{"paper":{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/biologia-2014-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2014-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":29,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nWapń jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu\nczłowieka.\nSpośród podanych procesów wybierz dwa, które ulegają zaburzeniom przy niedoborze\nwapnia w organizmie.\nA. skurcz mięśnia\nB. krzepnięcie krwi\nC. biosynteza białka\nD. wytwarzanie hormonów tarczycy\nE. powielanie informacji genetycznej","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nNa przykładzie wapnia określenie skutków niedoboru\npodstawowych składników pokarmowych dla przebiegu\nprocesów zachodzących w organizmie człowieka (I.3c.8,9)\nPoprawne odpowiedzi: A, B\n2 p. - za poprawny wybór dwóch procesów, w przebiegu których istotną rolę odgrywa wapń\n1 p. - za wybór jednego procesu, w przebiegu którego istotną rolę odgrywa wapń\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub wybór więcej niż dwóch procesów, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę chemiczną dwóch nukleotydów.\nZapisz, który z nukleotydów (A czy B) pełni funkcję przenośnika energii w komórce.\nOdpowiedź uzasadnij.\nNukleotyd\nUzasadnienie","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nTworzenie informacji\nUzasadnienie funkcji, jako przenośnika energii w komórce,\nrozpoznanej na schemacie cząsteczki ATP (III.3a, I.4a.4)\nPoprawna odpowiedź:\nnukleotyd B\nPrzykłady uzasadnienia:\nFunkcję przenośnika energii w komórce pełni nukleotyd B, ponieważ\n w cząsteczce nukleotydu B znajdują się trzy reszty fosforanowe, pomiędzy którymi\nznajdują się dwa wiązania wysokoenergetyczne.\n magazynuje energię w postaci wiązań wysokoenergetycznych.\n1 p. - za wybór właściwego nukleotydu, który pełni funkcję przenośnika energii w komórce\nwraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do wiązań wysokoenergetycznych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko nukleotydu bez uzasadnienia lub ze zbyt\nogólnym uzasadnieniem (np. ponieważ posiada więcej reszt fosforanowych/posiada\nreszty fosforanowe), lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nKażdej z wymienionych tkanek przyporządkuj jedno miejsce jej występowania\nw organizmie człowieka.\nTkanka\nWystępowanie\nA. nabłonek rzęskowy\n1. pęcherzyk płucny\nB. nabłonek jednowarstwowy płaski\n2. więzadło stawowe\nC. tkanka łączna włóknista\n3. małżowina uszna\nD. chrząstka sprężysta\n4. pęcherz moczowy\n5. jajowód\nA\nB\nC\nD\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nPrzyporządkowanie wskazanym tkankom miejsc ich\nwystępowania w organizmie człowieka (II.2a, I.1c.3)\nPoprawne odpowiedzi:\nA. - 5, B. - 1, C. - 2, D. - 3\n2 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkim czterem tkankom miejsc ich występowania\nw organizmie człowieka\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie trzem tkankom miejsc ich występowania\nw organizmie człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących cyklu pracy serca. Wpisz w prawej kolumnie\ntabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli zdanie jest fałszywe.\nP/F\n1.\nPodczas skurczu przedsionków krew jest wtłaczana do komór, a zastawki\npółksiężycowate pozostają w tym czasie zamknięte.\n2.\nKurczące się ściany komór podnoszą ciśnienie krwi w ich wnętrzu,\nco skutkuje zamknięciem zastawek przedsionkowo-komorowych w sercu.\n3.\nSkurcz prawej komory powoduje tłoczenie krwi do aorty, a skurcz lewej\nkomory wypycha krew do tętnic płucnych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie funkcjonowania głównych narządów\nw organizmie człowieka na przykładzie pracy serca (I.1c.4)\nPoprawna odpowiedź:\n1 - P, 2 - P, 3 - F\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących cyklu pracy serca\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nW celu ustalenia grupy krwi pacjenta dodano próbki jego krwi do surowicy krwi grupy A\noraz do surowicy krwi grupy B. W obydwu zestawach zaszła aglutynacja krwinek.\nOkreśl, jaką grupę krwi miał pacjent. Wyjaśnij wynik badania, uwzględniając obecność\nprzeciwciał w zastosowanych surowicach.\nGrupa krwi pacjenta\nWyjaśnienie","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących oznaczania grupy krwi\nczłowieka - określenie grupy krwi i uzasadnienie wyniku\nbadania (III.2a, I.1c.6, 4a.8)\nPoprawna odpowiedź:\ngrupa krwi AB\nPrzykłady uzasadnienia:\n Aglutynacja krwinek nastąpiła w obu zestawach, co oznacza, że krwinki pacjenta posiadają\nzarówno antygen A, jak i antygen B, które zostały związane przez przeciwciała anty-A\ni anty-B (znajdujące się w surowicy krwi wykorzystanej do badania).\n Ponieważ krwinki zostały związane przez przeciwciała anty-A i anty-B znajdujące się\nw surowicy krwi wykorzystanej do badania.\n2 p. - za poprawne określenie grupy krwi pacjenta i poprawne uzasadnienie uwzględniające\nobecność przeciwciał w zastosowanych surowicach krwi\n1 p. - za poprawne określenie tylko grupy krwi pacjenta bez uzasadnienia lub z niepełnym\nalbo niepoprawnym uzasadnieniem\n0 p. - za błędne wskazanie grupy krwi lub niepoprawne uzasadnienie, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nLimfa (chłonka) powstaje jako przesącz z włosowatych naczyń krwionośnych do przestrzeni\nmiędzykomórkowych i trafia do naczyń tworzących układ limfatyczny. Swoim składem jest\nwięc zbliżona do osocza krwi, choć w odróżnieniu od niego zawiera nieco większy procent\ntłuszczu. Wśród elementów morfotycznych zdecydowaną większość stanowią limfocyty.