{"paper":{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/biologia-2013-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2013-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":29,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (3 pkt)\nMitochondria to centra energetyczne komórki. Ich liczba w komórkach różnych tkanek jest\nróżna. W pojedynczej komórce organizmu człowieka przeciętnie występuje od kilkuset\ndo kilku tysięcy mitochondriów, np. w komórkach wątroby jest ich około 1000-2000.\na) Wyjaśnij, dlaczego mitochondria nazywa się „centrami energetycznymi komórki”.\nb) Określ, od czego zależy liczba mitochondriów w komórce.\nc) Uzasadnij, że brak mitochondriów w erytrocytach jest przystosowaniem budowy\ntych komórek do transportu tlenu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-3)\na) (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji mitochondriów w komórce (I.1.c.1)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nW mitochondriach\nwytwarzana jest energia w postaci ATP / energia biologicznie użyteczna / energia /\n(niezbędna do funkcjonowania komórki).\nzachodzi synteza ATP z energii uwalnianej podczas utleniania związków organicznych.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie podanego określenia mitochondriów, uwzględniające funkcję\nmitochondriów, czyli wytwarzanie energii\n0 p. - za odpowiedź nieodnoszącą się do wytwarzania energii w tych organellach lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną, np. odnoszącą się do magazynowania energii,\nlub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie związku między liczbą mitochondriów\na zapotrzebowaniem energetycznym komórki (I.2.a.1)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nLiczba mitochondriów zależy od\nzapotrzebowania komórki / tkanki na energię (im większe zapotrzebowanie komórki\nna energię, tym mitochondria są liczniejsze).\nod funkcji komórki, np. praca komórek mięśniowych.\nod aktywności metabolicznej / intensywności metabolizmu komórki.\n1 p. - za poprawne określenie związku pomiędzy liczbą mitochondriów a zapotrzebowaniem\nkomórki na energię lub funkcją związaną z zapotrzebowaniem na energię,\nnp. intensywne podziały komórkowe, praca mięśni\n0 p. - za odpowiedź nieodnoszącą się do zapotrzebowania komórki na energię, np. liczba\nmitochondriów zależy od rodzaju tkanki, z której komórki pochodzą / od rodzaju\nkomórki lub odpowiedź całkowicie niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku braku mitochondriów w erytrocytach\nz przystosowaniem ich budowy do pełnionej funkcji\n(III.2.a, I.2.a.1)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nFunkcją erytrocytów jest przenoszenie tlenu i dlatego brak mitochondriów sprawia, że\nnie zachodzi w nich oddychanie tlenowe, które powodowałoby zużycie tlenu.\noddychają one beztlenowo i nie zużywają tlenu, który przenoszą.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie braku mitochondriów jako przystosowania erytrocytów\ndo transportu tlenu, odnoszące się do niezużywania transportowanego tlenu\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n3\n0 p. - za odpowiedź, która nie wskazuje, że w erytrocytach zachodzi oddychanie beztlenowe,\nlub, że brak mitochondriów związany jest z uniemożliwieniem zużywania\ntransportowanego przez erytrocyty tlenu, lub odpowiedź niepoprawną, np. dotyczącą\nzapewnienia miejsca na hemoglobinę / tlen, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono trzy rodzaje nabłonków jednowarstwowych występujących\nw różnych narządach organizmu człowieka.\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1995.\nZaznacz rodzaj nabłonka, z którego zbudowane są ściany pęcherzyków płucnych,\ni wykaż związek budowy tego nabłonka z jego funkcją w tych pęcherzykach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na rysunku nabłonka występującego\nw pęcherzykach płucnych i wykazanie związku budowy tego\nnabłonka z jego funkcją (I.2.a.1)\nPoprawna odpowiedź:\nNabłonek A - cienka warstwa komórek umożliwia wymianę gazową (pomiędzy powietrzem\nw pęcherzykach płucnych a krwią w naczyniu krwionośnym oplatającym pęcherzyk).\n1 p. - za zaznaczenie nabłonka A (nabłonka płaskiego) i poprawne wykazanie związku\nbudowy tego nabłonka z funkcją w pęcherzykach płucnych, uwzględniające znaczenie\ncienkiej warstwy komórek nabłonka dla wymiany gazowej w pęcherzykach płucnych\n0 p. - za wskazanie nabłonka innego niż A, niezależnie od wyjaśnienia, lub za odpowiedź\nniepełną, np. poprawne zaznaczenie rodzaju nabłonka, ale niepoprawne wykazanie\nzwiązku jego budowy z funkcją w pęcherzykach płucnych, lub odniesienie się tylko\ndo tego, że nabłonek jest jednowarstwowy, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nW organizmie człowieka występują trzy rodzaje tkanki mięśniowej: gładka, poprzecznie\nprążkowana szkieletowa oraz poprzecznie prążkowana mięśnia sercowego.\nPodkreśl nazwy tych narządów, które są zbudowane głównie z tkanki mięśniowej\ngładkiej.\nmacica, mięsień trójgłowy, pęcherz moczowy, przepona, serce, żołądek\nPoziom podstawowy\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie narządów człowieka zbudowanych głównie\nz tkanki mięśniowej gładkiej (I.1.a.4)\nPoprawna odpowiedź:\nmacica, mięsień trójgłowy, pęcherz moczowy, przepona, serce, żołądek\n1 p. - za podkreślenie właściwych nazw wszystkich trzech narządów zbudowanych głównie\nz tkanki mięśniowej gładkiej\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. podkreślenie nazw tylko dwóch narządów lub jednego\nnarządu zbudowanego z tkanki mięśniowej gładkiej, lub podkreślenie więcej niż\ntrzech nazw narządów, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (3 pkt)\nW budowie kręgosłupa człowieka wyróżnia się pięć odcinków zbudowanych z kręgów, które\nsą ze sobą połączone za pomocą mięśni i więzadeł.