{"paper":{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/biologia-2011-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2011-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":30,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (3 pkt)\nSpośród\nniżej\nwymienionych\nzdań\nwybierz\nwszystkie,\nktóre\ncharakteryzują\nposzczególne grupy związków organicznych, i zapisz ich numery w wyznaczonych\nmiejscach.\n1. Stanowią główne źródło energii dla komórek organizmu.\n2. Są magazynowane w tkance podskórnej.\n3. Budują filamenty mięśniowe.\n4. Są magazynowane w wątrobie.\n5. Budują błony komórkowe.\nBiałka Węglowodany Lipidy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-3)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji głównych grup związków organicznych\nw organizmie człowieka\nPoprawne odpowiedzi\nBiałka: 3, 5 Węglowodany: 1, 4 Lipidy: 2, 5\n3 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich opisów trzem grupom związków\norganicznych\n2 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich opisów dwóm grupom związków\norganicznych\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich opisów jednej grupie związków\norganicznych\n0 p. - za niepoprawne lub niepełne przyporządkowanie opisów","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nPrzyporządkuj poniższym elementom morfotycznym krwi ich funkcje.\nA. Erytrocyty\n1. Udział w procesach krzepnięcia krwi\nB. Trombocyty\n2. Udział w procesach odpornościowych\nC. Leukocyty\n3. Transport tlenu\n4. Transport hormonów\nA B C","answer":"A","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji elementów morfotycznych krwi\nPoprawna odpowiedź\nA - 3, B - 1, C - 2\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie funkcji do trzech elementów morfotycznych krwi\n0 p. - za przyporządkowanie nawet jednej niepoprawnej funkcji lub przyporządkowanie\nwięcej niż jednej funkcji do elementu morfotycznego krwi","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nSpośród niżej wymienionych zdań zaznacz wszystkie, które charakteryzują tkankę\nchrzęstną.\nA. Komórki są owalne lub okrągłe i leżą w jamkach, zwykle ułożone po dwie.\nB. Komórki są na ogół płaskie i łączą się ze sobą licznymi wypustkami.\nC. W istocie międzykomórkowej występuje duża ilość włókien kolagenowych.\nD. W istocie międzykomórkowej występują kanały, którymi przebiegają naczynia krwionośne\noraz nerwy.\nE. Substancja międzykomórkowa tworzy koncentrycznie ułożone blaszki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie budowy tkanki chrzęstnej\nPoprawne odpowiedzi\nA. Komórki są owalne lub okrągłe i leżą w jamkach, zwykle ułożone po dwie.\nC. W istocie międzykomórkowej występuje duża ilość włókien kolagenowych.\n2 p. - za zaznaczenie dwóch cech charakteryzujących tkankę chrzęstną\n1 p. - za zaznaczenie jednej cechy charakteryzującej tkankę chrzęstną lub za zaznaczenie\ndwóch cech, w tym jednej poprawnej, lub za zaznaczenie trzech cech, w tym dwóch\npoprawnych\n0 p. - za zaznaczenie dwóch cech niepoprawnych lub za zaznaczenie trzech cech, w tym tylko\njednej poprawnej, lub za zaznaczenie więcej niż trzech cech","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nSkóra jest narządem spełniającym różne funkcje. Spośród niżej wymienionych zaznacz\ntę funkcję skóry, która u człowieka nie pełni istotnej roli.\nA. Termoregulacja organizmu.\nB. Udział w gospodarce wodno-elektrolitowej organizmu.\nC. Udział w wymianie gazowej organizmu.\nD. Odbiór bodźców ze środowiska zewnętrznego.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji skóry w organizmie człowieka\nPoprawna odpowiedź\nC. Udział w wymianie gazowej organizmu.\n1 p. - za poprawne zaznaczenie funkcji skóry, która u człowieka nie pełni istotnej roli\n0 p. - za zaznaczenie innej funkcji skóry lub za zaznaczenie więcej niż jednej funkcji\nKryteria oceniania odpowiedzi\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nTrzustka\njest\ngruczołem\nwydzielania\nzewnętrznego\noraz\ngruczołem\nwydzielania\nwewnętrznego (dokrewnego).\nWyjaśnij, na czym polega rola trzustki jako gruczołu wydzielania zewnętrznego.\nPoziom podstawowy\n3\nInformacje do zadań 6. i 7.\nNa schemacie przedstawiono kształt klatki piersiowej oraz położenie przepony podczas\nwydechu i wdechu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie roli trzustki jako gruczołu wydzielania zewnętrznego\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Trzustka wydziela enzymy trawienne do dwunastnicy lub do jelita cienkiego, lub\ndo przewodu pokarmowego.