{"paper":{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":35,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nKażdemu z wymienionych pierwiastków chemicznych przyporządkuj odpowiedni opis\njego funkcji, wybrany spośród A-D.\nPierwiastki\n1. wapń 2. sód 3. fosfor\nFunkcje\nA. Składnik kwasów nukleinowych, strukturalny składnik kości, pełni ważną rolę\nw przekazywaniu energii.\nB. Główny kation płynów pozakomórkowych, ważny dla utrzymania równowagi\nosmotycznej płynów ciała, niezbędny do przewodzenia impulsów nerwowych.\nC. Główny kation w komórkach ciała, pełni ważną rolę w funkcjonowaniu układu\nnerwowego, wpływa na skurcz mięśni.\nD. Strukturalny składnik kości, pełni ważną rolę w skurczu mięśni, przewodzeniu impulsów\nnerwowych i w krzepnięciu krwi.","answer":"D, B, A","answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie biologicznej roli podstawowych pierwiastków\nchemicznych (I.1.c.4)\nPoprawna odpowiedź:\n1. -D, 2. - B, 3. - A\n1 p. - za\npoprawne\nprzyporządkowanie\nfunkcji\nwszystkim\ntrzem\nwymienionym\npierwiastkom chemicznym\n0 p. - za niepoprawne przyporządkowanie funkcji do jednego lub dwóch, lub wszystkich\npierwiastków chemicznych","solution":"1. – D, 2. – B, 3. – A","image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nNa uproszczonym schemacie przedstawiono przebieg i wynik doświadczenia, w którym\nbadano wpływ wysokiego stężenia mocznika na strukturę przestrzenną cząsteczki białka\nwyizolowanego z komórki.\nNa podstawie: B. Alberts, D. Bray, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter, Podstawy biologii\nkomórki, PWN, Warszawa, 1999.\na) Spośród poniższych procesów, wybierz i zapisz nazwy tych, które należy wpisać\nw miejsca oznaczone na schemacie literami A i B.\ndenaturacja, konformacja, renaturacja\nA B\nb) Na podstawie wyniku doświadczenia sformułuj wniosek dotyczący wpływu\nwysokiego stężenia mocznika na strukturę białka.\nPoziom rozszerzony\n3","answer":"A","answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie na podstawie schematu zmian w strukturze\nprzestrzennej białka (I.1.c.5)\nPoprawna odpowiedź:\nA. - denaturacja, B. - renaturacja\n1 p. - za podanie poprawnych nazw obu procesów wskazanych na schemacie\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. podanie poprawnej nazwy tylko jednego procesu lub\npodanie niepoprawnych nazw obu procesów\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie wyniku\nprzeprowadzonego doświadczenia (III.3.b)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWysokie stężenie mocznika powoduje denaturację białka (zmianę struktury przestrzennej\nbiałka), która w tym doświadczeniu jest procesem odwracalnym.\n1 p. - za poprawne sformułowanie wniosku odnoszącego się do wyniku tego doświadczenia,\nczyli odwracalności procesu\n0 p. - za wniosek, który nie uwzględnia wyniku doświadczenia lub odpowiedź\nmerytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt )\nCharakterystycznym elementem budowy komórki roślinnej jest ściana komórkowa, która\nnadaje komórce odpowiedni kształt, wzmacnia ją i chroni przed mikroorganizmami.\nSpośród zamieszczonych poniżej zdań zaznacz zdanie nieprawdziwe.\nA. Cytokineza może mieć różny przebieg w zależności od tego, czy dzieląca się komórka\nposiada ścianę komórkową, czy też nie.\nB. W syntezie niektórych składników pierwotnej ściany komórkowej bierze udział aparat\nGolgiego oraz siateczka śródplazmatyczna.\nC. Składnikiem pierwotnych ścian komórkowych roślin są polisacharydy, natomiast brak jest\nw nich białek strukturalnych i enzymatycznych oraz wody.\nD. Po zakończeniu wzrostu protoplast tworzy wtórną ścianę komórkową albo przez\nwzmocnienie ściany pierwotnej, albo przez nakładanie na nią nowych warstw.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie elementów budowy komórki roślinnej\nna przykładzie ściany komórkowej (I.1.c.7)\nPoprawna odpowiedź:\nC. / Składnikiem pierwotnych ścian komórkowych roślin są polisacharydy, natomiast brak\njest w nich białek strukturalnych i enzymatycznych oraz wody.\n1 p. - za poprawne zaznaczenie zdania nieprawdziwego dotyczącego ściany komórkowej\n0 p. - za zaznaczenie innej lub zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nPrzy użyciu mikroskopu świetlnego przeprowadzono obserwacje przyżyciowe dwóch\npreparatów mikroskopowych w celu zaobserwowania zjawiska plazmolizy. Na szkiełku\npodstawowym umieszczono fragment skórki liścia spichrzowego cebuli, dodano kilka kropli\nwody i całość nakryto szkiełkiem nakrywkowym. Preparat umieszczono pod mikroskopem\ni wynik obserwacji jednej z komórek przedstawiono na rysunku 1. Następnie wykonano podobny\npreparat, ale zamiast wody użyto 10% roztworu chlorku sodu. Zaobserwowane zmiany\nprzedstawiono na rysunku 2.\nWybierz literę (A-E), którą oznaczono zdanie opisujące prawidłowy:\na) problem badawczy do przeprowadzonych obserwacji\nb) opis wyników przeprowadzonych obserwacji\nA. Plazmoliza w komórkach skórki liścia cebuli następuje zawsze na skutek odwodnienia jej\nprotoplastu.\nB. Czy pod wpływem 10% roztworu chlorku sodu nastąpi plazmoliza w komórkach skórki\nliścia spichrzowego cebuli?\nC. W jaki sposób różne stężenia roztworu chlorku sodu wpływają na protoplasty komórek\nskórki liścia spichrzowego cebuli?\nD. Plazmoliza jest to zjawisko odstawania protoplastu od ściany komórkowej w komórce\nroślinnej pod wpływem roztworu hipertonicznego.\nE. Protoplasty komórek skórki liścia spichrzowego cebuli skurczyły się po ich umieszczeniu\nw 10% roztworze chlorku sodu, a więc nastąpiła w nich plazmoliza.\n1 2\nprotoplast\nwakuola\nściana\nkomórkowa\nPoziom rozszerzony\n4","answer":"B","answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego do przedstawionego\ndoświadczenia, dotyczącego zjawiska plazmolizy (III.1.a)\nPoprawna odpowiedź:\nB. / Czy pod wpływem 10% roztworu chlorku sodu nastąpi plazmoliza w komórkach skórki\nliścia spichrzowego cebuli?\n1 p. - za wybór oznaczenia zdania, które poprawnie opisuje problem badawczy\ndo przeprowadzonych obserwacji zjawiska plazmolizy\n0 p. - za wybór niewłaściwego oznaczenia zdania opisującego problem badawczy lub wybór\nwięcej niż jednej odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nOpisanie wyników przeprowadzonych obserwacji zjawiska\nplazmolizy (III.1.a)\nPoprawna odpowiedź:\nE. / Protoplasty komórek skórki liścia spichrzowego cebuli skurczyły się po ich\numieszczeniu w 10% roztworze chlorku sodu, a więc nastąpiła w nich plazmoliza.\n1 p. - za wybór oznaczenia zdania poprawnie opisującego wyniki przeprowadzonych\nobserwacji\n0 p. - za wybór niewłaściwego oznaczenia zdania opisującego wyniki tego doświadczenia\nlub za wybór więcej niż jednej odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nPoniższy tekst zawiera informacje dotyczące rybosomów, z których część jest nieprawdziwa.\nDokonaj korekty przedstawionych informacji, wykreślając w każdej z nich określenie\nnieprawdziwe.