\nNa podstawie powyższego tekstu wymień dwie funkcje, które limfa pełni w organizmie\nczłowieka.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji limfy w organizmie człowieka (I.1c.6)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n1. Uczestniczy w reakcjach odpornościowych/w obronie organizmu przed infekcjami/zawarte\nw niej przeciwciała uczestniczą w reakcjach odpornościowych.\n2. Uczestniczy w transporcie tłuszczów w organizmie/transportuje tłuszcze w organizmie.\n3. Wypełniając przestrzenie międzykomórkowe, pośredniczy w wymianie substancji\npomiędzy komórkami i krwią.\n2 p. - za podanie na podstawie tekstu dwóch poprawnych funkcji limfy w organizmie\nczłowieka\n1 p. - za podanie tylko jednej funkcji limfy w organizmie człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n4","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących budowy i działania układu oddechowego\nczłowieka. Wpisz w prawej kolumnie tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe,\nlub literę F, jeśli zdanie jest fałszywe.\nP/F\n1.\nKrtań jest narządem wchodzącym w skład układu oddechowego\ni pokarmowego.\n2.\nTchawica stanowi fragment dróg oddechowych i jest jednocześnie narządem\ngłosu.\n3.\nPrzepona, kurcząc się, opuszcza się w dół, co skutkuje zwiększeniem\npojemności klatki piersiowej.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\n6.\n7.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWiadomości i rozumienie Opisanie budowy i funkcjonowania układu oddechowego\nczłowieka (I.1a,c.4)\nPoprawna odpowiedź:\n1. - F, 2.- F, 3. - P\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących układu oddechowego\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nW paleniu biernym mamy do czynienia ze strumieniem bocznym, czyli wydobywającym się\nz tlącego papierosa dymem, który zawiera najwięcej substancji toksycznych i nie jest\noczyszczany przez filtr papierosowy. W dymie bocznym znajduje się 3-5 razy więcej tlenku\nwęgla (czadu), 2-3 razy więcej nikotyny i 3-4 razy więcej substancji rakotwórczych\nniż w dymie głównym. U dzieci bierne palenie jest przyczyną częstszych zachorowań\nna zapalenia płuc i oskrzeli oraz zwiększa ryzyko zachorowania na astmę. Z badań Światowej\nOrganizacji Zdrowia wynika, że częste przebywanie w dymie tytoniowym powoduje u dzieci\ni nastolatków pogorszenie wykonywania wielu czynności umysłowych, takich jak czytanie,\nrozwiązywanie zadań matematycznych, logiczne myślenie i rozumowanie.\nNa podstawie: www.knowmore.pl\nNa podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego bierne palenie\npowoduje u ludzi pogorszenie wykonywania czynności umysłowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie tekstu wyjaśnienie związku biernego palenia\nz pogorszeniem u ludzi wykonywania czynności umysłowych\n(III.2a, I.3c.7)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nW dymie bocznym występuje tlenek węgla (czad), który łączy się trwale z hemoglobiną\nkrwinek czerwonych i blokuje przenoszenie tlenu z płuc do mózgu, powodując niedotlenienie\nkomórek kory mózgowej, które pracują wtedy mniej efektywnie.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie związku biernego palenia z pogorszeniem wykonywania\nczynności\numysłowych,\nuwzględniające\nniedotlenienie\nmózgu\nspowodowane\nblokowaniem hemoglobiny przez tlenek węgla (czad) znajdujący się w dymie\ntytoniowym\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia wpływu tlenku węgla (czadu)\nznajdującego się w dymie tytoniowym na przenoszenie tlenu przez hemoglobinę\nw organizmie człowieka lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (3 pkt)\nW aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące\nodporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia\nroślinnego, np. z aloesu, jeżówki czy żeń-szenia. Istotą działania immunostymulatorów jest\npobudzenie i wzmocnienie odporności organizmu na infekcje wirusowe i bakteryjne. Pod\nwpływem tych substancji obserwuje się wzrost aktywności komórek układu odpornościowego\n- granulocytów obojętnochłonnych oraz makrofagów, zdolnych do bezpośredniego niszczenia\ndrobnoustrojów chorobotwórczych.\nNa podstawie: http://ziola.pl\na) Na podstawie przedstawionych informacji zaznacz rodzaj odporności, którą opisane\npreparaty pobudzają w organizmie człowieka.\nA. odporność swoista\nB. odporność nieswoista\nC. odporność swoista i nieswoista\nb) Uzasadnij, podając dwa argumenty, że takie preparaty powinno się stosować\npo konsultacji z lekarzem, chociaż są one dostępne bez recepty.\n1\n2\nPoziom podstawowy","answer":"B","answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzaju odporności pobudzanej przez preparaty\nlecznicze opisane w tekście (I.4b.8)\nPoprawna odpowiedź: B\n1 p. - za\npoprawne\nwskazanie\nrodzaju\nodporności\npobudzanej\nprzez\npreparaty\nimmunostymulujące\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub podanie więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia -\nsformułowanie argumentów uzasadniających konieczność\nkonsultacji z lekarzem przy stosowaniu leków dostępnych bez\nrecepty (III.1b, I.4b.8, 3c.7)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n5\n Tego rodzaju preparaty mogą być przeciwwskazane w niektórych schorzeniach\nnp. wątroby/nerek, stanach zdrowia np. w czasie ciąży/karmienia, po przeszczepach lub\nw określonym wieku.\n Takie preparaty mogą wchodzić w interakcje z już przyjmowanymi lekami i wpływać\nna ich działanie, np. osłabiać działanie tych leków.