókna (komórki)\nmięśniówki poprzecznie\nprążkowanej\nKształt włókien (komórek)\nwrzecionowaty\ncylindryczny\nRozmieszczenie jąder\nkomórkowych\ncentralnie\nperyferycznie\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono przekrój poprzeczny liścia rośliny dwuliściennej.\nPodaj pełną nazwę tkanki (A) zaznaczonej na rysunku oraz określ przystosowanie jej\nbudowy do pełnionej funkcji.\nNazwa: Przystosowanie:\nNr zadania\n6.\n7.\n8a\n8b\n8c\n9.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nA\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\na)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie budowy i funkcjonowania głównych\nnarządów w układzie ruchu człowieka na przykładzie\nstawu przedstawionego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rodzaju stawu przedstawionego na schemacie\ni podanie zakresu jego ruchów.\nPoprawna odpowiedź:\nstaw kulisty\nzakres ruchów: w wielu płaszczyznach\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie w układzie ruchu człowieka przykładu\nstawu opisanego w części a) zadania.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie trafnego przykładu stawu kulistego.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nstaw biodrowy lub staw ramienny","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę kwiatu tulipana.\na) Podaj nazwy wskazanych na rysunku (A, B, C) elementów budowy kwiatu tulipana.\nA B C\nb) Podaj, czy kwiaty tulipana są wiatro- czy owadopylne. Uzasadnij odpowiedź jednym\nargumentem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie związku między budową pęcherzyka\npłucnego i jego funkcją w organizmie człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie przystosowania pęcherzyka płucnego do wymiany\ngazowej na przykładzie jednego wybranego ze schematu elementu jego budowy.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nŚciana pęcherzyka zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego umożliwia dyfuzję\ngazów.\nlub\nSubstancja nawilżająca powierzchnię pęcherzyka pozwala na rozpuszczanie się gazów,\nco ułatwia ich dyfuzję.\nlub\nObecność cienkiego śródbłonka naczynia włosowatego, ściśle przylegającego do pęcherzyka,\numożliwia proces dyfuzji gazów pomiędzy krwią a pęcherzykiem.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nWykonano doświadczenie, w którym do pożywki agarowej z kallusem dodawano auksyny\ni cytokininy zmieszane w różnych proporcjach. Obserwowano przekształcenie się kallusa albo\nw korzenie albo w pędy.\nNa poniższym schemacie zilustrowano przebieg opisanego doświadczenia.\nSformułuj hipotezę badawczą potwierdzoną wynikami powyższego doświadczenia.\nA\nB\nC\nPoziom rozszerzony\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie procesu biologicznego na przykładzie\nprzemian kwasu mlekowego wytwarzanego podczas\noddychania beztlenowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie prawidłowej nazwy każdego z dwóch narządów\nuczestniczących w przemianach kwasu mlekowego przedstawionych na schemacie.\nPoprawne odpowiedzi:\n1. mięsień dwugłowy\n2. wątroba\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nNa schemacie w sposób uproszczony przedstawiono zasadę działania pewnego enzymu.\nNa podstawie analizy schematu opisz sposób, w jaki substancja X umożliwia działanie\ntego enzymu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazwy elementu budowy\nnarządu w układzie krwionośnym człowieka\nprzedstawionego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy wskazanego elementu budowy serca.\nPoprawne odpowiedzi:\nzastawka dwudzielna lub zastawka przedsionkowo-komorowa\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji wskazanego elementu budowy\nserca.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie sposobu działania zastawki dwudzielnej\numożliwiającego sprawny transport krwi przez serce.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nZastawka dwudzielna zamykając się pod wpływem wysokiego ciśnienia w komorze lewej:\nuniemożliwia cofanie się krwi z komory do przedsionka\nlub\numożliwia jednokierunkowy przepływ krwi przez serce,\nlub\nzapobiega cofaniu się krwi w sercu.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nW soku trzustkowym występują różne enzymy trawienne rozkładające związki organiczne.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego wyniki zostały zapisane w poniższej tabeli.\nNr\nzestawu\nZawartość probówek*\npH\nZaobserwowane zmiany po 30\nminutach doświadczenia\nI\n2 ml wody + ścięte białko jaja\nkurzego + sok trzustkowy\n7,0 Brak zmian w ilości białka\nII\n2 ml wody + ścięte białko jaja\nkurzego + sok trzustkowy + kilka\nkropli stężonego kwasu\n4,0 Brak zmian w ilości białka\nIII\n2 ml wody + ścięte białko jaja\nkurzego + sok trzustkowy + kilka\nkropli stężonej zasady\n8,0 Zmniejszenie ilości białka (znaczna\njego część uległa strawieniu)\n* wszystkie probówki umieszczono w łaźni wodnej o temperaturze 38 oC\nSformułuj problem badawczy, do rozwiązania którego posłużyło uczniom powyższe\ndoświadczenie.","answer":"B, A","answer_text":"Zadanie 13.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących grup krwi\nczłowieka przedstawionych w formie tekstu\ni schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie obu prawidłowych grup krwi (grupy krwi dawcy\ni grupy krwi biorcy).\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi dawcy: B\ngrupa krwi biorcy: A","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nW przewodzie pokarmowym człowieka występują różne substancje biorące pośredni lub\nbezpośredni udział w trawieniu pokarmu.\nSpośród wymienionych poniżej substancji działających w żołądku i dwunastnicy wpisz\ndo odpowiednich rubryk tabeli tylko te, które nie są enzymami. Dla każdej z nich podaj\npo jednej funkcji, jaką ona pełni w przewodzie pokarmowym.\nżołądek: kwas solny, pepsyna, podpuszczka (rennina)\ndwunastnica: amylaza, lipaza, trypsyna, żółć\nSubstancja\nFunkcja\nŻołądek\nDwunastnica\nNr zadania\n10a.\n10b\n11.\n12.\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie znaczenia nerek w funkcjonowaniu\norganizmu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy naczynia krwionośnego nerki, w którym\npłynąca krew nie powinna zwierać mocznika i uzasadnienie tej odpowiedzi.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nŻyła nerkowa, ponieważ w nerce krew została oczyszczona z tego związku (mocznika).\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n8","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nEfektem trawienia skrobi i tłuszczów są odpowiednio glukoza oraz kwasy tłuszczowe i glicerol.\nNa schematach przedstawiono dwa sposoby wchłaniana tych substancji w komórkach kosmków\njelitowych człowieka.