\n• Trzustka wydziela do dwunastnicy enzymy trawiące węglowodany, białka i tłuszcze.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wydzielanie enzymów do przewodu\npokarmowego\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną, która uwzględnia jedynie wytwarzanie\nenzymów, ale nie określa miejsca ich wydzielania","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (3 pkt)\na) Na podstawie schematu określ, co dzieje się z klatką piersiową i przeponą podczas\nwdechu.\nKlatka piersiowa\nPrzepona\nb) Wyjaśnij, dlaczego wdech jest określany fazą czynną wentylacji płuc, a wydech fazą\nbierną.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\na) (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu opisanie mechanizmu wentylacji płuc\nu człowieka\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Klatka piersiowa podczas wdechu zwiększa swoją objętość lub rozszerza się.\n• Przepona podczas wdechu opuszcza się w dół lub kurczy się.\n2 p. - za poprawne określenie zmiany kształtu klatki piersiowej i zmiany położenia przepony\npodczas wdechu\n1 p. - za poprawne określenie zmiany kształtu klatki piersiowej lub zmiany położenia\nprzepony\n0 p. - za niepoprawne określenie obu zmian lub określenie zmian z użyciem niewłaściwych\nsformułowań, np. przepona wygina się\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na schemacie\n- wyjaśnienie fazy czynnej i fazy biernej wentylacji płuc\nu człowieka\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nWdech jest fazą czynną wentylacji płuc, ponieważ warunkuje go praca mięśni, czyli skurcz\nprzepony i skurcz mięśni międzyżebrowych, natomiast wydech polega na rozluźnieniu tych\nmięśni.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie obu faz, uwzględniające pracę mięśni oddechowych\n0 p. - za wyjaśnienie dotyczące jednej fazy lub za wyjaśnienie faz, uwzględniające tylko\nudział energii, bez uwzględnienia pracy mięśni (skurcz)","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nPodaj nazwę kości oznaczonej na powyższym schemacie literą X","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wskazanego na schemacie elementu budowy\nklatki piersiowej\nPoprawna odpowiedź\nX - mostek\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy wskazanego elementu budowy klatki piersiowej\n0 p. - za podanie nazwy niepoprawnej\nKryteria oceniania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nRegularne ćwiczenia fizyczne są jednym ze sposobów zapobiegania i leczenia choroby\nniedokrwiennej serca (choroby wieńcowej). Ludzie prowadzący aktywny tryb życia i regularnie\nuprawiający ćwiczenia fizyczne wykazują o połowę mniejsze ryzyko zachorowania na choroby\nserca. Również otyli, którzy są bardziej aktywni, znajdują się w grupie osób mniej zagrożonych\nchorobami układu krążenia.\nPodaj dwa argumenty uzasadniające korzystny wpływ aktywności fizycznej na układ\nkrążenia.\n1\n2\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\n6a\n6b\n7.\n8.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n2\n1\n1\n2\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów uzasadniających korzystny\nwpływ aktywności fizycznej na układ krążenia\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n• Ćwiczenia fizyczne poprawiają przepływ krwi przez naczynia krwionośne, co zwiększa\nich elastyczność.\n• Ćwiczenia fizyczne poprawiają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe serca,\nco powoduje lepsze dotlenienie mięśnia sercowego i zapobiega chorobie wieńcowej.\n2 p. - za dwa poprawne argumenty wykazujące korzystny wpływ aktywności fizycznej\nna układ krążenia\n1 p. - za jeden poprawny argument wykazujący korzystny wpływ aktywności fizycznej\nna układ krążenia\n0 p. - za odpowiedzi, które nie odnoszą się do układu krążenia (serca, naczyń krwionośnych),\nlub za przepisanie fragmentów tekstu bez uzasadnienia","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono krążenie krwi w organizmie człowieka. Literami A-D\noznaczono części serca.\na) Do niżej podanych nazw części serca przyporządkuj litery, którymi oznaczono\nje na schemacie.\nPrawy przedsionek Prawa komora Lewy przedsionek Lewa komora\nb) Uzupełnij schemat, tak aby odzwierciedlał kierunek transportu i zawartość we krwi\ngazów oddechowych (O2 i CO2). Wpisz w wyznaczone miejsca określenia krążącej\nkrwi utlenowana lub odtlenowana.