\na) Uporządkuj wymienione w tabeli odcinki kręgosłupa w kolejności ich występowania.\nWpisz odpowiednio numery 2-5.\nNazwa odcinka kręgosłupa\nNumer\npiersiowy\nguziczny\nszyjny\n1\nkrzyżowy\nlędźwiowy\nb) Wymień dwie funkcje, które pełni kręgosłup w organizmie człowieka.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie odcinków kręgosłupa człowieka według\nwskazanego kryterium (II.2.a., I.1.a.4)\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa odcinka\nNumer\npiersiowy\n2\nguziczny\n5\nszyjny\n1\nkrzyżowy\n4\nlędźwiowy\n3\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich odcinków kręgosłupa zgodnie z kolejnością\nich występowania w organizmie człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. z inną kolejnością, lub niepełną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n4\nb) (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji kręgosłupa człowieka (I.1.c.4)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\npodpora dla czaszki / obręczy barkowej / obręczy miednicznej / żeber\nmiejsce przyczepu dla mięśni (utrzymujących postawę ciała)\nochrona rdzenia kręgowego\namortyzowanie wstrząsów\nutrzymywane wyprostowanej postawy ciała\nmagazynowanie wapnia / soli mineralnych\nrola krwiotwórcza\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych funkcji, które pełni kręgosłup w organizmie człowieka\n1 p. - za podanie jednej poprawnej funkcji kręgosłupa w organizmie człowieka\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną, np. odpowiada za utrzymanie równowagi\nlub odpowiedź odnoszącą się do ogólnych funkcji szkieletu, np. ochrania narządy\nwewnętrzne, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiającym miednicę człowieka literą X oznaczono połączenie pomiędzy\nkośćmi miednicy.\nNa podstawie: www.wisarts.com\na) Podkreśl rodzaj połączenia oznaczonego na rysunku literą X.\nruchome, stałe, półruchome\nb) Podaj nazwę kości miednicy tworzących połączenie w miejscu oznaczonym literą X.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie wskazanego na rysunku rodzaju połączenia kości\nmiednicy człowieka (I.1.a.1)\nPoprawna odpowiedź: C.\n1 p. - za poprawne podkreślenie wskazanego na rysunku rodzaju połączenia kości miednicy\nczłowieka\n0 p. - za podkreślenie odpowiedzi błędnej lub podkreślenie więcej niż jednej odpowiedzi, lub\nbrak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i podanie nazwy wskazanych na rysunku kości\nmiednicy człowieka (I.1.a.1)\nPoprawna odpowiedź:\nkości łonowe\n1 p. - za poprawne podanie nazwy kości tworzących wskazane na rysunku połączenie kości\nmiednicy\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nUporządkuj wymienione rodzaje elementów morfotycznych krwi (krwinek) ze względu\nna ich liczbę we krwi zdrowego człowieka, począwszy od najliczniejszych.\ntrombocyty, erytrocyty, leukocyty\n1 2 3\nNr zadania\n1a)\n1b)\n1c)\n2.\n3.\n4a)\n4b)\n5a)\n5b)\n6.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie elementów morfotycznych krwi człowieka\nwedług wskazanego kryterium (II.2.a, I.1.a.6)\nPoprawna odpowiedź:\n1. erytrocyty, 2. trombocyty, 3. leukocyty\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich rodzajów elementów morfotycznych krwi\n(krwinek) zgodnie ze wskazanym kryterium\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. z inną kolejnością lub niepełną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n5","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (3 pkt)\nNa rysunku przedstawiono przekrój podłużny serca człowieka w jednej z faz jego pracy.\nNa podstawie: www.wikipedia.org\nNa podstawie rysunku wykonaj poniższe polecenia.\na) Określ, które struktury przedstawionego serca są w skurczu (wpisz S), a które -\nw rozkurczu (wpisz R).\nPrzedsionki serca Komory serca\nb) Określ, które zastawki w sercu są otwarte (wpisz O), a które - zamknięte (wpisz Z).\nZastawki przedsionkowo-komorowe Zastawki półksiężycowate\nc) Zaznacz nazwę naczynia krwionośnego oznaczonego na rysunku literą X.\nA. żyła główna\nB. żyła płucna\nC. tętnica płucna\nD. aorta","answer":"D","answer_text":"Zadanie 7. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie działania przedsionków i komór podczas fazy pracy\nserca przedstawionej na rysunku (II.1.b, I.1.c.4)\nPoprawna odpowiedź:\nPrzedsionki serca - R / rozkurcz\nKomory serca - S / skurcz\n1 p. - za poprawne określenie, które z dwóch wskazanych struktur serca są w skurczu, a które\nw rozkurczu, podczas fazy pracy serca przedstawionej na rysunku\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. poprawne określenie stanu tylko jednej ze wskazanych\nstruktur serca lub odpowiedź w obu przypadkach błędną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie działania zastawek serca podczas fazy jego pracy\nprzedstawionej na rysunku (II.1.b, I.1.c.4)\nPoprawna odpowiedź:\nZastawki przedsionkowo-komorowe - Z / zamknięte\nZastawki półksiężycowate - O / otwarte\n1 p. - za poprawne określenie, które z dwóch wskazanych zastawek serca są otwarte, a które\nzamknięte, podczas fazy pracy serca przedstawionej na rysunku\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. poprawne określenie stanu tylko jednej ze wskazanych\nzastawek serca lub odpowiedź w obu przypadkach błędną, lub brak odpowiedzi\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na rysunku wskazanego elementu budowy serca\n(I.1.a.1)\nPoprawna odpowiedź: D.