\n Niektóre osoby mogą być uczulone na składniki tych preparatów, które mogą powodować\nrównież nasilenie alergii na inne substancje.\n Takie preparaty, które pobudzają aktywność granulocytów i makrofagów, mogą\npowodować, że nadmierna ich aktywność będzie groźna dla organizmu, np. może wywołać\nzaburzenia\nw\ndziałaniu\nukładu\nimmunologicznego/nasilenie\nobjawów\nchorób\nautoimmunizacyjnych.\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych argumentów uwzględniających wpływ opisanych\npreparatów na organizm człowieka\n1 p. - za podanie tylko jednego poprawnego argumentu uwzględniającego wpływ tych\npreparatów na organizm człowieka\n0 p. - za odpowiedź nieodnoszącą się do wpływu tych preparatów na organizm człowieka lub\nodpowiedź zbyt ogólną, np. mogą źle wpływać, mogą źle działać, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nW tabeli przedstawiono prędkość przewodzenia impulsów przez włókna nerwowe rdzenne\n(z osłonką mielinową) o różnej średnicy aksonów.\nŚrednica aksonu [µm]\n2-5\n3-6\n5-12\n12-20\nPrędkość przewodzenia impulsów [m/s]\n12-30\n15-30\n30-70 70-120\nNa podstawie: W. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, Warszawa 1997.\na) Na podstawie przedstawionych danych sformułuj wniosek określający zależność\nmiędzy prędkością przewodzenia impulsów nerwowych a średnicą aksonu.\nb) Określ, czy włókna nerwowe rdzenne (mające osłonkę mielinową) przewodzą impulsy\nwolniej, czy - szybciej niż włókna nagie (nieposiadające osłonek). Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie danych z tabeli sformułowanie wniosku\ndotyczącego zależności między prędkością przewodzenia\nimpulsów nerwowych a średnicą aksonu (III.3b, I.4b.5)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Im neuron ma większą średnicę aksonu, tym szybciej przewodzi impulsy nerwowe.\n Impulsy nerwowe przewodzone są tym szybciej, im większa jest średnica aksonu neuronu.\n1 p. - za sformułowanie poprawnego wniosku określającego zależność między prędkością\nprzewodzenia impulsów nerwowych a średnicą aksonu\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia zależności przedstawionej w tabeli,\nlub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie i wyjaśnienie różnicy w szybkości przewodzenia\nimpulsów we włóknach nerwowych (I.4b.5)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWłókna rdzenne (posiadające osłonkę mielinową) przewodzą impulsy szybciej niż włókna\nnagie (nieposiadające osłonki mielinowej), ponieważ impuls biegnie w nich skokowo\n(natomiast włókna nagie przewodzą impuls w sposób ciągły, wzdłuż błony neuronu).\n1 p. - za określenie, że włókna rdzenne przewodzą szybciej impulsy niż włókna nagie\ni poprawne wyjaśnienie uwzględniające skokowe przewodzenie impulsu nerwowego\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia skokowego przewodzenia impulsu, lub\nodpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nZa ruchy kończyny dolnej w stawie kolanowym odpowiedzialne są mięśnie antagonistyczne,\nktórych lokalizację przedstawiono na rysunku A (widok kończyny od przodu) i B (widok\nkończyny od tyłu).\nNa podstawie: www.fitwell.pl\na) Określ, który z mięśni przedstawionych na rysunkach A i B, kurcząc się, powoduje\nruch kończyny dolnej przedstawiony na rysunku C.\nb) Zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania.\nMięsień, którego skurcz wywołuje ruch kończyny przedstawiony na rysunku C, pełni funkcję\nA. zginacza.\nB. prostownika.\nC. odwodziciela.\nD. przywodziciela.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.\n9.a\n9.b\n10.a\n10.b\n11.a\n11.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n6\nInformacje do zadania 12. i 13.\nW organizmie człowieka na regulację gospodarki węglowodanowej wpływają dwa\nprzeciwstawnie działające hormony: insulina i glukagon.\nW tabeli zamieszczono wyniki pomiaru stężenia insuliny i glukagonu podczas intensywnego\nwysiłku fizycznego.\nCzas od rozpoczęcia ćwiczeń\nfizycznych (godziny)\nStężenie hormonów we krwi (pmol/l)\ninsulina\nglukagon\n0\n450\n110\n1\n375\n125\n2\n260\n150\n3\n210\n240\n4\n180\n450\nNa podstawie: E. Jastrzębska, Tajemnice ludzkiego ciała. Zeszyt ćwiczeń do biologii, Kielce 2003.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie powiązania strukturalno-funkcjonalnego w obrębie\nszkieletu i układu mięśniowego na przykładzie stawu\nkolanowego - wskazanie mięśnia odpowiedzialnego\nza prostowanie kończyny dolnej (I.1c.7)\nPoprawna odpowiedź:\nmięsień czworogłowy uda/mięsień przedstawiony na rysunku A\n1 p. - za poprawne wskazanie mięśnia powodującego zilustrowany na rysunku ruch kończyny\ndolnej\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli mięśni w działaniu stawu kolanowego\n(I.1c.7, 2a.1)\nPoprawna odpowiedź: B\n1 p. - za poprawne zaznaczenie funkcji mięśnia w ruchu kończyny przedstawionym\nna rysunku C\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nNa podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy, ilustrujący poziom stężenia\ninsuliny i glukagonu we krwi, w kolejnych godzinach ćwiczeń fizycznych. Zastosuj jeden\nukład współrzędnych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie danych z tabeli skonstruowanie wykresu\nliniowego ilustrującego wpływ wysiłku fizycznego\nna wydzielanie insuliny i glukagonu (II.3a, I.4b.