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie części serca na schemacie układu krwionośnego\nczłowieka\nPoprawna odpowiedź\nPrawy przedsionek - A, Prawa komora - D, Lewy przedsionek - B, Lewa komora - C\n1 p. - za poprawne rozpoznanie czterech części serca\n0 p. - za niepoprawne rozpoznanie nawet jednej części serca\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie kierunku transportu gazów oddechowych w układzie\nkrwionośnym człowieka\nPoprawna odpowiedź\n1 p. - za poprawne wpisanie na schemacie czterech określeń krążącej krwi\n0 p. - za niepoprawne wpisanie nawet jednego określenia","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (3 pkt)\nW tabeli przedstawiono objętość krwi przepływającej w ciągu minuty przez niektóre narządy\nczłowieka w czasie odpoczynku oraz w czasie wysiłku fizycznego.\nObjętość krwi przepływającej w czasie minuty [cm3/min]\nNarząd\nw czasie odpoczynku\nw czasie wysiłku fizycznego\nMózg\n700\n750\nSerce\n200\n750\nPłuca\n100\n200\nMięśnie szkieletowe\n750\n12 500\nWątroba\n1 350\n600\nSkóra\n300\n1 900\nNa podstawie: T. Greenwood, R. Allan, L. Sheperd, A. Janta, B. Sągin, M. Skodowska, tłum. M. Starczewska,\nBiologia 1, Seria z tangramem - teoria i ćwiczenia, Gdańsk 2006\na) Wymień nazwy dwóch narządów, w których podczas wysiłku najsilniej wzrasta\nprzepływ krwi, i wskaż po jednej przyczynie tego zjawiska.\n1\n2\nb) Uwzględniając informacje zawarte w tabeli, wyjaśnij, dlaczego nie zaleca się\nspożywania obfitych posiłków przed intensywnym wysiłkiem fizycznym.\nPoziom podstawowy\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-3)\na) (0-2)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie różnic w przepływie krwi przez narządy\nczłowieka podczas wysiłku fizycznego\nKryteria oceniania odpowiedzi\n5\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\n1. Mięśnie szkieletowe, ponieważ podczas wysiłku intensywnie się kurczą i wzrasta\nzapotrzebowanie na tlen oraz substancje odżywcze.\n2. Skóra, ponieważ podczas wysiłku przez rozszerzone naczynia krwionośne następuje utrata\nnadmiaru ciepła.\n2 p. - za poprawne podanie nazw dwóch narządów (mięśnie szkieletowe i skóra), przez które\nnajsilniej wzrasta przepływ krwi podczas wysiłku i wskazanie przyczyn tego zjawiska\n1 p. - za poprawne podanie nazwy jednego narządu i wskazanie przyczyny tego zjawiska\n0 p. - za podanie tylko nazw (nazwy) narządów bez określenia przyczyn, lub niepoprawne\nokreślenie przyczyn\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności pomiędzy objętością krwi\nprzepływającej przez narządy różnych układów podczas\nwysiłku fizycznego\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Spożycie posiłku przed intensywnym wysiłkiem fizycznym zmniejsza wydolność\norganizmu, ponieważ duża objętość krwi odpływa do wątroby.\n• Ponieważ krew potrzebna narządom układu pokarmowego zostaje podczas wysiłku\nfizycznego skierowana do narządów intensywnie pracujących i trawienie zachodzi\nwolniej.\n1 p. - za poprawne wykazanie związku pomiędzy objętością krwi przepływającej przez\nnarządy podczas wysiłku fizycznego a objętością krwi kierowanej do narządów układu\npokarmowego (wątroby)\n0 p. - za odpowiedź, która nie uwzględnia związku pomiędzy przepływem krwi przez\nnarządy podczas wysiłku fizycznego i przez narządy układu pokarmowego","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nPodczas epidemii wirusowego zapalenia wątroby typu A, rozprzestrzeniającego się przez\nzakażone pożywienie lub wodę, stosuje się podawanie odpowiednich przeciwciał.\nPodkreśl w każdej parze określenie charakteryzujące rodzaj nabytej odporności.\n1. swoista / nieswoista 2. bierna / czynna 3. naturalna / sztuczna","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie rodzaju odporności nabytej po podaniu\nprzeciwciał\nPoprawna odpowiedź\n1. swoista / nieswoista 2. bierna / czynna 3. naturalna / sztuczna\n1 p. - za poprawne podkreślenie wszystkich określeń charakteryzujących rodzaj nabytej\nodporności\n0 p. - za podkreślenie nawet jednego niepoprawnego określenia","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nWpisz do tabeli odpowiednie określenia, które opisują wpływ układu nerwowego\nwspółczulnego i przywspółczulnego na funkcjonowanie wymienionych narządów\nw organizmie człowieka.