\n1. Rybosomy to organelle otoczone pojedynczą błoną śródkomórkową / nie otoczone błoną\nśródkomórkową.\n2. Na rybosom składają się dwie podjednostki - mała i duża / dwie podjednostki jednakowej\nwielkości.\n3. Podjednostki rybosomów nie rozdzielają się po procesie translacji / rozdzielają się po\nprocesie translacji.\n4. Podjednostki rybosomów nie łączą się w nowych konfiguracjach / łączą się w nowych\nkonfiguracjach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nSelekcjonowanie informacji dotyczących rybosomów według\nwskazanego kryterium (II.2.a.)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n1. Rybosomy to organelle otoczone pojedynczą błoną śródkomórkową / nie otoczone błoną\nśródkomórkową.\n2. Na rybosom składają się dwie podjednostki - mała i duża / dwie podjednostki\njednakowej wielkości.\n3. Podjednostki rybosomów nie rozdzielają się po procesie translacji / rozdzielają się\npo procesie translacji.\n4. Podjednostki rybosomów nie łączą się w nowych konfiguracjach / łączą się w nowych\nkonfiguracjach.\n1 p - za poprawną korektę wszystkich zdań dotyczących rybosomów, polegającą\nna wykreśleniu z nich nieprawdziwych określeń\n0 p. - za nieprawidłową korektę nawet jednego zdania\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n4","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nWakuola komórek roślinnych to struktura otoczona błoną cytoplazmatyczną - tonoplastem,\nwypełniona sokiem komórkowym. W skład soku komórkowego wchodzą: woda, jony oraz\nrozpuszczalne i nierozpuszczalne związki mineralne i organiczne. Stwierdzono też obecność\nw nim różnych enzymów hydrolitycznych, np. peptydaz, glikozydaz.\nNa podstawie tekstu podaj dwie funkcje wakuoli.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie funkcji wakuoli w komórce roślinnej na podstawie\ninformacji przedstawionych w tekście (II.2.a)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Wakuola magazynuje różne substancje, np. substancje organiczne i jony.\n Wakuola gromadzi substancje toksyczne oraz produkty metabolizmu.\n Wakuola nadaje komórce turgor, gdyż wypełniona jest sokiem komórkowym.\n W wakuoli zachodzą procesy trawienne białek i węglowodanów.\n2 p. - za podanie na podstawie tekstu dwóch poprawnych funkcji wakuoli\n1 p. - za podanie na podstawie tekstu jednej poprawnej funkcji wakuoli\n0 p. - za odpowiedź, która nie określa funkcji wakuoli, np. stanowi przepisany fragment\ntekstu lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono mechanizm regulacji aktywności enzymatycznej w szlaku\nmetabolicznym, na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego.\nNa podstawie: L. Stryer, Biochemia, PWN, Warszawa 2000.\na) Na podstawie schematu wyjaśnij, na czym polega przedstawiony mechanizm\nregulacji aktywności enzymatycznej.\nb) Wyjaśnij na przykładzie, jakie znaczenie dla komórki ma przedstawiony mechanizm\nregulacji.\nPoziom rozszerzony\n5\nInformacje do zadania 8.\nW tabeli przedstawiono wyniki doświadczenia, w którym przy wysokim stężeniu CO2 badano\nwpływ natężenia światła na intensywność fotosyntezy w dwóch różnych temperaturach.\nIntensywność fotosyntezy\n(mm3 CO2/cm2h)\nNatężenie światła\n(jednostki umowne)\n20°C\n30°C\n0\n0\n0\n2\n110\n145\n4\n160\n225\n6\n200\n270\nNa podstawie: A. Szweykowska, Fizjologia roślin, Wyd. Naukowe UAM, Poznań, 1998.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przedstawionego na schemacie mechanizmu\nregulacji aktywności enzymatycznej (III.2.a)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Produkt końcowy hamuje aktywność pierwszego enzymu szlaku metabolicznego,\nco powoduje zatrzymanie całego szlaku metabolicznego.\n Produkt końcowy szlaku metabolicznego wiąże się (odwracalnie) z pierwszym enzymem\ntego szlaku i hamuje (blokuje) działanie całego szlaku metabolicznego.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie mechanizmu regulacji aktywności enzymatycznej\nuwzględniające wpływ produktu końcowego na funkcjonowanie pierwszego enzymu\nszlaku metabolicznego\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie znaczenia dla komórki przedstawionego\nmechanizmu regulacji aktywności enzymatycznej (III.2.a)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Tego typu regulacja aktywności enzymatycznej chroni komórkę przed nagromadzeniem\nsię nadmiaru produktu.\n Ograniczane są koszty związane z niepotrzebnym wytwarzaniem produktów pośrednich,\ngdyż blokowanie enzymu następuje już na etapie pierwszej reakcji w szlaku\nmetabolicznym.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie na przykładzie znaczenia dla komórki przedstawionego\nmechanizmu regulacji\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\na) Na podstawie danych w tabeli narysuj wykresy liniowe ilustrujące wpływ natężenia\nświatła na intensywność procesu fotosyntezy w temperaturze 20 °C i 30 °C, przy\nwysokim stężeniu CO2. Zastosuj jeden układ współrzędnych.\nb) Na podstawie wykresu sformułuj wniosek dotyczący wpływu natężenia światła\nna intensywność fotosyntezy, przy wysokim stężeniu CO2, w zależności od\ntemperatury.\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\na) (0-2)\nKorzystanie z informacji\nSkonstruowanie na podstawie danych w tabeli wykresu\nliniowego dotyczącego wpływu światła na intensywność\nfotosyntezy przy różnych temperaturach (II.3.a)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n2 p. - za poprawne narysowanie wykresu, czyli:\n- opisanie obu osi [oś X - natężenie światła ( jednostki umowne), oś Y - intensywność\nfotosyntezy (mm3 CO2/cm2h)]\noraz\n- wyskalowanie obu osi i naniesienie wszystkich punktów, połączenie punktów\nprostymi, oraz legendę\n1 p. - za poprawne opisanie osi przy niepoprawnym wyskalowaniu osi, lub niepoprawnym\nnaniesieniu punktów i połączeniu ich prostymi, lub niepoprawną legendę\nlub\n- poprawne wyskalowanie obu osi i naniesienie wszystkich punktów, połączenie\npunktów prostymi oraz poprawną legendę przy niepełnym lub niepoprawnym\nopisaniu osi\n0 p. - za całkowicie nieprawidłowo narysowany wykres\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie skonstruowanego\nwykresu (III.3.b)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Wraz ze wzrostem natężenia światła intensywność fotosyntezy w temp. 30oC jest wyższa\nniż w temp. 20oC.\n Wraz ze wzrostem natężenia światła wzrasta intensywność fotosyntezy w obu podanych\ntemperaturach.\n1 p. - za sformułowanie prawidłowego wniosku dotyczącego wpływu natężenia światła\nna intensywność fotosyntezy\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wniosek odnoszący się tylko do jednej krzywej lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nW fazie fotosyntezy zależnej od światła dochodzi do syntezy składników siły asymilacyjnej,\nktóra jest niezbędna do przebiegu fazy niezależnej od światła.\nPoniżej zapisano niepełne równanie reakcji fazy fotosyntezy zależnej od światła.\nWpisz w wyznaczonym miejscu substraty tej reakcji oraz podkreśl wśród jej produktów\nskładniki siły asymilacyjnej.