{"paper":{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":22,"source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nNa wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia, w którym badano wpływ stężenia CO2\nna intensywność fotosyntezy dwóch zróżnicowanych metabolicznie grup roślin - A i B.\nNa podstawie: Fizjologia roślin, red. M. Kozłowska, Poznań 2007.\na) Sformułuj wniosek dotyczący różnicy w efektywności wykorzystania dwutlenku węgla\nprzez rośliny grupy A i grupy B, przy stężeniu CO2 występującym w atmosferze\nziemskiej.\nb) Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń dotyczących wpływu stężenia dwutlenku\nwęgla na intensywność fotosyntezy u roślin grupy A i grupy B. Wpisz w tabeli znak X\nw polu P (prawda) lub w polu F (fałsz).\nP\nF\n1.\nZawartość CO2 w atmosferze jest czynnikiem ograniczającym\nintensywność fotosyntezy zarówno dla roślin grupy A, jak i dla roślin\ngrupy B.\n2.\nWzrost stężenia CO2 do 0,1% powoduje wzrost intensywności\nfotosyntezy zarówno u roślin grupy A, jak i u roślin grupy B.\n3.\nPrzy stężeniu CO2 o połowę wyższym niż przeciętnie występujące\nw atmosferze rośliny grupy B intensywniej przeprowadzają\nfotosyntezę niż rośliny grupy A.\nc) Stwierdzono, że przy niskim natężeniu światła wzrost stężenia CO2 w powietrzu nie\npowoduje wzrostu intensywności fotosyntezy. Wyjaśnij, dlaczego tak się dzieje.\nstężenie CO2\nw atmosferze","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający [ ] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji i doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający [ ] odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji [ ].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy [ ]\n4) opisuje etapy cyklu Calvina [ ].\nRośliny grupy A efektywniej wykorzystują CO2 w stężeniu występującym w powietrzu\natmosferycznym niż rośliny grupy B.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawnie sformułowany wniosek\n0 pkt - za wniosek niepoprawny lub za brak odpowiedzi\n1.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nP\nF\n1.\nZawartość CO2 w atmosferze jest czynnikiem ograniczającym\nintensywność fotosyntezy zarówno dla roślin grupy A, jak i dla roślin\ngrupy B.\nX\n2. Wzrost stężenia CO2 do 0,1% powoduje wzrost intensywności\nfotosyntezy zarówno u roślin grupy A, jak i u roślin grupy B.\nX\n3.\nPrzy dwukrotnym wzroście stężenia CO2 w stosunku do przeciętnie\nwystępującego w atmosferze, rośliny grupy B intensywniej\nprzeprowadzają fotosyntezę niż rośliny grupy A.\nX\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi\n0 pkt - za mniej niż trzy poprawne odpowiedzi lub za brak odpowiedzi\n1.c) (0-1)\nRozwiązanie:\n\nNiskie natężenia światła powoduje, że w fazie zależnej od światła nie są wytwarzane\nw dostatecznej ilości składniki siły asymilacyjnej (ATP i NADPH) niezbędne do zajścia\nfazy ciemnej/przekształcenia/ redukcji CO2 do związków organicznych/ produktów\nfotosyntezy.\n\nPrzy niskim natężeniu światła, to światło staje się (głównym) czynnikiem\nograniczającym intensywność fotosyntezy.\n1.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, uwzględniającą zależność wytwarzania siły asymilacyjnej\nod światła oraz jej udział w fazie ciemnej fotosyntezy (w redukcji CO2 do związków\norganicznych) lub niskie natężenie światła jako czynnik ograniczający intensywność\nfotosyntezy\n0 pkt - za niepoprawną lub niepełną odpowiedź, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-3)\nJednym z mechanizmów odpowiedzialnych za transport wody w roślinie jest parcie\nkorzeniowe. Proces ten jest uwarunkowany głównie aktywnym pobieraniem z roztworu\nglebowego niektórych jonów, co skutkuje wnikaniem wody i jej przemieszczaniem się w górę\nrośliny. Udowodniono, że w warunkach niedoboru tlenu oraz pod wpływem inhibitorów\noddychania tlenowego parcie korzeniowe zanika.\na) Opisz, w jaki sposób przeprowadzić obserwację (co trzeba zrobić i co zaobserwować),\naby przekonać się o występowaniu parcia korzeniowego, mając do dyspozycji\npodlaną roślinę niecierpka, rosnącą w doniczce.\nb) Wyjaśnij, dlaczego parcie korzeniowe ustaje pod wpływem inhibitorów oddychania\ntlenowego.\nc) Wyjaśnij, dlaczego wczesną wiosną u drzew i krzewów okrytonasiennych parcie\nkorzeniowe jest jedynym mechanizmem umożliwiającym przemieszczanie się wody\nw górę rośliny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy […] biologiczne.\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych.\nZdający rozumie i stosuje terminologię\nbiologiczną; […] formułuje problemy\nbadawcze […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n3) wyjaśnia, na czym polega swoistość enzymów;\nokreśla czynniki warunkujące ich aktywność ([…]\nobecność inhibitorów lub aktywatorów).\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający:\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu wody\n(potencjał wody, transpiracja, siła ssąca liści,\nkohezja, adhezja, parcie korzeniowe).\nRoślinę niecierpka ściąć poniżej dolnych liści/(2-3 cm) nad ziemią. Z miejsca przecięcia\nbędzie wypływała woda, wypychana z naczyń dzięki parciu korzeniowemu.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za właściwy opis zarówno wykonanej czynności, jak i dokonanej obserwacji\n0 pkt - za wybór niewłaściwego materiału i sprzętu lub błędny opis obserwacji, lub\nodpowiedź w obu częściach niepoprawną, lub za brak odpowiedzi\nParcie korzeniowe ustaje pod wpływem inhibitorów oddychania tlenowego, ponieważ\nzahamowanie oddychania oznacza brak energii/ATP niezbędnej do aktywnego transportu/\npobierania jonów, koniecznego do wywołania wnikania cząsteczek wody.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do zahamowania dopływu energii niezbędnej\ndo wytworzenia parcia korzeniowego, uzyskiwanej w procesach oddychania\ntlenowego\n0 pkt - za wyjaśnienie błędne lub zbyt ogólne, lub za brak odpowiedzi\n2.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nBrak liści i transpiracji z ich powierzchni (siły ssącej, spowodowanej transpiracją).\n1.a) (0-1)\nRozwiązanie:\n2.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie braku transpiracji liściowej jako przyczyny wykorzystania parcia\nkorzeniowego dla transportu wody w górę rośliny\n0 pkt - za wyjaśnienie błędne lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nMchy i paprocie należą do dwóch grup roślin, które jako pierwsze opanowały środowisko\nlądowe, ale wywodzą się z różnych linii rozwojowych i dlatego się różnią niektórymi\nz uzyskanych adaptacji do tego środowiska.\na) Zaznacz właściwe dokończenie poniższego stwierdzenia.\nCharakterystyczną cechą mchów, odróżniającą tę grupę roślin od paproci, jest\nA. zdolność gametofitu do fotosyntezy.\nB. rozmnażanie za pomocą zarodników.\nC. dominacja haploidalnego gametofitu.\nD. przemieszczanie się plemników do rodni w wodzie.\nb) Określ, czy listek mchu jest strukturą homologiczną, czy analogiczną do liścia\npaproci. Odpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1a)\n1b)\n1c)\n2a)\n2b)\n2c)\n3a)\n3b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy […] biologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne mszaków\n[…], opisuje zróżnicowanie budowy ich ciała,\nwskazując poszczególne organy i określając ich\nfunkcje\n3) porównuje przemianę pokoleń (i faz jądrowych)\ngrup roślin wymienionych w pkt 2. […].\nIX. Ewolucja.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi. Zdający:\n3) opisuje warunki, w jakich zachodzi radiacja\nadaptacyjna oraz ewolucja zbieżna; podaje\nprzykłady konwergencji i dywergencji; identyfikuje\nkonwergencje i dywergencje na podstawie\nschematu, rysunku, opisu itd.\n3.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nC.