{"paper":{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":34,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono podział komórki macierzystej i dalsze losy komórek potomnych.\nOpisz dwie możliwe drogi dalszego rozwoju komórek powstałych z podziału komórki\nmacierzystej.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.\nKorzystanie z informacji\nOpisanie przedstawionych na schemacie dróg dalszego\nrozwoju komórek powstałych z podziału komórek\nmacierzystych\n0-2\n2 p. - za poprawne określenie dwóch dróg rozwoju komórek potomnych\n1 p. - za poprawne określenie jednej drogi rozwoju tych komórek\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\nKażda komórka potomna powstała z podziału komórki macierzystej może:\n• pozostać komórką macierzystą i zachować zdolność do podziału\n• ostatecznie zróżnicować się w komórkę określonej tkanki","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nErytropoeza, czyli proces powstawania krwinek czerwonych (erytrocytów), zachodzi\nw czerwonym szpiku kostnym. W początkowych jej etapach w erytroblaście intensywnie\nsyntetyzowane są kwasy rybonukleinowe niezbędne do produkcji hemoglobiny. Erytroblasty\nstopniowo wypełniają się hemoglobiną, tracąc niektóre organella komórkowe. Ostatni etap\ndojrzewania erytrocytów ssaka polega na usunięciu jądra komórkowego.\nPodaj dwa argumenty na rzecz tezy, że zmiany zachodzące podczas dojrzewania\nerytrocytów służą ich specjalizacji do transportu tlenu.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.\nTworzenie informacji\nPodanie argumentów wykazujących związek zmian\nzachodzących podczas dojrzewania erytrocytów z ich\nspecjalizacją do transportu tlenu\n0-2\n2 p - za poprawne podanie dwóch argumentów odnoszących się do syntezy hemoglobiny\nlub ograniczenia własnego metabolizmu, lub zapotrzebowania na energię\n1 p. - za poprawne podanie jednego argumentu\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Erytrocyty tracąc organella komórkowe, mogą wypełniać się całkowicie hemoglobiną,\nktóra wiąże i transportuje tlen.\n• Erytrocyty tracąc organella komórkowe, np. mitochondriom, ograniczają własne\nprzemiany metaboliczne i zużycie transportowanego tlenu na własne potrzeby.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (3 pkt)\nPoniższe wzory przedstawiają\nfragmenty\nmakrocząsteczek: glikogenu i celulozy\nwystępujących w komórkach różnych organizmów.\nO\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nOH\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nO\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nO\nO\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nOH\nOH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nGlikogen\nCeluloza\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nO\nO\nO\nCH2\nH\nH\nO\nH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nO\nO\nCH2\nH\nH\nOH\nH\nH\nOH\nH\nOH\nO\na) Porównaj przedstawione wzory i podaj jedną cechę wspólną i jedną cechę różniącą\nstruktury cząsteczek glikogenu i celulozy.\ncecha wspólna\ncecha różniąca\nb) Podaj, w komórkach jakich organizmów występuje celuloza i jaką pełni w nich rolę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\na)\nKorzystanie z informacji\nPorównanie budowy cząsteczek glikogenu i celulozy\nna podstawie ich wzorów strukturalnych\nprzedstawionych na schemacie\n0-2\n2 p. - za poprawne podanie cechy wspólnej i cechy różniącej cząsteczki glikogenu i celulozy\nodnoszących się do struktury cząsteczek\n1 p. - za poprawne podanie tylko jednej cechy wspólnej lub tylko cechy różniącej cząsteczki\nglikogenu i celulozy odnoszącej się do ich struktury\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• cecha wspólna: Monomerem budującym glikogen i celulozę jest glukoza.\n• cecha różniąca: Cząsteczka glikogenu ma postać łańcucha rozgałęzionego, a cząsteczka\ncelulozy ma postać łańcucha prostego.\nb)\nWiadomości i rozumienie\nPodanie przykładu grupy organizmów, których komórki\nzawierają celulozę i określenie roli, jaką w nich pełni\nceluloza\n0-1\n1 p. - za podanie właściwej grupy organizmów i określenie roli celulozy w komórkach tych\norganizmów\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n3\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nCeluloza występuje w komórkach roślin, lub niektórych protistów, lub sinic, lub niektórych\nglonów, gdzie buduje ściany komórkowe.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nDrewno (ksylem) jest tkanką niejednorodną, zbudowaną z cewek lub naczyń, miękiszu\ndrzewnego i włókien drzewnych. Elementy tkanki przewodzącej wykazują duże\nzróżnicowanie budowy i funkcji.\nNa podstawie powyższych informacji podaj, które elementy drewna pełnią niżej\nwymienione funkcje.\n1. funkcja przewodząca\n2. funkcja wzmacniająca\nNr zadania\n1.\n2.\n3a\n3b\n4.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n2\n1\n2\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nPrzyporządkowanie elementów drewna do wskazanych\nfunkcji\n0-2\n2 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich elementów drewna do obu funkcji\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich elementów drewna do jednej funkcji\nPoprawne odpowiedzi\n• funkcja przewodząca - cewki, naczynia\n• funkcja wzmacniająca - włókna drzewne","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nW roku 2008 nagrodę Nobla w dziedzinie chemii przyznano za odkrycie i wyizolowanie\nbiałka GFP (green fluorescent protein) wykazującego fluorescencję. Białko to emituje nikłe,\njasnozielone światło w normalnym (widzialnym) świetle, a po naświetleniu ultrafioletem\nwykazuje wyraźną zieloną luminescencję. Możliwości wykorzystania tego białka mogą być\nwielorakie.\nDokończ poniższe zdania przedstawiające dwie możliwości wykorzystania białka GFP,\nwpisując właściwe dla opisanych sytuacji zakończenia tych zdań.