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n\n\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n7\n2 p. - za w całości poprawne wykonanie wykresu, w tym:\n za prawidłowy opis osi Y - stężenie hormonów we krwi [pmol/ l] i osi X - czas\ntrwania ćwiczeń fizycznych, w godzinach/czas od rozpoczęcia ćwiczeń fizycznych,\nw godzinach/kolejne godziny ćwiczeń fizycznych\n za prawidłowe wyskalowanie osi i wykreślenie krzywych, opisanych lub z legendą\n1 p. - za prawidłowy opis osi Y i osi X lub za prawidłowe wyskalowanie osi i wykreślenie\nkrzywych, opisanych lub z legendą\n0 p. - za wykres o osiach odwrotnie przyporządkowanych lub wykres całkowicie\nniepoprawny, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nWyjaśnij, dlaczego podczas wysiłku fizycznego zwiększa się wydzielanie glukagonu\ndo krwi.\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między wysiłkiem fizycznym\na zwiększaniem wydzielania glukagonu do krwi\n(III.2a, I.1b.7)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPodczas wysiłku fizycznego zwiększa się wydzielanie glukagonu, ponieważ stymuluje on\nrozkład glikogenu oraz wzrost we krwi poziomu stężenia glukozy, której utlenianie dostarcza\nenergii do pracy mięśni.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego podczas wysiłku fizycznego zwiększa się\nwydzielanie glukagonu do krwi, uwzględniające uwalnianie glukozy niezbędnej\ndo wysiłku fizycznego lub do pracy mięśni\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia roli glukozy lub odpowiedź niepoprawną,\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nWazopresyna, czyli hormon antydiuretyczny (ADH) produkowany przez podwzgórze\ni uwalniany z tylnego płata przysadki mózgowej, jest ważnym regulatorem bilansu wodnego\nw organizmie człowieka.\nNa schemacie przedstawiono mechanizm hormonalnej regulacji zawartości wody\nw organizmie człowieka.\na) Do miejsc oznaczonych na schemacie literami A i B przyporządkuj określenia\nodpowiadające wydzielaniu ADH - zwiększone, zmniejszone - i zapisz je poniżej.\nA\nB\nb) Podaj, jakie objawy wywoła niedobór hormonu ADH, spowodowany uszkodzeniem\nkomórek tylnego płata przysadki.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nScharakteryzowanie hormonalnej regulacji gospodarki wodnej\nw organizmie człowieka (I.4b.11)\nPoprawna odpowiedź:\nA - zmniejszone, B - zwiększone\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie obu określeń do miejsc wskazanych na schemacie\n0 p. - za\nodpowiedź\nniepełną,\nnp.\nprzyporządkowanie\ntylko\njednego\nokreślenia\nlub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie objawów niedoboru hormonu ADH,\nspowodowanego uszkodzeniem komórek tylnego płata\nprzysadki (I.4b.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n8\nNiedobór hormonu ADH spowoduje\n wydalanie dużej/nadmiernej ilości moczu (tzw. moczówkę prostą).\n odwodnienie organizmu.\n1 p. - za poprawne podanie przykładu objawów niedoboru ADH spowodowanych\nuszkodzeniem tylnego płata przysadki, uwzględniające wydalanie dużych ilości moczu\nlub odwodnienie organizmu\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nFunkcjonowanie organizmu człowieka jest możliwe dzięki współdziałaniu układów\ni narządów, czego przykładem może być współpraca układu krwionośnego i wydalniczego.\nKrew dostarcza do nerek tlen i składniki odżywcze niezbędne do uzyskania energii,\nkoniecznej dla zachodzących tam procesów, natomiast w nerkach wytwarzany jest hormon\nerytropoetyna, którego wydzielanie się zwiększa, gdy we krwi znajduje się zbyt mało tlenu.\nUzasadnij, podając inny niż w tekście argument, że układ krwionośny i wydalniczy\nwspółdziałają w organizmie człowieka.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.\n13.\n14.a\n14.b\n15.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nTworzenie informacji\nNa wybranym przykładzie wykazanie współdziałania układu\nkrwionośnego i wydalniczego w organizmie człowieka\n(III.2a, I.1b.7)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Krew transportuje z komórek organizmu do nerek zbędne i szkodliwe produkty przemiany\nmaterii, a zachodzące w nefronach procesy filtracji (i resorpcji) umożliwiają wydalanie\nwraz z moczem produktów zbędnych i szkodliwych (oraz zapewniają stały skład krwi).\n Rozbudowana sieć włosowatych naczyń krwionośnych w nerkach umożliwia zachodzenie\nw tych narządach procesu filtracji krwi oraz procesu zwrotnego wchłaniania składników\nprzydatnych organizmowi.\n1 p. - za\npoprawne\nuzasadnienie\nwspółdziałania\nobu\nukładów - krwionośnego\ni wydalniczego, uwzględniające ich uczestniczenie w wybranym procesie\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do jednego z układów, lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nAkomodacja oka jest związana ze zmianą krzywizny soczewki. Soczewka oka może stawać\nsię bardziej płaska lub bardziej kulista, a jej zdolność skupiania promieni świetlnych może się\nzmniejszać lub zwiększać.\nOkreśl, w jaki sposób zmienia się kształt soczewki podczas przenoszenia wzroku\nz przedmiotów bliskich na przedmioty odległe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy i funkcjonowania oka - określenie zmiany\nkształtu soczewki zachodzącej podczas akomodacji oka\n(I.1c.15)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPodczas przenoszenia wzroku z przedmiotów bliskich na przedmioty odległe soczewka staje\nsię bardziej płaska.\n1 p. - za poprawne określenie zmiany kształtu soczewki podczas przenoszenia wzroku\nz przedmiotów bliskich na odległe\n0 p. - za odpowiedź, która nie określa zmiany kształtu lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną, np. jest płaska, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nUporządkuj we właściwej kolejności wymienione poniżej etapy powstawania wrażeń\nsłuchowych. Wpisz w tabelę numery 2-5.