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie właściwej odpowiedzi (C)\n0 pkt - za wskazanie odpowiedzi innej niż właściwa (C), za wskazanie więcej niż jednej\nodpowiedzi lub za brak odpowiedzi\n3.b) (0-1)\nSą to struktury analogiczne (bo są wytworami różnych pokoleń cyklu życiowego) - listek\nmchu to struktura gametofitu (haploidalna), a liść paproci - sporofitu (diploidalna).\nSą to struktury analogiczne, ponieważ pełnią taką samą funkcję, ale mają inne\npochodzenie/ploidalność.\nNie są to struktury homologiczne, ponieważ listek mchu/mszaki nie ma/mają (typowej)\nbudowy tkankowej, natomiast liść paproci/paprotniki zbudowany jest/są z tkanek.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za określenie, że są to struktury analogiczne i poprawne uzasadnienie odnoszące się\ndo faktu, że są to struktury o innej ploidalności/miejscu w przemianie pokoleń lub\nodnoszące się do budowy tkankowej\n0 pkt - za określenie, że są to struktury analogiczne, ale za błędne uzasadnienie lub za jego\nbrak albo za określenie, że są to struktury homologiczne, niezależnie od uzasadnienia","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nNa schemacie przedstawiono cykl rozwojowy płonnika.\nNa podstawie: Z. Podbielkowski, A. Pałczyński, B. Polakowski, Botanika, Warszawa 1995.\nOkreśl, jaką ploidalność (1n czy 2n) mają struktury oznaczone na schemacie literami:\nA, B, C i F. Wstaw znak X w odpowiednim polu tabeli.\nStruktura\n1n\n2n\nA\nB\nC\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza informacje\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n3) porównuje przemianę pokoleń (i faz\njądrowych) grup roślin wymienionych\nw pkt 2. […].\nRozwiązanie:\nstruktura\nn\n2n\nA\nX\nB\nX\nC\nX\nF\nX\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne określenie ploidalności wszystkich wymienionych struktur\n0 pkt - za niewłaściwe określenie ploidalności nawet jednej struktury lub za zaznaczenie\nmniej niż 4 pól tabeli","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nBadano wpływ rosnącego obciążenia wysiłkowego (wykonanej pracy) na ciśnienie skurczowe\ni rozkurczowe krwi tętniczej osób wykonujących ćwiczenia fizyczne.\nWyniki przedstawiono na wykresie.\nNa podstawie: Z. Górski, Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego, Warszawa 2004.\na) Na podstawie wyników badania przedstawionych na wykresie sformułuj wniosek\nodnoszący się do problemu badanego w tym eksperymencie.\nb) Wyjaśnij, dlaczego wzrostowi obciążenia wysiłkowego towarzyszą przedstawione\nna wykresie zmiany ciśnienia skurczowego krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy i funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych.\nZdający rozumie i stosuje terminologię\nbiologiczną; […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego na\nokreślonym poziomie (wyjaśnia regulację stałej\ntemperatury ciała, rolę stałości składu płynów\nustrojowych, np. stężenia glukozy we krwi, stałości\nciśnienia krwi).\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę serca i naczyń\nkrwionośnych, wskazuje ich cechy adaptacyjne\ndo pełnionych funkcji.\n5.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nPodczas\nwzrostu\nobciążenia\nwysiłkowego\nzwiększa\nsię\nciśnienie\nskurczowe\n(proporcjonalnie do wielkości obciążenia), natomiast ciśnienie rozkurczowe (nieznacznie) się\nobniża/w zasadzie (niemal) się nie zmienia.\nZwiększenie wysiłku skutkuje silnym wzrostem ciśnienia skurczowego krwi, natomiast\nciśnienie rozkurczowe nie ulega większym zmianom.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za sformułowanie poprawnego wniosku\n0 pkt - za wniosek niepoprawny lub za brak odpowiedzi\n5.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nPodczas wysiłku wrasta ciśnienie skurczowe krwi, ponieważ ułatwia to dostarczanie odpowiedniej\nilości tlenu/glukozy do mięśni, aby lepiej zaopatrzyć pracujące mięśnie w tlen/glukozę.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do zaopatrywania mięśni w tlen/glukozę\n0 pkt - za wyjaśnienie błędne lub zbyt ogólnie, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-3)\nWirus opryszczki pospolitej, określany jako HSV-1, należy do tak zwanych herpeswirusów\ni jest częstą przyczyną nawracających schorzeń skóry i błon śluzowych. W komórkach\nnerwowych zarażonego człowieka może pozostawać w stanie uśpienia, kiedy to ekspresja\ngenów wirusa jest bardzo ograniczona i nie obserwuje się wytwarzania zakaźnych cząstek\nwirusowych. Aktywacja wirusa może nastąpić pod wpływem czynników zewnętrznych,\nnp. stresu, przeziębienia, promieniowania UV.\nW leczeniu opryszczki często stosuje się maści zawierające acyklowir - związek, do którego\nw komórkach zarażonych HSV-1, w obecności pewnego enzymu wirusowego, zostaje\nprzyłączona\ngrupa\nfosforanowa.\nPo\nfosforylacji\nacyklowir\nprzypomina\njeden\nz fosfonukleozydów - substratów wykorzystywanych do powielania wirusowego DNA, ale\nnie zawiera grupy 3'OH. Wirusowa polimeraza DNA podczas replikacji wprowadza\ndo łańcucha DNA wirusa zmodyfikowany acyklowir zamiast prawidłowego nukleotydu.\nNa podstawie: http://www.termedia.pl\na) Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących działania acyklowiru w organizmie człowieka.\nWpisz w tabeli znak X w polu P (prawda) lub w polu F (fałsz).\nP\nF\nAcyklowir staje się aktywnym lekiem dopiero po modyfikacji chemicznej\nzachodzącej w zarażonych komórkach organizmu człowieka.\nDługotrwałe podawanie acyklowiru może sprzyjać selekcji szczepów wirusa\no zmniejszonej wrażliwości na lek.\nWłaściwe stosowanie acyklowiru prowadzi do całkowitej eliminacji HSV-1\nz organizmu pacjenta.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.\n5a)\n5b)\n6a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nb) Wyjaśnij, dlaczego włączenie do cząsteczki wirusowego DNA ufosforylowanego\nacyklowiru blokuje replikację DNA wirusa.\nc) Wyjaśnij, dlaczego wirus opryszczki przebywający w stanie uśpienia w komórkach\nnerwowych\nzakażonego\norganizmu\nnie\njest\nzwalczany\nprzez\njego\nukład\nodpornościowy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne [ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności;\ndostrzega związki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n2) opisuje cykl życiowy [ ] wirusa\nzwierzęcego zachodzący bez lizy\nkomórki.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą\n5) opisuje sytuacje, w których występuje\nniedobór odporności [ ] i przedstawia\nzwiązane z tym zagrożenia.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n3) [ ] określa polimerazę DNA jako\nenzym odpowiedzialny za replikację [ ].\n6.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nP\nF\nAcyklowir staje się aktywnym lekiem dopiero po modyfikacji chemicznej\nzachodzącej w zarażonych komórkach organizmu człowieka.\nX\nDługotrwałe podawanie acyklowiru może sprzyjać selekcji szczepów\nwirusa o zmniejszonej wrażliwości na lek.\nX\nWłaściwe stosowanie acyklowiru prowadzi do całkowitej eliminacji\nHSV-1 z organizmu pacjenta.\nX\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi\n0 pkt - za mniej niż trzy poprawne odpowiedzi lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak\nodpowiedzi\nWłączenie do wirusowego DNA ufosforylowanego acyklowiru, który nie ma grupy 3′OH,\nuniemożliwia wydłużanie DNA/wytworzenie wiązania fosfodiestrowego i przyłączenie\nkolejnego nukleotydu, dzięki czemu nie dochodzi do powielenia materiału genetycznego\nwirusa opryszczki i do jego namnożenia.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą zablokowanie wydłużania łańcucha DNA\ni namnażanie DNA wirusa\n0 pkt - za niepełną lub niepoprawną odpowiedź, lub za brak odpowiedzi\nWirus opryszczki w komórkach nerwowych jest nierozpoznawany przez układ\nodpornościowy, ponieważ\nnie są wytwarzane białka/antygeny wirusa, dzięki czemu nie są wytwarzane przeciwciała\nanty-HSV-1.