\n1 p. - za zaznaczenie poprawnej nazwy naczynia krwionośnego wskazanego na rysunku\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub zaznaczenie więcej niż jednej nazwy naczynia, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nW leczeniu chorób serca coraz częściej przeprowadza się zabiegi wprowadzania stentów\ndo naczyń wieńcowych. Stent to niewielka „sprężynka”, którą umieszcza się wewnątrz\nnaczynia krwionośnego za pomocą cewnika zakończonego niewielkim balonem. W miejscu\ndocelowym balon rozpręża się, powodując rozszerzenie zygzakowatych drucików stentu.\nNa schemacie, w sposób uproszczony, przedstawiono przekrój tętnicy człowieka, u którego\nstwierdzono miażdżycę, oraz przekrój tego naczynia z wprowadzonym stentem.\nNa podstawie: www.cts.usc.edu/zglossary-stent.html\nWyjaśnij, dlaczego wprowadzenie stentu do tętnicy wieńcowej sprawia, że ryzyko\nmartwicy mięśnia serca się zmniejsza.\nPoziom podstawowy\n5\nInformacje do zadania 9. i 10.\nOddawanie ciepła przez organizm chroni go przed przegrzaniem, ale jeśli nie ma\nodpowiedniej ochrony, może być przyczyną hipotermii.\nW tabeli przedstawiono udział różnych sposobów oddawania ciepła przez organizm dorosłego\nczłowieka w temperaturze 20 °C.\nDrogi oddawania ciepła\nUtrata ciepła w %\nParowanie potu\n19\nPromieniowanie z powierzchni ciała\n46\nPrzewodnictwo i konwekcja\n19\nZ powietrzem wydychanym z płuc\n16\nNa podstawie: A. Jerzmanowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1992.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między zabiegiem wprowadzenia stentu\ndo tętnicy wieńcowej a zmniejszaniem się ryzyka martwicy\nmięśnia sercowego (III.2.a, I.3.c.11)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nTakie działanie umożliwia przywrócenie drożności naczynia krwionośnego i zapewnia\nprawidłowy przepływ krwi, co zapobiega niedotlenieniu i niedożywieniu mięśnia sercowego\ni w konsekwencji martwicy mięśnia sercowego.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie znaczenia wprowadzenia stentu do tętnicy wieńcowej\nw zmniejszaniu ryzyka martwicy mięśnia sercowego, uwzględniające wpływ\nswobodnego przepływu krwi w naczyniu wieńcowym na dotlenienie / odżywienie\nmięśnia sercowego\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n6\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia znaczenia swobodnego przepływu krwi\ndla dotlenienia / lub odżywiania mięśnia sercowego, np. wprowadzenie stentu\ndo tętnicy zmniejsza ryzyko obumierania komórek mięśnia sercowego lub odpowiedź\nmerytorycznie niepoprawną, np. odnoszącą się do innych naczyń niż wieńcowe, lub\nbrak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nNa podstawie danych z powyższej tabeli narysuj diagram słupkowy ilustrujący udział\nwymienionych dróg oddawania ciepła przez organizm człowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nPrzetwarzanie informacji według podanych zasad -\nskonstruowanie diagramu słupkowego na podstawie danych\nz tabeli (II.3.a, I.4.a.11)\nPoprawna odpowiedź:\nPrzykład wykresu\n2 p. - za poprawne w całości narysowanie wykresu, czyli\n- prawidłowy opis osi Y [utrata ciepła w %] i podpisanie każdego słupka lub podanie\nlegendy, jeżeli słupki nie zostały podpisane\n- prawidłowe wyskalowanie osi Y i narysowanie słupów wykresu\n1 p. - za poprawne opisanie osi Y [utrata ciepła w %] i podpisanie każdego słupka przy\nbłędnym wyskalowaniu osi Y\nlub za poprawne opisanie osi Y [utrata ciepła w %] i poprawne jej wyskalowanie przy\nbraku podpisów lub niedokładnym podpisie nawet jednego słupka\nlub za poprawne narysowanie słupków diagramu i wyskalowanie osi przy niepełnym jej\nopisie, np. brak jednostek lub podanie samych jednostek\n0 p. - za diagram z błędnie opisaną i błędnie wyskalowaną osią Y lub błędnie opisanymi\nsłupkami, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nWymień dwa czynniki środowiska, które wpływają na ilość potu wydzielanego przez\norganizm człowieka podczas gorącego, słonecznego dnia.\n1 2\nNr zadania\n7a)\n7b)\n7c)\n8.\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie czynników środowiska wpływających na ilość\nwydzielanego potu przez organizm człowieka (I.3.c, 4.a.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nwilgotność powietrza / wilgotność\nsiła wiatru / wiatr /ruch powietrza\ntemperatura powietrza / temperatura\nnatężenie promieniowania słonecznego\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n7\n1 p. - za poprawne podanie dwóch czynników środowiska, bez określenia ich stanu,\nwpływających na ilość potu wydzielanego przez organizm człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. podanie tylko jednego poprawnego czynnika środowiska\nlub dwóch czynników, w tym jednego poprawnego i jednego błędnego, lub odpowiedź\nniepoprawną odwołującą się do innych przykładów, które nie są czynnikami\nwpływającymi na ilość wydzielanego potu, np. ilość tlenu, lub podanie czynnika\nz określeniem jego stanu, np. wysoka wilgotność powietrza, silny wiatr, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nPodczas spoczynku przez naczynia krwionośne skóry przepływa około 250-500 cm3 krwi\nna minutę. Podczas wysiłku fizycznego ta wartość wzrasta nawet do ponad 5000 cm3\nna minutę.