\nEtap\nNumer\nDrganie błony okienka owalnego oraz drganie płynu wypełniającego wnętrze\nślimaka.\nRuchy rzęsek komórek narządu Cortiego i powstanie impulsu nerwowego.\nPrzenoszenie drgań błony bębenkowej na drgania kosteczek słuchowych.\nPrzewodzenie fali dźwiękowej przez przewód słuchowy.\n1\nDotarcie impulsów nerwowych do ośrodka słuchu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie funkcjonowania ucha - uporządkowanie etapów\npowstawania wrażeń słuchowych w kolejności ich\nzachodzenia (II.2a, I.1c.5)\nPoprawna odpowiedź:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n9\nEtap\nNumer\nDrganie błony okienka owalnego oraz płynu wypełniającego wnętrze\nślimaka.\n3\nRuchy rzęsek komórek narządu Cortiego i powstanie impulsu nerwowego.\n4\nPrzenoszenie drgań błony bębenkowej na drgania kosteczek słuchowych.\n2\nPrzewodzenie fali dźwiękowej przez przewód słuchowy.\n1\nDotarcie impulsów nerwowych do ośrodka słuchu.\n5\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich etapów powstawania wrażeń słuchowych\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (3 pkt)\nJelito cienkie jest najdłuższym odcinkiem przewodu pokarmowego człowieka. Treść\npokarmowa docierająca do jelita cienkiego jest w nim przesuwana i w tym czasie podlega\nprocesom trawienia chemicznego, a strawione składniki pokarmowe są wchłaniane\ndo nabłonka jelita, skąd są przekazywane do naczyń krwionośnych lub limfatycznych.\nPodaj po jednym przykładzie cech budowy jelita, które są przystosowaniem do:\n1. przesuwania treści pokarmowej ,\n2. trawienia pokarmu ,\n3. wchłaniania strawionych składników pokarmowych\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-3)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie cech budowy jelita cienkiego w przewodzie\npokarmowym człowieka stanowiących jego przystosowanie\ndo pełnionej czynności lub funkcji (I.2a.1)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n1. występowanie w ścianach jelita mięśni gładkich/mięśni okrężnych i podłużnych/mięśni\nodpowiedzialnych za ich perystaltykę,\n2. obecność gruczołów wydzielających enzymy trawienne,\n3. obecność kosmków jelitowych/mikrokosmków zwiększających powierzchnię chłonną.\n3 p. - za poprawne podanie trzech właściwych cech budowy jelita cienkiego, będących\nprzystosowaniem do wskazanych czynności lub funkcji\n2 p. - za poprawne podanie dwóch cech budowy jelita cienkiego będących przystosowaniem\ndo wskazanych czynności lub funkcji\n1 p. - za poprawne podanie jednej cechy budowy jelita cienkiego będącej przystosowaniem\ndo wskazanej czynności lub funkcji\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nTłuszcze, które są nierozpuszczalne w wodzie, krążą we krwi człowieka w postaci związanej\nz białkami jako lipoproteiny. Do najważniejszych lipoprotein biorących udział w transporcie\ncholesterolu w naszym organizmie należą lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL), określane\nmianem „dobrego cholesterolu”, i lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL), zwane „złym\ncholesterolem”.\nNa schemacie przedstawiono dwa modele (X i Y) lipoprotein transportujących cholesterol\nw obwodowych naczyniach krwionośnych.\na) Określ, który z przedstawionych na schemacie modeli lipoprotein (X czy Y), jest\nilustracją HDL. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj przykład zalecenia dotyczącego sposobu odżywiania się dla osoby, u której\nstwierdzono podwyższony poziom LDL i zbyt niski poziom HDL we krwi.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16.\n17.\n18.\n19.a\n19.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n3\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie na schemacie frakcji lipoprotein HDL\ni jej uzasadnienie (II.1a, I.3c.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nX - ponieważ lipoproteiny HDL\n\nzabierają cząsteczki cholesterolu z naczyń krwionośnych/krwi.\n\nzapobiegają osadzaniu się cholesterolu w ściankach naczyń krwionośnych/tętnic.\n1 p. - za prawidłowy wybór frakcji lipoprotein HDL wraz z uzasadnieniem odnoszącym się\ndo zabierania/usuwania cząsteczek cholesterolu lub zapobiegania osadzaniu się\ncholesterolu w naczyniach krwionośnych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, zawierającą tylko wybór frakcji bez uzasadnienia lub\nz uzasadnieniem niepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n10\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia -\nsformułowanie zalecenia dotyczącego odżywiania się osób\nz wysokim poziomem LDL we krwi (III.1b, I.3c.11)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nNależy:\n zwiększyć spożycie pokarmów dostarczających tłuszczów nienasyconych (np. mięso\ntłustych ryb, oleje roślinne).\n ograniczyć spożywanie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego/tłuszczów nasyconych\n(masło, smalec, tłuste mięso).\n ograniczyć spożywanie cukrów prostych.\n zwiększyć spożycie produktów bogatych w sterole i stanole roślinne (i koloidalny błonnik\npokarmowy)\n1 p. - za podanie właściwego przykładu zalecenia dietetycznego związanego ze sposobem\nodżywiania dla osoby ze stwierdzonym wysokim poziomem LDL we krwi\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub odpowiedź zbyt ogólną, np. zmniejszyć spożycie\ntłuszczów, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nFenyloketonuria to choroba genetyczna, która może prowadzić do głębokiego upośledzenia\numysłowego na skutek gromadzenia się w organizmie fenyloalaniny i pośrednich produktów\njej rozkładu. Aby wykryć to schorzenie, jeszcze do niedawna przeprowadzano prosty i tani\ntest Guthriego. Na krążek bibuły pobierano kroplę krwi noworodka, następnie krążki\nz wysuszoną krwią umieszczano na płytce agarowej z pożywką, która nie zawierała\nfenyloalaniny. Na takich płytkach hodowano szczep laseczki siennej Bacillus subtilis,\nbezwzględnie wymagający fenyloalaniny do wzrostu.