\nistniejące u osoby zakażonej przeciwciała anty-HSV-1 nie napotykają w jego organizmie\nbiałek/antygenów wirusa.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za niepełną lub niepoprawną odpowiedź, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nPoniżej przedstawiono fragment rodowodu obrazujący dziedziczenie pewnej cechy u ludzi.\nNa podstawie: Biologia, red. N. A. Campbell, Poznań 2012.\na) Na podstawie analizy przedstawionego rodowodu określ i uzasadnij, czy allel\nwarunkujący tę cechę jest dominujący czy recesywny.\nb) Zaznacz właściwy zestaw genotypów rodziców z pokolenia II (spośród I-IV) i wartość\nprawdopodobieństwa (spośród A-D), że następne dziecko tych rodziców będzie\nwykazywało daną cechę.\nGenotypy rodziców:\nI. aa i aa II. Aa i aa III. AA i AA IV. Aa i Aa\nPrawdopodobieństwo wystąpienia tej cechy u kolejnego dziecka rodziców z pokolenia II:\nA. 25% B. 50% C. 75% D. 100%","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje […] informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki [ ] oraz\nokreśla prawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych\n5) [ ] analizuje drzewa rodowe [ ].\n6.b) (0-1)\nRozwiązanie:\n6.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nAllel warunkujący daną cechę jest dominujący, ponieważ heterozygotyczni rodzice\n(wykazujący daną cechę) mają córkę, której przekazali allele recesywne i, u której ta cecha\nnie występuje.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za ustalenie, że allel warunkujący daną cechę jest dominujący, wraz z prawidłowym\nuzasadnieniem\n0 pkt - za nieprawidłowe ustalenie, że allel jest recesywny lub prawidłowe ustalenie, że allel\njest dominujący, ale z nieprawidłowym uzasadnieniem, lub za brak odpowiedzi\n7.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nIV. C.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wskazanie obu części odpowiedzi\n0 pkt - za niepoprawne obie części odpowiedzi, za odpowiedź niepełną lub za brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"8","points":5,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPewna hipotetyczna populacja zwierząt o pięcioletnim cyklu życiowym, rozmnażających się\nraz w roku, składa się z 1000 osobników obu płci, w różnych klasach wieku - co ukazuje\ntabela.\nKlasy wieku\nCechy\nSamice\nSamce\nI\nnajmłodsze\n255\n245\nII\nmłodociane\n60\n55\nIII\nw wieku\nrozrodczym\n120\n115\nIV\n70\n65\nV\nnajstarsze, już\nnierozmnażające się\n10\n5\na) Narysuj diagram w postaci piramidy, ilustrujący wiekową i płciową strukturę tej\npopulacji.\nb) Podaj możliwą przyczynę nieproporcjonalnie małej liczebności drugiej klasy wieku\ntej populacji.\nc) Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli, oblicz wskaźnik śmiertelności\n(procent ubytku) tej populacji, jeżeli ubędzie z niej w tym roku cała najstarsza klasa\nwiekowa oraz po 40% każdej z niższych klas wiekowych.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6b)\n6c)\n7a)\n7b)\n8a)\n8b)\n8c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nd) Określ, w jakim kierunku (wzrost czy spadek) zmieni się zapewne w kolejnym roku\nwskaźnik rozrodczości tej populacji. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-5)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach\norganizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje […] i przetwarza\ninformacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe.\nVII. Ekologia.\n2. Populacja. Zdający:\n2) przewiduje zmiany\nliczebności populacji,\ndysponując danymi o jej\naktualnej liczebności,\nrozrodczości, śmiertelności […]\n3) analizuje strukturę wiekową\n[…] populacji […].\n7.a) (0-1)\nRozwiązanie:\n8.a) (0-2)\nRozwiązanie:\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe skonstruowanie diagramu struktury wiekowej i płciowej populacji\nz opisami i skalowaniem osi oraz właściwe naniesienie odpowiednich wartości\n1 pkt - za prawidłowe skonstruowanie diagramu struktury wiekowej i płciowej populacji\nz opisami osi, przy błędach w skalowaniu lub naniesieniu odpowiednich wartości\n0 pkt - za niewłaściwe skonstruowanie diagramu lub za brak odpowiedzi\n8.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nPrzyczyną nieproporcjonalnie małej liczebności drugiej klasy wiekowej tej populacji\nmogła być jakaś katastrofa ekologiczna w poprzednim roku, np. powódź, susza, mróz,\nktórej nie przeżyła większość osobników wówczas najmłodszej klasy wiekowej.\nPrzyczyną mogły być czynniki biotyczne, np. pojawienie się nowego drapieżnika/pasożyta\n/wyraźne zwiększenie liczebności drapieżników/pasożytów/zwiększona konkurencja\nmiędzygatunkowa.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie przyczyny silnego zmniejszenia liczebności drugiej klasy\nwiekowej\n0 pkt - za nieprawidłowe wskazanie przyczyny silnego zmniejszenia liczebności drugiej klasy\nwiekowej lub za brak odpowiedzi\n8.c) (0-1)\nRozwiązanie\n(15 + 0,4 x 985) / 1000 = (15 + 394) / 1000 = 409 / 1000 = 0,409 = 40,9%\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe zapisanie wskaźnika śmiertelności populacji\n0 pkt - za nieprawidłowe zapisanie wskaźnika śmiertelności populacji lub za brak odpowiedzi\n100\n50\n150\n200\n250\n0\n50\n150 100\n200\n250\nklasy wieku\nliczba ♀\nliczba ♂\nklasa I\nklasa II\nklasa III\nklasa IV\nklasa V\nW kolejnym roku liczebność populacji zapewne zmaleje, gdyż w wiek rozrodczy wejdzie\nmało liczna obecna druga klasa wiekowa (a przestanie się rozmnażać liczniejsza od niej\nczwarta klasa wiekowa).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie prawdopodobnego kierunku zmian liczebności populacji\nw kolejnym roku wraz z prawidłowym uzasadnieniem\n0 pkt - za nieprawidłowe wskazanie kierunku zmian liczebności populacji w kolejnym roku\nlub za nieprawidłowe uzasadnienie dobrze wskazanych zmian, lub za brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nNa rysunku przedstawiono pełny wzór strukturalny cząsteczki trehalozy, związku\norganicznego powszechnego w przyrodzie. Substancja ta topi się w temperaturze powyżej\n200 ºC, znacznie słabiej niż sacharoza i glukoza rozpuszcza się w wodzie, i w dużo\nmniejszym stopniu od nich pochłania wodę (jest mniej higroskopijna).\nTrehaloza pełni różnorodne funkcje w organizmach roślin i zwierząt. Jest materiałem\nzapasowym, chroni komórki przed zamarznięciem, stabilizuje strukturę białek, wchodzi\nw skład ściany komórkowej bakterii, grzybów i roślin, jest obecna w kutikuli oraz hemolimfie\nowadów. Zbadano, że poziom trehalozy w hemolimfie owadów rośnie po pierwszych\nprzymrozkach.\na) Wśród podanych w nawiasach terminów podkreśl te, które trafnie uzupełniają\nponiższy tekst.\nTrehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona\nz (heksoz / nukleotydów / aminokwasów) połączonych wiązaniem (wodorowym /\npeptydowym / glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem /\ndimerem / polimerem).\nb) Wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie może być znacznie wyższe niż\nstężenie glukozy, bez istotnego wpływu na równowagę osmotyczną w organizmie\nowada.\nc) Korzystając z tekstu, wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie badanych\nowadów wzrasta po obniżeniu się temperatury otoczenia poniżej 0 ºC.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne;\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, […] formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n3) przedstawia rodzaje wiązań\ni oddziaływań chemicznych występujące\nw cząsteczkach biologicznych i ich rolę\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów, opierając się na jej\nwłaściwościach fizyczno-chemicznych.