\nświatło\nATP + NADPH + H+ + ½ O2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu fazy fotosyntezy zależnej od światła\n(I.4.a.3)\nPoprawna odpowiedź:\nświatło\nATP + NADPH + H+ + ½ O2\n1 p. - za poprawne zapisanie wszystkich substratów reakcji fazy fotosyntezy zależnej\nod światła i podkreślenie wszystkich składników siły asymilacyjnej\n0 p. - za poprawne zapisanie substratów reakcji fazy fotosyntezy zależnej od światła przy\nniepoprawnym podkreśleniu składników siły asymilacyjnej, lub poprawne\npodkreślenie składników siły asymilacyjnej przy niepoprawnym zapisaniu substratów\nreakcji, lub obie części odpowiedzi niepoprawne","solution":"$\\ce{H2O + ADP + P_i + NADP+ ->[światło] ATP + NADPH + H+ + 1/2 O2}$","image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nPrzeprowadzono dwa doświadczenia z roślinami pomidora i tytoniu. W pierwszym\ndoświadczeniu (rys. 1) zaszczepiono łodygę tytoniu na podkładce z korzenia pomidora,\nw wyniku czego rozwinęły się normalne liście tytoniu, ale zupełnie pozbawione nikotyny.\nW drugim doświadczeniu (rys. 2) zaszczepiono łodygę pomidora na korzeniach tytoniu\ni zaobserwowano, że liście pomidora zawierały nikotynę.\nWyniki obu doświadczeń przedstawiono na rysunkach 1 i 2.\nNa podstawie: P. B. Weisz, Biologia ogólna, PWN, Warszawa 1977.\nNa podstawie wyników eksperymentu sformułuj wniosek dotyczący miejsca syntezy\nnikotyny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie wyników opisanego\neksperymentu (III.3.b)\nPoprawna odpowiedź:\nMiejscem syntezy (wytwarzania) nikotyny w roślinie tytoniu jest korzeń.\n1 p. - za sformułowanie prawidłowego wniosku dotyczącego miejsca syntezy nikotyny\nw roślinie tytoniu\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną","solution":"Miejscem syntezy (wytwarzania) nikotyny w roślinie tytoniu jest korzeń.","image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nPrzez wzrost należy rozumieć nieodwracalny przyrost ciała (jego objętości lub masy, liczby\nkomórek). W przypadku niektórych części roślin ich wzrost może odbywać się przez całe\nżycie - wzrost nieograniczony. Pewne części roślin przestają rosnąć po osiągnięciu\nokreślonych rozmiarów - wykazują wzrost ograniczony.\nPodaj przykład organu rośliny dwuliściennej, który może rosnąć przez całe życie rośliny\ni wyjaśnij, jaka cecha budowy umożliwia ten wzrost.\nPrzykład organu rośliny dwuliściennej\nWyjaśnienie\nliście tytoniu\nbez nikotyny\nliście pomidora\nz nikotyną\nkorzenie\npomidora\nkorzenie\ntytoniu\n1.\n2.\nPoziom rozszerzony\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie sposobu wzrostu roślin na wybranym\nprzykładzie organu roślinnego (I.1.c.9)\nPoprawna odpowiedź:\n przykład: łodyga / korzeń\nPrzykłady poprawnego wyjaśnienia:\n Łodygi / korzenie roślin dwuliściennych mają tkanki merystematyczne, np. merystemy\nwierzchołkowe łodyg, dzięki którym mogą rosnąć na długość przez całe życie.\n Łodygi / korzenie mają merystemy boczne, np. kambium i fellogen, dzięki którym mogą\nprzez całe życie rosnąć na grubość.\n1 p. - za podanie poprawnego przykładu organu rośliny dwuliściennej, wykazującego wzrost\nnieograniczony i poprawne przedstawienie cechy budowy umożliwiający ten wzrost\n0 p. - za podanie przykładu organu roślinnego bez przedstawienia cechy umożliwiającej\nwzrost nieograniczony, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nPrzeprowadzono doświadczenie, do którego przygotowano dwa zestawy doświadczalne:\nzestaw I - trzy świeżo odcięte liście kalarepy umieszczone w naczyniu z wodą\nzestaw II - trzy świeżo odcięte liście kalarepy umieszczone w naczyniu z roztworem\ncytokininy (kinetyny).\nOba zestawy umieszczono w ciemności. Po sześciu dniach stwierdzono, że liście kalarepy\numieszczone w naczyniu z wodą zżółkły a ich chloroplasty uległy degeneracji, natomiast\nliście umieszczone w roztworze cytokininy zachowały żywozieloną barwę i normalnie\nwykształcone chloroplasty.\nNa podstawie przedstawionego opisu sformułuj problem badawczy do tego doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego do opisanego\ndoświadczenia (III.1.a)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Wpływ cytokininy na proces starzenia się liści (kalarepy).\nH2O + ADP + Pi + NADP+\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n7\n Wpływ cytokininy na utrzymanie barwy liści (kalarepy).\n Czy cytokinina wpływa na rozpad chloroplastów (w komórkach liści kalarepy)?\n1 p. - za poprawne sformułowanie problemu badawczego dotyczącego wpływu cytokinin\nna funkcjonowanie liści roślin\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\n„Tlen, który bierze udział w procesie oddychania wewnątrzkomórkowego (utleniania\nglukozy) w komórkach zwierząt i człowieka, wraca do atmosfery jako składnik wydychanego\nCO2”.\nUzasadnij, że powyższe stwierdzenie nie jest prawdziwe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nTworzenie informacji\nUzasadnienie nieprawdziwości stwierdzenia, dotyczącego\noddychania wewnątrzkomórkowego (III.2.b)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Stwierdzenie to jest nieprawdziwe, ponieważ tlen w przebiegu łańcucha oddechowego\nłączy się z wodorem tworząc wodę.\n Stwierdzenie to jest nieprawdziwe, ponieważ cząsteczki CO2 uwalnianego przez\norganizm, powstają w procesie dekarboksylacji oksydacyjnej pirogronianu oraz\ndekarboksylacji kwasów trójkarboksylowych podczas cyklu Krebsa, więc atomy tlenu\nw nim zawarte pochodzą z glukozy (lub innych związków organicznych).\n1 p. - za poprawne uzasadnienie nieprawdziwości przedstawionego stwierdzenia\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nPodczas oddychania tlenowego w mitochondriach zachodzi tzw. reakcja pomostowa,\nw wyniku której powstaje acetylo-CoA.\nOkreśl miejsce przebiegu reakcji pomostowej w mitochondrium i rolę koenzymu A (CoA)\nw procesie oddychania tlenowego.\nMiejsce reakcji\nRola koenzymu A\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie etapu oddychania tlenowego zachodzącego\nw mitochondriach (I.4.a.1)\nPoprawna odpowiedź\n Miejsce reakcji: macierz (matrix) mitochondrialna\nRola koenzymu A:\n Koenzym A włącza do cyklu Krebsa grupę acetylową, powstałą w wyniku\ndekarboksylacji oksydacyjnej pirogronianu.\n1 p. - za poprawne określenie miejsca zachodzenia reakcji pomostowej w mitochondrium\ni roli koenzymu A w procesie oddychania tlenowego\n0 p. - za podanie miejsca zachodzenia reakcji pomostowej w mitochondrium bez określenia\nroli koenzymu A w procesie oddychania tlenowego lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono przemiany kwasu mlekowego powstającego w mięśniach\nw warunkach deficytu tlenowego.\nNa podstawie: H. Wisniewski, Biologia dla III klasy LO, Agmen, Warszawa 1998.\nKorzystając ze schematu, zaznacz dwa zdania zawierające błędne informacje.\nA. Powstający w mięśniach kwas mlekowy przenika do krwi i wraz z nią jest transportowany\ndo wątroby.\nB. Produktem oddychania beztlenowego (fermentacji) w wątrobie, może być kwas mlekowy.