\na) Na podstawie powyższych informacji ustal, na którym krążku bibuły (A czy B)\nznajduje się kropla krwi dziecka chorego na fenyloketonurię. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj przykład postępowania, dzięki któremu osoby chore na fenyloketonurię mogą\nuniknąć groźnych konsekwencji tej choroby.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie z tekstu informacji dotyczących diagnozowania\nchorób dziedzicznych człowieka - na przykładzie\nfenyloketonurii (II.1a, I.4b.18)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nKropla krwi dziecka chorego na fenyloketonurię znajduje się na szalce A, ponieważ zawarta\nw niej fenyloalanina umożliwia (intensywny) wzrost bakterii bezwzględnie wymagających\ntego aminokwasu do swojego wzrostu.\n1 p. - za prawidłowe wskazanie szalki A, na której znajduje się krew dziecka chorego\nna fenyloketonurię i poprawne uzasadnienie uwzględniające wzrost bakterii\nw obecności fenyloalaniny\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wskazanie tylko szalki bez uzasadnienia lub z błędnym\nuzasadnieniem, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia - podanie\nsposobu postępowania osób chorych na fenyloketonurię\n(III.1a, I.3c.9)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nKonsekwencji tej choroby chorzy na fenyloketonurię mogą uniknąć, stosując dietę\nzapobiegającą gromadzeniu się fenyloalaniny w organizmie przez\n wyeliminowanie z diety produktów zawierających w swoim składzie fenyloalaninę.\n stosowanie diety ubogiej w fenyloalaninę.\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n11\n1 p. - za podanie przykładu postępowania, dzięki któremu osoby z fenyloketonurią mogą\nuniknąć groźnych konsekwencji tej choroby\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących witamin. Wpisz w prawej kolumnie tabeli\nliterę P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli zdanie jest fałszywe.\nP/F\n1.\nWitamina A jest niezbędna do syntezy barwnika wzrokowego.\n2.\nWchłanianie witamin A, D, E i K może być zwiększone przez obecność\ntłuszczów w pokarmie.\n3.\nKuracja antybiotykiem może spowodować niedobory witaminy C.\n11\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie działania witamin w organizmie człowieka (I.3c.8)\nPoprawna odpowiedź:\n1 - P, 2 - P, 3 - F\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących witamin\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nNadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, w której ciśnienie krwi w spoczynku\nprzekracza wartości graniczne uznane za prawidłowe. Zmiana stylu życia może obniżać\nwartości ciśnienia tętniczego u osób z ciśnieniem podwyższonym i zapobiegać rozwojowi\nchoroby u osób, które mają do niej skłonności uwarunkowane genetycznie. W leczeniu\ni profilaktyce choroby nadciśnieniowej zaleca się normalizację masy ciała oraz przestrzeganie\nodpowiedniej diety.\nSpośród podanych zaleceń żywieniowych wybierz dwa, które mogą zmniejszyć ryzyko\nrozwoju nadciśnienia tętniczego.\nZaleca się ograniczyć\nA. ilość spożywanej soli kuchennej (NaCl).\nB. spożycie pokarmów bogatych w błonnik.\nC. spożycie produktów bogatych w witaminy, zwłaszcza witaminę C.\nD. spożycie produktów bogatych w tłuszcze nasycone, zwłaszcza wędlin.\nE. spożycie pokarmów mlecznych, bogatych w związki wapnia i magnezu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia - wskazanie\nzaleceń żywieniowych dla osób z nadciśnieniem tętniczym\n(III.1a, I.3a.11)\nPoprawne odpowiedzi: A, D\n2 p. - za poprawny wybór dwóch zaleceń żywieniowych zmniejszających ryzyko rozwoju\nnadciśnienia tętniczego\n1 p. - za poprawny wybór jednego zalecenia żywieniowego zmniejszającego ryzyko rozwoju\nnadciśnienia tętniczego\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub zaznaczenie więcej niż dwóch odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nKażdy rodzaj cząsteczki tRNA ma zdolność przyłączania określonego aminokwasu i dzięki\nsekwencji trzech nukleotydów zwanej antykodonem rozpoznaje komplementarny dla niego\nkodon w mRNA.\nNa schemacie przedstawiono fragment nici mRNA oraz trzy cząsteczki tRNA (A-C),\nprzenoszące aminokwasy zapisane w tym fragmencie (te cząsteczki ułożono w sposób\nprzypadkowy). Strzałką oznaczono kierunek odczytu informacji genetycznej. W tabeli\nzamieszczono fragment kodu genetycznego.\na) Ustal, jaka będzie kolejność tRNA, oznaczonych literami A, B i C, przyłączanych\nw procesie syntezy białka na matrycy mRNA o podanej sekwencji nukleotydów.\nKolejność tRNA\nb) Na podstawie tabeli z fragmentem kodu genetycznego zapisz nazwy kolejnych\naminokwasów (oznaczonych na schemacie literami X, Y, Z) w powstałym\ntrójpeptydzie.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.a\n20.b\n21.\n22.\n23.a\n23.