\n1. Przed kodonem stop sekwencji nukleotydów kodującej pewne białko wstawiono fragment\nDNA kodujący białko GFP. W konsekwencji powstanie białko fuzyjne, które\npo oświetleniu promieniami UV będzie wykazywać zieloną luminescencję. Działanie takie\npozwoli na\n2. Myszom zaimplantowano komórki nowotworowe z wklonowanym genem białka GFP.\nDzięki temu będzie można zaobserwować","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście informacji\ndotyczących wykorzystania białka GEP\n0-2\n2 p. - za poprawne dokończenie obu zdań\n1 p. - za poprawne dokończenie jednego zdania\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Działanie takie pozwoli na wykrycie tego białka w komórce lub lokalizację\nposzukiwanego białka w komórce, lub wyjaśnienie roli białka w procesach biologicznych.\n• Dzięki temu będzie można określić lokalizację komórek nowotworowych lub obserwować\nrozwój komórek nowotworowych, lub obserwować rozwój choroby nowotworowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nUzupełnij poniższe zdanie, wstawiając w odpowiednie miejsca wyrazy „wyższą” lub\n„niższą”, aby uzyskać poprawną informację dotyczącą reakcji zachodzących\nw układach żywych.\nReakcje egzoergiczne uwalniają energię swobodną, zatem produkty reakcji mają energię\nniż substraty, natomiast w reakcjach endoergicznych, w których energia\njest pobierana, produkty reakcji mają energię niż substraty.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie wskazanych przemian\nmetabolicznych\n0-1\n1 p. - za poprawne dwa uzupełnienia we właściwej kolejności\nPoprawna odpowiedź\nuzupełnienie zdań w kolejności: „niższą”, „wyższą”","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nObrane surowe ziemniaki ciemnieją w kontakcie z powietrzem. Proces ten związany jest\nz działaniem obecnej w bulwach ziemniaka oksydazy polifenolowej - enzymu, który\nkatalizuje reakcje utleniania zawartych w bulwach związków polifenolowych.\nWyjaśnij, dlaczego ugotowane ziemniaki nie ciemnieją w kontakcie z powietrzem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie tekstu przyczyny utraty\naktywności enzymu oksydazy polifenolowej\nw ugotowanych bulwach ziemniaka\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające zniszczenie struktury i utratę aktywności\nenzymów\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nW trakcie gotowania ziemniaków pod wpływem wysokiej temperatury zostaje zniszczona\nstruktura III-rzędowa enzymów i tracą one aktywność, a więc nie mogą katalizować reakcji\nutleniania związków polifenolowych.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n4","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8 (1 pkt)\nWśród wymienionych niżej procesów zaznacz dwa, które są procesami anabolicznymi.\nA. Fermentacja alkoholowa\nB. Chemosynteza\nC. Hydroliza skrobi\nD. Oddychanie tlenowe\nE. Replikacja DNA\nPoziom rozszerzony\n5","answer":"B","answer_text":"Zadanie 8.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie procesów anabolicznych wśród innych\nprocesów metabolicznych\n0-1\n1 p. - za wybór dwóch procesów\nPoprawna odpowiedź\nB. (chemosynteza) oraz E. (replikacja DNA)","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nPrzygotowano sok z liści czerwonej kapusty. Miał on barwę ciemnoniebieską spowodowaną\nwystępowaniem barwników - antocyjanów. Antocyjany w środowisku kwasowym zmieniają\nbarwę z niebieskiej na czerwoną i dlatego mogą być stosowane jako wskaźnik kwasowości.\nDo dwóch probówek, oznaczonych A i B, wlano po 100 ml przygotowanego soku z kapusty.\nDo probówki A nie dodano nic, a do probówki B dodano trochę drożdży i trochę cukru.\nObydwie probówki szczelnie oklejono folią. Po godzinie sprawdzono wyniki:\n- w probówce A nic się nie zmieniło,\n- w probówce B zaobserwowano zmianę zabarwienia soku z niebieskiego na czerwone.\na) Podaj\nnazwę\n(lub\nwzór\nchemiczny)\nsubstancji,\npowstającej\nw\nopisanym\ndoświadczeniu, która po rozpuszczeniu się w wodzie spowodowała zmianę\nzabarwienia soku w probówce B.\nb) Wyjaśnij, jaki proces chemiczny spowodował zmianę barwy soku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\na)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie produktu oddychania beztlenowego -\npodanie nazwy substancji powstającej w opisanym\ndoświadczeniu\n0-1\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy substancji lub wzoru chemicznego tego związku\nPoprawna odpowiedź\ndwutlenek węgla lub CO2, lub tlenek węgla (IV)\nb)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wyniku opisanego doświadczenia -\npodanie nazwy procesu i określenie jego wpływu\nna wynik doświadczenia\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające nazwę procesu oraz jego wpływ\nna zakwaszenie środowiska\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nW probówce B nastąpiła fermentacja lub oddychanie beztlenowe, podczas którego wydzielił\nsię dwutlenek węgla, który w reakcji z wodą spowodował zakwaszenie środowiska.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono udział przenośnika fosforanowego w transporcie fosfotrioz\ni fosforanu. Pominięto zewnętrzną błonę chloroplastu i przestrzeń międzybłonową.\nNa podstawie analizy schematu wyjaśnij, uwzględniając kierunki transportu, jakie\nznaczenie dla efektywnego przebiegu procesu fotosyntezy ma sprzężenie transportu\nfosfotrioz i fosforanu.\nNr zadania\n5.\n6.\n7.\n8.\n9a\n9b\n10.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie analizy schematu znaczenia\nsprzężonego transportu fosfotrioz i fosforanu dla\nefektywnego przebiegu procesu fotosyntezy\n0-2\n2 p. - za odpowiedź uwzględniającą oba kierunki transportu (transport fosfotrioz ze stromy\nchloroplastu do cytozolu i reszt fosforanowych z cytozolu do stromy chloroplastu)\ni ich znaczenie (synteza ATP)\n1 p. - za odpowiedź uwzględniającą tylko kierunki transportu lub odpowiedź uwzględniającą\ntylko ich znaczenie dla przebiegu fotosyntezy\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Transport fosfotrioz do cytozolu powoduje stały ubytek reszt fosforanowych (fosforanów)\nze stromy chloroplastu, a transport reszt fosforanowych z cytoplazmy do chloroplastu\nzabezpiecza ich stałe stężenie w stromie, co jest niezbędne do syntezy ATP w fazie\nzależnej od światła.