\nC. Proces syntezy glukozy z kwasu mlekowego jest jednym z przykładów glukoneogenezy.\nD. W wątrobie powstaje glukoza, która przez krew ponownie transportowana jest do mięśni,\ngdzie wykorzystywana jest jako substrat oddechowy.\nE. Kierunek transportu glukozy oraz kwasu mlekowego przez krew jest taki sam.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie na podstawie schematu procesów związanych\nz oddychaniem beztlenowym, zachodzących w mięśniach\ni wątrobie (I.4.a.4.P)\nPoprawna odpowiedź:\nB. / Produktem oddychania beztlenowego (fermentacji) w wątrobie może być kwas\nmlekowy.\nE. / Kierunek transportu glukozy oraz kwasu mlekowego we krwi jest taki sam.\n2 p. - za poprawne zaznaczenie dwóch zdań zawierających błędne informacje\n1 p. - za poprawne zaznaczenie jednego (z dwóch) zdania zawierającego błędną informację\n0 p. - za zaznaczenie dwóch zdań niewłaściwych lub zaznaczenie więcej niż dwóch zdań\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n8","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nSok żołądkowy człowieka ma pH zwykle w granicach 2-3, które jest zabójcze dla bakterii\ntrafiających do żołądka wraz z pokarmem. Okazało się, że bakterie Helicobacter pylori\nsą oporne na działanie kwasu żołądkowego. Wytwarzają one ogromne ilości enzymu ureazy,\nktóry rozkłada powszechnie występujący w organizmie człowieka mocznik i uwalnia\namoniak. Amoniak z kolei wiąże kationy wodorowe (tworząc jony NH4\n+) i zobojętnia\nśrodowisko wokół bakterii.\nWyjaśnij znaczenie opisanego procesu dla przeżycia bakterii Helicobacter pylori\nw żołądku.\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie czynności życiowych bakterii (I.1.a.9)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nZobojętnienie środowiska wokół bakterii powoduje, że nie dochodzi do trawienia bakterii /\nnie dochodzi do niszczenia bakterii przez niskie pH soku żołądkowego.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie znaczenia zobojętniania odczynu środowiska dla przeżycia\nbakterii, uwzględniające wpływ odczynu środowiska na aktywność enzymów\nw żołądku lub wpływ zobojętniania na pH środowiska bakterii\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nPod koniec lat osiemdziesiątych XX w. w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono\neksperyment dotyczący wpływu sposobu odżywiania się na rozwój choroby wieńcowej.\nW eksperymencie wzięły udział osoby z zaawansowaną chorobą niedokrwienną serca.\nPodzielono je na dwie grupy:\ngrupa I - stosowała dietę roślinną o bardzo niskiej zawartości tłuszczu\ngrupa II - stosowała dietę zalecaną przez lekarzy dla osób z chorobą wieńcową.\nPo roku trwania eksperymentu okazało się, że stan zdrowia osób z drugiej grupy nie polepszył\nsię - miażdżyca postępowała. U 80% osób z pierwszej grupy, poziom cholesterolu wyraźnie\nsię obniżył i nastąpiło częściowe cofnięcie się zmian miażdżycowych. W roku 2010 ten\nprogram leczenia chorych zyskał aprobatę amerykańskiego departamentu zdrowia i jest\nrefundowany, jako jedna z form leczenia pacjentów z niedokrwienną chorobą\nserca - kandydatów do wszczepienia by-passów, oraz dla pacjentów po zawale serca.\na) Podaj, która z opisanych grup chorych w tym eksperymencie to grupa kontrolna.\nb) Sformułuj wniosek wynikający z tego eksperymentu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie grupy kontrolnej w przeprowadzonym\neksperymencie na podstawie jego opisu (III.1.a.P)\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa II\n1 p. - za poprawne podanie grupy kontrolnej w opisanym eksperymencie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie wyników\nprzeprowadzonego eksperymentu (III.3.b.P)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Niskotłuszczowa dieta roślinna jest skuteczniejsza w leczeniu miażdżycy od diety\nstandardowej, zalecanej przez lekarzy.\n Dieta roślinna o niższej, niż dieta standardowa, zawartości tłuszczu powinna być polecana\nprzez lekarzy jako forma terapii miażdżycy.\n1 p. - za sformułowanie poprawnego wniosku dotyczącego diety stosowanej w leczeniu\nosób z chorobą serca, uwzględniającego porównanie diety standardowej i diety\nroślinnej\n0 p. - za wniosek ogólny, który nie odnosi się do porównania obu rodzajów diet\nlub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nWiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że są nosicielami HCV - wirusa powodującego\nwirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW typu C). Każdego roku rośnie liczba nosicieli\nwirusa, rośnie też zagrożenie epidemiologiczne. Wirus ten przenosi się podczas kontaktu krwi\nosoby zdrowej z krwią nosiciela.\nSformułuj dwa zalecenia, które zmniejszają ryzyko zakażenia wirusem HCV podczas\nzabiegów medycznych.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nTworzenie informacji\nOkreślenie, możliwych do realizacji, sposobów działania\nzmniejszających ryzyko zakażenia się wirusem HCV (III.1.a.P)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Praca w rękawiczkach jednorazowego użytku.\n Zmiana rękawiczek przy każdym kontakcie lekarza lub pielęgniarki z pacjentem.\n Stosowanie sprzętu jednorazowego użytku.\n Właściwa sterylizacja i dezynfekcja sprzętu medycznego wielokrotnego użytku.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n9\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych zaleceń zmniejszających ryzyko zakażenia się wirusem\nHCV podczas zabiegów medycznych\n1 p. - za podanie jednego (z dwóch) zalecenia zmniejszającego ryzyko zakażenia się\nwirusem HCV podczas zabiegów medycznych\n0 p. - za podanie dwóch zaleceń nieprawidłowych","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nUkład nerwowy człowieka zużywa około 25% wytwarzanej w organizmie energii, a masa\ntego układu stanowi 1-2% masy ciała, co oznacza, że zapotrzebowanie na energię tkanki\nnerwowej jest znacznie większe niż innych tkanek.\nPodaj dwa przykłady procesów zachodzących w neuronie, które wymagają nakładu\nenergii (ATP).\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie na przykładach procesów zachodzących\nw neuronie, wymagających nakładu energii (I.4.a.5.P)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Polaryzacja (i repolaryzacja) błony neuronu.\n Aktywny transportu jonów Na+ (na zewnątrz komórki neuronu) a jonów K+(do wnętrza\nneuronu) w celu utrzymania polaryzacji błony komórkowej.\n Utrzymanie gradientu stężenia jonów po obu stronach błony komórkowej neuronu.\n2 p. - za podanie dwóch prawidłowych przykładów procesów zachodzących w neuronie,\nktóre wymagają nakładu energii\n1 p. - za podanie jednego (z dwóch) prawidłowego przykładu procesu zachodzącego\nw neuronie, który wymaga nakładu energii\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (3 pkt)\nOko i ucho są narządami zmysłów, które są zdolne do odbierania sygnałów ze środowiska\nzewnętrznego i przetwarzania ich w impulsy pobudzające układ nerwowy. Różnią się\nrodzajem odbieranych bodźców i sposobem ich przetwarzania.