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n12","answer":"B, C, A","answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nUstalenie kolejności przyłączanych cząsteczek tRNA\ndo określonego fragmentu mRNA podczas procesu translacji\n(I.4c.15)\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność tRNA: B, C, A lub UAC, CCA, UGU\n1 p. - za poprawne podanie kolejności przyłączanych cząsteczek tRNA do fragmentu mRNA\no podanej sekwencji nukleotydów\n0 p. - za podanie niewłaściwej kolejności przyłączanych cząsteczek tRNA lub odpowiedź\nniepełną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie tabeli kodu genetycznego określenie składu\naminokwasów w peptydzie kodowanym przez określony\nfragment mRNA (II.1b, I.4c.15)\nPoprawna odpowiedź:\nmetionina - glicyna - treonina\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n12\n1 p. - za poprawne podanie nazw kolejnych aminokwasów, które wystąpią w powstałym\ntrójpeptydzie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. podanie nazw niewłaściwych aminokwasów lub\npodanie niewłaściwej ich kolejności, lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"24","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nW układzie grupowym krwi Rh wyróżnia się dwie grupy krwi: Rh+ (obecność w błonie\nkrwinek aglutynogenu D) i Rh- (brak aglutynogenu D w błonach krwinek). Czynnik D\ndziedziczy się jednogenowo i autosomalnie.\nW tabeli przedstawiono różne zestawy genotypów rodziców. Allel warunkujący obecność\naglutynogenu grupy krwi Rh+ oznaczono literą D, natomiast literą d - allel warunkujący\njego brak.\nMatka\nOjciec\nA\nDd\nDd\nB\ndd\nDD\nC\nDD\ndd\nD\ndd\nDd\nE\nDd\ndd\na) Podaj oznaczenie literowe przypadku (A-E), w którym prawdopodobieństwo\nwystąpienia konfliktu serologicznego między organizmem matki i dziecka wynosi\n100%.\nb) Wypisz wszystkie oznaczenia literowe tych przypadków (A-E), w których na pewno\nnie może wystąpić konflikt serologiczny między organizmem matki i dziecka.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia czynnika\nRh u człowieka - określenie prawdopodobieństwa\nwystąpienia konfliktu serologicznego między organizmem\nmatki i dziecka (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź: B\n1 p. - za wskazanie właściwego przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego między\norganizmem matki i dziecka\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub wskazanie więcej niż jednego przypadku wystąpienia\nkonfliktu serologicznego, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia czynnika\nRh u człowieka - wskazanie genotypów rodziców,\nw przypadku których nie może wystąpić konflikt serologiczny\nmiędzy organizmem matki i dziecka (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź: A, C, E\n1 p. - za wypisanie wszystkich trzech możliwych zestawów genotypów, w których nie może\nwystąpić konflikt serologiczny między organizmem matki i dziecka\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"25","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono dziedziczenie daltonizmu w pewnej rodzinie.\na) Zapisz genotypy osób oznaczonych na schemacie numerami 1-3, stosując symbole\nliterowe D i d na oznaczenie alleli genu odpowiedzialnego za rozróżnianie kolorów.\n1\n2\n3\nb) Określ, na podstawie krzyżówki genetycznej, prawdopodobieństwo (w %), że kolejny\nsyn pary B też będzie zdrowy.\nKrzyżówka\nPrawdopodobieństwo\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypów osób wskazanych\nw przedstawionym rodowodzie (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź:\n1. XDXd, 2. XdY, 3. XdXd\n1 p. - za poprawne zapisanie wszystkich trzech genotypów z uwzględnieniem występowania\nalleli w chromosomie X\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, np. błędne zapisanie alleli albo\nzapisanie alleli w innej formie niż na chromosomie X, lub brak odpowiedzi\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - zapisanie krzyżówki genetycznej i określenie\nprawdopodobieństwa urodzenia zdrowego dziecka\n(III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n13\n(♀)\n(♂)\nXD\nXd\nXd\nXD Xd\nXd Xd\nY\nXDY\nXd Y\nPrawdopodobieństwo: 50%\n2 p. - za\npoprawne\nzapisanie\nkrzyżówki\ngenetycznej\noraz\npoprawne\nokreślenie\nprawdopodobieństwa urodzenia się kolejnego zdrowego syna u pary B\n1 p. - za\npoprawne\nzapisanie\nkrzyżówki\ngenetycznej\nprzy\nbłędnie\npodanym\nprawdopodobieństwie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. błędnie zapisaną krzyżówkę lub za poprawne podanie\nprawdopodobieństwa, ale przy błędnie zapisanej krzyżówce (np. brak oznaczenia\nsprzężenia z płcią), lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"26","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących funkcjonowania ekosystemu. Wpisz\nw prawej kolumnie tabeli literę P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli zdanie\njest fałszywe.\nP/F\n1. Organizmy odżywiające się wyłącznie pokarmem roślinnym należą\ndo konsumentów II rzędu.\n2. Dzięki organizmom z różnych poziomów troficznych w ekosystemie możliwe\nsą krążenie energii i przepływ materii.\n3. Ilość energii przechodzącej na kolejny poziom troficzny ekosystemu jest\ncoraz mniejsza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcjonowania ekosystemu (I.3b.2)\nPoprawna odpowiedź:\n1 - F, 2 - F, 3 - P\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących funkcjonowania\nekosystemu\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nPole jest ekosystemem sztucznym, którego funkcjonowanie zależy od działalności człowieka.\nNa schemacie przedstawiono uproszczony model krążenia materii w ekosystemie pola.\nPrzerywanymi liniami oznaczono działania człowieka, które wpływają na ten obieg.\nNa podstawie: A. Breymeyer, Struktura i funkcjonowanie ekosystemów, „Biologia w Szkole” nr 36, 1983.\na) Wymienionym w tabeli sposobom działalności człowieka, wpływającym na obieg\nmaterii w ekosystemie pola, przyporządkuj numery, którymi są oznaczone\nna schemacie.