\nA\nB\nNa podstawie powyższych schematów przedstaw dwie różnice w sposobie wchłaniania\ni dalszego transportu produktów trawienia skrobi i tłuszczów w obrębie komórek\nkosmków jelitowych.\n1\n2","answer":"C","answer_text":"Zadanie 15.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących roli skóry\nw regulacji temperatury ciała i gospodarce wodno -\nmineralnej przedstawionych w formie tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odpowiedzi zawierającej prawidłową ocenę, kto podczas\nupału jest bardziej narażony na szybsze odwodnienie.\nPoprawna odpowiedź:\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nWyróżnia się 4 podstawowe grupy krwi: A, B, AB i 0. W błonach erytrocytów\nwarunkujących wystąpienie danej grupy krwi są odpowiednio antygeny A lub B, albo A i B\nlub nie ma żadnych antygenów. Stwierdzono, że w surowicy krwi nigdy nie występują\nprzeciwciała skierowane przeciwko własnym antygenom. Przy niewłaściwym przetoczeniu\nkrwi antygeny dawcy wywołują reakcję przeciwciał polegającą na zlepianiu się obcych\nkrwinek (aglutynacja).\nDo dwóch probówek: pierwszej z surowicą krwi A i drugiej z surowicą krwi B dodano\nniewielką ilość krwi o nieznanej grupie. W obu probówkach nic się nie zmieniło (brak\naglutynacji).\nPodaj grupę krwi, którą dodano do obu probówek\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.\nKorzystanie z informacji\nZredagowanie opisu procesu przedstawionego\nw formie schematu.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdą z dwóch poprawnie opisanych dróg zakażenia się\nczłowieka gruźlicą.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n1. Drogą kropelkową od chorego człowieka lub przez powietrze od chorego człowieka.\n2. Przez pokarm lub mleko lub mięso od chorych krów.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nNa rysunku przedstawiono schemat budowy serca człowieka.\nW tabeli przedstawiono trzy kolejne fazy pracy serca w czasie jednego cyklu.\nCzęści serca\nFaza I\nFaza II\nFaza III\nPrzedsionki\nskurcz\nrozkurcz\nrozkurcz\nKomory\nrozkurcz\nskurcz\nrozkurcz\nZastawki przedsionkowo - komorowe\notwarte\nzamknięte\notwarte\nZastawki półksiężycowate\nzamknięte\notwarte\nzamknięte\nNa podstawie schematu budowy serca oraz informacji w tabeli przyporządkuj po\njednym z poniższych opisów kierunku przepływu krwi (A, B, C, D) do wyróżnionej fazy\npracy serca (I, II, III).\nA. Nowa porcja krwi napływa do serca.\nB. Krew z przedsionków napływa do komór.\nC. Krew z komór przepływa do przedsionków.\nD. Krew z komór wypływa z serca.\nFaza I Faza II Faza III","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie źródeł różnych chorób\n(wywoływanych przez wirusy, bakterie,\npierwotniaki) przedstawionych na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie dwóch prawidłowo wybranych ze schematu nazw\nchorób wywoływanych przez wirusy.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\ngrypa i poliomyelitis lub odra","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nWymiana gazowa w płucach zachodzi na zasadzie dyfuzji. Niezależnie od wysokości nad\npoziomem morza zawartość tlenu w powietrzu jest taka sama (21%), zmienia się natomiast\njego ciśnienie parcjalne.\nW tabeli przedstawiono wartości ciśnienia parcjalnego tlenu w naczyniach włosowatych płuc\noraz w powietrzu atmosferycznym na różnych wysokościach n.p.m.\nMiejsce pomiaru\nCiśnienie parcjalne O2 (kPa)\nNaczynia włosowate płuc\n5,3\nPowietrze atmosferyczne na wysokości 0 m n.p.m.\n21,3\nPowietrze atmosferyczne na wysokości 8 tys. m n.p.m.\n6,4\nNa podstawie powyższych informacji wyjaśnij, uwzględniając mechanizm wymiany\ngazowej, dlaczego aby przebywać na wysokości 8 tys. m n.p.m., powinno się używać\nbutli z tlenem.\nNr zadania\n15.\n16.\n17.\n18.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nzastawka przedsionkowo\n-komorowa prawa\nprzedsionek lewy\nzastawka przedsionkowo\n-komorowa lewa\nkomora lewa\nzastawki\npółksiężycowate\nprzedsionek\nprawy\nkomora prawa\nPoziom rozszerzony\n10\nPoniższe dane wykorzystaj do zadania nr 19 i 20.\nPostanowiono porównać kondycję fizyczną dwóch chłopców. W tym celu mieli oni\nwykonywać takie samo intensywne ćwiczenie fizyczne przez 6 minut. Przed i podczas\nwykonywania tego ćwiczenia prowadzono ciągły pomiar ich tętna, notując co 2 minuty\nwyniki. Pomiar kontynuowano po wykonaniu ćwiczenia przez kolejne 6 minut, już w czasie\nodpoczynku. Wyniki wszystkich pomiarów przedstawiono w poniższej tabeli:\nTętno (liczba uderzeń/min)\nCzas (min)\nChłopiec I\nChłopiec II\nPrzed ćwiczeniem (0)\n60\n60\n2\n90\n120\n4\n120\n190\n6\n120\n200\n8\n60\n150\n10\n60\n90\n12\n60\n60","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych\nna schemacie dotyczących funkcjonowania oka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie na podstawie schematu zmiany zachodzącej w oku\npodczas przenoszenia wzroku z przedmiotu umieszczonego daleko na przedmiot znajdujący\nsię blisko.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nskraca się ogniskowa soczewki\nlub\nsoczewka staje się bardziej wypukła\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n9","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nDla każdego z badanych chłopców (I i II) narysuj wykres liniowy ilustrujący jego tętno\nprzed, w czasie i po wykonanym ćwiczeniu (zastosuj jeden układ współrzędnych).","answer":"A","answer_text":"Zadanie 19.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy i określenie funkcji wskazanych\nelementów ucha.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wszystkie prawidłowe przyporządkowania funkcji do podanych\nelementów ucha.\nPoprawna odpowiedź:\nA - II, B ─ IV, C - I\nb)\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie części ucha na podstawie\nelementów jego budowy przedstawionych\nna schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie części ucha , do którego należą kosteczki słuchowe.\nPoprawna odpowiedź:\nucho środkowe\nc)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy i funkcjonowania ucha\nśrodkowego.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazw kosteczek słuchowych w prawidłowej kolejności,\nzgodnej z przekazywaniem drgań fali dźwiękowej.\nPoprawna odpowiedź:\nmłoteczek, kowadełko, strzemiączko","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nNa podstawie powyższych danych podaj, który z chłopców (I czy II) ma\nprawdopodobnie lepszą kondycję fizyczną. Uzasadnij odpowiedź.\nPoziom rozszerzony\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie powstawania odruchu warunkowego\nna przykładzie odruchu występującego u osób\nopisanych w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rodzaju opisanego w przykładzie odruchu i jego\nuzasadnienie.