\nUzupełnij tabelę, w której zestawiono cechy tych narządów.\nNarząd\nCecha\nUcho\nOko\nRodzaj odbieranego\nbodźca\nKomórki odbierające\nbodziec (receptorowe)\nStruktura, w której\nwystępują komórki\nreceptorowe","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-3)\nWiadomości i rozumienie\nPorównanie budowy oraz funkcjonowania oka i ucha (I.2.b.2.P)\nPoprawna odpowiedź:\nNarząd\nCecha\nUcho\nOko\nRodzaj odbieranego\nbodźca\ndźwięk / fala mechaniczna\nświatło/ fala\nelektromagnetyczna\nKomórki odbierające\nbodziec (receptorowe)\nkomórki rzęsate / komórki\nwłoskowate / komórki\nreceptorowe w narządzie\nspiralnym (Cortiego)\nczopki i pręciki / komórki\nsiatkówki\nStruktura, w której\nwystępują komórki\nreceptorowe\nnarząd Cortiego/ ślimak / kanał\nślimaka\nsiatkówka\n3 p. - za poprawne porównanie wszystkich trzech cech oka i ucha\n2 p. - za poprawne porównanie dwóch cech wskazanych narządów\n1 p. - za poprawne porównanie jednej cechy wskazanych narządów\n0 p. - za odpowiedź całkowicie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nW skład białek osłonki niektórych bakteriofagów wchodzi siarka. Komórka bakteryjna została\nzainfekowana fagami, którym wcześniej wbudowano w białka osłonek radioaktywne izotopy\nsiarki.\nOkreśl, czy w osłonkach białkowych fagów, które zostaną namnożone w opisanej komórce\nbakteryjnej, będą występowały radioaktywne izotopy siarki. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych w tekście informacji\ndotyczących budowy i funkcjonowania wirusów (III.2.a)\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n10\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Osłonki białkowe tych fagów nie będą posiadały izotopów siarki, ponieważ izotopy siarki\nznajdują się w osłonce (kapsydzie) faga, która nie wnika do komórki bakteryjnej, a cały\nmateriał do budowy nowych fagów pochodzi z komórki gospodarza.\n Osłonki białkowe tych fagów nie będą posiadały izotopów siarki, ponieważ białkowe\nosłonki (kapsydy) nowych fagów syntetyzowane są wyłącznie z aminokwasów komórki\nbakteryjnej.\n1 p. - za stwierdzenie, że nowe fagi nie będą posiadały izotopów siarki oraz prawidłowe\nuzasadnienie\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. stwierdzenie, że nowe fagi nie będą posiadały izotopów\nsiarki bez uzasadnienia stwierdzenia lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nTkanka tłuszczowa brunatna jest tkanką charakterystyczną dla ssaków. U ssaków\nzapadających w sen zimowy nagromadzenie tej tkanki znajduje się w okolicy łopatek lub\nobojczyków. Różni się ona od zwyczajnej (żółtej) tkanki tłuszczowej bardzo obfitym\nunaczynieniem oraz dużą liczbą mitochondriów w komórkach (stąd jej brunatna barwa).\nGłówną funkcją tkanki tłuszczowej brunatnej jest szybkie wytworzenie ciepła podczas\nprzebudzenia ze stanu hibernacji.\nWykaż za pomocą dwóch argumentów związek budowy tkanki tłuszczowej brunatnej\nz funkcją pełnioną przez tę tkankę.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie zależności między budową tkanki tłuszczowej\nbrunatnej u ssaków a jej funkcją (I.3.b.2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n1. Tkanka brunatna jest obficie unaczyniona, dzięki czemu w dużej ilości dostarczany jest\ntlen do mitochondriów i może być wytwarzana duża ilość energii cieplnej, niezbędnej\ndo szybkiego podniesienia temperatury, obniżonej na czas odrętwienia.\n2. Tkanka tłuszczowa posiada dużą ilość mitochondriów, w których zachodzi oddychanie\ntlenowe i może powstać duża ilość energii cieplnej, niezbędnej do szybkiego podniesienia\ntemperatury, obniżonej na czas odrętwienia.\n2 p. - za poprawne wykazanie związku budowy tkanki tłuszczowej brunatnej z pełnioną\nfunkcją, uwzględniające rolę naczyń krwionośnych w transporcie tlenu niezbędnego\ndo wytwarzania energii cieplnej oraz dużą liczbę mitochondriów jako centrów\nwytwarzających energię\n1 p. - za wykazanie związku budowy tkanki tłuszczowej brunatnej z pełnioną funkcją,\nuwzględniające albo rolę naczyń krwionośnych w transporcie tlenu niezbędnego\ndo wytwarzania energii cieplnej albo dużą liczbę mitochondriów jako centrów\nwytwarzających energię\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, która nie odnosi się do roli naczyń krwionośnych lub\nznaczenia dużej liczby mitochondriów","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono mechanizm regulacji ciśnienia osmotycznego krwi ssaka. Do\ndziałania tego i innych mechanizmów homeostatycznych niezbędne są trzy podstawowe\nelementy:\n1. receptor 2. centrum kontrolujące 3. efektor.\nNa podstawie: A. Mackenzie, Ekologia. Krótkie wykłady., Warszawa, 2005.\na) W wyznaczone na schemacie miejsca A i B, wpisz numery wszystkich określających\nje elementów, wybranych spośród wyżej wymienionych (1-3).\nc) Podaj nazwę przedstawionego mechanizmu regulacji ciśnienia osmotycznego krwi.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie schematu przedstawiającego mechanizm regulacji\nciśnienia osmotycznego krwi ssaka (II.3.a.)\nPoprawna odpowiedź:\nA - 1 i 2; B - 3.\n1 p. - za poprawne wpisanie na schemacie numerów wszystkich elementów określających\nmiejsca A i B\n0 p. - za wpisanie na schemacie numerów elementów określających tylko miejsce A lub\nmiejsce B, lub odpowiedź całkowicie niepoprawną\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n11\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie zasady działania mechanizmu przedstawionego\nna schemacie (I.4.a.10)\nPoprawna odpowiedź:\nsprzężenie zwrotne ujemne (i dodatnie)\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy mechanizmu przedstawionego na schemacie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nOdzyskiwanie wody z moczu pierwotnego w nerkach ssaków odbywa się w pętli nefronu\n(pętli Henlego). Ssaki pustynne, np. szczuroskoczki, wydalają bardzo zagęszczony mocz.\nZagęszczony mocz wydalają również ssaki morskie. Natomiast bobry, spędzające większość\nżycia w wodzie słodkiej, wydalają duże ilości bardzo rozcieńczonego moczu.\nPodaj, które z wymienionych zwierząt mają długie pętle nefronu, i wyjaśnij, jakie to ma\nznaczenie przystosowawcze dla każdego z nich.\nPoziom rozszerzony\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie adaptacji różnych zwierząt do odmiennych\nśrodowisk życia na przykładzie procesu wydalania (III.2.b)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nDługie pętle nefronów występują:\n u szczuroskoczków (ssaków pustynnych), które ze względu na brak wody w środowisku\nmuszą oszczędzać wodę / muszą zatrzymywać wodę w organizmie.\n u saków morskich, które zabezpieczają się przed nadmierną utratą wody z organizmu,\nspowodowaną wyższym stężeniem soli w środowisku niż w organizmie.