\nWykaż związek między zwiększonym przepływem krwi przez naczynia krwionośne skóry\npodczas wysiłku fizycznego a utrzymywaniem temperatury ciała właściwej dla organizmu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między zwiększonym przepływem krwi\nprzez naczynia krwionośne skóry podczas wysiłku fizycznego\na utrzymywaniem temperatury ciała właściwej dla organizmu\n(III.2.a, I.4.b.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nWzrost ilości krwi przepływającej przez rozszerzone naczynia krwionośne w skórze\nułatwia oddawanie nadmiaru ciepła wytworzonego podczas wysiłku fizycznego przez\nmięśnie.\nWzrost przepływu krwi przez skórę zwiększa wydzielanie potu przez gruczoły potowe,\nco z kolei zwiększa oddawanie ciepła wytworzonego podczas pracy mięśni i umożliwia\nobniżenie temperatury ciała.\n1 p. - za poprawne przedstawienie związku między zwiększonym przepływem krwi przez\nnaczynia krwionośne skóry a utrzymywaniem właściwej dla organizmu temperatury\nciała, uwzględniające oddawanie nadmiaru ciepła wytworzonego podczas wysiłku\nfizycznego\n0 p. - za odpowiedź zbyt ogólną, która nie uwzględnia związku zwiększonego przepływu\nkrwi z oddawaniem nadmiaru ciepła lub odpowiedź błędną merytorycznie, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nCzłowiek silnie reaguje na zmiany stężenia dwutlenku węgla we krwi - jednego z czynników\nzaburzających równowagę wewnętrzną organizmu.\nUzupełnij poniższy tekst, wpisując w odpowiedniej formie określenia wybrane spośród\nwymienionych.\nhamowanie, pobudzenie, podwyższenie, rdzeń kręgowy, rdzeń przedłużony, obniżenie\nWzrost stężenia dwutlenku węgla we krwi prowadzi do pH krwi,\nco powoduje ośrodka oddechowego zlokalizowanego\nw W efekcie zwiększa się częstotliwość i głębokość oddechów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie mechanizmu zapewniającego homeostazę organizmu\nna przykładzie regulacji stężenia CO2 we krwi człowieka\n(I.4.b.11)\nPoprawna odpowiedź:\nWzrost stężenia dwutlenku węgla we krwi prowadzi do obniżenia pH krwi, co powoduje\npobudzenie ośrodka oddechowego zlokalizowanego w rdzeniu przedłużonym. W efekcie\nzwiększa się częstotliwość i głębokość oddechów.\n1 p. - za poprawne wpisanie do tekstu wszystkich trzech właściwych określeń\n0 p. - za wpisanie jednego błędnego określenia lub dwóch określeń błędnych, lub odpowiedź\ncałkowicie niepoprawną, lub niepełną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n8","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono trzy główne naczynia krwionośne wątroby. Strzałki oznaczają\nkierunek przepływu krwi.\na) Wymienionym nazwom naczyń krwionośnych przyporządkuj litery, którymi\noznaczono je na schemacie.\ntętnica wątrobowa żyła wrotna żyła wątrobowa\nb) Podaj, jaką literą oznaczono naczynie, w którym stężenie tlenu we krwi jest wyższe\nniż w pozostałych naczyniach. Odpowiedź uzasadnij.\nPoziom podstawowy\n7","answer":"B","answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie naczyń krwionośnych wątroby przedstawionych\nna schemacie (I.1.a.1)\nPoprawna odpowiedź:\ntętnica wątrobowa - B, żyła wrotna - C, żyła wątrobowa - A\n1 p - za poprawne przyporządkowanie do wszystkich trzech naczyń krwionośnych ich\noznaczeń literowych\n0 p. - za błędne przyporządkowanie oznaczeń literowych do jednego lub dwóch, lub\nwszystkich naczyń krwionośnych, lub niepełne przyporządkowanie, lub brak\nodpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na schemacie -\nokreślenie naczynia krwionośnego wątroby, w którym\nstężenie tlenu jest wyższe niż w pozostałych naczyniach\n(III.2.a, I.1.c.4)\nPoprawna odpowiedź:\nB - ponieważ tym naczyniem dostarczana jest utlenowana krew z dużego krwiobiegu\ndo wątroby.\n1 p. - za poprawne podanie litery oznaczającej opisane naczynie krwionośne i poprawne\nuzasadnienie wyboru tego naczynia, odwołujące się do roli tętnic w dużym obiegu\nkrwi\n0 p. - za podanie tylko oznaczenia literowego naczynia krwionośnego i niepoprawne\nuzasadnienie lub brak uzasadnienia, lub podanie poprawnego uzasadnienia przy\nbłędnie podanym oznaczeniu literowym naczynia, lub odpowiedź w obu częściach\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nKomórki okładzinowe ścian żołądka wydzielają kwas solny (HCl), który obniża pH\nwypełniającej go treści pokarmowej do wartości pH ok. 2.\nWymień dwie funkcje, jakie pełni środowisko silnie kwasowe w żołądku.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji, jakie pełni środowisko silnie kwasowe\nw żołądku (I.4.b 2)\nPoprawne odpowiedzi:\n1. Niszczy drobnoustroje / działa bakteriobójczo.\n2. Umożliwia działanie enzymów trawiących białka / aktywuje pepsynogen.\n2 p. - za poprawne podanie dwóch funkcji, jakie pełni środowisko silnie kwasowe w żołądku\n1 p. - za podanie jednej poprawnej funkcji środowiska silnie kwasowego w żołądku przy\nbraku drugiej lub przy podaniu drugiej funkcji z błędem merytorycznym, np. trawi\nbiałko\n0 p. - za obie odpowiedzi merytorycznie niepoprawne lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n9","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nW ciągu ostatnich 50 lat spożycie napojów gazowanych w USA wzrosło pięciokrotnie.