\n• Uzupełnienie ubytku reszt fosforanowych umożliwia produkcję ATP w fazie jasnej,\nniezbędnego do przebiegu fazy ciemnej fotosyntezy (cyklu Calvina).\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nSiarka jest ważnym makroelementem. Rośliny pobierają ją z gleby w postaci jonu\nsiarczanowego (SO4\n2- ). Siarczany w komórkach roślinnych są redukowane i przekształcane\nw grupę sulfhydrylową (-SH) aminokwasu cysteiny. Do przeprowadzenia tej reakcji\nkonieczne są: ATP i czynnik redukujący - NADH lub NADPH.\na) Podaj, z jakiego procesu zachodzącego w komórkach roślin mogą pochodzić zarówno\ncząsteczki ATP jak i NADH.\nb) Wyjaśnij, na czym polega rola NADH i NADPH jako czynników redukujących\nw opisanym procesie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\na)\nWiadomości i rozumienie\nPodanie nazwy procesu zachodzącego w komórkach\nroślin dostarczającego cząsteczek ATP i NADH\nniezbędnych do asymilacji siarki\n0-1\n1 p. - za podanie właściwej nazwy procesu\nPoprawna odpowiedź\noddychanie komórkowe\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie roli NADH i NADPH jako czynników\nredukujących w procesie asymilacji siarki przez rośliny\n0-1\n1 p. - za odpowiedź poprawną uwzględniającą przekazywanie elektronów\nPoprawna odpowiedź\nNADH / NADPH są źródłem elektronów (i protonów) do redukcji jonu siarczanowego SO4\n2-","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nW komórkach wielu gatunków bakterii oprócz genoforu znajdują się koliste cząsteczki DNA\no zróżnicowanej wielkości, zwane plazmidami. Plazmidy są zwykle mniejsze od genoforu\ni niosą dodatkową informację genetyczną, np. dotyczącą oporności danego gatunku bakterii\nna antybiotyki. Plazmidy mogą być przekazywane między bakteriami. Można je stosunkowo\nłatwo wyizolować z komórek bakteryjnych.\nNa podstawie powyższego tekstu określ, które z podanych informacji są prawdziwe,\na które fałszywe. Wstaw w odpowiednich miejscach tabeli literę P (prawda) lub F (fałsz).\nP/F\n1.\nPlazmidy kodują informację o wszystkich funkcjach niezbędnych do życia\nkomórki bakteryjnej.\n2.\nDzięki wymianie plazmidów komórki bakteryjne zyskują nowe cechy.\n3.\nPlazmidy w komórce bakteryjnej wpływają na lekooporność bakterii.\n4.\nPlazmidy zawierają geny niezbędne do życia bakterii i stanowią część genomu\nbakterii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\nTworzenie informacji\nOcenienie podanych informacji dotyczących plazmidów\nna podstawie tekstu\n0-2\n2 p. - za poprawną ocenę wszystkich czterech informacji\n1 p. - za poprawną ocenę każdych dwóch informacji\nPoprawne odpowiedzi\n1. - F, 2. - P, 3. - P, 4. - F","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nGospodarka wodna roślin lądowych opiera się na oszczędzaniu wody przez ograniczenie jej\nparowania. Ograniczeniu parowania służy przede wszystkim skórka, dodatkowo pokryta\nkutikulą, a za regulację parowania wody odpowiedzialne są znajdujące się w niej aparaty\nszparkowe. U roślin okrytonasiennych, które wróciły do życia w wodzie, ograniczenie\nparowania nie jest konieczne. Aparaty szparkowe są w liściach roślin wodnych różnie\nrozmieszczone.\nUzupełnij zdania, wpisując w wolne miejsca oznaczenia literowe określeń wybranych\nspośród podanych poniżej.\nA. dolna strona liścia B. górna strona liścia C. obie strony liścia\nD. brak aparatów szparkowych\nPoziom rozszerzony\n7\n1. U roślin lądowych aparaty szparkowe znajdują się zazwyczaj na stronie\nliścia.\n2. U roślin wodnych liście jednej rośliny mogą być zróżnicowane, np.:\na) liście nadwodne są zwykle zbudowane tak, jak u roślin lądowych i aparaty szparkowe\nznajdują się na stronie liścia,\nb) liście pływające na powierzchni wody transpirują i aparaty szparkowe znajdują się\nna stronie liścia,\nc) liście podwodne nie transpirują, więc","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie przystosowania roślin do życia w różnych\nśrodowiskach na przykładzie rozmieszczenia aparatów\nszparkowych w skórce liścia\n0-1\n1 p. - za wszystkie cztery poprawnie uzupełnione zdania\nPoprawna odpowiedź\n1. - A, 2a - A, 2b - B, 2c - D","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nBadano zmienność długości orzeszków turzycy piaskowej (Carex arenaria). W tym celu\nzmierzono, z dokładnością do 0,1 mm, długość 2200 orzeszków tej rośliny. Wyniki pomiarów\nprzedstawiono w tabeli poniżej.\nDługość orzeszków (w mm)\n1,4\n1,5\n1,6\n1,7\n1,8\n1,9\n2,0\n2,1\n2,2\nLiczba\norzeszków (w szt.)\n15\n73\n379\n637\n612\n355\n111\n17\n1\nNa podstawie przedstawionych danych sformułuj wniosek dotyczący zmienności tej\ncechy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku dotyczącego zmienności\nbadanej cechy na podstawie wyników w tabeli\n0-1\n1 p. - za poprawnie sformułowany wniosek uogólniający dane w tabeli\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• W tym zbiorze orzeszków najwięcej jest takich, które mają długość średnią.\n• Im większa lub mniejsza jest długość orzeszka tym bardziej ich liczba odbiega\nod wartości przeciętnej.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa schematach (A-C) przedstawiono uproszczone cykle życiowe robaków pasożytniczych.\na) Spośród schematów B i C wybierz ten, który przedstawia cykl życiowy tasiemca\nuzbrojonego. Uzasadnij wybór.\nb) Wybierz z poniższych i podkreśl dwa przykłady pasożytów, dla których\ncharakterystyczny jest cykl rozwojowy przedstawiony na schemacie A.\nowsik, tasiemiec nieuzbrojony, glista ludzka, bruzdogłowiec szeroki, tasiemiec bąblowcowy\nNr zadania\n11a\n11b\n12.\n13.\n14.