\n2 p. - za poprawny wybór wszystkich podanych zwierząt mających długie pętle nefronu:\nszczuroskoczków (ssaków pustynnych) i ssaków morskich oraz poprawne\nwyjaśnienie przystosowawczego znaczenia tej cechy dla każdego z nich\n1 p. - za poprawny wybór jednego z podanych zwierząt mających długie pętle nefronu\nszczuroskoczków (ssaków pustynnych) albo ssaków morskich oraz poprawne\nwyjaśnienie znaczenia tej cechy dla tego zwierzęcia\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór ssaka mającego długie pętle nefronu bez\nwyjaśnienia ich znaczenia lub odpowiedź całkowicie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nPoniżej przedstawiono wybrane cechy budowy i fizjologii ptaków.\nA. W szkielecie większości występują kości pneumatyczne - wypełnione powietrzem.\nB. Pas barkowy składa się z trzech par kości: kruczej, łopatki i obojczyka.\nC. Płuca są rureczkowate (kapilarne) o dużej powierzchni wymiany gazowej.\nD. Mózgowie odznacza się dobrze rozwiniętym kresomózgowiem i móżdżkiem.\nE. Jaja charakteryzują się dużą ilością żółtka i mocną skorupką.\nF. Serce jest czterodziałowe zbudowane z dwóch przedsionków i dwóch komór.\nG. Podczas rozwoju zarodka wykształcane są błony płodowe: owodnia, omocznia, kosmówka.\nH. W układzie wydalniczym brak pęcherza moczowego.\nI. Mają wysokie tempo przemian metabolicznych.\nSpośród wymienionych cech wybierz i zapisz oznaczenia literowe:\na) trzech, które są wspólne dla ptaków i gadów\nb) trzech, które są przystosowaniem ptaków do lotu","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie budowy i fizjologii ptaków - wskazanie\ncech wspólnych dla ptaków i gadów (I.1.a.9)\nPoprawna odpowiedź:\n B. / Pas barkowy składa się z trzech par kości: kruczej, łopatki i obojczyka.\n E. / Jaja charakteryzują się dużą ilością żółtka i mocną skorupką.\n G. / Podczas rozwoju zarodka wytwarzane są błony płodowe: owodnia, omocznia,\nkosmówka.\n1 p. - za poprawne podanie oznaczeń literowych trzech cech wspólnych dla ptaków i gadów\n0 p. - za podanie poprawnych oznaczeń literowych dwóch lub jednej cechy wspólnej dla\nptaków i gadów, lub więcej niż trzech cech, lub odpowiedź całkowicie niepoprawną\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie budowy i fizjologii ptaków - wskazanie\ncech stanowiących przystosowanie do lotu (I.3.a.9)\nPoprawna odpowiedź:\n A. / W szkielecie większości występują kości pneumatyczne - wypełnione powietrzem.\n C. / Płuca są rureczkowate (kapilarne) o dużej powierzchni wymiany gazowej.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n12\n I. / Mają wysokie tempo przemian metabolicznych.\n H. / Brak pęcherza moczowego.\n1 p. - za poprawne podanie oznaczeń literowych trzech cech stanowiących przystosowanie\nptaków do lotu\n0 p. - za podanie poprawnych oznaczeń literowych dwóch lub jednej cechy stanowiącej\nprzystosowanie ptaków do lotu, lub więcej niż trzech cech, lub odpowiedź całkowicie\nniepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nObserwowana wśród osobników jednego gatunku zmienność fenotypowa może mieć podłoże\nm.in. genetyczne i wynikać z procesów rekombinacyjnych (zmienność rekombinacyjna) lub\npojawiających się w genomie mutacji (zmienność mutacyjna). Mutacje mogą zachodzić\nw komórkach somatycznych lub w komórkach macierzystych gamet.\na) Podaj\ndwa\nprzykłady\nmechanizmów,\ndzięki\nktórym\nzachodzi\nzmienność\nrekombinacyjna.\n1\n2\nb) Podaj, która z wymienionych w tekście mutacji nie jest dziedziczona przez\npotomstwo zwierząt. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie mechanizmów zmienności rekombinacyjnej\n(I.4.b.24)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n crossing-over\n niezależna segregacja chromosomów podczas mejozy\n losowe łączenie się gamet\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych przykładów mechanizmów, dzięki którym zachodzi\nzmienność rekombinacyjna\n0 p. - za podanie jednego przykładu mechanizmu, dzięki któremu zachodzi zmienność\nrekombinacyjna, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie i uzasadnienie typu mutacji wymienionej\nw tekście, która nie jest dziedziczona przez potomstwo\n(I.4.b.24)\nPrzykład poprawnych odpowiedzi:\nMutacja somatyczna, ponieważ:\n dziedziczeniu podlegają tylko cechy zapisane w genotypie gamet.\n powstającemu organizmowi cechy mogą być przekazane tylko przez gamety\n(rodzicielskie).\n1 p. - za poprawny wybór mutacji, która nie jest dziedziczona i poprawne jej uzasadnienie\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. poprawny wybór mutacji bez jej uzasadnienia lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nGenom to całkowity DNA komórki.\nPodaj nazwy struktur komórkowych, w których znajdują się cząsteczki DNA składające\nsię na całkowity genom komórki somatycznej:\nroślinnej\nzwierzęcej\nPoziom rozszerzony\n13","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie całkowitego genomu komórki somatycznej roślinnej\ni komórki zwierzęcej (I.1.a.7)\nPoprawna odpowiedź:\n Genom komórki roślinnej: jądro komórkowe, mitochondria, chloroplasty (plastydy)\n Genom komórki zwierzęcej: jądro komórkowe, mitochondria\n1 p. - za poprawne podanie struktur, w których znajduje się DNA składający się na genom\nkomórki somatycznej roślinnej i komórki zwierzęcej\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. poprawne podanie składu genomu komórki roślinnej lub\nkomórki zwierzęcej, lub odpowiedź niepoprawną w obu częściach polecenia\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n13","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nPoniżej przedstawiono genotyp pewnej osoby ustalony dla trzech dziedziczących się\nniezależnie, jednogenowych cech.\nAa BB XdY\na) Zapisz wszystkie możliwe genotypy gamet, jakie wytworzy ten osobnik.\nb) Zaznacz właściwą odpowiedź.\nJeżeli allel (d) warunkuje ujawnienie się choroby recesywnej sprzężonej z płcią, to badany\nosobnik pod względem tej cechy jest:\nA. zdrowy, B. chory, C. nosicielem tej choroby.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech u człowieka -\nzapisanie możliwych genotypów gamet badanego osobnika\n(III.2.c)\nPoprawna odpowiedź:\nABY, ABXd , aBY, aBXd\n1 p. - za poprawne zapisanie wszystkich czterech możliwych genotypów badanego osobnika\n0 p. - za niepoprawne zapisanie nawet jednego genotypu\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech u człowieka -\nokreślenie fenotypu badanego osobnika (III.2.c)\nPoprawna odpowiedź:\nB. / chory\n1 p. - za zaznaczenie odpowiedzi określającej fenotyp badanego osobnika, zgodnej\nz warunkami podanymi w poleceniu\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nMukowiscydoza jest chorobą genetyczną wywoływaną przez autosomalny allel recesywny (a).\nDwie pary małżeńskie poddały się badaniu genetycznemu na obecność alleli warunkujących\ntę chorobę. W wyniku badania ustalono następujące genotypy:\nI para: mężczyzna - Aa, kobieta - AA\nII para: mężczyzna - Aa, kobieta - Aa\nOkreśl, której parze, może urodzić się dziecko chore na mukowiscydozę. Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania genetycznego dotyczącego dziedziczenia\nmukowiscydozy - określenie i uzasadnienie\nprawdopodobieństwa urodzenia się dziecka chorego (III.2.c)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Chore na mukowiscydozę dziecko może urodzić się parze II, ponieważ tylko w tym\nprzypadku, w potomstwie jedno z dzieci będzie homozygotą recesywną.