\nW tym samym czasie nastąpił sześciokrotny wzrost zachorowalności na raka przełyku\nu mężczyzn. W Chinach i Japonii, gdzie spożycie napojów gazowanych jest dużo niższe,\nnie dostrzeżono wzrostu zachorowań na ten typ nowotworu. Dwutlenek węgla, zbierający się\nw żołądku po wypiciu napojów gazowanych, powoduje jego nadmierne rozciągnięcie\ni cofanie się kwaśnej zawartości do przełyku. Kwas solny i enzymy zawarte w soku\nżołądkowym powodują podrażnienie i uszkodzenie śluzówki przełyku (tzw. chorobę\nrefluksową), co w konsekwencji może doprowadzić do rozwoju nowotworu.\nNa podstawie: www://zbigniew-sz-n.salon24.pl/143103,ile-slodzisz\nNa podstawie tekstu można wnioskować, że\nbezpośrednią przyczyną choroby refluksowej jest\n,\npośrednią przyczyną choroby refluksowej jest","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nTworzenie informacji\nOkreślenie bezpośredniej i pośredniej przyczyny choroby\nrefluksowej na podstawie analizy informacji zawartych\nw tekście (III.2.a, I.3.c.9)\nPoprawne odpowiedzi:\nbezpośrednia przyczyna - cofanie się / zarzucanie kwaśnej treści żołądka do przełyku,\nco powoduje podrażnienie (i uszkodzenie) śluzówki przełyku\npośrednia przyczyna - (nadmierne) spożywanie napojów gazowanych, które, rozciągając\nnadmiernie żołądek, powodują zarzucanie kwaśnej zawartości do przełyku\n2 p. - za poprawne podanie dwóch przyczyn choroby refluksowej wynikających z tekstu\n1 p. - za poprawne podanie jednej przyczyny choroby refluksowej\n0 p. - za podanie niewłaściwej przyczyny choroby lub odpowiedź niepoprawną, która nie\nwynika z tekstu, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nJedna z reguł żywieniowego dekalogu człowieka zaleca: „Co najmniej trzy razy dziennie jedz\nwarzywa i owoce, głównie świeże, mrożone lub suszone”.\nPrzedstaw dwa różne argumenty uzasadniające korzystny wpływ stosowania tej reguły\nna zdrowie człowieka.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów uzasadniających korzystny\nwpływ diety bogatej w warzywa i owoce na zdrowie\nczłowieka (III.3.a, I.3.c.8)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nWarzywa i owoce są źródłem niezbędnych witamin i minerałów zapewniających\nprawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka.\nWarzywa i owoce są źródłem błonnika, który pobudza perystaltykę jelit, zapobiegając\nzaleganiu niestrawionego pokarmu w przewodzie pokarmowym człowieka.\n2 p. - za poprawne podanie dwóch argumentów uzasadniających korzystny wpływ\nna organizm człowieka stosowania podanej reguły, odnoszące się do treści tej reguły,\nczyli warzyw i owoców\n1 p. - za poprawne podanie jednego argumentu uzasadniającego korzystny wpływ\nna organizm człowieka stosowania podanej reguły\n0 p. - za podanie argumentu innego niż wynika to z treści reguły, lub odpowiedź ogólną,\nnp. są źródłem błonnika / zawierają mało kalorii, lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nWśród wymienionych funkcji zaznacz dwie, które pełni witamina C w organizmie\nczłowieka.\nA. Neutralizuje wolne rodniki.\nB. Bierze udział w syntezie protrombiny.\nC. Ułatwia wchłanianie wapnia z pokarmu.\nD. Wzmacnia włosowate naczynia krwionośne.\nE. Bierze udział w wytwarzaniu barwnika wzrokowego.\nNr zadania\n11.\n12.\n13a)\n13b)\n14.\n15.\n16.\n17.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n2\n2\n2\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie funkcji witaminy C w organizmie człowieka\n(I.3.c.8)\nPoprawne odpowiedzi: A., D.\n2 p. - za poprawne zaznaczenie dwóch funkcji, jakie pełni witamina C w organizmie\nczłowieka\n1 p. - za poprawne zaznaczenie jednej funkcji witaminy C\n0 p. - za zaznaczenie odpowiedzi niepoprawnej lub zaznaczenie więcej niż dwóch funkcji,\nlub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nPoziom glukozy we krwi regulowany jest przez insulinę i glukagon. Przeprowadzono badanie\nstężenia insuliny i glukagonu we krwi zdrowych osób. Obserwacje rozpoczęto na godzinę\nprzed spożyciem posiłku bogatego w węglowodany i prowadzono w ciągu czterech godzin\npo jego spożyciu. Wyniki badania przedstawiono na wykresie.\na) Na podstawie wykresu określ, jak podczas drugiej godziny pomiaru zmieniało się\nstężenie:\ninsuliny ,\nglukagonu\nb) Podaj nazwę narządu, który wydziela insulinę i glukagon.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie z wykresu wyniku przeprowadzonego badania\n(II.1.b, I.4.b.11)\nPoprawna odpowiedź:\ninsulina - w drugiej godzinie pomiaru nastąpił wzrost stężenia insuliny / stężenie wzrastało\nglukagon - w drugiej godzinie pomiaru stężenie glukagonu spadło do najniższego poziomu /\nnastępował spadek stężenia\n1 p. - za poprawne określenie zmiany stężenia insuliny i glukagonu podczas drugiej godziny\npomiaru\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do jednego z hormonów lub odpowiedź\nniepoprawną dla jednego z hormonów, lub odpowiedź w obu częściach niepoprawną,\nlub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie Rozpoznanie gruczołu dokrewnego na podstawie opisu jego\nfunkcji (I.1.c.1)\nPoprawna odpowiedź:\ntrzustka\n1 p. - za poprawne podanie nazwy gruczołu wydzielającego insulinę i glukagon\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nW transplantologii stosuje się różnego rodzaju środki zmniejszające lub eliminujące\nniebezpieczeństwo odrzucania przeszczepionego narządu przez organizm biorcy. Najczęściej\npodaje się biorcy leki immunosupresyjne, których działanie hamuje aktywność\nimmunologiczną całego układu odpornościowego. Obecnie wprowadza się metodę polegającą\nna wywołaniu u biorcy stanu tolerancji na antygeny dawcy, przy zachowaniu całkowitej\nreaktywności na pozostałe antygeny.