\nNarząd\nCzęść współczulna\nCzęść przywspółczulna\nŹrenica\nrozszerzanie\nzwężanie\nOskrzela\nSerce\nprzyspieszenie pracy\nzwolnienie pracy\nJelita","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie wpływu układu współczulnego i układu\nprzywspółczulnego na funkcjonowanie narządów w organizmie\nczłowieka\nKryteria oceniania odpowiedzi\n6\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\nNarząd\nCzęść współczulna\nCzęść przywspółczulna\nŹrenica\nOskrzela\nrozszerzanie\nzwężanie\nSerce\nJelita\nzmniejszenie perystaltyki lub\nspowolnienie pracy, lub\nzmniejszenie wydzielania soku\njelitowego\nprzyspieszenie perystaltyki\nlub przyspieszenie pracy,\nlub zwiększenie wydzielania\nsoku jelitowego\n2 p. - za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli uwzględniające oba układy nerwowe\n1 p. - za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli uwzględniające oba układy nerwowe\n0 p. - za uzupełnienie wszystkich wierszy w jednej kolumnie dotyczącej działania tylko\njednej części układu, lub za niepoprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nOceń\nprawdziwość\nstwierdzeń\ndotyczących\nfunkcji\nelementów\nucha.\nWpisz\nw odpowiednie miejsca tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli\nstwierdzenie jest fałszywe.\nP/F\n1.\nKanał słuchowy zewnętrzny wyrównuje ciśnienie po obu stronach błony\nbębenkowej.\n2.\nStrzemiączko przenosi drgania wywołane falą dźwiękową na okienko\nślimaka.\n3.\nTrąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza) przenosi falę dźwiękową do ucha\nwewnętrznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji elementów budowy ucha\nPoprawna odpowiedź\n1 - F, 2 - P, 3 - F\n1 p. - za poprawną ocenę prawdziwości wszystkich stwierdzeń opisujących funkcje\nelementów budowy ucha\n0 p. - za niepoprawną ocenę nawet jednego stwierdzenia","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nPo wejściu z ciemnego pomieszczenia do pomieszczenia bardzo jasno oświetlonego nie widzi\nsię przez moment żadnego obrazu - światło „oślepia”. Dopiero po chwili zaczynamy widzieć\nnormalnie.\nWyjaśnij, uwzględniając rolę źrenicy, dlaczego najpierw światło oślepia, a po chwili\nwidzimy normalnie.\nNr zadania\n9a\n9b\n10a\n10b\n11.\n12.\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\n2\n1\n1\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n6\nInformacje do zadań 15. i 16.\nWapń przez cały okres życia człowieka należy do niezbędnych składników mineralnych\npożywienia. Ponad 99% tego pierwiastka w organizmie człowieka jest zmagazynowane\nw kościach, a pozostałe 1% odgrywa ważną rolę w licznych procesach fizjologicznych.\nW tabeli przedstawiono normy zalecanego spożycia wapnia w różnych przedziałach\nwiekowych.\nPrzedział wiekowy\nZalecane spożycie wapnia (mg/dzień)\n1-3 lat\n500\n4-10 lat\n800\n11-18 lat\n1200\n19-30 lat\n1300\n31-60 lat\n800\nPowyżej 60 lat\n1500\nS. Silbernagl, A. Desposulos, Kieszonkowy Atlas Fizjologii, PZWL, Warszawa 1994","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie roli źrenicy w funkcjonowaniu oka\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nPo wejściu do jasnego pomieszczenia przez rozszerzoną źrenicę dostaje się do oka zbyt dużo\nświatła, co daje efekt „oślepienia”. Po chwili źrenica zwęża się dzięki mięśniom tęczówki,\nco powoduje dopływ odpowiedniej ilości światła do wnętrza gałki ocznej.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie zjawiska uwzględniające stan źrenicy w momencie wejścia\ndo jasno oświetlonego pomieszczenia i jej zwężenie po chwili przebywania w tym\npomieszczeniu\n0 p. - za odpowiedź ogólną, np. dotyczącą źrenicy bez odniesienia się do jej roli w regulacji\nilości światła docierającego do oka (zwężanie/rozszerzanie) lub za odpowiedź\nniepoprawną\nKryteria oceniania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNarysuj diagram słupkowy ilustrujący zalecane spożycie wapnia przez człowieka\nw przedziałach wiekowych podanych w tabeli.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie danych z tabeli skonstruowanie diagramu\nsłupkowego przedstawiającego spożycie wapnia przez człowieka\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n0\n200\n400\n600\n800\n1000\n1200\n1400\n1600\n1-3 lat\n4-10 lat\n11-18 lat\n19-30 lat\n31-60 lat\npowyżej 60 lat\nZalecane spożycie wapnia [mg/dzień]\n2 p. - za poprawne narysowanie oraz opisanie osi współrzędnych (Y - zalecane spożycie\nwapnia w mg na dzień) i wyskalowanie osi Y, oraz narysowanie i podpisanie\nwszystkich słupków diagramu\n1 p. - za poprawne narysowanie oraz opisanie osi współrzędnych lub za poprawne\nnarysowanie słupków diagramu przy niepełnym opisie osi (brak jednostki lub same\njednostki)\n0 p. - za diagram z niepoprawnie opisanymi i niepoprawnie wyskalowanymi osiami lub\nza całkowicie niepoprawny diagram","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nWyjaśnij, dlaczego zapotrzebowanie na wapń osób z przedziału wiekowego 19-30 lat\njest większe niż osób z przedziału 31-60 lat.