\n Chore na mukowiscydozę dziecko może urodzić się parze II, ponieważ tylko w tym\nprzypadku oboje rodzice posiadają allel recesywny (a) i w potomstwie pojawi się\nhomozygota recesywna.\n1 p. - za\npoprawne\nokreślenie\npary,\nktórej\nmoże\nurodzić\nsię\ndziecko\nchore\nna mukowiscydozę, i uzasadnienie tego przypadku\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. określenie pary, której może urodzić się dziecko chore\nna mukowiscydozę bez uzasadnienia lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nChromosom Y u człowieka zawiera niewiele, bo zaledwie kilkadziesiąt genów. Jeden z nich,\ntzw. gen SRY, jest umieszczony na krótszym ramieniu chromosomu. O istotnej roli tego genu\nświadczą następujące fakty:\nI - U osób o genotypie XX, u których na jednym z chromosomów X występuje fragment\nkrótszego ramienia chromosomu Y z genem SRY (na skutek translokacji), obserwuje się\nwykształcenie jąder i innych cech charakterystycznych dla płci męskiej.\nII - Znane są też przypadki osób o genotypie XY z delecją fragmentu chromosomu Y\nz genem SRY - fenotypowo są to kobiety.\nNatomiast, na dłuższym ramieniu chromosomu Y znajdują się geny, których produkty\nodgrywają istotną rolę w spermatogenezie.\na) Określ rolę genu SRY w rozwoju zarodkowym człowieka.\nb) Podaj, czy osoby opisane w przypadku I są płodne, czy bezpłodne. Odpowiedź\nuzasadnij.\nPoziom rozszerzony\n14","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie faktów przedstawionych w tekście,\ndotyczących genu SRY - określenie roli tego genu w rozwoju\nzarodkowym człowieka (III.2.b)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\nGen SRY wpływa na ujawnianie się fenotypowych cech męskich / warunkuje płeć męską.\n1 p. - za poprawne określenie roli genu SRY w rozwoju zarodkowym człowieka\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n14\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie faktów przedstawionych w tekście,\ndotyczących genu SRY - ustalenie i uzasadnienie bezpłodności\nosób o opisanym genotypie (III.2.b)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nOsoby opisane w przypadku I są bezpłodne, ponieważ nie mają genów z dłuższego ramienia\nchromosomu Y, które warunkują proces spermatogenezy.\n1 p. - za podanie, że wskazane osoby są bezpłodne i poprawne uzasadnienie bezpłodności\n0 p. - za podanie, że są to osoby bezpłodne bez uzasadnienia lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nKomórki pluripotentne to komórki, które mogą dać początek każdemu typowi komórek\ndorosłego organizmu. W 2006 r. otrzymano indukowane komórki macierzyste (iPSC) myszy.\nDokonano tego w następujący sposób: do komórek somatycznych myszy wprowadzono\ncztery geny, które są aktywne tylko w zarodku. W wyniku eksperymentu uzyskano komórki\nreprogramowane\no\nwłaściwościach\nkomórek\nmacierzystych,\nktóre\nwprowadzone\ndo organizmu myszy mogą różnicować się na wiele różnych typów komórek.\nNa podstawie: K. Hochedlinger, Lekarstwo z wnętrza ciała, Świat nauki nr 6, 2010.\nNa podstawie tekstu oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących możliwości zastosowania\npluripotentnych komórek reprogramowanych w medycynie. Wpisz w odpowiednie\nmiejsca tabeli literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli stwierdzenie\njest fałszywe.\nP/F\n1.\nUzyskane w ten sposób komórki reprogramowane (iPSC) myszy mogą być\nwykorzystane w przeszczepach u chorego człowieka.\n2.\nHodowla iPSC pacjenta i przekształcenie ich w uszkodzony rodzaj tkanki\npozwoli na badanie w tych komórkach rozwoju choroby i reakcji na stosowane\nlekarstwa.\n3.\nUzyskane iPSC od chorego pacjenta mogą być przekształcone w zdrowe\nkomórki, które można wszczepić do jego organizmu, by otrzymać prawidłowo\nrozwijające się tkanki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nTworzenie informacji\nOdniesienie się do stwierdzeń, dotyczących możliwości\nzastosowania w medycynie komórek reprogramowanych\n(iPSC) (III.2.b)\nPoprawna odpowiedź:\n1. - F, 2 - P, 3. - P\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich stwierdzeń, dotyczących możliwości zastosowania\niPSC w medycynie\n0 p. - za niepoprawną ocenę jednego lub dwóch, lub wszystkich stwierdzeń","solution":"1. – F, 2 – P, 3. – P","image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"32","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (2 pkt)\nW latach 90. ubiegłego wieku oznaczono sekwencję ponad 10 000 par zasad DNA\npseudogenu\nhemoglobiny\n(niefunkcyjny\nodcinek\nDNA\nbędący\nduplikatem\ngenu\nhemoglobiny), który wcześnie pojawił się w ewolucji naczelnych.\nW tabeli przedstawiono różnice (w %) miedzy sekwencjami nukleotydowymi pseudogenu\nhemoglobiny orangutana (Pongo), goryla (Gorilla), szympansa (Pan) i człowieka (Homo).\nHominidy\nGorilla\nPan\nHomo\nOrangutan (Pongo)\n3,39\n3,42\n3,30\nGoryl (Gorilla)\n1,82\n1,69\nSzympans (Pan)\n1,56\nUstal, który z rodzajów hominidów jest najbliżej spokrewniony z szympansem (Pan),\na który z nim spokrewniony jest najdalej, i uzupełnij zdanie poniżej. Odpowiedź\nuzasadnij.\nNajbliżej spokrewniony z szympansem (Pan)) jest , a najdalej\nz nim spokrewniony jest\nUzasadnienie\nPoziom rozszerzony\n15","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-2)\nTworzenie informacji\nNa podstawie przedstawionych danych ustalenie i uzasadnienie\npokrewieństwa między hominidami (III.2.b)\nPoprawna odpowiedź:\n kolejność: człowiek (Homo), orangutan (Pongo)\n Różnice między sekwencjami nukleotydowymi szympansa (Pan) a człowieka (Homo) są\nnajmniejsze (mają najwięcej identycznych sekwencji nukleotydów w pseudogenie\nhemoglobiny), natomiast między szympansem (Pan) i orangutanem (Pongo) różnice\nmiędzy sekwencjami nukleotydowymi pseudogenu są największe (mają najmniej\nidentycznych sekwencji nukleotydów).\n1 p. - za poprawny wybór hominida najbliżej i najdalej genetycznie spokrewnionego\nz szympansem oraz poprawne uzasadnienie uwzględniające porównanie hominidów\n0 p. - za poprawny wybór hominidów i brak uzasadnienia lub nieprawidłowe uzasadnienie,\nlub odpowiedź całkowicie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (3 pkt)\nPrzy ocenie stanu zanieczyszczenia wód podziemnych azotanami stosuje się następujące\nnormy:\n- Za wody zanieczyszczone uznaje się wody podziemne, w których zawartość azotanów\nwynosi powyżej 50 mg\n3\n3\nNO / dm\n\n- Za wody zagrożone zanieczyszczeniem uznaje się wody podziemne, w których zawartość\nazotanów wynosi 40 - 50 mg\n3\n3\nNO / dm\n\ni wykazuje tendencję wzrostową.\nNa wykresie przedstawiono zanieczyszczenia wód podziemnych azotanami w trzech\nwybranych punktach krajowej sieci monitoringu w latach 1999-2004.\nNa podstawie: www.krakow.pios.gov.pl/raport04.