\n15a\n15b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.\na)\nKorzystanie z informacji\nWskazanie schematu przedstawiającego cykl\nrozwojowy tasiemca uzbrojonego i uzasadnienie\nwyboru\n0-1\n1 p. - za poprawny wybór schematu i poprawne uzasadnienie\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nschemat B - ponieważ w cyklu rozwojowym tego pasożyta występuje dwóch żywicieli.\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie przykładów pasożytów posiadających\njednego żywiciela\n0-1\n1 p. - za poprawne podanie dwóch przykładów pasożytów\nPoprawna odpowiedź\nowsik, glista ludzka","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (3 pkt)\nU roślin okrytozalążkowych występuje podwójne zapłodnienie - zjawisko charakterystyczne\ntylko dla tej grupy roślin. Na poniższych schematach przedstawiono proces wnikania łagiewki\npyłkowej i wprowadzania komórek plemnikowych do woreczka zalążkowego.\na) Podaj nazwy elementów woreczka zalążkowego oznaczonych na schemacie A\ncyframi 1 i 2.\n1 2\nb) Wyjaśnij, na czym polega podwójne zapłodnienie u roślin okrytozalążkowych.\nc) Podaj, co rozwija się z każdej z zapłodnionych komórek.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16\na)\nWiadomości i rozumienie\nPodanie nazw elementów budowy woreczka\nzalążkowego roślin okrytozalążkowych wskazanych\nna schemacie\n0-1\n1 p. - za poprawne podanie nazw dwóch elementów woreczka zalążkowego\nPoprawna odpowiedź\n• 1. komórka jajowa\n• 2. wtórne jądro woreczka zalążkowego\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie procesu podwójnego zapłodnienia u roślin\nokrytozalążkowych\n0-1\n1 p. - za poprawne i pełne wyjaśnienie procesu\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nJedno z jąder plemnikowych łączy się z komórką jajową, natomiast drugie jądro plemnikowe\nłączy się z wtórnym jądrem woreczka zalążkowego.\nc)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie znaczenia podwójnego zapłodnienia u roślin\nokrytozalążkowych\n0-1\n1 p. - za poprawne podanie, co rozwija się z obu komórek zapłodnionych\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n• Z zapłodnionej komórki jajowej powstaje zygota, z której rozwija się zarodek.\n• Z zapłodnionego wtórnego jądra woreczka zalążkowego powstaje triploidalne bielmo,\nczyli tkanka zapasowa.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n7","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nŁuskiewnik różowy jest bezzieleniową byliną pasożytującą na korzeniach drzew liściastych,\ngłównie na leszczynie, topoli i olszy. Większą część życia spędza pod ziemią, gdzie rozrasta\nsię do wielkiego, pokrytego łuskowatymi, białawymi liśćmi kłącza z silnie rozwiniętym\nsystemem korzeniowym, który ssawkami wnika do korzeni drzew. Pędy nadziemne\nłuskiewnika pojawiają się po około 10 latach rozwoju rośliny, są białawe lub różowe, pokryte\nłuskowatymi liśćmi. Na pędach tych rozwijają się kwiaty. Nasiona łuskiewnika kiełkują tylko\nwówczas, gdy znajdą się w pobliżu odpowiedniego żywiciela.\nNa podstawie tekstu podaj dwa argumenty potwierdzające, że łuskiewnik jest pasożytem.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.\nTworzenie informacji\nUzasadnienie na podstawie tekstu, że łuskiewnik jest\npasożytem\n0-2\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych argumentów\n1 p. - za podanie jednego poprawnego argumentu\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• 1. Łuskiewnik jest pasożytem, ponieważ potrzebne do życia substancje organiczne\npobiera za pomocą ssawek z korzeni drzewa, na którym żyje.\n• 2. Łuskiewnik kiełkuje i rozwija się tylko w kontakcie z żywicielem.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę wewnętrzną ślimaka winniczka z oznaczeniem układu\nkrążenia.\na) Jaki jest układ krążenia tego ślimaka: otwarty czy zamknięty? Zaznacz właściwą\nodpowiedź.\nA. otwarty B. zamknięty\nb) Do kreski ( ) umieszczonej na schemacie dorysuj grot strzałki wskazujący\nkierunek przepływu krwi. Wybierz właściwe zakończenie zdania.\nZaznaczone na schemacie naczynia hemolimfatyczne są\nA. żyłami. B. tętnicami.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 18.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisywanie budowy organizmu na określonym\npoziomie organizacji - określenie typu układu krążenia\nślimaka przedstawionego na schemacie\n0-1\n1 p. - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi\nPoprawna odpowiedź\nodpowiedź A. (otwarty)\nb)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych na schemacie\ninformacji dotyczących układu krążenia ślimaka -\nokreślenie kierunku przepływu krwi i rodzaju\nwskazanych naczyń krwionośnych\n0-1\n1 p. - za poprawne dorysowanie grotu strzałki oraz wybór właściwego zakończenia zdania\nPoprawna odpowiedź\nzakończenie zdania: B. (tętnicami)\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n8","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nGruczoły ślinowe wydzielają do jamy ustnej człowieka około 1,5 l śliny w ciągu doby. Ślina\nzawiera:\n- α-amylazę ślinową trawiącą polisacharydy,\n- lipazę ślinową zapoczątkowującą trawienie tłuszczów w żołądku (wraz z lipazą żołądkową),\n- mucyny - glikoproteiny, których rolą jest zwilżenie pokarmu, sklejanie bakterii i ochrona\nbłony śluzowej jamy ustnej,\n- lizozym, który niszczy ścianę komórkową bakterii,\n- laktoferrynę, której rolą jest wiązanie żelaza i działanie bakteriostatyczne,\n- białka bogate w prolinę, które ochraniają szkliwo zębów i wiążą toksyczne taniny.\na) Wyjaśnij, dlaczego w żołądku, mimo obecności lipazy ślinowej i lipazy żołądkowej,\ntrawienie tłuszczów odbywa się w znacznie mniejszym stopniu niż w dwunastnicy.\nb) Na podstawie informacji zawartych w tekście wyjaśnij, dlaczego u chorych\nz niedoborem wydzielania śliny (kserostomia) próchnica zębów występuje częściej niż\nu ludzi z prawidłowym wydzielaniem śliny.\nNr zadania\n16a\n16b\n16c\n17.