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to odruch warunkowy, ponieważ:\npowstał na bazie odruchu bezwarunkowego w wyniku skojarzenia\nlub\nreakcje wystąpiły tylko u niektórych osób, a więc jest to reakcja oparta na doświadczeniach\nindywidualnych.\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono zróżnicowanie powierzchni wymiany gazowej w układach\noddechowych różnych kręgowców (płazy, gady, ssaki).\nNa podstawie schematu przedstaw tendencję ewolucyjną dotyczącą powierzchni\nwymiany gazowej u kręgowców.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie, na podstawie tekstu i schematu,\nzależności przyczynowo-skutkowych dotyczących\nwpływu steroidów anabolicznych na zahamowanie\nspermatogenezy.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie pełnej zależności pomiędzy stosowaniem\nsteroidów anabolicznych przez młodych mężczyzn a zahamowaniem u nich spermatogenezy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nU młodych mężczyzn, którzy wytwarzają dużo testosteronu, jego działanie sumuje się\nz działaniem steroidów anabolicznych, dlatego może działać hamująco na podwzgórze, przez\nco nie jest pobudzana przysadka mózgowa, ograniczając tym samym rozwój kanalików\nnasiennych i spermatogenezę.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (3 pkt)\nNa schematach A i B przedstawiono sposób działania pewnego leku i jego wpływ\nna funkcjonowanie synapsy.\nA) stan przed zastosowaniem leku B) stan po zastosowaniu leku\nNa podstawie analizy powyższych schematów opisz trzy kolejne następstwa działania\nprzedstawionego leku.\n1\n2\n3\nNr zadania\n19.\n20.\n21.\n22.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n3\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nimpuls\nimpuls\nimpuls\nPoziom rozszerzony\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.\nKorzystanie z informacji\nPrzedstawienie funkcji łożyska na podstawie\ninformacji zawartych na schemacie.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za przedstawienie każdej z dwóch różnych funkcji łożyska\nwynikających z informacji na schemacie.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\ndostarczenie tlenu do krwi płodu\nlub\nusuwanie dwutlenku węgla lub mocznika z krwi płodu,\nlub\ndostarczanie składników odżywczych albo witamin, albo przeciwciał z krwi matki do krwi\npłodu","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nPoniżej wymieniono różne działania ludzi mające na celu ograniczenie występowania\nzakażeń bakteryjnych.\nA. Poprawa jakości wody pitnej.\nB. Wprowadzenie przepisów kontroli sanitarnej żywności.\nC. Dezynsekcja i deratyzacja, czyli regularne zwalczanie niektórych rodzajów zwierząt np.\nwśród owadów - wszy i pcheł; wśród gryzoni - szczurów i myszy.\nD. Wprowadzenie regularnych szczepień ochronnych od wczesnego dzieciństwa.\nKażdemu z wyżej wymienionych działań człowieka przyporządkuj po jednej nazwie\nchoroby wybranej z niżej podanych, której występowanie lub przenoszenie może być\nskutecznie ograniczone przez dane działanie.\n1. kiła 2. dżuma 3. gruźlica 4. salmonelloza 5. cholera\nA B C D","answer":"D, A, B","answer_text":"Zadanie 23.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie informacji dotyczących rozwoju\nzarodkowego człowieka według wskazanego\nkryterium.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe przyporządkowanie wszystkich nazw stadiów\nrozwoju zarodkowego człowieka do ich oznaczeń na schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nI - D, II - A, III - B","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (1 pkt)\nWirusy są pasożytami o uproszczonej budowie i nie mają metabolizmu. Zbudowane są\nz cząstek charakterystycznych dla materii ożywionej, czyli białek i kwasów nukleinowych.\nWłaśnie ze względu na rodzaj cząsteczki kwasu nukleinowego wirusy można podzielić na\nDNA-wirusy i RNA-wirusy. Wśród wirusów posiadających DNA są takie, które mają\ndwuniciowe DNA i są takie, które mają je w postaci jednoniciowych cząsteczek. Podobną\nklasyfikację można przeprowadzić wśród wirusów zawierających RNA, gdyż mogą je mieć\nw postaci cząsteczek jednoniciowych lub dwuniciowych.\nNa podstawie powyższego tekstu narysuj uproszczony schemat klasyfikacji wirusów.\nWIRUSY","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.\na)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - określenie etapu\nprocesu wskazanego na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej nazwy etapu biosyntezy białka.\nPoprawna odpowiedź:\ntranskrypcja\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n11\nb)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - określenie rodzaju\nRNA uczestniczącego w tym procesie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy prawidłowego rodzaju RNA.\nPoprawna odpowiedź:\nmRNA (matrycowy RNA)\nZdający może podać nazwy synonimiczne: informacyjny RNA, iRNA\nc)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli kwasów nukleinowych\nw procesie biosyntezy białka - przedstawienie roli\ntRNA w tym procesie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie roli tRNA w procesie biosyntezy białka.\nPoprawna odpowiedź:\ntRNA transportuje aminokwasy z cytoplazmy na rybosomy.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nPodkreśl cechy charakterystyczne dla budowy pierścienic.\nA. Ciało pokryte cienką chitynową kutykulą.\nB. Obecność wora powłokowo-mięśniowego.\nC. Oddychanie tchawkami.\nD. Otwarty układ krwionośny.\nE. Metamerycznie ułożone narządy wydalnicze.\nPoziom rozszerzony\n13","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25.\na)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie płci osoby na podstawie analizy\nkariotypu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie płci osoby, której kariotyp przedstawiono\nna schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\npłeć żeńska\nb)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie przykładów chorób dziedzicznych\nczłowieka jako konsekwencji mutacji wykrywanych\nna podstawie analizy kariotypu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór prawidłowej nazwy choroby oraz opisanie zmiany\nw kariotypie, która umożliwia jej rozpoznanie.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nzespół Downa - trisomia 21 chromosomu lub 3 chromosomy nr 21\nlub\nzespół Turnera - obecność tylko 1 chromosomu X lub X0 lub monosomia chromosomu X,\nlub\nzespół Klinefeltera - dodatkowy chromosom X u mężczyzny lub XXY.\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n12","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono fagocytozę - jeden ze sposobów pobierania pokarmu przez\nameby.\npokarm (okrzemka)\nb³ona komórkowa\ncytoplazma\nlizosom\nniestrawione\nresztki pokarmu\nNa podstawie rysunku wpisz do poniższej tabeli cyfry od 1 do 5, tak aby odzwierciedlały\none uszeregowane we właściwej kolejności etapy fagocytozy.