\n2. Węglowodany. Zdający:\n1) przedstawia budowę i podaje\nwłaściwości węglowodanów; rozróżnia\nmonosacharydy (triozy, pentozy i heksozy),\ndisacharydy i polisacharydy.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki, wije\ni owady oraz porównuje środowiska życia,\nbudowę i czynności życiowe tych grup.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n10) wyjaśnia rolę płynów ciała krążących\nw ciele zwierzęcia.\n9.a) (0-1)\nRozwiązanie\nTrehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona\nz (heksoz / aminokwasów / nukleotydów) połączonych wiązaniem (wodorowym / peptydowym\n/ glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem / dimerem / polimerem).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne podkreślenie wszystkich czterech terminów\n0 pkt - za poprawne podkreślenie mniej niż czterech terminów lub za odpowiedź\nniepoprawną, lub za brak odpowiedzi\n8.d) (0-1)\nRozwiązanie:\nUwaga: Podkreślenie więcej niż jednego terminu z danej grupy jest równoznaczne\nz udzieleniem nieprawidłowej odpowiedzi.\n9.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nW odróżnieniu od glukozy, trehaloza jest związkiem słabo absorbującym wodę, dlatego\nowady mogą tolerować wysokie stężenie tej substancji w hemolimfie, bez odwodnienia\ntkanek/zaburzenia\nrównowagi\nosmotycznej/gromadzenia\nnadmiernej\nilości\nwody\nw organizmie.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie wyjaśnienia odnoszącego się do słabych właściwości higroskopijnych\ntrehalozy, w porównaniu z glukozą, i do niezakłócania równowagi osmotycznej\norganizmu\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak\n9.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nPoziom trehalozy wzrasta, ponieważ jej wysokie stężenie chroni owady przed\nzamarzaniem/chroni tkanki przed wnikaniem wody i zamarzaniem (jej w tkankach).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnego wyjaśnienia odnoszącego się do właściwości\nkrioprotekcyjnych trehalozy oraz do zapobiegania zamarzaniu tkanek\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-4)\nZbadano zawartość barwników fotosyntetycznych i plonowanie gorczycy na terenach, gdzie\npowietrze było w znacznym stopniu zanieczyszczone tlenkami siarki i azotu oraz na terenach\nniezanieczyszczonych. Wartości średnie wybranych parametrów przedstawiono w tabeli.\nParametr\nRośliny gorczycy\nz terenów\nniezanieczyszczonych\nRośliny gorczycy\nz terenów\nzanieczyszczonych\nchlorofil [mg/g]\n2,92\n2,61\nkarotenoidy [mg/g]\n1,24\n1,09\nśrednia liczba ziaren [na roślinę]\n1187,3\n1148,2\nNa podstawie: N. Joshi, A. Chauhan, P. C. Joshi, Impact of industrial air pollutants on some biochemical\nparameters and yield in wheat and mustard plants, „Environmentalist” 2009, 29, s. 398-404.\na) Wskaż grupę, która stanowiła próbę kontrolną w opisanym doświadczeniu, oraz\nsformułuj przykładowy problem badawczy tego doświadczenia dotyczący zjawiska\nfotosyntezy.\nGrupa kontrolna\nProblem badawczy\nb) Sformułuj hipotezę dotyczącą wpływu zanieczyszczeń powietrza na plonowanie\ngorczycy.\nc) Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania.\nChlorofil, biorący udział w fotosyntezie, zlokalizowany jest\nA. w błonach tylakoidów.\nB. w stromie chloroplastów.\nC. w błonie zewnętrznej chloroplastów.\nD. w przestrzeni wewnętrznej tylakoidów.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8d)\n9a)\n9b)\n9c)\n10a) 10b) 10c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy,\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający rozumie i stosuje terminologię biologiczną;\n[…] formułuje problemy badawcze […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony przyrody\ni środowiska oraz zna i rozumie zasady\nzrównoważonego rozwoju; prezentuje postawę\nszacunku wobec […] środowiska.\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy\ni jego znaczenie na Ziemi\n2) określa rolę najważniejszych\nbarwników biorących udział\nw fotosyntezie.\nVIII. Różnorodność biologiczna\nZiemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka\nna różnorodność biologiczną,\npodaje przykłady tego wpływu.\n10.a) (0-2)\nRozwiązanie:\nGrupa kontrolna: rośliny z terenów niezanieczyszczonych.\nProblem badawczy:\nWpływ zanieczyszczeń/tlenków siarki i azotu na poziom chlorofilu/karotenoidów/zawartość\nbarwników fotosyntetycznych/plonowanie (u gorczycy).\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe wskazanie grupy kontrolnej i sformułowanie problemu badawczego\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie tylko grupy kontrolnej albo prawidłowe sformułowanie\ntylko problemu badawczego\n0 pkt - za nieprawidłowe wskazanie grupy kontrolnej i nieprawidłowe sformułowanie\nproblemu badawczego, np. odnoszącego się ogólnie do „barwników” lub\ndo intensywności fotosyntezy, lub za brak odpowiedzi\n10.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nZanieczyszczenia/tlenki siarki i azotu (nieco) obniżają plonowanie gorczycy/liczbę\ntworzonych nasion.\nZanieczyszczenia/tlenki siarki i azotu nie wpływają (istotnie) na plonowanie\ngorczycy/liczbę tworzonych nasion.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe sformułowanie hipotezy\n0 pkt - za sformułowanie hipotezy nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi\n10.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nA.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie prawidłowej lokalizacji chlorofilu (A)\n0 pkt - za wskazanie nieprawidłowej odpowiedzi lub za wskazanie więcej niż jednej\nodpowiedzi, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":4,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-4)\nNa schemacie przedstawiono mechanizm transportu asymilatów w roślinie.\nNa podstawie: Fizjologia roślin, red. M. Kozłowska, Poznań 2007.\na) Zaznacz grupę roślin, u których występuje mechanizm transportu asymilatów\nprzedstawiony na schemacie. Odpowiedź uzasadnij.\nA. mszaki B. paprotniki C. nagonasienne D. okrytonasienne\nUzasadnienie\nb) Określ, co jest siłą napędową ruchu roztworu sacharozy w rurkach sitowych.\nc) Uporządkuj poniższe stwierdzenia tak, aby prawidłowo przedstawiały kolejne etapy\nzaładunku i rozładunku sacharozy w roślinie. W tym celu wpisz w pola tabeli\nbrakujące oznaczenia cyfrowe.\n1. Sacharoza nagromadzona w komórkach rurek sitowych obniża w nich potencjał wody.\n2. Transport sacharozy z rurek sitowych do komórek akceptora, np. komórek miękiszowych\nkorzenia.\n3. Transport sacharozy z komórek przyrurkowych do rurek sitowych.\n4. Wzrost potencjału wody w rurkach sitowych jest przyczyną przepływu wody do naczyń.\n5. Zmniejszenie potencjału wody w rurkach sitowych skutkuje przepływem wody z naczyń.\n6. Transport sacharozy z komórek miękiszu asymilacyjnego do komórek przyrurkowych.\n7. Malejące stężenie sacharozy w rurkach sitowych skutkuje wzrostem potencjału wody.\nZaładunek rurek sitowych\nRozładunek rurek sitowych\nEtapy: 6,\nEtapy: 2,","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje [ ]\nwyjaśnia zależności przyczynowo- skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy\ncharakterystyczne mszaków,\nwidłaków, skrzypów, paproci oraz\nroślin nago- i okrytonasiennych\n[ ].\n7. Rośliny odżywianie się.\nZdający:\n4) wskazuje drogi, jakimi [ ]\nprodukty fotosyntezy rozchodzą się\nw roślinie.\n11.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nD.\nUzasadnienie: ponieważ występują/są obecne naczynia/i rurki sitowe (charakterystyczne dla\nokrytonasiennych).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie poprawnej odpowiedzi (D) i jej uzasadnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. bez podania uzasadnienia, lub za odpowiedź całkowicie\nniepoprawną, lub za brak odpowiedzi\n11.