\n18a\n18b\n19a\n19b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie różnicy w procesie trawienia tłuszczów\nw żołądku i dwunastnicy\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające stopień zemulgowania tłuszczów lub zbyt\nniskie pH w żołądku\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• W żołądku, gdzie działają te enzymy, tłuszcze są zemulgowane w bardzo małym stopniu,\nco utrudnia działanie lipaz rozkładających tłuszcze.\n• Działanie lipaz rozkładających tłuszcze utrudnia zbyt niskie pH w żołądku.\nb)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie tekstu związku pomiędzy\nniedoborem wydzielania śliny u ludzi a zapadalnością\nna próchnicę zębów\n0-1\n1 p. - za poprawną odpowiedź uwzględniającą związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy\nniedoborem śliny a zwiększoną zapadalnością na próchnicę zębów\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n• U ludzi z niedoborem śliny zęby nie są wystarczająco chronione przez substancje\nbakteriobójcze i bakteriostatyczne, które hamują rozmnażanie się bakterii.\n• U ludzi z niedoborem śliny jest mniejsza ilość substancji chroniących szkliwo, dlatego\nłatwiej rozwija się u nich próchnica.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nW tabeli przedstawiono charakterystykę naczyń krwionośnych: tętnic, żył, aorty i naczyń\nwłosowatych, uwzględniającą przekrój naczynia, panujące w nim ciśnienie i prędkość\nprzepływu krwi.\nPrzekrój\nmm\nCiśnienie\nkPa\nPrędkość przepływu\ncm/s-1\nA\n10\n13\n40\nB\n3\n13-5\n40-10\nC\n2\n1,3-0,6\n0,3-5\nD\n0,008\n4-1,5\n<0,1\nUstal, który zbiór danych (A-D) jest charakterystyczny dla żył. Swój wybór uzasadnij,\nuwzględniając przynajmniej dwa parametry.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 20.\nKorzystanie z informacji\nUstalenie wśród cech podanych w tabeli zbioru\ncharakterystycznego dla żył i uzasadnienie wyboru\n0-1\n1 p. - za poprawne wskazanie zbioru cech i poprawne uzasadnienie uwzględniające dwa\nparametry\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nzbiór cech C. - ponieważ w żyłach krew płynie pod małym ciśnieniem i z małą prędkością.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (2 pkt)\nPoniżej\npodano\npewne\ninformacje\ndotyczące\npowstawania\nklasycznego\nodruchu\nwarunkowego:\n1. Widok, zapach i smak pokarmu zjadanego przez psa powoduje wydzielanie śliny.\n2. Inne bodźce (obojętne), np. dźwięk dzwonka bez połączenia z podawaniem pokarmu,\nnie powodują wydzielania śliny u psa.\n3. Włączenie dzwonka i jednoczesne podawanie pokarmu powoduje wydzielanie śliny.\n4. Po wytworzeniu odruchu, dźwięk dzwonka bez podania pokarmu powoduje wydzielanie\nśliny.\na) Wyjaśnij, czy jednorazowe włączenie dzwonka i podanie pokarmu (pkt 3) doprowadzi\ndo powstania odruchu warunkowego.\nb) Wyjaśnij, na czym polega wytworzenie klasycznego odruchu warunkowego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.\na)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście informacji,\ndotyczących powstawania odruchu warunkowego\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wielokrotne powtarzanie czynności\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nJednorazowe włączenie bodźca pierwotnie obojętnego nie doprowadzi do powstania odruchu\nwarunkowego, ponieważ do jego wytworzenia konieczne jest wielokrotne powtarzanie\ndziałania bodźca.\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie mechanizmu powstawania klasycznego\nodruchu warunkowego\n0-1\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n9\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające skojarzenie bodźca obojętnego z bodźcem\nbezwarunkowym i stwierdzenie, że bodziec obojętny wyzwala reakcję odruchową\nlub\nwyjaśnienie\nuwzględniające\npowstanie\nodpowiedniego\npołączenia\nnerwowego\nw ośrodkowym układzie nerwowym, które wyzwala rekcję na bodziec pierwotnie\nobojętny\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n• W klasycznym odruchu warunkowym bodziec pierwotnie obojętny ulega wzmocnieniu\ni staje się bodźcem wyzwalającym reakcję odruchową.\n• Wytworzenie klasycznego odruchu warunkowego polega na skojarzeniu bodźca\npierwotnie obojętnego z bodźcem bezwarunkowym w wyniku wielokrotnego powtarzania\nczynności.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nMuchomor sromotnikowy (Amanita phalloides) jest grzybem śmiertelnie trującym, a zgon\nchorego wywołany jest prawie zawsze niewydolnością wątroby. Jedną z toksyn tego grzyba\njest α-amanityna, która wiąże się z polimerazą RNA II odpowiedzialną za syntezę cząsteczek\nmRNA.\nPoziom rozszerzony\n11\na) Wyjaśnij, dlaczego α-amanityna upośledza prawidłowe funkcje komórek.\nb) Wyjaśnij, dlaczego zatrucie α-amanityną w pierwszej kolejności doprowadza\ndo niewydolności wątroby, a nie innych narządów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.\na)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie tekstu przyczyny upośledzenia\nprawidłowych funkcji komórek w organizmie człowieka,\npo spożyciu muchomora sromotnikowego\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające blokadę przez α-amanitynę syntezy białek\nlub enzymów regulujących metabolizm komórki\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nα-amanityna łączy się z polimerazą RNA blokując transkrypcję genów, a tym samym\nkomórka nie może produkować białek (enzymów) regulujących jej metabolizm.\nb)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny wystąpienia, w pierwszej\nkolejności, niewydolności wątroby wskutek zatrucia\nα-amanityną\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wątrobę jako pierwszego odbiorcę\ntoksyn z układu pokarmowego\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Trucizna, razem z wchłoniętym pokarmem, najpierw dostaje się żyłą wrotną do wątroby\ni na komórki wątroby działa największa jej ilość.