\nNr\netapu\nCharakterystyka etapu\nUsunięcie niestrawionych resztek pokarmu na zewnątrz, regeneracja błony\nkomórkowej.\nUtworzenie wysłanego błoną wklęśnięcia na powierzchni ameby, które obejmuje\npokarm.\nIdentyfikacja pokarmu przez cząsteczkę receptora tkwiącego w błonie komórkowej.\nTrawienie pokarmu i wchłanianie prostych związków do cytoplazmy.\nUtworzenie wodniczki pokarmowej, przesunięcie jej w głąb cytoplazmy i połączenie\nz lizosomem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26.\na)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypów ze względu\nna podaną cechę.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie genotypów obojga rodziców.\nPoprawna odpowiedź:\ngenotyp matki: Aa\ngenotyp ojca: aa\nb)\nTworzenie informacji\nWykonanie obliczeń i rozwiązanie zadania z zakresu\ndziedziczenia cech u człowieka - zapisanie krzyżówki\ngenetycznej i określenie prawdopodobieństwa\nwystąpienia podanej cechy.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowy zapis krzyżówki oraz 1 punkt za podanie\nprawdopodobieństwa urodzenia się dziecka ze zdolnością zwijania języka w rurkę.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n♀ ♂ a a\nA Aa Aa\na aa aa\nPrawdopodobieństwo urodzenia się dziecka ze zdolnością zwijania języka: 50% lub ½,\nlub 0,5.\nZdający nie otrzymuje punktu za podanie prawdopodobieństwa w przypadku\nnieprawidłowo zapisanej krzyżówki.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nPodczas replikacji DNA doszło do mutacji w obrębie genu kodującego kluczowe dla rozwoju\norganizmu białko. Zamiast sekwencji CAA na nici DNA pojawiła się sekwencja CAC.\nCUU leucyna\nGUU walina\nGAA glutaminian\nCUC leucyna\nGUG walina\nGAC asparaginian\nGCC alanina\nCCA prolina\nCAA glutamina\nFragment tabeli\nkodu genetycznego\nGCA alanina\nCAC histydyna\nCAG glutamina\nOceń, czy opisana mutacja ma negatywne znaczenie dla funkcjonowania organizmu.\nUzasadnij odpowiedź, uwzględniając bezpośredni skutek tej mutacji.\nNr zadania\n23\n24.\n25.\n26.\n27.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n14","answer":"B, E","answer_text":"Zadanie 27.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie pochodzenia człowieka - podanie\ncech człowieka rozumnego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za znaczenie każdego z dwóch zestawów cech prawidłowo\nopisujących cechy człowieka rozumnego.\nPoprawne odpowiedzi:\nB, E\nBiologia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n13","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nDługość poszczególnych faz cyklu komórkowego może się różnić w zależności od rodzaju\nkomórek. Na schemacie przedstawiono cykl komórkowy.\nPodaj nazwę fazy cyklu komórkowego oznaczonej na schemacie literą X oraz określ,\nna czym polega zachodzący w niej proces.\nFaza polega na","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie wykresów słupkowych ilustrujących\nzawartość dioksyn w mleku na podstawie danych\nw tabeli.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne opisanie obu osi: oś Y - zawartość dioksyn w mleku\n(w jednostkach umownych), oś X - (kraj) Chorwacja, Niemcy lub (rok) 1988, 1993, 2002.\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za poprawne wyskalowanie osi Y oraz poprawne wykonanie\nwszystkich wykresów słupkowych dla każdego z dwóch krajów wraz z legendą i podpisaniem\nsłupków.\nZdający może wykonać jeden wykres na wspólnej osi: oddzielnie dla Chorwacji i dla Niemiec\nalbo jeden wykres dla Chorwacji i Niemiec w poszczególnych latach.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nNa wykresie przedstawiono zależność przeżywalności dwóch populacji tego samego gatunku\nbakterii (dzikiej i zmutowanej) od stężenia antybiotyku w pożywce.\nstężenie antybiotyku w jedn. umownych\n(skala logarytmiczna)\nNa podstawie obu wykresów podaj skutek mutacji dla przedstawionego gatunku bakterii.\nPoziom rozszerzony\n15","answer":"B","answer_text":"Zadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych na podstawie danych\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za trafne określenie tendencji zmian zawartości dioksyn w mleku\nkrów w obu krajach i podanie jej prawdopodobnej przyczyny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to tendencja spadkowa ponieważ, np.\n• najprawdopodobniej zmieniła się technologia budowy spalarni na bardziej przyjazną\ndla środowiska\n• wprowadzono ograniczenie spalania biomasy oraz odpadów organicznych\n• wprowadzono\nodpowiednie\nregulacje\nprawne\ndotyczące\nuwalniania\ndioksyn\ndo atmosfery.\nZanieczyszczenie mleka dioksynami\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nChorwacja\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n14\n16\n1988\n1993\n2002\nZawartość dioksyn w mleku\n[jedn. umowne]\nNiemcy\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\n1988\n1993\n2002\nmaj 2009\nBIOLOGIA\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nZadanie 1.\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie charakterystycznych cech budowy\ntkanek i określenie ich funkcji w organizmie\nczłowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie dwóch przedstawionych na rysunkach\nnabłonków do miejsc ich występowania w organizmie człowieka.\nPoprawna odpowiedź:\nI - B, II - C\nZadanie 2.\nTworzenie informacji\nZaplanowanie doświadczenia wykazującego obecność\nglukozy w soku z winogron.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie w całości prawidłowego opisu: próby kontrolnej,\npróby badawczej oraz sposobu ustalenia wyników w tym doświadczeniu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. opis próby kontrolnej\nDo probówki należy wlać roztwór glukozy i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n2. opis próby badawczej\nDo probówki należy wlać sok z winogron i dodać odczynniki Fehlinga (I i II), następnie\npodgrzać nad palnikiem.\n3. przykłady opisu sposobu ustalenia wyników\nnależy obserwować zmianę zabarwienia w obu probówkach\nlub\nnależy obserwować, czy w probówce 1 i 2 roztwór przyjmuje ceglastoczerwony kolor.\nZadanie 3.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie substratów i produktów etapu\noddychania tlenowego w mitochondrium\nna podstawie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór zestawu związków poprawnie opisujących substraty\ni produkty przemian w mitochondrium.\nPoprawna odpowiedź:\nB\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nZadanie 4.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między budową\nmitochondriów a intensywnością metabolizmu\nw komórkach różnych narządów człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie schematu przedstawiającego mitochondrium\npochodzące z mięśnia szkieletowego oraz uzasadnienie tego wyboru poprzez podanie\nzależności między pofałdowaniem wewnętrznej błony mitochondrium a wytwarzaniem ATP\ni pracą mięśni.