\nDziałalność człowieka\nNumer\nSiew lub sadzenie roślin uprawnych.\nZbiór plonów.\nNawożenie obornikiem.\nNawożenie mineralne.\nEliminowanie szkodników roślin.\nb) Wyjaśnij, dlaczego nawożenie gleby jest konieczne do utrzymania prawidłowego\nobiegu materii w ekosystemie pola, z którego człowiek zbiera plony.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n24.a\n24.b\n25.a\n25.b\n26.\n27.a\n27.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n14","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie przedstawionych na schemacie informacji\ndotyczących wpływu działalności człowieka\nna funkcjonowanie ekosystemu pola (II.1b, I.3a.3)\nPoprawna odpowiedź:\nDziałalność człowieka\nNumer\nSiew lub sadzenie roślin uprawnych.\n5\nZbiór plonów.\n1\nNawożenie obornikiem.\n3\nNawożenie mineralne.\n4\nEliminowanie szkodników roślin.\n2\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkich oznaczeń ze schematu (numery 1-5)\ndo sposobów działalności człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n14\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu człowieka na obieg materii\nw ekosystemie pola (III.2a, I.3a.3)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Pierwiastki/związki nieorganiczne, które zostały pobrane z gleby przez rośliny uprawne, są\nzabierane z pola wraz z plonami i nie wracają do obiegu, dlatego trzeba je uzupełniać.\n Człowiek, zbierając plony z pola, powoduje, że na polach pozostaje niewielka ilość materii\norganicznej, która może zostać rozłożona i pierwiastki mogą wrócić do obiegu, dlatego\nnawożenie gleby jest konieczne, gdyż zapobiega wyjaławianiu gleby.\n Obieg materii na polu nie jest zamknięty, ponieważ człowiek, zbierając plony z pola,\nzmniejsza ilość martwej materii organicznej, którą rozkładają destruenci i tym samym,\nzmniejsza ilość materii wracającej do obiegu, dlatego trzeba ją stale uzupełniać.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające efekt zbioru plonów, czyli zmniejszenie\nilości materii wracającej do obiegu lub otwarty obieg materii\n0 p. - za odpowiedź nieuwzględniającą obiegu materii lub niepełną, np. odnoszącą się tylko\ndo pobierania związków mineralnych przez rośliny, lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"28","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nSłodkowodna drapieżna ryba bass słoneczny (Lepomis gibbosus) zamieszkuje wody Ameryki\nPółnocnej. Do Europy gatunek ten został sprowadzony w 1887 roku z przeznaczeniem\ndo hodowli w stawach parkowych i akwariach, lecz szybko wymknął się spod kontroli\ni opanował wody otwarte. Obecnie gatunek ten występuje już na całym kontynencie\neuropejskim, nie omija również wód Polski.\nNa podstawie: Ryby słodkowodne wód Polski, pod red. M. Brylińskiej, Warszawa 2000.\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nZwiększenie zasięgu występowania bassa słonecznego na świecie jest wynikiem\nA. restytucji.\nB. introdukcji.\nC. reintrodukcji.\nD. eksterminacji.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie przyczyny występowania obcego gatunku ryby\ndrapieżnej w faunie Polski (I.3a.4)\nPoprawna odpowiedź: B\n1 p. - za poprawne wskazanie przyczyny zwiększania się zasięgu występowania opisanego\ngatunku ryby\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nMetan (CH4) należy do grupy tzw. gazów cieplarnianych (szklarniowych) wpływających\nna zmiany klimatu. Według różnych ocen wpływ metanu na pogłębianie efektu\ncieplarnianego jest nawet 20-krotnie wyższy w porównaniu z wpływem dwutlenku węgla.\nMetan produkowany jest głównie przez bakterie, które rozkładają materię organiczną\nw warunkach niedoboru tlenu. Człowiek przyczynia się do zwiększania ilości metanu\nw atmosferze w wyniku wydobywania i spalania paliw kopalnych, hodowli bydła, uprawy\nryżu oraz składowania odpadów. W krajach uprzemysłowionych metan stanowi zwykle 15%\nwszystkich gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery. Coraz częściej przy dużych\ngospodarstwach hodowli zwierząt oraz przy wysypiskach śmieci budowane są biogazownie,\nwykorzystujące zbierany biogaz, składający się głównie z metanu, do produkcji energii\ncieplnej lub elektrycznej.\nNa podstawie: http://agroenergetyka.pl\nNa\npodstawie\npowyższych\ninformacji\nuzasadnij,\npodając\ndwa\nargumenty,\nże pozyskiwanie i spalanie biogazu z wysypisk śmieci jest korzystne dla środowiska\nprzyrodniczego.\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n28.\n29.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów uzasadniających korzyści dla\nśrodowiska z wykorzystywania biogazu z wysypisk śmieci\n(III.3a, I.3a.6)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n15\n\nDzięki zbieraniu metanu/spalaniu biogazu zmniejsza się jego emisja do atmosfery, przez\nco nie pogłębia się efekt cieplarniany.\n\nPozyskiwanie energii ze spalania metanu powoduje mniejsze zużycie paliw kopalnych,\nktórych wydobycie wpływa niekorzystnie na środowisko.\n\nWykorzystanie energii z metanu zmniejsza spalanie węgla, które przyczynia się\ndo zwiększonej emisji CO2 i zwiększania efektu cieplarnianego.\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych argumentów określających korzyści dla środowiska\nprzyrodniczego z wykorzystywania biogazu z wysypisk śmieci\n1 p. - za podanie jednego poprawnego argumentu, uwzględniającego korzyści dla środowiska\nz wykorzystywania biogazu z wysypisk śmieci\n0 p. - za\nodpowiedź\nogólną,\nktóra\nnie\nuwzględnia\nkorzyści\ndla\nśrodowiska\nz wykorzystywania biogazu z wysypisk śmieci lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}