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nSiłą napędową ruchu roztworu w rurkach sitowych jest różnica stężeń sacharozy między\nmiejscem załadunku a miejscem rozładunku floemu/gradient potencjału ciśnienia\nosmotycznego/różnica potencjałów wody.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź odnoszącą się do różnicy stężeń sacharozy między miejscem\njej załadunku, a miejscem rozładunku\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną, nieodnoszącą się do różnicy stężeń sacharozy między\nmiejscem jej załadunku, a miejscem rozładunku lub za brak odpowiedzi\n11.c) (0-2)\nRozwiązanie:\nZaładunek rurek sitowych\nRozładunek rurek sitowych\nPrawidłowa kolejność etapów:\n6, 3, 1, 5\nPrawidłowa kolejność etapów:\n2, 7, 4\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za poprawną kolejność etapów załadunku i rozładunku rurek sitowych\n1 pkt - za poprawną kolejność etapów tylko jednego z procesów: załadunku lub rozładunku\nrurek sitowych\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-3)\nCykle rozwojowe tasiemca nieuzbrojonego (Taenia saginata) i tasiemca uzbrojonego (Taenia\nsolium) są podobne. W obydwu przypadkach dorosły pasożyt bytuje w jelicie cienkim\nczłowieka, a zarażenie następuje poprzez zjedzenie mięsa z wągrami, jednak żywicielem\npośrednim T. saginata jest krowa, a T. solium - świnia. Jedynie w przypadku T. solium, jeśli\ndo organizmu człowieka drogą pokarmową dostaną się jaja tego tasiemca, może dojść\ndo choroby zwanej wągrzycą, w której przebiegu powstają wągry w ciele człowieka.\nNa podstawie: http://clem.mscd.edu\na) Podaj jedną z możliwych przyczyn (niewynikających z cech tych tasiemców) tego,\nże w Polsce u ludzi znacznie częściej spotyka się przypadki zarażenia T. saginata niż\nT. solium, chociaż spożycie wołowiny jest niższe niż spożycie wieprzowiny.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11a) 11b) 11c) 12a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nb) Określ, jakim żywicielem tasiemca (ostatecznym czy pośrednim) staje się człowiek\nw przypadku spożycia jaj T. solium. Odpowiedź uzasadnij.\nc) Wskaż element układu odpornościowego, który nie jest zaangażowany w zwalczanie\ntasiemców w organizmie człowieka, wraz z właściwym uzasadnieniem. Zaznacz\nodpowiednie oznaczenie liczbowe i literowe.\nW zwalczaniu tasiemców w organizmie człowieka nie biorą udziału\n1. limfocyty T cytotoksyczne,\nponieważ\nA. tasiemce nie zawierają\nantygenów.\n2. przeciwciała,\nB.\nniszczą one jedynie komórki\nwłasnego organizmu\nnp. zakażone wirusami.\n3. limfocyty B,\nC.\nich zadaniem jest zwalczanie\ninfekcji bakteryjnych, a nie\ntasiemców.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł\n[…].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n5) na podstawie schematów opisuje przykładowe\ncykle rozwojowe: tasiemca - tasiemiec\nnieuzbrojony […]; wymienia żywicieli\npośrednich i ostatecznych oraz wskazuje sposoby\nich zarażenia wyżej wymienionymi pasożytami.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n4) wymienia czynniki sprzyjające\nrozprzestrzenianiu się pasożytów (patogenów).\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\n12.a) (0-1)\nRozwiązanie:\n\nW Polsce znacznie częściej jada się surową lub niedopieczoną wołowinę niż wieprzowinę,\nco zwiększa niebezpieczeństwo zarażenia wągrami T. saginata.\n\nKrowy znacznie częściej niż świnie przebywają na pastwiskach, co zwiększa możliwość\nich zarażenia się jajami pochodzącymi z odchodów człowieka.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe podanie jednej przyczyny\n0 pkt - za podanie przyczyny nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi\n12.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nCzłowiek staje się wtedy żywicielem pośrednim tasiemca, ponieważ w jego ciele rozwijają się\nlarwy/wągry.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie, że człowiek jest żywicielem pośrednim i prawidłowe uzasadnienie\n0 pkt - za podanie, że człowiek jest żywicielem pośrednim i niepoprawne uzasadnienie lub\nza podanie, że człowiek jest żywicielem ostatecznym, lub za inne błędne określenie,\nlub za brak odpowiedzi\n12.c) (0-1)\nRozwiązanie:\n1B.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie prawidłowej odpowiedzi (elementu układu odpornościowego\ni uzasadnienia)\n0 pkt - za podanie odpowiedzi nieprawidłowej nawet w jednej części lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nZarówno dojrzewanie komórek rozrodczych, jak i zachowania seksualne kręgowców, są\nkontrolowane przez układ nerwowy i hormonalny oraz regulowane w zależności od różnych\nczynników środowiska. Ze względu na wysoki koszt energetyczny rozrodu, ważnym\nczynnikiem środowiskowym, decydującym o sukcesie rozrodczym osobników, jest\ndostępność pokarmu. Niedożywienie blokuje przede wszystkim cykliczność funkcjonowania\npodwzgórza u samic, co wpływa na wydzielanie hormonów przysadkowych stymulujących\ncykl jajnikowy, czego konsekwencją jest zahamowanie rozrodu w okresach dłuższych\nniedoborów pokarmu w środowisku. Podobnie - u kobiet, które chorują na anoreksję, jednym\nz pierwszych objawów niedożywienia organizmu jest zatrzymanie cyklu menstruacyjnego.\nWyjaśnij, dlaczego zahamowanie rozrodu przy niedoborze pokarmu w środowisku\nsprawia, że przetrwanie danej populacji staje się łatwiejsze.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n2) opisuje przebieg czynności życiowych,\nw tym rozmnażanie się i rozwój grup\nwymienionych w pkt 1.\nRozwiązanie:\nZapobiega to wydawaniu potomstwa w sytuacjach, gdy jego wyżywienie byłoby znacznie\nutrudnione.\nUłatwia przeżycie samic, gdyż zmniejsza konkurencję wewnątrzgatunkową o zasoby\npokarmowe środowiska (i zachowanie ich zdolności do rozrodu, gdy zwiększą się szanse\nna przeżycie potomstwa).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do ułatwienia przeżycia samic i zmniejszenia\nkonkurencji wewnątrzgatunkowej o zasoby pokarmowe środowiska\n0 pkt - za wyjaśnienie niepoprawne lub za brak wyjaśnienia","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-2)\nCykliczne zmiany w jajnikach kobiety są regulowane przez hormony przysadkowe.\nWymień nazwy lub skróty literowe dwóch hormonów przysadkowych regulujących cykl\njajnikowy kobiety i określ rolę każdego z nich w tym cyklu.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych\npoziomach złożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n7) analizuje działanie hormonów odpowiedzialnych\nza dojrzewanie i rozród człowieka.\n13. Układ rozrodczy. Zdający:\n4) przedstawia przebieg cyklu menstruacyjnego.\nRozwiązanie:\nFSH/folikulotropina/hormon\ndojrzewania pęcherzyka Graafa - pobudza rozwój\npęcherzyków jajnikowych / Graafa i wydzielanie estrogenów.\nLH/lutropina/hormon luteinizujący - stymuluje owulację i przekształcenie pęcherzyka\njajnikowego w ciałko żółte.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za podanie poprawnych nazw i ról obu hormonów\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy i roli tylko jednego hormonu lub podanie poprawnych\nnazw obu hormonów, ale niewłaściwe przedstawienie ich funkcji, lub brak podania\nich funkcji\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub podanie błędnych nazw obu hormonów, lub za brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-3)\nPrzekaźnik nerwowy - acetylocholina - jest rozpoznawany w błonach postsynaptycznych\nróżnych tkanek przez odmienne receptory: nikotynowy i muskarynowy. Dzięki temu, przy\nwykorzystaniu tego samego przekaźnika, informacja przekazywana w synapsach może\nwywołać odmiennie efekty w różnych tkankach.\nNa schematach przedstawiono wpływ acetylocholiny na błonę postsynaptyczną:\nA. włókna mięśnia szkieletowego\nB. komórki mięśnia sercowego.\nŹródło: Biologia. Jedność i różnorodność, red. M. Maćkowiak, A. Michalak, Warszawa 2008.