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nMitochondrium na schemacie B, ponieważ większa liczba grzebieni powoduje zwiększoną\nprodukcję ATP, które jest niezbędne do skurczu mięśni.\nZadanie 5.\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie opisu\nprzeprowadzonego doświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawnie sformułowany wniosek dotyczący funkcji aparatów\nGolgiego w komórkach nabłonkowych jelita szczura.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nW aparacie Golgiego glukoza łączy się z białkami (tworzą się glikoproteiny).\nZadanie 6.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji i wyjaśnienie zależności\nprzyczynowo-skutkowych pomiędzy badanym\nobiektem a obserwowanym zjawiskiem.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie ucznia, który może zaobserwować zjawisko\nplazmolizy oraz prawidłowe uzasadnienie uwzględniające wybór komórki roślinnej i opis\nmechanizmu plazmolizy.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nUczeń nr 3, ponieważ w komórkach roślinnych zachodzi plazmoliza. Woda z komórki będzie\nprzedostawać się do roztworu o wyższym stężeniu (roztworu hipertonicznego).\nZadanie 7.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia wykazującego\nzależność wzrostu roślin od różnej barwy światła.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie I grupy siewek, które w doświadczeniu uzyskały\nnajwyższy wzrost i podanie trafnego uzasadnienia uwzględniającego udział fotosyntezy w ich\nintensywnym wzroście.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRośliny z grupy I będą najwyższe, ponieważ były naświetlane światłem o długości fali 440\nnm (niebieskim), a jest to widmo, w którym ich fotosynteza była najintensywniejsza.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nZadanie 8.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nnazwy fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zaznaczenie poprawnej nazwy fazy procesu fotosyntezy.\nPoprawna odpowiedź:\nA. cykl Calvina\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu procesu fotosyntezy - podanie\nlokalizacji fazy przedstawionej na schemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie dokładnej lokalizacji fazy przedstawionej\nna schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nstroma chloroplastu\nc)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie ze schematu składników siły\nasymilacyjnej biorącej udział w opisywanej fazie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wypisanie ze schematu obu prawidłowych składników siły\nasymilacyjnej.\nPoprawna odpowiedź:\nNADPH +H+ i ATP\nZadanie 9.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie związku budowy tkanki roślinnej z jej\nprzystosowaniem do pełnionej funkcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie pełnej nazwy tkanki zaznaczonej na rysunku oraz\n1 punkt za określenie przystosowania jej budowy do pełnionej funkcji.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nJest to miękisz asymilacyjny palisadowy, który ma liczne chloroplasty z barwnikiem\nfotosyntetycznie czynnym biorącym udział w fotosyntezie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n20\nZadanie 10.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazw elementów budowy\nprzedstawionego na schemacie kwiatu rośliny\njednoliściennej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie wszystkich prawidłowych nazw elementów budowy\nkwiatu tulipana wskazanych na schemacie.\nPoprawna odpowiedź:\nA. okwiat, B. słupek, C. pręcik\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie sposobu zapylania kwiatu\nprzedstawionego na schemacie i uzasadnienie tego\nsposobu cechą budowy kwiatu.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za stwierdzenie, że kwiaty tulipana są owadopylne oraz 1 punkt\nza trafne uzasadnienie tego stwierdzenia.\nPoprawna odpowiedź:\nKwiaty tulipana są owadopylne.\nPrzykłady uzasadnienia:\nposiadają barwny okwiat, który zwabia owady\nlub\nmają lepki pyłek mogący przyklejać się do ciała owada\nZadanie 11.\nTworzenie informacji\nSformułowanie hipotezy badawczej potwierdzonej\nwynikami doświadczenia przedstawionego na\nschemacie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za sformułowanie trafnej hipotezy do doświadczenia dotyczącego\nwpływu auksyny i cytokininy na przekształcanie się kallusa albo w korzenie, albo w pędy.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwój korzeni lub pędów z kallusa zależy od proporcji auksyn w stosunku do cytokinin.\nlub\nPrzewaga cytokinin nad auksynami powoduje wykształcenie się pędów z kallusa.\nlub\nPrzewaga auksyn nad cytokininami powoduje wykształcenie się korzeni z kallusa.\nZadanie 12.\nKorzystanie z informacji\nZredagowanie opisu zasady działania enzymu\nprzedstawionej w formie schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe zredagowanie opisu wpływu substancji X\nna działanie enzymu przedstawionego na schemacie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n21\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nSubstancja X przyłącza się do enzymu w centrum allosterycznym, powodując zmianę\nstruktury jego centrum aktywnego i dzięki temu umożliwia przyłączenie substratu do enzymu\n(powstaje kompleks „enzym-substrat”).\nZadanie 13.\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia na podstawie informacji\nprzedstawionych w tabeli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne sformułowanie problemu badawczego\ndo doświadczenia dotyczącego wpływu odczynu środowiska na trawienie białka przez\nenzymy soku trzustkowego.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Wpływ pH na trawienie białka przez enzymy soku trzustkowego.\n• Jakie jest optymalne pH dla proteolitycznych enzymów trzustkowych?\nZadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie substancji biorących pośredni udział\nw przebiegu trawienia w żołądku i dwunastnicy oraz\nokreślenie ich funkcji w przewodzie pokarmowym.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wpisanie do tabeli każdej z dwóch prawidłowych\nsubstancji, które nie są enzymami wraz z trafnym uzasadnieniem funkcji każdej z nich\nw przewodzie pokarmowym człowieka.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nsubstancja\nfunkcja\nżołądek\nkwas solny\n- zakwasza środowisko uaktywniając pepsynogen\n- dezynfekuje pokarm\ndwunastnica\nżółć\nemulguje tłuszcze\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie tylko nazw obu substancji.\nZadanie 15.