\nUzasadnij, że przedstawiona metoda jest korzystniejsza dla organizmu biorcy\nniż metoda oparta na podawaniu leków immunosupresyjnych.\nPoziom podstawowy\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nTworzenie informacji\nPodanie argumentu uzasadniającego korzyści dla organizmu\nze stosowania w transplantologii nowej metody opisanej\nw tekście (III.3.a, I.4.b.8)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nNowa metoda powoduje, że\norganizm biorcy nie ma obniżonej odporności na choroby wirusowe i bakteryjne,\nco występuje przy stosowaniu leków immunosupresyjnych.\norganizm biorcy prawidłowo reaguje na antygeny z otoczenia, ale nie zwalcza antygenów\nprzeszczepionej tkanki, w przeciwieństwie do metody tradycyjnej, po zastosowaniu której\nbiorca ma obniżoną odporność.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, wskazujące na brak skutku ubocznego przy zastosowaniu\nnowej metody lub, że metoda ta nie powoduje obniżenia odporności organizmu\nna infekcje w porównaniu z metodą opartą na podawaniu leków immunosupresyjnych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia mniejszych skutków ubocznych dla\norganizmu lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n11","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"20","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nPrzebycie choroby zakaźnej pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego daje najczęściej\nodporność na powtórne zakażenie takim samym patogenem.\nZaznacz rodzaj odporności swoistej, której dotyczy powyższy opis.\nA. bierna sztuczna\nB. bierna naturalna\nC. czynna sztuczna\nD. czynna naturalna","answer":"D","answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzaju odporności swoistej, opisanej w tekście\n(I.4.b.8)\nPoprawna odpowiedź: D.\n1 p. - za poprawne zaznaczenie rodzaju odporności swoistej, opisanej w tekście\n0 p. - za zaznaczenie odpowiedzi niepoprawnej lub więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nMejoza to proces podziału komórki, który w organizmie człowieka zachodzi w komórkach\ngonad i umożliwia wytworzenie gamet.\nZaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania.\nW wyniku podziału mejotycznego z komórki mającej 46 chromosomów powstaną\nA. dwie komórki zawierające po 23 chromosomy.\nB. cztery komórki zawierające po 23 chromosomy.\nC. dwie komórki zawierające po 46 chromosomów.\nD. cztery komórki zawierające po 46 chromosomów.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie wyniku podziału mejotycznego wskazanej\nkomórki człowieka (I.4.c.9)\nPoprawna odpowiedź: B.\n1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania dotyczącego liczby chromosomów\nw komórkach po mejozie\n0 p. - za zaznaczenie odpowiedzi niepoprawnej lub więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono proces transkrypcji informacji genetycznej.\na) Uzupełnij schemat, wpisując sekwencję nukleotydów we fragmencie mRNA\nsyntetyzowanym na przedstawionym fragmencie nici DNA.\nb) Podaj, ile aminokwasów może kodować przedstawiony fragment mRNA.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie sekwencji nukleotydów w mRNA komplementarnym\ndo przedstawionego fragmentu DNA (I.4.c.15)\nPoprawna odpowiedź:\nGUU ACU CUC\n1 p. - za poprawny zapis sekwencji wszystkich nukleotydów we wskazanym fragmencie mRNA\n0 p. - za błędny zapis nawet jednego nukleotydu lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie liczby aminokwasów kodowanych przez wskazany\nfragment mRNA (I.4.c.14)\nPoprawna odpowiedź:\ntrzy aminokwasy\n1 p. - za podanie poprawnej liczby aminokwasów kodowanych przez wskazany fragment\nmRNA\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"23","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących kodu genetycznego. Wpisz w tabelę literę P,\njeśli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli zdanie jest fałszywe.\nP/F\nA Kodon zawsze składa się z trzech nukleotydów.\nB\nNiektóre kodony mogą wyznaczać więcej niż jeden aminokwas.\nC\nKażdy z 64 kodonów kodu genetycznego odpowiada konkretnemu\naminokwasowi.\nNr zadania\n18a)\n18b)\n19.\n20.\n21.\n22a)\n22b)\n23.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":"A","answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie właściwości kodu genetycznego (I.4.c.14)\nPoprawna odpowiedź:\nA. - P, B. - F, C. - F\n1 p. - za prawidłową ocenę prawdziwości wszystkich trzech informacji\n0 p. - za błędną ocenę nawet jednej informacji lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n12","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"24","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono etapy klonowania pierwszego ssaka, w wyniku którego powstała\nsłynna owca Dolly.\nNa podstawie: http://en.wikipedia.org\na) Uporządkuj wymienione w tabeli czynności, tak aby odpowiadały kolejnym etapom\nklonowania. Wpisz odpowiednio numery 2-6.\nOpis czynności\nNumer\netapu\nPrzeniesienie zarodka do macicy kolejnej owcy rasy szkockiej\nPobudzanie podziałów komórkowych oocytu impulsem elektrycznym\nHodowanie zarodka we wczesnym stadium rozwojowym w warunkach\nlaboratoryjnych\nPobranie oocytu od owcy rasy szkockiej, usunięcie z niego jądra komórkowego\n1\nPobranie komórki somatycznej od owcy rasy fińskiej i przeniesienie jej jądra\nkomórkowego do oocytu owcy rasy szkockiej\nOtrzymanie klonu\nb) Zaznacz owcę, której klonem była owca Dolly. Odpowiedź uzasadnij.