\na) Korzystając z danych przedstawionych na wykresie, podaj:\n1. numer stanowiska, na którym woda podziemna była zanieczyszczona azotanami\nprzez cały okres prowadzenia monitoringu\n2. numer stanowiska, w którym w latach 2002-2003 nie wystąpiło ani zanieczyszczenie,\nani nawet zagrożenie zanieczyszczeniem azotanami.\nb) Podaj przykład możliwego źródła zanieczyszczenia wód podziemnych azotanami\ni zaproponuj odpowiednie działanie, które ograniczyłoby to zanieczyszczenie wód.\nPoziom rozszerzony\n16","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-3)\na) (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie z wykresu informacji dotyczących\nzanieczyszczenia azotanami wód podziemnych (II.1.b.)\nPoprawna odpowiedź:\n1 - II, 2 - III\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n15\n2 p. - za poprawne odczytanie z wykresu numeru stanowiska, na którym przez cały okres\nmonitoringu notowano zanieczyszczenie wód podziemnych azotanami (1.) oraz\npoprawne odczytanie numeru stanowiska, na którym we wskazanych latach takie\nzanieczyszczenie wód nie występowało (2.)\n1 p. - za poprawne odczytanie z wykresu numeru stanowiska 1. lub za poprawne odczytanie\nnumeru stanowiska 2.\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną w części 1. i w części 2.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działań ograniczających zanieczyszczenia\nśrodowiska azotanami (III.1.b)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Zbyt wysokie nawożenie pól uprawnych - ograniczenie nawożenia, zwłaszcza nawozami\nsztucznymi.\n Ścieki komunalne z gospodarstw domowych / nieszczelne szamba - zakładanie\noczyszczalni przydomowych lub budowa kanalizacji i wspólne odprowadzanie ścieków\ndo większych oczyszczalni.\n Ścieki przemysłowe - zmiana technologii i przejście na obieg zamknięty lub budowa\noczyszczalni przy zakładach przemysłowych\n1 p. - za poprawne podanie jednego źródła zanieczyszczenia wód podziemnych azotanami\ni poprawne podanie sposobu ograniczenia tego zanieczyszczenia środowiska\n0 p. - za podanie źródła zanieczyszczenia wód azotanami bez podania działania lub podanie\ndziałania bez wskazania źródła, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nSpośród poniższych stwierdzeń zaznacz dwa, które są prawdziwe.\nA. Granice tolerancji organizmu są stałe bez względu na etap jego rozwoju.\nB. Zakres tolerancji i optimum rozwoju organizmów należących do tego samego gatunku są\nniezależne od ich rozmieszczenia geograficznego.\nC. Tolerancja względem określonego czynnika może ulec zmianie w wyniku zmiany\nnatężenia pozostałych czynników ekologicznych.\nD. Efekt jednoczesnego działania na organizm kilku czynników może być silniejszy niż\nsuma efektów tych czynników działających na organizm osobno.\nE. Brak jest jakichkolwiek różnic tolerancji względem tego samego czynnika u osobników\nodmiennej płci.","answer":"C, D","answer_text":"Zadanie 34. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nSelekcjonowanie informacji dotyczących zakresu tolerancji\norganizmów względem czynników środowiska (II.3.b)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n C. / Tolerancja względem określonego czynnika może ulec zmianie w wyniku zmiany\nnatężenia pozostałych czynników ekologicznych.\n D. / Efekt jednoczesnego działania na organizm kilku czynników może być silniejszy niż\nsuma efektów tych czynników działających na organizm osobno.\n2 p. - za poprawne zaznaczenie dwóch prawdziwych stwierdzeń dotyczących zakresu\ntolerancji organizmów\n1 p. - za poprawne zaznaczenie jednego prawdziwego stwierdzenia dotyczącego zakresu\ntolerancji organizmów\n0 p. - za zaznaczenie dwóch stwierdzeń nieprawidłowych lub zaznaczenie więcej niż dwóch\nstwierdzeń\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n16","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"35","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2012,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (3pkt)\nJednym z największych problemów w walce z owadami szkodliwymi dla człowieka jest\nnabywanie przez nie odporności na insektycydy. Jeżeli w obrębie dużej populacji takiego\ngatunku owada, którą poddano działaniu pestycydów, znajdzie się pewna liczba genotypów\nniezwykle odpornych, to odporność na działanie danego pestycydu w tej populacji\nrozprzestrzenia się, szczególnie wtedy, gdy większość populacji poddano opryskom,\na stosowanie pestycydu regularnie powtarzano. Może również dojść do rozszerzenia\nodporności tych owadów także na inne insektycydy, jeżeli ich sposób działania jest podobny.\nDlatego też coraz częściej stosuje się metody biologicznej walki z owadami szkodliwymi.\na) Wyjaśnij, dlaczego w opisanej populacji szkodliwego owada odporność gwałtownie\nsię rozprzestrzenia, mimo że opryski insektycydami obejmują prawie całą populację\ni są stosowane regularnie.\nb) Przedstaw dwa przykłady różnych metod biologicznej walki z owadami szkodliwymi\ndla człowieka.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n17\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie na podstawie informacji w tekście przyczyny\nrozprzestrzeniania się odporności owadów na insektycydy\n(III.2.a)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n Objęcie opryskiem prawie całej populacji powoduje, że osobniki wrażliwe giną,\nnatomiast przetrwają przede wszystkim osobniki odporne na insektycydy, które przekażą\ntę cechę potomstwu i wśród ich potomstwa będzie więcej osobników odpornych.\nWielokrotnie stosowanie insektycydu powoduje, że w każdym następnym pokoleniu\nbędzie coraz więcej osobników odpornych.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające przetrwanie osobników odpornych i udział\nich potomstwa w rozprzestrzenianiu się odporności na insektycydy\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz ochrony środowiska - podanie\nprzykładów biologicznych metod zwalczania owadów\nszkodliwych dla człowieka (III.1.b)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n Wprowadzenie na teren występowania szkodników ich naturalnego wroga, który\nzmniejszy liczebność szkodników (np. nicienie, kruszynek, owady drapieżne, ptaki).\n Wprowadzenie na teren występowania szkodnika patogenów, np. bakterii lub grzybów,\nktóre wywoływałby choroby lub śmierć owadów szkodliwych, ograniczając w ten sposób\nich liczebność.\n Uwalnianie do środowiska (otrzymanych) sterylnych osobników, np. sterylnych samców,\nco prowadzi do zmniejszenia rozrodczości/ liczebności owadów szkodliwych.\n Wprowadzenie zmodyfikowanych genetycznie roślin wytwarzających toksynę, która\nchroni te rośliny przed owadami szkodliwymi dla roślin.\n2 p. - za poprawne przedstawienie dwóch przykładów skutecznej metody walki biologicznej\nz owadami szkodliwymi dla człowieka\n1 p. - za poprawne przedstawienie jednego przykładu skutecznej metody walki biologicznej\nz owadami szkodliwymi dla człowieka\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną","solution":null,"image":"img/biologia-2012-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2012 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}