\na) Na podstawie schematu skonstruuj i wypełnij tabelę, w której porównasz\nmechanizmy otwierania kanałów jonowych zlokalizowanych w błonie włókna mięśnia\nszkieletowego i w błonie komórki mięśnia sercowego.\nUwaga: W porównaniu uwzględnij liczbę cząsteczek acetylocholiny niezbędnych do otwarcia\nkażdego z kanałów, obecność lub brak białka G oraz rodzaj otwieranych kanałów.\nTabela\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12b) 12c)\n13.\n14.\n15a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nb) Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących wpływu acetylocholiny na błony\npostsynaptyczne włókna mięśnia szkieletowego i komórki mięśnia sercowego. Wpisz\nw tabeli znak X w polu P (prawda) lub w polu F (fałsz).\nP\nF\n1.\nAcetylocholina wywołuje skurcz włókna mięśnia szkieletowego i komórki\nmięśnia sercowego.\n2.\nAcetylocholina powoduje depolaryzację błony włókna mięśnia\nszkieletowego i hiperpolaryzację błony komórki mięśnia sercowego.\n3.\nBiałko sprzęgające (G) łączy się z kanałem jonowym dopiero po zmianie\nswej konformacji wywołanej przyłączeniem acetylocholiny do receptora.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający: odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ninformacje [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie\norganizmu.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n3) przedstawia istotę procesu\npowstawania i przewodzenia impulsu\nnerwowego\n4) [ ] opisuje rolę przekaźników\nnerwowych w komunikacji\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający: objaśnia i komentuje informacje [ ]\nwyjaśnia zależności przyczynowo- skutkowe [ ].\nw układzie nerwowym.\n15.a) (0-2)\nRozwiązanie:\nPorównywana\ncecha\n(Mechanizm otwierania\nkanału jonowego w błonie)\nkomórki A\n(Mechanizm otwierania\nkanału jonowego w błonie)\nkomórki B\nLiczba cząsteczek\nacetylocholiny\n(niezbędna do otwarcia\nkanału jonowego)\n2\n1\nObecność białka G\nbrak\nobecne\nRodzaj otwieranych\nkanałów\nsodowe\npotasowe\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe skonstruowanie i wypełnienie tabeli\n1 pkt - za prawidłową konstrukcję tabeli i niepoprawnie lub brak wypełnienia tabeli\n0 pkt - za nieprawidłową konstrukcję tabeli i nieprawidłowe wypełnienie tabeli lub za brak\nodpowiedzi\n15.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nP\nF\nAcetylocholina wywołuje skurcz włókna mięśnia szkieletowego i komórki\nmięśnia sercowego.\nX\nAcetylocholina powoduje depolaryzację błony komórki mięśni\nszkieletowych i hiperpolaryzację błony komórki mięśnia sercowego.\nX\nBiałko sprzęgające (G) łączy się z kanałem jonowym dopiero po zmianie\nswej konformacji wywołanej przyłączeniem acetylocholiny do receptora.\nX\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wszystkie trzy poprawne odpowiedzi\n0 pkt - za mniej niż trzy poprawne odpowiedzi lub odpowiedź niepoprawną, lub za brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nWentylacja płuc jest możliwa dzięki pracy przepony oraz mięśni międzyżebrowych. Mięśnie\nmiędzyżebrowe\nwewnętrzne\nwspomagają\naktywny\nwydech,\nnatomiast\nzewnętrzne\nwspomagają wdech. Podczas wdechu objętość klatki piersiowej się zwiększa, co powoduje\npowstanie w niej podciśnienia i wciągnięcie powietrza do płuc.\na) Zaznacz\npoprawne\ndokończenie\nzdania\nopisującego\ndziałanie\nmięśni\nmiędzyżebrowych i przepony podczas wdechu.\nPodczas wdechu\nA. rozluźnia się przepona i rozluźniają się mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne.\nB. kurczy się przepona i rozluźniają się mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne.\nC. rozluźnia się przepona i kurczą się mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne.\nD. kurczy się przepona i kurczą się mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne.\nb) Zaznacz zdanie trafnie opisujące budowę i sposób działania przepony.\nA. Zbudowana jest głównie z włókien tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej, a jej\nskurcze zachodzą w zasadzie automatycznie, bez udziału świadomości i woli człowieka.\nB. Zbudowana jest głównie z włókien tkanki mięśniowej gładkiej, a jej skurcze zachodzą\nw zasadzie automatycznie, bez udziału świadomości i woli człowieka.\nC. Zbudowana jest głównie z włókien tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej, a jej\nskurcze są regulowane zgodnie z wolą człowieka.\nD. Zbudowana jest głównie z włókien tkanki mięśniowej gładkiej, a jej skurcze mogą być\nregulowane zależnie od woli człowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy i funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n3) przedstawia mechanizm wymiany gazowej […]\noraz określa rolę klatki piersiowej i przepony\nw tym procesie.\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\n16.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nD.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie poprawnej odpowiedzi (D.)\n0 pkt - za wskazanie innej odpowiedzi lub za zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi, lub\nza brak odpowiedzi\n16.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nA.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie poprawnej odpowiedzi (A)\n0 pkt - za wskazanie innej odpowiedzi lub za znaczenie więcej niż jednej odpowiedzi, lub za\nbrak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":6,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-6)\nPodczas prac w przydomowym ogródku jego właściciel zranił się w dłoń. Powstał skrzep\ni po kilku godzinach rozwinął się w tym miejscu odczyn zapalny. Po opatrzeniu rany lekarz\npodał pacjentowi dożylny zastrzyk surowicy przeciwtężcowej.\na) Podaj dwie podstawowe funkcje, jakie w organizmie człowieka spełnia proces\nkrzepnięcia krwi.\n1\n2\nb) Wyjaśnij, dlaczego w przedstawionej sytuacji lekarz podał surowicę przeciwtężcową\ni dlaczego surowicy tej nie podaje się doustnie.\nc) W każdej parze podkreśl po jednym rodzaju odporności uzyskiwanej dzięki podaniu\nsurowicy przeciwtężcowej.\nswoista / nieswoista\nczynna / bierna\nnaturalna / sztuczna\nd) Określ, w jaki sposób można zabezpieczyć się w przyszłości przed rozwojem infekcji\nna skutek zarażenia się tężcem w podobnych przypadkach skaleczenia ciała.\nOdpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15b) 16a) 16b) 17a) 17b) 17c) 17d)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-6)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności; dostrzega\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n5) wymienia najważniejsze choroby bakteryjne\nczłowieka ([…] tężec), […] przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób bakteryjnych.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia […] białek […].\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych\nskładników krwi […].\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu odpornościowego\nczłowieka\n2) przedstawia reakcję odpornościową humoralną\ni komórkową, swoistą i nieswoistą.\n17.a) (0-2)\nRozwiązanie:\nProces krzepnięcia krwi:\n1.\nchroni przed infekcjami (scalając przerwane powłoki ciała).\n2.\nzmniejsza utratę krwi z organizmu.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe podanie dwóch funkcji, jakie w organizmie człowieka pełni proces\nkrzepnięcia krwi\n1 pkt - za prawidłowe podanie jednej funkcji, jaką w organizmie człowieka pełni proces\nkrzepnięcia krwi\n0 pkt - za podanie funkcji nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi\n17.b) (0-2)\nRozwiązanie:\nSkaleczenie grozi zakażeniem bakteriami tężca, a podanie surowicy przeciwtężcowej\nchroni przed ich toksynami/surowica zawiera gotowe przeciwciała, które szybko zaczną\nzwalczać patogeny.\nSurowicy nie można podawać doustnie, ponieważ w przewodzie pokarmowym\nprzeciwciała (białkowe) w niej zawarte uległyby strawieniu.