\n• Wątroba jest pierwszym odbiorcą toksyn z układu pokarmowego, a wskutek blokady\nsyntezy białek, brak jest enzymów kontrolujących reakcje zobojętniania trucizny.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nGłówny układ zgodności tkankowej człowieka (HLA) to zespół białek, które są niezwykle\nsilnymi immunogennymi antygenami. Wprowadzone do organizmu komórki, z niezgodnym\nukładem HLA na ich powierzchni, mogą być natychmiast rozpoznane przez limfocyty jako\nobce i niszczone.\nWyjaśnij, jakie działania muszą być podjęte w przypadku przygotowania pacjenta\ndo przeszczepu narządu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.\nTworzenie informacji\nOkreślenie na podstawie tekstu działania\nprzygotowującego pacjenta do przeszczepu narządu\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie określające rodzaj działania, odnoszący się do tekstu\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Sprawdzenie za pomocą badań genetycznych dopasowania układu zgodności tkankowej\nHLA dawcy i biorcy.\n• Podanie leków osłabiających układ odpornościowy pacjenta, np. poprzez redukcję\nlimfocytów.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nU zwierząt różnicowanie płci jest zdeterminowane obecnością chromosomów płci.\nW przypadku ptaków są to chromosomy Z i W. Osobniki żeńskie ptaków posiadają parę\nchromosomów płci ZW, a osobniki męskie - ZZ. Allele cech sprzężonych z płcią znajdują się\nna chromosomach Z.\nU kur pasiaste upierzenie warunkowane jest przez leżący na chromosomie Z allel dominujący A,\na czarne upierzenie - przez allel recesywny a. Skrzyżowano czarnego koguta z pasiastą kurą (P).\na) Zapisz genotypy rodzicielskie (P) kury i koguta opisane w zadaniu.\nGenotyp kury Genotyp koguta\nb) Zapisz genotypy i określ fenotypy osobników otrzymanych w pokoleniu F1.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.\na)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nsprzężonych z płcią - określenie genotypów rodzicielskich\n0-1\n1 p. - za poprawne określenie oraz zapisanie genotypu kury (samicy) i koguta (samca)\nPoprawna odpowiedź\n• genotyp kury: ZAW\n• genotyp koguta: ZaZa\nb)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech -\nokreślenie genotypów i fenotypów potomstwa\n0-1\n1 p. - za poprawne określenie oraz zapisanie genotypów i określenie fenotypów samic\ni samców\nPoprawna odpowiedź\n• ZAZa - pasiaste koguty lub pasiaste samce, lub pasiaste ♂\n• ZaW - czarne kury lub czarne samice, lub czarne ♀","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (1 pkt)\nSkrzyżowano ze sobą dwie rośliny o kwiatach białych (P). Otrzymane potomstwo (F1) miało\nw całości barwę czerwoną. Barwa kwiatów tych roślin zależy od dwóch par alleli: od allelu A\nzależy wytworzenie bezbarwnego prekursora barwnika czerwonego, a od allelu B zależy\nwytworzenie substancji zmieniającej bezbarwny prekursor w barwnik czerwony.\nPoniżej podano przykłady genotypów w tej krzyżówce:\nAABB, aabb, AaBb, aaBB, AAbb\nWybierz i zapisz genotypy pokolenia rodzicielskiego (P) oraz genotypy potomstwa (F1):\nGenotypy rodzicielskie (P)\nGenotypy potomstwa (F1)\nNr zadania\n20.\n21a\n21b\n22a\n22b\n23.\n24a\n24b\n25.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25.\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu różnych organizmów - określenie genotypów\nrodzicielskich i potomstwa na podstawie tekstu\n0-1\n1 p. - za poprawne określenie wszystkich genotypów rodzicielskich i genotypu potomstwa\nPoprawna odpowiedź\n• Genotypy rodzicielskie (P): aaBB, AAbb\n• Genotyp potomstwa (F1): AaBb","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nPrzedstawiony niżej schemat dotyczy dziedziczenia dwóch cech sprzężonych, których allele\nmają swoje loci na tym samym chromosomie (w tym przypadku nie występuje crossing over).\nDziedziczenie dotyczy alleli warunkujących barwę i kształt nasion kukurydzy :\nAB - zielone, gładkie, ab - żółte, pomarszczone.\na) Wpisz w odpowiednie miejsca schematu genotypy gamet rodziców i genotypy\npotomstwa powstałego na skutek krzyżowania osobników o genotypie pokazanym\nna schemacie.\nb) Na podstawie wpisanych genotypów potomstwa podaj ich fenotypy i ustal\nwystępujący w tym przypadku stosunek fenotypów.\n:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26.\na)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie podstawowych zasad dziedziczenia cech -\nokreślenie genotypów gamet rodziców i potomstwa\nw podanej krzyżówce\n0-1\n1 p. - za poprawne wpisanie do krzyżówki wszystkich genotypów gamet i genotypów gamet\npotomstwa\nPoprawna odpowiedź\n• Genotypy gamet rodziców: AB, ab\n• Genotypy potomstwa: AABB, AaBb, AaBb, aabb\nb)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie podstawowych zasad dziedziczenia cech -\nokreślenie fenotypów potomstwa w podanej krzyżówce\ni ustalenie ich stosunku\n0-1\n1 p. - za podanie fenotypów i ustalenie ich stosunku przy poprawnie wykonanym\npoleceniu a)\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n11\nPoprawna odpowiedź\nzielone gładkie: żółte pomarszczone 3:1\n0 p. - za poprawne podanie fenotypów oraz poprawne ustalenie ich stosunku, ale przy błędnie\nwykonanym poleceniu a) dotyczącym krzyżówki","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nU roślin kwiatowych kluczowym genem inicjującym powstawanie kwiatów jest gen LEAFY.\nBadacze wprowadzili do komórek osiki kopię tego genu wyizolowanego z rzodkiewnika.\nUzyskali rośliny, które kwitły i owocowały w wieku kilku miesięcy i przy wysokości kilku\ncentymetrów. Dla porównania - w normalnych warunkach drzewo to zakwita w wieku 18-20\nlat, kiedy osiągnie wysokość około 10 m.\nPodaj jeden przykład praktycznego wykorzystania wyników badań przeprowadzonych\nz wykorzystaniem opisanej techniki inżynierii genetycznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27.