{"paper":{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":34,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nWapń jest ważnym składnikiem organizmu człowieka. W osoczu krwi powinno\nznajdować się około 2,2-2,6 mmol/l jonów tego pierwiastka, niezbędnego do wielu procesów\nwewnątrzkomórkowych. Obniżenie poziomu jonów wapnia we krwi skutkuje uruchomieniem\njego zasobów zgromadzonych w kościach.\na) Wśród przykładów procesów zachodzących w komórkach organizmu człowieka\nzaznacz ten proces, w którym istotny udział biorą jony wapnia.\nA. Polaryzacja błony komórkowej.\nB. Skurcz komórek mięśniowych.\nC. Przenoszenie elektronów w łańcuchu oddechowym.\nD. Łączenie podjednostek rybosomów podczas biosyntezy białka.\nb) Podaj nazwę hormonu, którego wydzielanie się zwiększa, gdy poziom jonów wapnia\nwe krwi jest zbyt niski.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\na) (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli wapnia w procesach zachodzących\nw komórkach organizmu człowieka (PP.I.3c.8)\nPoprawna odpowiedź: B\n1 p. - za poprawny wybór procesu, w którym biorą udział jony wapnia\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub wybór więcej niż jednego procesu, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie hormonalnej regulacji poziomu wapnia\nw organizmie człowieka (PP.I.4a.11, PR.I.4a.10)\nPoprawna odpowiedź:\nparathormon/kalcytriol\n1 p. - za poprawne podanie nazwy hormonu wydzielanego w sytuacji zbyt niskiego poziomu\nwapnia we krwi\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nUporządkuj we właściwej kolejności wymienione poniżej etapy powstawania\nIV-rzędowej struktury białka. Wpisz w tabelę odpowiednio numery 1-4.\nEtap\nNumer\nPołączenie ze sobą dwóch lub więcej łańcuchów polipeptydowych o ukształtowanej\njuż strukturze trójwymiarowej.\nŁączenie aminokwasów w łańcuch polipeptydowy.\nZwijanie się łańcucha polipeptydowego w strukturę trójwymiarową, często\nstabilizowaną przez mostki dwusiarczkowe.\nZwijanie łańcucha polipeptydowego w helisę lub harmonijkę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie we właściwej kolejności etapów\npowstawania IV-rzędowej struktury białka (II.2a, I.4a.1)\nPoprawna odpowiedź:\nEtap\nNumer\nPołączenie ze sobą dwóch lub więcej łańcuchów polipeptydowych o ukształtowanej\njuż strukturze trójwymiarowej.\n4\nŁączenie aminokwasów w łańcuch polipeptydowy.\n1\nPrzestrzenne zwijanie polipeptydowej helisy utrwalane mostkami siarczkowymi.\n3\nZwijanie się łańcucha polipeptydowego w strukturę trójwymiarową, często\nstabilizowaną przez mostki dwusiarczkowe.\n2\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich etapów powstawania IV-rzędowej struktury\nbiałka\n0 p. - za podanie niepoprawnej kolejności etapów powstawania IV-rzędowej struktury białka\nlub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n3","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących rybosomów. Wpisz obok każdego zdania\nw tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest fałszywe.\nP/F\n1.\nRybosom składa się z dwóch podjednostek otoczonych jedną błoną\nplazmatyczną.\n2.\nW większości komórek eukariotycznych występują dwa rodzaje\nrybosomów, które różnią się wielkością i wartością stałej sedymentacji.\n3.\nRybosomy uczestniczące w syntezie białka, z którego w komórce będą\nwytwarzane glikoproteiny, przyłączone są do zewnętrznej powierzchni błon\naparatu Golgiego.\nPoziom rozszerzony\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie na przykładzie rybosomów budowy i funkcji struktur\nkomórkowych (I.1a,c.7)\nPoprawna odpowiedź:\n1. - F, 2. - P, 3. - F\n1 p. - za poprawną ocenę prawdziwości wszystkich trzech informacji dotyczących\nrybosomów\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"1. – F, 2. – P, 3. – F","image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nKomórki poszczególnych tkanek w obrębie jednego narządu różnią się budową, co wiąże się\nz\nfunkcjami,\nktóre\npełnią,\nnp.\ncharakterystyczną\ncechą\nbudowy\nkomórek\nzewnątrzwydzielniczych trzustki jest występowanie w nich silnie rozbudowanej szorstkiej\nsiateczki śródplazmatycznej.