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego w omawianej sytuacji należy podać surowicę\nprzeciwtężcową i wyjaśnienie, dlaczego należy ją podać pozajelitowo\n1 pkt - za podanie jednego z dwóch prawidłowych wyjaśnień odpowiedzi\n0 pkt - za podanie wyjaśnienia nieprawidłowego lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak\nodpowiedzi\n17.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nswoista / nieswoista\nczynna / bierna\nnaturalna / sztuczna\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe podkreślenie trzech rodzajów odporności, jakich nabywa się po\npodaniu surowicy przeciwtężcowej\n0 pkt - za prawidłowe podkreślenie tylko dwóch albo jednego rodzaju odporności lub za\nodpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi\n17.d) (0-1)\nRozwiązanie:\nSzczepiąc się przeciwko tężcowi, co oznacza czynne nabycie swoistej odporności na\ntężec/wytworzenie przeciwciał i komórek pamięci (które w przypadku ponownego zakażenia\nułatwią jego zwalczenie).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, w jaki sposób można na przyszłość zabezpieczyć się\nprzeciwko rozwojowi infekcji na skutek potencjalnego zarażenia się tężcem\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-3)\nNa początku XX wieku angielscy genetycy przeprowadzili krzyżówkę, dzięki której odkryto\nzjawisko sprzężenia genów. Skrzyżowali odmianę grochu cukrowego o kwiatach fioletowych\ni podłużnych ziarnach pyłku z odmianą o kwiatach czerwonych i okrągłych ziarnach pyłku.\nW pokoleniu F1 uzyskali wyłącznie rośliny o kwiatach fioletowych i podłużnych ziarnach\npyłku, co wskazywało na dominację allelu warunkującego fioletową barwę kwiatów i allelu\nwarunkującego podłużny kształt ziaren pyłku. Jednak wynik krzyżówki roślin z pokolenia F1,\nuzyskany w pokoleniu F2, był różny od oczekiwanego, zgodnego z II prawem Mendla.\nWyniki krzyżówki podwójnych heterozygot z pokolenia F1 przedstawiono w tabeli.\nFenotypy F2 kwiaty fioletowe\ni pyłek podłużny\nkwiaty czerwone\ni pyłek podłużny\nkwiaty fioletowe\ni pyłek okrągły\nkwiaty czerwone\ni pyłek okrągły\nliczba roślin\n4831\n391\n390\n1338\nudział %\n69,5\n5,6\n5,6\n19,3\nNa podstawie: T. A. Brown, Genomy, Warszawa 2001.\na) Zapisz rodzaje fenotypów i ich stosunek liczbowy, który wystąpiłby w pokoleniu F2,\ngdyby geny warunkujące te cechy grochu nie były ze sobą sprzężone.\nb) Odwołując się do genotypów krzyżowanych osobników, wyjaśnij, dlaczego obliczenie\nna podstawie przedstawionych wyników krzyżówki, że odległość między tymi genami\nwynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu.\nc) Przyjmij założenie, że między allelami warunkującymi fioletowy kolor kwiatów\ni podłużny kształt ziaren pyłku istnieje sprzężenie całkowite (odległość bliska 0 cM).\nZapisz krzyżówkę osobników z pokolenia F1 i na podstawie jej wyników określ rozkład\nfenotypów w pokoleniu F2.\nUwaga:\nDo oznaczenia alleli użyj liter:\n A i a - dla alleli warunkujących barwę kwiatów\n B i b - dla alleli warunkujących kształt ziaren pyłku.\nKrzyżówka","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […], wskazuje źródła\nróżnorodności biologicznej i jej reprezentację na\npoziomie genetycznym […].\nVI. 5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe\npojęcia genetyki klasycznej (allel, allel\ndominujący, allel recesywny, locus,\nhomozygota, heterozygota, genotyp,\nfenotyp).\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\n2) […] stosuje prawa Mendla.\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki […]\ndwugenowe […].\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) i przedstawia\nsposoby ich mapowania\nna chromosomie.\n18.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nkwiaty fioletowe i pyłek podłużny: 9\nkwiaty fioletowe i pyłek okrągły: 3\nkwiaty czerwone i pyłek podłużny: 3\nkwiaty czerwone i pyłek okrągły: 1\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne przedstawienie rozkładu fenotypów\n0 pkt - za podanie nieprawidłowego rozkładu fenotypów lub podanie jedynie ich stosunku\nliczbowego bez określenia rodzaju fenotypów, lub za brak odpowiedzi\n18.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nObliczenie takie oparte byłoby na błędnym założeniu, ponieważ nie jest to krzyżówka\ntestowa, tylko krzyżówka heterozygot, więc udział procentowy osobników, które są\nrekombinantami, nie odzwierciedla udziału gamet, które powstały po procesie crossing-\nover.\nNie można oprzeć się na takim wyniku, ponieważ po skrzyżowaniu heterozygot osobniki,\nktóre są rekombinantami, występują także wśród posiadających cechy dominujące.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, że wyliczenie, zgodnie z którym, odległość tych genów na\nchromosomie wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi\n18.c) (0-1)\nRozwiązanie:\n(AB/ab x AB/ab)\nAB\nab\nAB\nAB/AB\nAB/ab\nab\nAB/ab\nab/ab\n3 : 1 - kwiaty fioletowe i pyłek podłużny : kwiaty czerwone i pyłek okrągły\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za określenie właściwego stosunku liczbowego fenotypów na podstawie poprawnie\nzapisanej krzyżówki (w krzyżówce może występować inny sposób zapisu gamet, ale\nwidoczne jest, że zdający rozumie, że geny te występują zawsze razem w gamecie)\n0 pkt - za określenie niewłaściwego stosunku liczbowego fenotypów, niezależnie od\nwykonanego zapisu krzyżówki","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nW 1928 roku brytyjski mikrobiolog Frederick Griffith przeprowadził doświadczenie, które\nuznano za bardzo ważne dla rozwoju genetyki, choć dopiero kilkanaście lat później\nwykazano, jaki związek chemiczny jest nośnikiem informacji genetycznej.\nBakterie wywołujące zapalenie płuc występują w dwóch formach: bakterie szczepu R\n(bezotoczkowe) wywołują chorobę o łagodnym przebiegu, natomiast bakterie szczepu S\n(otoczkowe) są wysoce zjadliwe - wywołują chorobę o ciężkim przebiegu, w przypadku\nmyszy zazwyczaj kończącą się śmiercią zwierzęcia.\nGriffith stwierdził, że myszy laboratoryjne zakażone mieszaniną żywych bakterii szczepu R\ni martwych, zabitych działaniem wysokiej temperatury bakterii szczepu S, zapadają na ciężką\nformę zapalenia płuc; co więcej - z organizmów tych myszy można wyizolować żywe\nbakterie otoczkowe. Zakażenie myszy samymi żywymi bakteriami szczepu R bądź podanie\nim jedynie martwych bakterii szczepu S nie powodowało ciężkiego zapalenia płuc.\nWpisz znak X w kolumnie „Wynikał” przy wniosku, który w czasie, gdy Griffith\nprowadził badania, wynikał z tego doświadczenia, i znak X w kolumnie „Nie wynikał”\nprzy wniosku, który wówczas nie wynikał z opisanego doświadczenia.\nWniosek\nWynikał\nNie wynikał\n1.\nBakterie szczepu R pobrały DNA od martwych bakterii\nszczepu S, dzięki czemu nabrały zjadliwości.\n2.\nMateriałem genetycznym bakterii jest DNA.\n3.\nBakterie szczepu R pobrały od martwych bakterii szczepu S\npewien składnik, dzięki któremu nabrały zjadliwości.\n4.\nMartwe bakterie szczepu S odzyskały zjadliwość dzięki\nkontaktowi z układem immunologicznym myszy.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18a) 18b) 18c)\n19.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji, […] formułuje wnioski.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\n[…].\nRozwiązanie:\nWniosek\nWynikał\nNie\nwynikał\n1. Bakterie szczepu R pobrały DNA od martwych bakterii\nszczepu S, dzięki czemu nabrały zjadliwości.\nX\n2. Materiałem genetycznym bakterii jest DNA.\nX\n3. Bakterie szczepu R pobrały od martwych bakterii szczepu S\npewien składnik, dzięki któremu nabrały zjadliwości.\nX\n4. Martwe bakterie szczepu S odzyskały zjadliwość dzięki\nkontaktowi z układem immunologicznym myszy.