\nTworzenie informacji\nPodanie przykładu praktycznego wykorzystania\nopisanej w tekście techniki inżynierii genetycznej\n0-1\n1 p. - za poprawnie podany przykład uwzględniający uzyskanie odmian roślin, które mają\nskróconą fazę wegetatywną lub mniejszą wysokość\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Wyniki tych badań mogą zostać wykorzystane do uzyskania odmian, które zakwitają\nw młodszym wieku.\n• Można otrzymać rośliny, które kwitną po osiągnięciu mniejszej wysokości.\n• Mogą zostać wykorzystane w celu doprowadzenia do skrócenia okresu rozwoju\nwegetatywnego roślin i przyspieszenia przejścia do fazy generatywnej.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nW tworzeniu organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) wykorzystuje się kilka\nmetod. Poniżej podano opis trzech metod stosowanych przy tworzeniu GMO.\nWybierz i podkreśl opis, który przedstawia wprowadzenie obcego DNA za pomocą\nwektora biologicznego.\nA. Pod wpływem impulsów elektrycznych następuje naruszenie struktury błony komórkowej\ni powstają w niej pory, przez które fragmenty obcego DNA mogą przeniknąć do wnętrza\nmodyfikowanej komórki.\nB. Bakterie z rodzaju Agrobacterium mogą wprowadzać swoje DNA z dodatkiem wybranych\ngenów do wnętrza modyfikowanych komórek roślin dwuliściennych.\nC. Mikroskopijnej wielkości kulki z wolframu lub złota są opłaszczane (owijane) wybranymi\nfragmentami DNA, a następnie „wstrzeliwane” do wnętrza modyfikowanych komórek.\nPoziom rozszerzony\n13","answer":"B","answer_text":"Zadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie wśród podanych technik inżynierii\ngenetycznej opisu właściwej metody stosowanej przy\ntworzeniu GMO\n0-1\n1 p. - za poprawny wybór opisu metody\nPoprawna odpowiedź\nopis B","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nW roku 1652 do Afryki Południowej przybyła grupa imigrantów, wśród których był Holender\ncierpiący na chorobę Huntingtona. Choroba ta warunkowana jest przez dominujący gen\nautosomalny. Objawy tej choroby pojawiają się najczęściej po 40. roku życia i polegają\nna zaburzeniach w funkcjonowaniu układu nerwowego, które nieuchronnie prowadzą\ndo śmierci. Do dnia dzisiejszego choroba ta często występuje w populacji Afrykanerów.\nNa podstawie informacji zawartych w tekście i własnej wiedzy:\na) Zaznacz właściwe zakończenie zdania.\nDuża częstość występowania choroby Huntingtona u współczesnych Afrykanerów to skutek\nrozwoju nowej populacji w wyniku\nA. efektu założyciela. B. efektu wąskiego gardła.\nb) Wyjaśnij, dlaczego, mimo że nosiciele tego genu umierają, dobór naturalny nie\nwyeliminował go z populacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie przypadku dryfu genetycznego\nna przykładzie choroby Huntingtona opisanej w tekście\n0-1\n1 p. - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi\nPoprawna odpowiedź\nzakończenie zdania: A. (efektu założyciela)\nb)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zjawiska genetycznego w opisanej\npopulacji ludzkiej\n0-1\n1 p. - za poprawną odpowiedź uwzględniającą możliwość przekazania potomstwu wadliwego\ngenu\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n• Objawy choroby pojawiają się najczęściej dopiero po 40. roku życia, więc nosiciel może\nwcześniej przekazać wadliwy gen potomstwu.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n12","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono przykład koewolucji.\nKształty dziobów samicy (I) i samca (II) karaibskiego kolibra Eulampis jugularis są\ndostosowane do kształtów eksploatowanych przez ten gatunek kolibra kwiatów dwóch\ngatunków roślin z rodzaju Heliconia - H. bihai (I) i H. caribaea (II) żyjących na wyspie\nSaint Lucia.\nW niektórych miejscach tej wyspy występuje tylko H. bihai. Zaobserwowano, że w takim\nprzypadku roślina ta ma zdolność wytwarzania na jednym osobniku obok kwiatów długich\ni zakrzywionych także kwiatów prostych i krótkich.\na) Podaj, jaka zależność międzygatunkowa jest przyczyną przedstawionego przykładu\nkoewolucji.\nb) Wyjaśnij, dlaczego H. bihai, w nieobecności H. caribaea, wytwarza dwa rodzaje\nkwiatów.\nNr zadania\n26a\n26b\n27.\n28.\n29a\n29b\n30a\n30b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n14","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie zależności międzygatunkowej w przykładzie\nkoewolucji, przedstawionym w tekście i na schemacie -\nrozpoznanie zależności i podanie jej nazwy\n0-1\n1 p. - za rozpoznanie i podanie poprawnej nazwy przedstawionej zależności\nPoprawna odpowiedź\nsymbioza lub mutualizm, lub protokooperacja\nb)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie współzależności gatunków w opisanym\nprzykładzie koewolucji\n0-1\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odwołujące się do zwiększenia prawdopodobieństwa\nzapylania kwiatów lub do konieczności zapewnienia pokarmu dla obu płci\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Samce odwiedzający, oprócz samic, tę roślinę zwiększają prawdopodobieństwo jej\nzapylenia lub kwiaty mogą być zapylane zarówno przez samice, jak też samce.\n• Wywarzanie dwóch rodzajów kwiatów przez H. bihai zapewnia pokarm również samcom\ni zabezpiecza przed wyginięciem gatunek kolibra zapylającego te kwiaty.\n0 p. - za odpowiedź, która nie odnosi się do korzyści, jakie z tego układu symbiotycznego\nma roślina","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nFitooczyszczanie jest metodą oczyszczania zanieczyszczonych przez ścieki gleb i wód.\nWykorzystuje ona naturalne zdolności roślin do pobierania i gromadzenia substancji\ntoksycznych, ich redukcji i degradacji. Rośliny wykorzystywane w tej technologii\ncharakteryzują się dużą zdolnością akumulacji zanieczyszczeń, wysokim przyrostem biomasy\noraz wysokim stopniem przemieszczania się zanieczyszczeń, np. metali z korzeni do części\nnadziemnych. Warunki te spełniają takie rośliny jak trawy, sałata, tobołki alpejskie,\nkukurydza, skrzyp.