\nA. owca rasy fińskiej B. owca rasy szkockiej C. zastępcza matka owca rasy szkockiej\nUzasadnienie\nPoziom podstawowy\n11","answer":"A","answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie czynności dotyczących klonowania zwierząt\nwedług wskazanego kryterium (II.2.a, I.4.c.19)\nPoprawna odpowiedź:\nOpis czynności\nNumer\netapu\nPrzeniesienie zarodka do macicy kolejnej owcy rasy szkockiej\n5\nPobudzanie podziałów komórkowych oocytu impulsem elektrycznym\n3\nHodowanie zarodka we wczesnym stadium rozwojowym w warunkach\nlaboratoryjnych\n4\nPobieranie oocytu od owcy rasy szkockiej, usunięcie z niego jądra komórkowego\n1\nPobranie komórki somatycznej od owcy rasy fińskiej i przeniesienie jej jądra\nkomórkowego do oocytu owcy rasy szkockiej\n2\nOtrzymanie klonu\n6\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich pięciu czynności zgodnie z etapami klonowania\n0 p. - za błędną kolejność czynności klonowania lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPodanie argumentu uzasadniającego genetyczne pochodzenie\nowcy Dolly (III.3.a, I.4.c.19)\nPoprawna odpowiedź:\nA. / owca rasy fińskiej - ponieważ to od niej pobrano jądro komórkowe / materiał genetyczny.\n1 p. - za zaznaczenie owcy fińskiej i poprawne uzasadnienie wyboru odpowiedzi odnoszące\nsię do jądra komórkowego / jej materiału genetycznego\n0 p. - za poprawny wybór owcy i niepoprawne uzasadnienie, lub uzasadnienie ogólne bez\nodniesienia się do materiału genetycznego, lub poprawne uzasadnienie przy błędnym\nwyborze owcy, lub odpowiedź w obu częściach niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (1 pkt)\nBliźnięta jednojajowe (monozygotyczne) są zawsze tej samej płci, natomiast bliźnięta\nróżnojajowe (dizygotyczne) mogą mieć płeć taką samą lub różną.\nWyjaśnij, od czego zależy płeć bliźniąt różnojajowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny występowania u bliźniąt\nróżnojajowych takiej samej lub różnej płci (III.2.a, I.4.b.16)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPłeć bliźniąt różnojajowych zależy od rodzaju chromosomów płci znajdujących się\nw plemnikach, z których powstały zygoty / które zapłodniły komórki jajowe.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające powstanie różnej płci bliźniąt różnojajowych\nw zależności od rodzaju chromosomów płci w plemnikach, które brały udział\nw zapłodnieniu różnych komórek jajowych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia, że płeć dziecka jest zależna od rodzaju\nchromosomów płci w plemnikach, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n13","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"26","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (3 pkt)\nCzynnik krwi Rh dziedziczony jest u człowieka jednogenowo i autosomalnie. Osoby z grupą\nkrwi Rh+ mają na błonie erytrocytów antygen D, którego obecność warunkuje dominujący\nallel genu D, natomiast allel recesywny d odpowiada za brak tego antygenu.\nKobieta z Rh⎯ oczekuje dziecka z mężczyzną Rh+, którego matka ma grupę krwi Rh⎯.\na) Podaj genotypy rodziców tego dziecka.\nGenotyp kobiety Genotyp mężczyzny\nb) Zapisz\nkrzyżówkę\ngenetyczną\ni\nna\njej\npodstawie\nokreśl,\njakie\njest\nprawdopodobieństwo (w %), że dziecko tej pary będzie miało krew grupy Rh+.\n♀\n♂\nPrawdopodobieństwo urodzenia dziecka z grupą krwi Rh+","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech u człowieka -\nokreślenie genotypów rodziców (III.2.c, I.4.c.16)\nPoprawna odpowiedź:\nGenotyp matki: dd Genotyp ojca: Dd\n1 p. - za poprawne ustalenie i zapis genotypów obojga rodziców\n0 p. - za błędny zapis nawet jednego genotypu, także w przypadku niewłaściwego oznaczenia\nalleli (sprzężone z płcią, allele wielokrotne), lub odpowiedź niepełną, lub brak\nodpowiedzi\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech u człowieka -\nzapisanie krzyżówki genetycznej i określenie\nprawdopodobieństwa wystąpienia u dziecka grupy krwi Rh+\n(III.2.c, I.4.c.16)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n♀\n♂\nd\nd\n♀\n♂\nd\nD\nDd\nDd\nD\nDd\nd\ndd\ndd\nd\ndd\nPrawdopodobieństwo: 50%\n2 p. - za poprawne w całości zapisanie krzyżówki genetycznej i poprawne określenie\nprawdopodobieństwa dziecka tej pary z grupą krwi Rh+\n1 p. - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej i błędne określenie prawdopodobieństwa\nlub za zapisanie krzyżówki z użyciem nieprawidłowych symboli alleli wielokrotnych\n(ID, Id) i poprawne określenie prawdopodobieństwa wynikającego z krzyżówki, lub\nza krzyżówkę z odwrotnym dla płci zapisaniem alleli gamet i poprawnie określonym\nprawdopodobieństwem wynikającym z krzyżówki\n0 p. - za poprawne podanie prawdopodobieństwa przy błędnie wykonanej krzyżówce\ngenetycznej lub niepoprawną odpowiedź w obu jej częściach, lub za błędne\nmerytorycznie oznaczenie alleli jako sprzężonych z płcią, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nW skórze nosorożca białego żerują larwy muchówek oraz kleszcze czerpiące od niego\npotrzebny pokarm. Są one głównym pokarmem bąkojada czerwonodziobego, którego często\nobserwuje się na grzbietach nosorożców. Nosorożec ma bardzo słaby wzrok. Gdy zbliża się\nwróg, ptaki przebywające na grzbiecie zwierzęcia wzlatują z piskiem, ostrzegając go\no niebezpieczeństwie.\nPodaj nazwy zależności międzygatunkowych, które występują pomiędzy\nlarwami muchówek a nosorożcem ,\nnosorożcem a bąkojadem czerwonodziobym\nNr zadania\n24a)\n24b)\n25.\n26a)\n26b)\n27.