\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie różnic między procesami zachodzącymi\nw komórkach kosmków jelitowych\nprzedstawionych na schematach.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej z dwóch różnic w sposobie wchłaniania\noraz dalszego transportu produktów trawienia skrobi i tłuszczów w obrębie kosmków\njelitowych.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n22\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n• We wchłanianiu glukozy do komórki kosmka uczestniczy białko transportowe (SGLT 1)\noraz jony Na+, natomiast wchłanianie produktów trawienia tłuszczów wspomaga\npoczątkowo żółć, a następnie odbywa się ono na drodze dyfuzji.\n• Transport produktów trawienia tłuszczów wewnątrz komórki kosmka wymaga nakładu\nenergii (do wytworzenia chylomikronów), a transport glukozy nie wymaga.\nZadanie 16.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście\ninformacji, dotyczących sposobu określania grup\nkrwi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej grupy krwi dodanej do probówek\nw opisanym doświadczeniu.\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi: 0.\nZadanie 17.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych\nna schemacie i w tabeli, dotyczących działania serca.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za właściwe przyporządkowanie wszystkich opisów kierunku\nprzepływu krwi do opisanej w tabeli fazy pracy serca.\nPoprawna odpowiedź:\nfaza I - B, faza II - D, faza III - A\nZadanie 18.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między mechanizmem\nwymiany gazowej w płucach a ciśnieniem parcjalnym\ntlenu w powietrzu na różnych wysokościach.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego aby przebywać\nna wysokości 8 tys. m n.p.m., powinno się używać butli z tlenem.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPrzebywanie na wysokości 8 tys. m n.p.m. utrudnia dyfuzję tlenu do krwi (tlen wolno\nprzenika do naczyń włosowatych) ze względu na niewielką różnicę ciśnień parcjalnych,\na użycie butli z tlenem spowoduje dotlenienie organizmu.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n23\nZadanie 19.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie wykresu liniowego na podstawie\nwyników pomiaru tętna przedstawionych w tabeli.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe narysowanie i opisanie osi współrzędnych: oś X -\nczas w min), oś Y - tętno (liczba uderzeń / min)\noraz\nzdający otrzymuje 1 punkt za prawidłowe wyskalowanie obu osi, podanie legendy\ndo wykresów (chłopiec I, chłopiec II) oraz naniesienie punktów i połączenie ich\nodpowiednimi liniami.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:.\n0\n20\n40\n60\n80\n100\n120\n140\n160\n180\n200\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\nczas w minutach\ntętno [liczba uderzeń / min]\nchłopiec I\nchłopiec II\nZadanie 20.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych w tabeli\ndotyczących wydolności fizycznej badanych chłopców.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie chłopca, który ma lepszą kondycję fizyczną\ni uzasadnienie tego wyboru.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nChłopiec I ma lepszą kondycje fizyczną, ponieważ:\n• podczas wysiłku jego tętno nie wzrosło powyżej 120 uderzeń na minutę jak u chłopca II\n• czas powracania do tętna spoczynkowego jest u niego znacznie krótszy niż u chłopca II.\nZadanie 21.\nTworzenie informacji\nOkreślenie tendencji zmiany ewolucyjnej w układach\noddechowych kręgowców na podstawie analizy schematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej tendencji ewolucyjnej dotyczącej\npowierzchni wymiany gazowej u kręgowców.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPowierzchnia wymiany gazowej zwiększyła się poprzez pofałdowanie.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n24\nZadanie 22.\nTworzenie informacji\nSkonstruowanie na podstawie schematu\nprawidłowego opisu kolejnych następstw wpływu\ndanego leku na działanie synapsy.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdy z trzech, prawidłowy i podany w odpowiedniej\nkolejności, opis działania leku wynikający ze schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Blokada kanałów wapniowych i uniemożliwienie przedostawania się jonów wapnia\ndo wnętrza neuronu.\n2. Hamowanie uwalniania się neuroprzekaźnika do synapsy.\n3. Blokada generowania impulsu nerwowego.\nZadanie 23.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie, na podstawie podanych informacji,\nźródła i drogi zakażenia się bakteriami.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każde dwa z czterech przyporządkowań nazw chorób\ndo działań człowieka, które mogą skutecznie ograniczać ich występowanie lub przenoszenie.\nPoprawna odpowiedź:\nA - 5, B - 4, C - 2, D - 3\nZadanie 24.\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie schematu klasyfikacji wirusów\nna podstawie informacji zawartych w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za narysowanie w całości poprawnego schematu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWIRUSY\nDNA( wirusy)\nRNA( wirusy)\njednoniciowe (DNA)\ndwuniciowe (DNA)\ndwuniciowe (RNA)\njednoniciowe (RNA)\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n25\nZadanie 25.\nWiadomości i rozumienie\nUstalenie przynależności pierścienic do grupy\nsystematycznej na podstawie ich cech.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zaznaczenie, wśród podanych cech, każdej z dwóch cech\ncharakterystycznych dla budowy pierścienic.\nPoprawne odpowiedzi:\ncechy pierścienic: B, E\nZadanie 26.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie etapów fagocytozy przedstawionych\nna schemacie według wskazanego kryterium.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli cyfr odzwierciedlających prawidłową\nkolejność wszystkich etapów fagocytozy na podstawie analizy schematu.\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność etapów: 5, 2, 1, 4, 3\nZadanie 27.\nTworzenie informacji\nSformułowanie oceny dotyczącej roli mutacji\nw organizmie i jej uzasadnienie na podstawie analizy\ninformacji w tekście oraz tabeli kodu genetycznego.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wykazanie braku negatywnego wpływu opisanej mutacji\nna organizm oraz uzasadnienie tej oceny.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nMutacja ta nie ma negatywnego znaczenia, ponieważ:\nnie spowodowała wymiany aminokwasów w białku, gdyż walina została zamieniona\nna walinę\nlub\njest milcząca.\nZadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie zaznaczonej na schemacie fazy cyklu\nkomórkowego oraz jej wyjaśnienie.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy fazy cyklu komórkowego wskazanej\nna schemacie oraz 1 punkt za wyjaśnienie, na czym ona polega.