\nPoziom podstawowy\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie różnic w zapotrzebowania człowieka na wapń\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• U osób w przedziale wiekowym 19-30 lat następują jeszcze procesy kostnienia i wapń\njest niezbędny do rozwoju układu kostnego.\n• Osoby w przedziale wiekowym 19-30 lat wykazują dużą aktywność fizyczną, dlatego\nkonieczne jest dostarczenie wapnia do pracy układu mięśniowego lub nerwowego.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie przyczyny różnego zapotrzebowania na wapń we wskazanych\nprzedziałach wiekowych\n0 p. - za niepoprawne wyjaśnienie lub brak wyjaśnienia (odczytanie) zapotrzebowania\nna wapń osób we wskazanych przedziałach wiekowych","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nUporządkuj we właściwej kolejności etapy obróbki pokarmu w przewodzie pokarmowym\nczłowieka. Numery kolejnych etapów (1-5) wpisz w odpowiednie miejsca tabeli.\nCharakterystyka etapu\nNumer\netapu\nTrawienie białek, tłuszczy i węglowodanów w środowisku zasadowym\nIntensywnie wchłanianie produktów trawienia do krwi\nOdzyskiwanie wody z resztek pokarmowych\nRozdrabnianie, miażdżenie, nawilżanie pokarmu\nTrawienie białek w środowisku kwasowym","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie kolejności etapów procesu zachodzącego\nw przewodzie pokarmowym człowieka\nPoprawna odpowiedź\nkolejność: 3, 4, 5, 1, 2\nKryteria oceniania odpowiedzi\n8\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich etapów obróbki pokarmu w przewodzie\npokarmowym\n0 p. - za kolejność niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nNaturalna mikroflora przewodu pokarmowego ma istotne znaczenie dla stanu zdrowia\nczłowieka. Najmniej drobnoustrojów znajduje się w żołądku, a najwięcej w jelicie grubym.\nDrobnoustroje dostające się do przewodu pokarmowego w większości nie pokonują bariery,\njaką jest żołądek. Te bakterie, które ją pokonają, mogą osiedlać się i rozwijać w jelitach.\nPodstawową mikroflorę jelitową tworzą bakterie kwasu mlekowego.\na) Wyjaśnij, dlaczego żołądek jest barierą dla większości drobnoustrojów.\nb) Podaj przykład korzyści, jaką czerpie organizm człowieka z obecności mikroflory\njelitowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie znaczenia niskiego pH w żołądku dla utrzymania\nodpowiedniej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym\nczłowieka\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Żołądek pełni rolę bariery dla większości drobnoustrojów, ponieważ w żołądku jest zbyt\nniskie pH, aby bakterie mogły przeżyć.\n• Żołądek pełni rolę bariery dla większości drobnoustrojów, ponieważ wydziela kwas solny,\nktóry niszczy drobnoustroje lub je zabija.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające niskie pH w żołądku lub obecność kwasu\nsolnego i skutek tego dla drobnoustrojów\n0 p. - za wyjaśnienie, które nie uwzględnia niskiego pH w żołądku albo obecności kwasu\nsolnego, lub nie określa skutku dla drobnoustrojów\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie korzyści dla człowieka wynikających z obecności\nmikroflory jelitowej\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\nBakterie symbiotyczne tworzące mikroflorę jelitową:\n• produkują witaminę K lub witaminy z grupy B.\n• hamują rozwój szkodliwych bakterii lub grzybów.\n1 p. - za podanie jednego poprawnego przykładu korzyści z obecności mikroflory jelitowej\n0 p. - za podanie przykładu niepoprawnego","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nU młodej osoby występują zaburzenia odżywiania, które charakteryzują się okresami silnego,\nniekontrolowanego i impulsywnego objadania się. Jednocześnie osoba ta stosuje drastyczne\nmetody zapobiegające przybraniu na wadze, np. prowokowanie wymiotów, nadużywanie\nśrodków przeczyszczających, przyjmowanie specyfików wspomagających odchudzanie albo\nwykonywanie forsownych ćwiczeń fizycznych lub stosowanie okresowej głodówki.\na) Podaj nazwę choroby, której objawy opisano w zadaniu.\nb) Do którego lekarza specjalisty powinna zostać skierowana ta osoba w pierwszej\nkolejności?\nA. Gastrologa\nB. Endokrynologa\nC. Dietetyka\nD. Psychiatry\nNr zadania\n15.\n16.\n17.