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n2\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie zależności międzygatunkowych pomiędzy\nopisanymi w tekście gatunkami zwierząt (I.3.b.2)\nPoprawne odpowiedzi:\nZależność pomiędzy\nlarwami muchówek a nosorożcem - pasożytnictwo\nnosorożcem a bąkojadem - protokooperacja / symbioza / mutualizm\n2 p. - za poprawne podanie nazw dwóch zależności międzygatunkowych\n1 p. - za poprawne podanie jednej nazwy zależności międzygatunkowej\n0 p. - za podanie błędnej nazwy zależności międzygatunkowej lub brak odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n14","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"28","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nPoniżej przedstawiono przykłady trzech przedstawicieli rodzaju Homo, którzy pojawili się\nna Ziemi w toku ewolucji człowiekowatych.\nI. Człowiek wyprostowany\n(Homo erectus)\nII. Człowiek rozumny\n(Homo sapiens)\nIII. Człowiek zręczny\n(Homo habilis)\na) Uporządkuj przedstawicieli rodzaju Homo (I-III) w kolejności, w jakiej pojawiali się\nna Ziemi.\nb) Przyporządkuj wymienionym przedstawicielom człowiekowatych po jednym\ncharakterystycznym dla nich zespole cech (A-D).\nA. wszystkożerny, pojemność puszki mózgowej ok. 800 cm3, korzystanie z ognia,\nwytwarzanie kamiennych narzędzi przy użyciu innych przedmiotów\nB. masywne uzębienie, duża żuchwa wysunięta do przodu, pojemność puszki mózgowej\nok. 500 cm3, posługiwanie się prostymi narzędziami kamiennymi\nC. pojemność puszki mózgowej od 800 do 1200 cm3, wytwarzanie skomplikowanych\nnarzędzi kamiennych, krzesanie i przechowywanie ognia, zakładanie obozowisk\nD. smukła budowa ciała, pojemność puszki mózgowej od 1200 do 1400 cm3, zdolność\nwytwarzania skomplikowanych narzędzi i wyrobów artystycznych\nCzłowiek wyprostowany\n(Homo erectus)\nCzłowiek rozumny\n(Homo sapiens)\nCzłowiek zręczny\n(Homo habilis)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie przedstawicieli rodzaju Homo według\nwskazanego kryterium (II.2.a, I.4.b.13)\nPoprawna odpowiedź:\nIII, I, II / człowiek zręczny, człowiek wyprostowany, człowiek rozumny\n1 p. - za podanie właściwej kolejności pojawiania się na Ziemi przedstawicieli rodzaju Homo\n0 p. - za podanie kolejności nieprawidłowej lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie przedstawicieli rodzaju Homo (I.4.b.13)\nPoprawna odpowiedź\nCzłowiek wyprostowany\n(Homo erectus)\nCzłowiek rozumny\n(Homo sapiens)\nCzłowiek zręczny (Homo\nhabilis)\nC\nD\nA\n1 p. - za przyporządkowanie właściwego zespołu cech do wszystkich trzech przedstawicieli\nczłowiekowatych\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną nawet w jednym przypadku lub niepełną, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2013-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2013,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nBudowa elektrowni atomowych wzbudza wiele kontrowersji. Wielu ludzi uważa elektrownie\natomowe za zagrożenie. Naukowcy opowiadają się za wykorzystaniem energetyki jądrowej,\nargumentują, że w najbliższym czasie na świecie jeszcze bardziej wzrośnie zapotrzebowanie\nna energię. Szacuje się, że w Polsce do 2030 r. zapotrzebowanie na energię elektryczną\nwzrośnie o 57%. Obecnie w 31 krajach działa ponad 430 reaktorów jądrowych, które\nwytwarzają około 15% energii elektrycznej.\nNa podstawie: http://elektrownia-jadrowa.pl\nBiorąc pod uwagę możliwe skutki dla środowiska przyrodniczego, podaj jeden\nargument przemawiający „za” rozwojem energetyki jądrowej i jeden argument\n„przeciw” temu rozwojowi.\nArgument „za”\nArgument „przeciw”\nNr zadania\n28a)\n28b)\n29.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n13\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\nTworzenie informacji\nPrzedstawienie argumentu przemawiającego za rozwojem\nenergetyki jądrowej i argumentu przeciw temu rozwojowi\n(III.3.a, I.3.a.4)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nArgumenty „za”, np.\nElektrownie jądrowe / atomowe nie emitują do atmosfery szkodliwych zanieczyszczeń,\nnp. dwutlenku węgla, siarki, pyłów (w porównaniu z elektrowniami na węgiel czy gaz).\nOgraniczenie wydobycia tradycyjnych kopalin i związanej z tym dewastacji środowiska\n(hałdy, odkrywki).\nElektrownie jądrowe produkują mniejsze ilości odpadów stałych niż elektrownie\ntradycyjne, a więc wykorzystane są mniejsze powierzchnie do ich składowania.\nArgumenty „przeciw”, np.\nAwarie w elektrowniach jądrowych stwarzają niebezpieczeństwo skażenia środowiska\nna bardzo dużym obszarze.\nSkutki poważnych awarii w elektrowniach jądrowych mogą być odczuwalne przez bardzo\ndługi czas dla ludzi i wszystkich pozostałych organizmów znajdujących się w zasięgu\nskażenia spowodowanego katastrofą.\nProblemem są groźne dla środowiska odpady radioaktywne z takiej elektrowni /\nbezpieczeństwo transportu i bezpieczne składowanie odpadów radioaktywnych.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n15\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych argumentów (jednego „za” i jednego „przeciw”),\nuwzględniających skutki dla środowiska\n1 p. - za podanie jednego poprawnego argumentu „za” lub „przeciw”, uwzględniającego\nskutki dla środowiska\n0 p. - za odpowiedź ogólną, która nie uwzględnia skutków dla środowiska, ale odnosi się\ndo skutków wyłącznie dla człowieka, np. mogą dostarczać tańszej energii lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2013-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2013 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}