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nFaza S (syntezy) polega na:\npodwojeniu ilości cząsteczek materiału genetycznego komórek\nlub\nna replikacji DNA.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n26\nZadanie 29.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia\nna podstawie wykresu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie skutków mutacji dla przeżywalności populacji bakterii\nzależnie od stężenia antybiotyku w pożywce.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nmutacja zwiększyła przeżywalność osobników tego gatunku bakterii w obecności antybiotyku\nlub\nmutacja zwiększyła oporność bakterii na antybiotyk","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (3 pkt)\nDaltonizm (d) jest cechą recesywną sprzężoną z płcią. Rudy kolor włosów (r) jest cechą\nautosomalną i recesywną w stosunku do wszystkich pozostałych kolorów włosów, przy\nzałożeniu, że jest to cecha jednogenowa.\nPewien rudowłosy daltonista poślubił brunetkę prawidłowo rozróżniającą barwy.\na) Podaj genotyp mężczyzny:\nb) Podaj wszystkie możliwe genotypy kobiety oraz podkreśl ten, przy którym istnieje\nnajwiększe prawdopodobieństwo urodzenia się rudowłosej dziewczynki prawidłowo\nrozróżniającej barwy w powyższym małżeństwie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30.\na)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypu mężczyzny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie genotypu mężczyzny, rudowłosego daltonisty.\nPoprawna odpowiedź:\ngenotyp mężczyzny: rrXdY\nb)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - podanie genotypów kobiety\ni określenie prawdopodobieństwa pojawienia się\nosobnika o wskazanym fenotypie.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie wszystkich czterech możliwych genotypów kobiety\noraz 1 punkt za podkreślenie genotypu matki rudowłosej dziewczynki prawidłowo\nrozróżniającej barwy.\nPoprawna odpowiedź:\ngenotypy kobiety: RRXDXD, RrXDXD, RRXDXd, RrXDXd","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nZiarniaki kukurydzy mogą różnić się między sobą barwą i powierzchnią, przy czym obecność\nzabarwienia nasion jest cechą dominującą w stosunku do braku barwy, a gładka powierzchnia\ndominuje nad pomarszczoną. Geny warunkujące obydwie cechy znajdują się na jednym\nchromosomie.\nPoniżej przedstawiono wyniki krzyżówki pomiędzy podwójnie heterozygotycznymi roślinami\no nasionach barwnych i gładkich a roślinami o nasionach bezbarwnych i pomarszczonych.\nbarwne, gładkie × bezbarwne, pomarszczone\nAaBb aabb\ngamety\ngamety\nAB\nab\nAb\naB\nab\nAaBb\nbarwne gładkie\naabb\nbezbarwne\npomarszczone\nAabb\nbarwne\npomarszczone\naaBb\nbezbarwne\ngładkie\nliczba\nosobników\npotomnych\n4016\n48,2%\n4019\n48,2%\n148\n1,8%\n149\n1,8%\nNa podstawie przedstawionych danych dotyczących potomstwa podaj w jednostkach\nmapowych odległość pomiędzy parą genów A i B na chromosomie.","answer":"A, B","answer_text":"Zadanie 31.\nTworzenie informacji\nWykonanie obliczeń i rozwiązanie zadania\nz zakresu dziedziczenia cech u różnych\norganizmów.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za obliczenie i podanie w jednostkach mapowych prawidłowej\nodległości pomiędzy parą genów A i B na chromosomie.\nPoprawna odpowiedź:\nodległość: 3,6 j.m. lub 3,6 cM.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n27","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"32","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (2 pkt)\nCzasami w naturze można spotkać muszki owocowe o żółto zabarwionych odwłokach.\nHodując je na dowolnym rodzaju pożywki (hodowla I) można uzyskać potomstwo, które\nw kolejnych pokoleniach ma taką samą żółtą barwę odwłoków jak osobniki wyjściowe.\nPowstanie muszek o żółto zabarwionych odwłokach można też wywołać sztucznie poprzez\nhodowlę dzikich muszek (o barwie jasnobrązowej) na pożywce z dodatkiem azotanu srebra.\nHodując je stale na tym samym rodzaju pożywki (hodowla II), można uzyskiwać w kolejnych\npokoleniach potomstwo o takiej samej żółtej barwie odwłoka.\nOkreśl barwę odwłoków potomstwa żółtych muszek z hodowli (I, II) po przeniesieniu\nkażdej z nich na pożywkę o normalnym składzie (bez azotanu srebra).\nhodowla I:\nhodowla II:\nNr zadania\n28.\n29.\n30a\n30b\n31.\n32\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n2\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n16","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia\ndotyczącego wpływu warunków środowiska\nna fenotyp osobnika.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za określenie barwy odwłoków muszek każdej z hodowli\npo ich przeniesieniu na pożywkę o normalnym składzie (bez azotanu srebra).\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nhodowla I: barwa odwłoków żółta\nhodowla II: barwa odwłoków jasnobrązowa.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"33","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (1 pkt)\nDNA podlega różnym procesom, które poniżej przedstawiono w formie schematycznej.\nRys. A\nRys. B\nPodaj, który rysunek (A czy B) przedstawia proces replikacji:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 33.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na schemacie procesu, któremu\npodlega informacja genetyczna.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowego oznaczenia rysunku przedstawiającego\nproces replikacji.\nPoprawna odpowiedź:\nrysunek A","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"34","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (1 pkt)\nCzłowiek jako gatunek ze względu na cechy budowy morfologicznej i anatomicznej może\nbyć zaklasyfikowany do większych jednostek systematycznych.\nPrzyporządkuj każdej jednostce systematycznej taki zestaw cech człowieka, który\numożliwia określenie jego przynależność do tej jednostki.\nJednostka systematyczna\nCechy człowieka\nI.\nPodtyp: Kręgowce\nII. Gromada: Ssaki\nIII. Rząd: Naczelne\nA. Skóra pokryta włosami, obecność przepony,\nw odcinku szyjnym kręgosłupa 7 kręgów.\nB. Obecność pięciu chwytnych palców, z których wielki\njest ustawiony przeciwstawnie do pozostałych.\nC. W rozwoju zarodkowym występowanie zawiązków\nstruny grzbietowej.\nD. Obecność kręgosłupa jako szkieletu wewnętrznego.\nI , II , III ,","answer":"D, A, B","answer_text":"Zadanie 34.\nWiadomości i rozumienie\nUstalenie przynależności człowieka do określonych\njednostek systematycznych.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie wszystkich cech człowieka do wskazanych\njednostek systematycznych.\nPoprawna odpowiedź:\nI - D, II - A, III - B","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"35","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (2 pkt)\nLiczebność populacji może ulegać zmianie zarówno pod wpływem czynników wewnętrznych\n(związanych z daną populacją), jak i czynników zewnętrznych (środowiskowych).