\n18a\n18b\n19a\n19b\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n8","answer":"D","answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie choroby na podstawie opisu jej objawów\nPoprawna odpowiedź\nbulimia\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy choroby\n0 p. - za podanie niepoprawnej nazwy choroby lub podanie większej liczby nazw\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZaplanowanie działania na rzecz własnego zdrowia\nPoprawna odpowiedź\nD. psychiatra\n1 p. - za wskazanie lekarza psychiatry, który w pierwszej kolejności mógłby udzielić\nwsparcia osobie chorej na bulimię\n0 p. - za wskazanie innego lekarza specjalisty lub za zaznaczenie większej liczby\nspecjalistów\nKryteria oceniania odpowiedzi\n9","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nKwas foliowy pełni wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka. W pierwszych\ntygodniach ciąży jego rola związana jest z rozwojem i kształtowaniem się płodu. Kobiety\npowinny przyjmować 0,4 mg kwasu foliowego dziennie przez okres począwszy od trzech\nmiesięcy przed planowaną ciążą aż do 12 tygodnia ciąży. Zaleca się, aby jednak wszystkie\nkobiety w wieku rozrodczym przyjmowały kwas foliowy w dawce 0,4 mg/dzień. W wielu\nkrajach witamina ta dodawana jest do pieczywa.\nWyjaśnij, jaki wpływ na rozwój płodu ma kwas foliowy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie znaczenia kwasu foliowego dla prawidłowego\nrozwoju płodu\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• Kwas foliowy wpływa na prawidłowe kształtowanie się układu nerwowego płodu.\n• Kwas foliowy chroni przed wadami cewy nerwowej.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie znaczenia kwasu foliowego dla rozwoju płodu\n0 p. - za wyjaśnienie niepoprawne lub zbyt ogólne, np. jest niezbędny do prawidłowego\nrozwoju płodu","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nUporządkuj we właściwej kolejności wymienione procesy prowadzące do zapłodnienia\nkomórki jajowej. Numery kolejnych procesów (1-5) wpisz w odpowiednie miejsca tabeli.\nCharakterystyka etapu\nNumer\netapu\nWędrówka plemnika w macicy\nWniknięcie główki plemnika do cytoplazmy komórki jajowej\nEjakulacja\nPrzemieszczanie się plemnika wzdłuż jajowodu\nPrzejście plemnika przez warstwę promienistą i osłonkę przejrzystą komórki jajowej","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie kolejności procesów prowadzących\ndo zapłodnienia komórki jajowej\nPoprawna odpowiedź\nkolejność: 2, 5, 1, 3, 4\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich procesów prowadzących do zapłodnienia\nkomórki jajowej\n0 p. - za kolejność niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nDNA (kwas deoksyrybonukleinowy) pełniący funkcję nośnika informacji genetycznej jest\npolimerem zbudowanym z nukleotydów. Na schemacie przedstawiono budowę nukleotydu.\na) Podaj nazwy elementów budowy nukleotydu DNA oznaczonych na schemacie\nliterami A i B.\nA B\nb) Wymień nazwy wszystkich zasad azotowych występujących w nukleotydach DNA.\nPoziom podstawowy\n9","answer":"A","answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy DNA - rozpoznanie elementów budowy\nnukleotydu wskazanych na schemacie\nPoprawna odpowiedź\nA. reszta kwasu fosforowego, B. deoksyryboza\n1 p. - za poprawne podanie nazw obu wskazanych elementów\n0 p. - za podanie tylko jednej poprawnej nazwy lub podanie nazw ogólnych, np. pentoza, lub\nobu nazw niepoprawnych\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy DNA - podanie nazw zasad azotowych\nwystępujących w DNA\nPoprawna odpowiedź\nadenina, guanina, cytozyna, tymina\n1 p. - za poprawne podanie czterech nazw wszystkich zasad azotowych występujących\nw DNA\n0 p. - za podanie nawet jednej nazwy niepoprawnej lub za podanie zamiast nazw zasad\nich oznaczeń literowych","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"23","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nZmiany genetyczne całego odcinka lub kilku chromosomów to mutacje chromosomowe. Są\nto:\n• delecja - utrata fragmentu chromosomu\n• duplikacja - zwielokrotnienie pewnego fragmentu chromosomu\n• inwersja - odwrócenie odcinka chromosomu o 180°\ntranslokacja - przeniesienie fragmentu chromosomu na inny chromosom niehomologiczny.\nNa schemacie I przedstawiono prawidłowy chromosom, a na schematach II i III chromosomy\npo mutacji. Literami a, b, c, d, e oznaczono odcinki chromosomów.\nNa podstawie informacji z tekstu zaznacz nazwę rodzaju mutacji przedstawionej\nna schemacie II i III.