\nX\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za w pełni poprawną odpowiedź\n1 pkt - za prawidłowe wypełnienie znaków w trzech wierszach tabeli\n0 pkt - za prawidłowe wypełnienie znaków w mniej niż trzech wierszach tabeli lub\nza odpowiedź błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nMotyl modraszek arion wyginął w Wielkiej Brytanii pod koniec lat siedemdziesiątych XX\nwieku. Do drastycznego spadku liczebności tego gatunku paradoksalnie przyczyniło się\nobjęcie ochroną ostatnich miejsc jego występowania, jakimi były ciepłolubne zbiorowiska\nłąkowe, na których wypasano owce. Okazało się, że zaprzestanie wypasania owiec\nw utworzonych rezerwatach skutkowało ustępowaniem macierzanki - rośliny, na której\nsamice modraszka składają jaja i którą żywią się początkowo gąsienice tego motyla, a także\noznaczało brak sprzyjających warunków dla bytowania określonego gatunku mrówek,\nw których mrowiskach gąsienice modraszka spędzają większą część swojego życia\ni się przeobrażają.\nPo kilkudziesięciu latach w Wielkiej Brytanii reintrodukowano modraszka ariona,\nprzywróciwszy wcześniej wypas owiec na łąkach, które były siedliskiem tego motyla.\nObecnie populacja tego gatunku nie jest już zagrożona.\nNa podstawie: A. S. Pullin, Biologiczne podstawy ochrony przyrody, Warszawa 2005.\na) Wyjaśnij, dlaczego skuteczna ochrona modraszka ariona wymagała dobrego\npoznania jego niszy ekologicznej.\nb) Podkreśl nazwy dwóch gatunków ssaków, które w Polsce udało się reintrodukować\nw ich naturalnym środowisku.\nbóbr dzik jenot tarpan żubr","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji\nżycia.\nZdający […] przedstawia\ni wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Postawa wobec przyrody\nPP\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia. Zdający:\n1) […] wskazuje przyczyny […] wymierania gatunków,\nzanikania siedlisk i ekosystemów\n5) podaje przykłady kilku gatunków, które udało się\nrestytuować w środowisku\n6) przedstawia różnicę między ochroną bierną a czynną\n[…].\nPR\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej\norganizmu, rozróżniając zakres tolerancji organizmu\nwzględem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów.\ni środowiska.\nZdający rozumie znaczenie\nochrony przyrody i środowiska\noraz zna i rozumie zasady\nzrównoważonego rozwoju.\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność\nbiologiczną, podaje przykłady tego wpływu ([…]\nintrodukcja gatunków obcych)\n6) uzasadnia konieczność stosowania ochrony czynnej\ndla zachowania wybranych gatunków i ekosystemów.\n20.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nDokładna wiedza o relacjach między gatunkami w biocenozie pozwoliła na udaną\nreintrodukcję modraszka ariona po przywróceniu (umiarkowanego) wypasu łąk, co ułatwiło\nutrzymanie na nich niezbędnej dla modraszka różnorodności gatunkowej/macierzanki\ni mrówek, z którymi związany jest rozwój modraszka.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wyjaśnienie odnoszące się do powiązań modraszka z innymi gatunkami łąkowymi\n0 pkt - za wyjaśnienie błędne lub brak odpowiedzi\n20.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nbóbr dzik jenot tarpan żubr\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie dwóch właściwych przykładów gatunków, które udało się reintrodukować\nw Polsce\n0 pkt - za niewłaściwe przykłady(choćby jeden) lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nWedług teorii endosymbiotycznej mitochondria i chloroplasty to struktury półautonomiczne,\nktóre są potomkami dawnych bakterii. Wśród cech świadczących o ich endosymbiotycznym\npochodzeniu wymienia się:\nA. występowanie dwóch błon biologicznych otaczających te struktury\nB. obecność materiału genetycznego we wnętrzu tych struktur\nC. występowanie własnych rybosomów, umożliwiających syntezę białka\nD. zdolność do podziałów niezależnie od podziału komórki.\nSpośród wymienionych cech wybierz dwie, które są charakterystyczne wyłącznie\ndla struktur półautonomicznych i nie dotyczą innych organelli komórkowych:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n4) opisuje budowę mitochondriów\ni chloroplastów, podaje argumenty\nna rzecz ich endosymbiotycznego\npochodzenia.\nRozwiązanie:\nC, D.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowy wybór dwóch cech (C i D)\n0 pkt - za nieprawidłowy wybór którejś cechy, wybór tylko jednej cechy, wybór więcej niż\ndwóch cech, lub brak wyboru","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"22","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-3)\nPodczas procesu powielania DNA doszło do mutacji w obrębie genu kodującego białko\nistotne dla przebiegu metabolizmu komórkowego.\nZamiast sekwencji CGA w nici kodującej (nieulegającej transkrypcji) DNA pojawiła się\nsekwencja CGC.\nUwaga. Aby rozwiązać zadanie, skorzystaj z Karty wybranych wzorów i stałych\na) Wybierz spośród A-D poprawne wyjaśnienie mechanizmu zaistniałej mutacji.\nOdpowiedź uzasadnij, stosując pełne nazwy zasad azotowych występujących\nw budowie DNA.\nZmiana polegała na\nA. zastąpieniu zasady pirymidynowej przez purynową.\nB. zastąpieniu zasady purynowej przez pirymidynową.\nC. zastąpieniu zasady purynowej przez inną purynową.\nD. zastąpieniu zasady pirymidynowej przez inną pirymidynową.\nUzasadnienie\nb) Podaj kolejność nukleotydów w triplecie (kodonie) mRNA powstałego na drodze\ntranskrypcji tego kodonu w DNA przed mutacją i po mutacji.\nprzed mutacją DNA\npo mutacji DNA\nc) Zaznacz właściwy opis konsekwencji (1, 2 lub 3) tej mutacji. Odpowiedź uzasadnij,\nkorzystając z danych zawartych w tablicach.\nWskutek zaistniałej mutacji powstanie\n1. białko o skróconym łańcuchu.\n2. białko, w którym kolejność aminokwasów pozostanie niezmieniona.\n3. białko o tej samej długości łańcucha i o zmienionej sekwencji aminokwasów.\nUzasadnienie\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20a) 20b)\n21.\n22a) 22b) 22c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n1) przedstawia budowę nukleotydów.\ni zjawiska biologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje […] informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą kolejności\nnukleotydów w DNA, posługuje się tabelą kodu\ngenetycznego.\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od\nDNA do białka (transkrypcja […]).\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n5) rozróżnia mutacje genowe: punktowe […]\ni określa ich możliwe skutki.\n22.a) (0-1)\nRozwiązanie:\nB.\nW kodonie CGA (przed mutacją) adenina, która jest puryną, została zastąpiona w kodonie\nCGC (po mutacji) cytozyną, która należy do pirymidyn.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wybór poprawnego wyjaśnienia mechanizmu zaistniałej mutacji wraz\nz uzasadnieniem\n0 pkt - za wybór poprawnego wyjaśnienia mechanizmu zaistniałej mutacji z błędnym\nuzasadnieniem lub odpowiedź błędną w obu częściach, lub za brak odpowiedzi\n22.b) (0-1)\nRozwiązanie:\nprzed mutacją DNA - CGA\npo mutacji DNA - CGC\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie poprawnej kolejności nukleotydów w triplecie (kodonie) mRNA zarówno\nprzed mutacja, jak i po mutacji w DNA\n0 pkt - za podanie jednej poprawnej i jednej błędnej odpowiedzi lub za odpowiedź\nniepoprawną w obu częściach, lub za brak odpowiedzi\n22.c) (0-1)\nRozwiązanie:\nopis konsekwencji: 2.\nKodony CGA i CGC w mRNA kodują ten sam aminokwas (argininę), tak więc kolejność\naminokwasów w tym białku zostanie zachowana (mutacja milcząca).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za zaznaczenie poprawnego przykładu biologicznej konsekwencji mutacji wraz\nz uzasadnieniem\n0 pkt - za zaznaczenie poprawnego przykładu biologicznej konsekwencji mutacji z błędnym\nuzasadnieniem lub odpowiedź w obu częściach niepoprawną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"}]}