\nTa technologia ma szereg zalet, np. nie wymaga dużych nakładów inwestycyjnych, jest czysta\nekologicznie, wykazuje wysoką efektywność, nie wymaga skomplikowanego sprzętu. Ma też\njednak i wady.\nPodaj dwie wady fitooczyszczania.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31.\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie opisanej w tekście metody\noczyszczania wód i ścieków - wskazanie wad\nfitooczyszczania\n0-2\n2 p. - za poprawne podanie dwóch wad fitooczyszczania\n1 p. - za poprawne podanie jednej wady tej metody\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Działanie tej metody ograniczone jest do płytkich warstw gleby, dokąd sięgają korzenie.\n• Istnieje potrzeba dalszego zagospodarowania masy roślin, w której zmagazynowane są\nsubstancje toksyczne.\n• Wolne tempo oczyszczania, zatem metoda ta nie nadaje się do oczyszczania dużej ilości\nścieków.\n• Zanieczyszczenia toksyczne kumulujące się w roślinach mogą wchodzić w łańcuch\nspasania.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (1 pkt)\nPoniżej przedstawiono łańcuchy troficzne występujące w środowisku wodnym.\nA. sinica → widłonóg → sardynka → makrela → dorsz → delfin\nB. fitoplankton → tołpyga → człowiek\nC. zielenice → dafnia → płoć → szczupak\nD. fitoplankton → zooplankton → drapieżne larwy owadów → pstrąg → człowiek\nSpośród przedstawionych wyżej łańcuchów troficznych wybierz ten, w którym\nwystępuje największa różnica (procentowa) między energią przyswojoną przez pierwsze\ni ostatnie ogniwo łańcucha. Uzasadnij wybór.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32.\nTworzenie informacji\nWykazanie zależności pomiędzy długością łańcucha\ntroficznego a stratami energii na poszczególnych jego\nogniwach, w przedstawionych przykładach\n0-1\n1 p. - za poprawny wybór łańcucha troficznego i uzasadnienie uwzględniające długość\nłańcucha i straty energii przy przejściu z jednego ogniwa do następnego\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n13\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Łańcuch pokarmowy A. - ponieważ składa się z największej ilości ogniw, a przy\nprzejściu z jednego ogniwa do następnego część energii wykorzystywana jest na własne\npotrzeby, a część energii ulega rozproszeniu, np. w postaci ciepła.\n• Łańcuch pokarmowy A. - ponieważ, im dłuższy łańcuch pokarmowy, tym większa jest\nróżnica między energią przyswojoną przez pierwsze i ostatnie ogniwo łańcucha.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"33","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (3 pkt)\nEkosystem heterotroficzny jest niesamowystarczalny, pozbawiony producentów, w którym\nmusi nastąpić zasilanie materią z zewnątrz. Życie heterotrofów możliwe jest dzięki materii\npochodzącej z odchodów zwierząt, i naniesionej martwej materii organicznej. Materią tą\nżywią się detrytusofagi, a nimi - występujące w danym ekosystemie drapieżniki. Związki\nmineralne wytworzone przez destruentów w takim ekosystemie są bezużyteczne i mogą być\nwykorzystane tylko wtedy, gdy zostaną przeniesione do ekosystemu autotroficznego.\na) Określ, od obecności jakiego czynnika środowiska zależy typ ekosystemów lądowych\n(heterotroficzny i autotroficzny).\nb) Podkreśl poniżej rodzaj łańcuchów pokarmowych, które występują w ekosystemach\nheterotroficznych.\nA. łańcuchy spasania B. łańcuchy detrytusowe\nc) Wyjaśnij, dlaczego ekosystem autotroficzny jest ekosystemem samowystarczalnym.\nPoziom rozszerzony\n15","answer":"B","answer_text":"Zadanie 33.\na)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie układu ekologicznego na podstawie\ntekstu - określenie czynnika środowiska decydującego\no typie ekosystemu\n0-1\n1 p. - za podanie właściwego czynnika środowiska\nPoprawna odpowiedź\nczynnik: światło lub energia świetlna, lub energia słoneczna\nb)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie na podstawie tekstu rodzaju łańcucha\ntroficznego występującego w ekosystemie\nheterotroficznym\n0-1\n1 p. - za poprawne wskazanie właściwego rodzaju łańcucha troficznego\nPoprawna odpowiedź\nB. (łańcuchy detrytusowe)\nc)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie zasady funkcjonowania ekosystemu\nautotroficznego\n0-1\n1 p. - za odpowiedź poprawną uwzględniającą obieg materii w ekosystemie\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nW ekosystemie autotroficznym występują producenci, którzy produkują przy udziale światła\nmaterię organiczną, wykorzystywaną przez konsumentów i rozkładaną przez destruentów,\ndzięki czemu materia krąży w ekosystemie.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nJuż ponad 20 lat temu zauważono, że w Zatoce Puckiej z powodu zanieczyszczeń\ni eutrofizacji drastycznie spadła ilość glonów tworzących podwodne łąki. Jedną\nz konsekwencji zmniejszenia ilości glonów, w tym także brunatnic, było zmniejszenie się\nróżnorodności mięczaków, skorupiaków i ryb (nie tylko roślinożernych).\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla utrzymania różnorodności biologicznej ryb mają glony\ntworzące łąki podwodne. Podaj dwa argumenty.\n1\n2\nNr zadania\n31.\n32.\n33a\n33b\n33c\n34.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n16\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34.\nTworzenie informacji\nWykazanie na podstawie tekstu znaczenia czynników\nśrodowiska dla utrzymania bioróżnorodności\ngatunkowej\n0-2\n2 p. - za dwa poprawne argumenty uwzględniające związek glonów tworzących łąki\npodwodne z różnorodnością ryb\n1 p. - za jeden poprawny argument\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Gęstwiny tych glonów są środowiskiem życia wielu gatunków ryb i są dla nich\nschronieniem.\n• Gęstwiny glonów są dla ryb miejscem tarła.\n• Glony są pokarmem dla ryb roślinożernych.","solution":null,"image":"img/biologia-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}