\nA. Delecja B. Duplikacja C. Inwersja D. Translokacja","answer":"C","answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie rodzaju mutacji przedstawionej na schemacie\nPoprawna odpowiedź\nC. Inwersja\n1 p. - za poprawne zaznaczenie rodzaju mutacji\n0 p. - za niepoprawne zaznaczenie mutacji lub za zaznaczenie więcej niż jednego rodzaju mutacji\nKryteria oceniania odpowiedzi\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"24","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nMukowiscydoza jest jedną z najczęściej występujących chorób genetycznych u ludzi. Jej\nprzyczyną jest mutacja genu CFTR zlokalizowanego na 7 chromosomie, która powoduje,\nże organizm chorej osoby wydziela nadmiernie gęsty śluz. Co dwudziesta piąta osoba jest\nnosicielem nieprawidłowego allelu genu CFTR, jednakże większość ludzi nie ma o tym\npojęcia, ponieważ nosicielstwo nie daje żadnych objawów.\na) Wybierz prawidłowe dokończenie zdania.\nZ powyższego tekstu wynika, że mukowiscydoza jest chorobą\nA. autosomalną recesywną.\nB. autosomalną dominującą.\nC. sprzężoną z płcią dominującą.\nD. sprzężoną z płcią recesywną.\nb) Wyjaśnij, dlaczego wszystkie noworodki powinny być objęte testami na mukowiscydozę.\nNr zadania\n20.\n21.\n22a\n22b\n23.\n24a\n24b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":"A","answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie zasad dziedziczenia mukowiscydozy na podstawie\ninformacji o chorobie\nPoprawna odpowiedź\nA. autosomalną recesywną\n1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania określającego zasady dziedziczenia\nmukowiscydozy\n0 p. - za niepoprawne zaznaczenie dokończenia zdania lub zaznaczenie więcej niż jednej\nodpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nPowinno się objąć wszystkie noworodki testami na mukowiscydozę, aby wcześnie wykryć\nchorobę i wcześnie zastosować odpowiednią terapię.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie potrzeby objęcia wszystkich noworodków testami\nna mukowiscydozę\n0 p. - za wyjaśnienie niepoprawne","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"25","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (3 pkt)\nTyp nasady płatka usznego u człowieka dziedziczy się zgodnie z I prawem Mendla. Za tę\ncechę odpowiada jeden gen autosomalny. Jego dominujący allel (A) warunkuje płatek wolny,\nnatomiast allel recesywny (a) płatek przyrośnięty. Rodzice posiadający wolne płatki uszne\nmają dziecko, którego płatki uszne są przyrośnięte.\na) Zapisz genotypy rodziców i dziecka, stosując dla oznaczenia alleli warunkujących\ntyp nasady płatka usznego symbole podane w tekście.\nGenotyp matki Genotyp ojca Genotyp dziecka\nb) Zapisz krzyżówkę genetyczną ilustrującą dziedziczenie tej cechy i oblicz, jakie jest\nprawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tej pary będzie miało wolne płatki uszne.\n♀\n♂\nPrawdopodobieństwo","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypów rodziców i dziecka\nPoprawna odpowiedź\nGenotyp matki: Aa Genotyp ojca: Aa Genotyp dziecka: aa\n1 p. - za poprawne określenie genotypów rodziców i dziecka\n0 p. - za niepoprawne określenie nawet jednego genotypu\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - zapisanie krzyżówki genetycznej i określenie\nprawdopodobieństwa wystąpienia danej cechy\nPoprawne odpowiedzi\n• Krzyżówka genetyczna:\n♀\n♂\nA\na\nA\nAA\nAa\na\nAa\naa\n• Prawdopodobieństwo: 75%\n2 p. - za poprawny zapis krzyżówki genetycznej i poprawne określenie prawdopodobieństwa\nurodzenia się kolejnego dziecka z wolnymi płatkami usznymi\n1 p. - za poprawny zapis krzyżówki genetycznej i błędne określenie prawdopodobieństwa\n0 p. - za podanie prawdopodobieństwa przy błędnie zapisanej krzyżówce genetycznej\nKryteria oceniania odpowiedzi\n11","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono fragment sieci pokarmowej biocenozy ogrodu.\na) Podaj jeden przykład prawdopodobnej zmiany, jaka zajdzie w składzie gatunkowym tej\nbiocenozy, jeśli usunie się róże.\nb) Wypisz z podanej sieci pokarmowej wszystkich konsumentów I rzędu.\nPoziom podstawowy\n11\nInformacje do zadań 27. i 28.\nNa schemacie przedstawiono piramidę pokarmową z biocenozy lasu oraz fragment\nprzykładowej sieci pokarmowej.\nNa podstawie: J. Chisholm, D. Besson, Biologia, Wyd. Penta, Warszawa 1991","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu określenie zmian w składzie\ngatunkowym biocenozy\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi\n• W biocenozie tej prawdopodobnie wyginie skoczek różany.\n• W biocenozie tej prawdopodobnie zmniejszy się liczebność mszyc.