\nZ poniższych czynników wypisz dwa przykłady czynników zewnętrznych i określ wpływ\nkażdego z nich na liczebność populacji.\nA. migracje\nB. rozrodczość\nC. dostępność i ilość pokarmu\nD. czynniki abiotyczne np. temperatura\nE. konkurencja międzygatunkowa\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n17","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie czynników zewnętrznych\nregulujących liczebność populacji i określenie ich\nwpływu na populację.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wybór czynnika i określenie jego wpływu na liczebność\npopulacji.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n• Dostępność i ilość pokarmu wpływa na kondycję fizyczną osobników, np. gdy jest go\nza mało może nastąpić zwiększona umieralność osobników.\n• Czynniki abiotyczne np. temperatura wpływa na ogólne warunki życiowe osobników, np.\nzbyt wysoka lub zbyt niska może powodować choroby lub śmierć osobników.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n28\n• Konkurencja międzygatunkowa w zależności od kierunku działania może ograniczać\nliczebność populacji danego gatunku, jeżeli nie jest na tyle silny, by konkurować z innym,\nnp. o miejsce do życia.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/36","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"36","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (2 pkt)\nW ostatnich dziesięcioleciach dramatycznie spada na świecie genetyczna różnorodność\nodmian roślin i ras zwierząt hodowlanych.\nPodkreśl dwa działania człowieka, które mogłyby zapobiec zmniejszaniu się\nróżnorodności genetycznej organizmów.\nA. Zastępowanie rodzimych odmian roślin nowymi, bardziej wydajnymi.\nB. Hodowla rodzimych ras zwierząt.\nC. Stosowanie nowych jednorodnych genetycznie bardziej wydajnych odmian roślin.\nD. Wysiew ziarna otrzymanego z własnych zbiorów.\nE. Stosowanie środków ochrony roślin i nawozów sztucznych.","answer":"B, D","answer_text":"Zadanie 36.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie przyrodniczych następstw ograniczania\nbioróżnorodności.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podkreślenie każdego z dwóch działań człowieka, które\nmogłyby zapobiec zmniejszaniu się różnorodności genetycznej organizmów.\nPoprawne odpowiedzi:\nB, D","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/37","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"37","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 37. (1 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono kształty dwóch rodzajów piramid ekologicznych A i B,\nw których wyróżniono 4 poziomy troficzne I - IV:\n(I - producenci, II - konsumenci I rzędu, III - konsumenci II rzędu, IV - konsumenci III rzędu)\nPodaj, która z powyższych piramid (A, B) jest piramidą energii. Odpowiedź uzasadnij.\nPiramida energii:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 37.\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie i opisanie piramidy ekologicznej\nna podstawie analizy schematów.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie oznaczenia schematu przedstawiającego piramidę\nenergii wraz z uzasadnieniem tego wyboru.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nJest to piramida A, ponieważ ilość energii zmniejsza się na każdym kolejnym poziomie\ntroficznym, gdyż każdy kolejny organizm wykorzysta ją na własne procesy życiowe.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/38","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"38","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 38. (2 pkt)\nOrganizmy modyfikowane genetycznie (GMO) są to organizmy (bakterie, rośliny, zwierzęta)\nuzyskane metodami inżynierii genetycznej. Szczególnie w Europie pojawiają się coraz\nczęściej protesty przeciwko stosowaniu GMO. Argumentuje się, że genetycznie\nmodyfikowane organizmy roślinne mogą wyprzeć inne rośliny z ich naturalnego środowiska.\nPodaj dwa argumenty, za pomocą których można wykazać, że genetycznie\nmodyfikowane organizmy (GMO) mogą mieć pozytywne znaczenie zarówno dla\nczłowieka, jak i dla środowiska.\ndla człowieka:\ndla środowiska:\nNr zadania\n33\n34.\n35.\n36.\n37.\n38\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n2\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n18","answer":null,"answer_text":"Zadanie 38.\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów dotyczących korzyści\nz zastosowania GMO.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie trafnego argumentu wykazującego pozytywne\nznaczenie GMO dla człowieka oraz 1 punkt za podanie argumentu wykazującego pozytywne\nznaczenie GMO dla środowiska.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nPrzykłady argumentów dla człowieka:\n• Dzięki transgenicznym zwierzętom można produkować niektóre lekarstwa, np. hormony\nniezbędne w leczeniu osób chorych.\n• Rośliny transgeniczne mogą być odporne na mróz, mogą być dłużej przechowywane a te\ncechy są pożądane w rolnictwie.\nPrzykład argumentu dla środowiska:\n• Transgeniczne rośliny mogą być odporne na działanie szkodników, co może zmniejszyć\nużycie środków ochrony roślin i ograniczyć zatrucie nimi środowiska.\nBiologia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n29","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/39","paper_id":"biologia-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"39","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 39. (1 pkt)\nNa wykresie przedstawiono wyniki pomiarów emisji zanieczyszczeń powietrza tlenkami\nsiarki i azotu oraz pyłami z zakładów szczególnie uciążliwych w Polsce w latach 1995 - 2006\n(dane GUS).\nNa podstawie powyższych danych określ tendencję dotyczącą zanieczyszczeń powietrza\nw latach 1995 - 2004 oraz podaj jedną prawdopodobną przyczynę tych zmian.\nNr zadania\n39\nMaks. liczba pkt\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n19\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 39.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych na wykresie\ninformacji, dotyczących zanieczyszczeń powietrza\ni określenie tendencji zaobserwowanych zmian.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie tendencji zmian zanieczyszczeń powietrza\nwe wskazanych latach i podanie jednej prawdopodobnej przyczyny tych zmian.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to tendencja spadkowa spowodowana prawdopodobnie:\n• zmianą technologii w wielu zakładach przemysłowych\n• zmianami przepisów prawnych dotyczących dopuszczalnych norm emisji zanieczyszczeń.","solution":null,"image":"img/biologia-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}