\n1 p. - za podanie, że w biocenozie wyginie skoczek różany lub będzie mniej mszyc\n0 p. - za podanie innego przykładu zmiany, np. wyginięcie mszyc\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWyróżnienie konsumentów I rzędu w sieci pokarmowej\nprzedstawionej na schemacie\nPoprawna odpowiedź\ngąsienice motyli, mszyce, skoczek różany\n1 p. - za wypisanie z przedstawionej sieci pokarmowej trzech konsumentów I rzędu\n0 p. - za wypisanie mniej niż trzech konsumentów I rzędu lub za wypisanie nazw\nkonsumentów innych rzędów","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nWpisz w wyznaczone miejsca obok schematu nazwy kolejnych poziomów troficznych\nprzedstawionych w piramidzie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie na schemacie poziomów troficznych w piramidzie\npokarmowej\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n1 p. - za poprawne wpisanie trzech nazw poziomów troficznych\n0 p. - za wpisanie nawet jednej nazwy niepoprawnej","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nNa podstawie analizy przedstawionej powyżej sieci pokarmowej wymień:\n1. gatunek, który nie konkuruje z żadnym innym o pokarm\n2. dwa gatunki najsilniej konkurujące o pokarm","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie w przedstawionej sieci pokarmowej gatunków\nniekonkurujących i najsilniej konkurujących o pokarm\nPoprawne odpowiedzi\n1. królik\n2. mysz i nornica lub sowa i żmija\nKryteria oceniania odpowiedzi\n12\n2 p. - za podanie, że królik nie konkuruje z żadnym innym gatunkiem o pokarm (1.)\ni poprawne wskazanie pary gatunków, które najsilniej konkurują ze sobą\no pokarm (2.) w przedstawionej sieci pokarmowej\n1 p. - za podanie, że królik nie konkuruje z żadnym innym gatunkiem o pokarm (1.),\nlub wskazanie pary dwóch gatunków, które najsilniej konkurują ze sobą o pokarm (2.)\nw przedstawionej piramidzie pokarmowej\n0 p. - za podanie innych gatunków zwierząt","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nUporządkuj wymienione zasoby naturalne, wpisując ich numery do odpowiedniej\nkolumny tabeli.\n1. Ropa naftowa\n2. Biogaz\n3. Drewno\n4. Gaz ziemny\n5. Węgiel kamienny\nZasoby nieodnawialne\nZasoby odnawialne\nNr zadania\n25a\n25b\n26a\n26b\n27.\n28.\n29.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n2\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie podanych zasobów naturalnych według\nwskazanego kryterium\nPoprawna odpowiedź\nZasoby nieodnawialne\nZasoby odnawialne\n1, 4, 5\n2, 3\n1 p. - za poprawne wpisanie numerów wszystkich nieodnawialnych i odnawialnych zasobów\nnaturalnych we właściwych kolumnach tabeli\n0 p. - za niepoprawne przyporządkowanie lub brak przyporządkowania nawet jednego zasobu\nnaturalnego.","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad/30","paper_id":"biologia-2011-maj-matura-podstawowa","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nOdpady organiczne stanowią 35-50% objętości odpadów w gospodarstwie domowym.\nW wielu krajach Europy prowadzi się obowiązkową segregację odpadów z oddzieleniem\nodpadów organicznych. W Polsce segregowanie nie jest obowiązkowe.\nPodaj po jednej korzyści dla gospodarstwa domowego i dla środowiska wynikającej\nz segregowania odpadów.\n1. Korzyść dla gospodarstwa domowego\n2. Korzyść dla środowiska\nNr zadania\n30.\nMaks. liczba pkt\n2\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n13\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów uzasadniających korzyści\nwynikające z segregowania odpadów\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi\nKorzyści dla gospodarstwa domowego:\n• Segregowanie pozwala zredukować koszty wywozu odpadów.\n• Oddzielenie odpadów organicznych i ich kompostowanie dostarcza naturalnego nawozu,\nktóry można wykorzystać, np. w ogrodzie lub do nawożenia trawnika.\nKorzyści dla środowiska:\n• Segregowanie odpadów zmniejsza ilość śmieci wywożonych na wysypiska, co może\nzmniejszyć ich negatywny wpływ na środowisko lub ograniczyć zajmowanie kolejnych\nterenów pod wysypiska.\n• Stosowanie kompostu zamiast nawozów sztucznych może ograniczyć ich szkodliwy\nwpływ na środowisko, np. eutrofizacja wód.\n2 p. - za podanie jednej korzyści dla gospodarstwa domowego i jednej korzyści\ndla środowiska wynikających z segregowania odpadów\n1 p. - za podanie jednej korzyści dla gospodarstwa domowego lub jednej korzyści\ndla środowiska wynikającej z segregowania odpadów\n0 p. - za odpowiedzi niepoprawne lub zbyt ogólne, lub nieadekwatne do danej części\npolecenia, np. korzyść dla środowiska: odpady mogą być kompostowane\ni wykorzystane jako nawóz naturalny","solution":null,"image":"img/biologia-2011-maj-matura-podstawowa/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2011 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}