\nWykaż\nzwiązek\nmiędzy\nfunkcją\nkomórek\nzewnątrzwydzielniczych\ntrzustki\na występowaniem w nich dobrze rozwiniętej szorstkiej siateczki śródplazmatycznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między funkcją komórek\nzewnątrzwydzielniczych trzustki a ich budową (III.2a, I.2a.1)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nKomórki zewnątrzwydzielnicze trzustki wytwarzają enzymy trawienne/proenzymy, które są\nbiałkami syntetyzowanymi na rybosomach siateczki śródplazmatycznej szorstkiej, dlatego jest\nona w tych komórkach silnie rozbudowana.\n1 p. - za poprawne wykazanie związku między funkcją komórek zewnątrzwydzielniczych\ntrzustki, czyli wytwarzaniem enzymów trawiennych lub białek enzymatycznych,\na miejscem ich syntezy na szorstkiej siateczce śródplazmatycznej/rybosomach\nzwiązanych z siateczką wewnątrzplazmatyczną\n0 p. - za odpowiedź, która nie uwzględnia funkcji komórek zewnątrzwydzielniczych trzustki,\nczyli\nwytwarzania\nenzymów\ntrawiennych,\nnp.\nodnoszącą\nsię\nwyłącznie\ndo miejsca wytwarzania białek, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną,\nnp. dotyczącą wytwarzania hormonów, lub brak odpowiedzi","solution":"Komórki zewnątrzwydzielnicze trzustki wytwarzają enzymy trawienne/proenzymy, które są białkami syntetyzowanymi na rybosomach siateczki śródplazmatycznej szorstkiej, dlatego jest ona w tych komórkach silnie rozbudowana.","image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nCytoszkielet komórki zwierzęcej jest utworzony przez sieć włókien białkowych o różnej\ngrubości (mikrofilamenty, filamenty pośrednie oraz mikrotubule), spełniających różne\nfunkcje.\nZaznacz dwie funkcje, które w komórce pełnią mikrotubule.\nA. Budują organelle ruchu: wici i rzęski.\nB. Odpowiadają za ruch pełzakowaty komórek.\nC. Pozwalają na skurcz komórek mięśnia poprzecznie prążkowanego.\nD. Umożliwiają zachowanie kształtu komórki oraz otoczki jądrowej.\nE. Umożliwiają segregację chromosomów w trakcie podziału jądra komórkowego.","answer":"A, E","answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji elementów składowych cytoszkieletu\nkomórki (I.1a,c.10, 2a.1)\nPoprawne odpowiedzi: A, E\n2 p. - za poprawne zaznaczenie dwóch funkcji, które w komórce pełnią mikrotubule\n1 p. - za poprawne zaznaczenie jednej funkcji, którą w komórce pełnią mikrotubule\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub zaznaczenie więcej niż dwóch odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono różne etapy podziału mitotycznego jądra komórki roślinnej.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 2000.\na) Uporządkuj rysunki w kolejności odpowiadającej etapom mitozy - zapisz ich\noznaczenia literowe, zaczynając od interfazy\nb) Zapisz literę, którą oznaczono rysunek komórki znajdującej się w metafazie.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.a\n1.b\n2.\n3.\n4.\n5.\n6.a\n6.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n4","answer":"D, E, C, A, B","answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie przedstawionych na rysunkach etapów\nmitozy według wskazanego kryterium (II.2a, I.4a.16)\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność: D, E, C, A, B\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich rysunków zgodnie z kolejnością zachodzenia\netapów mitozy\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n4\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie metafazy wśród rysunków ilustrujących etapy\nmitozy (I.4a.16)\nPoprawna odpowiedź:\nrysunek C\n1 p. - za poprawne wskazanie rysunku przedstawiającego komórkę znajdującą się\nw metafazie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono rolę mitozy i mejozy w cyklu życiowym organizmu\nzwierzęcego.\nNa podstawie: H. Wiśniewski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1999.\na) Określ, która faza dominuje w cyklu życiowym przedstawionym na schemacie.\nOdpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj, jaką rolę w przedstawionym cyklu pełni mejoza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie fazy dominującej w przedstawionym na schemacie\ncyklu życiowym organizmu zwierzęcego (II.2a, I.4a.16)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nW przedstawionym cyklu życiowym dominuje diplofaza, ponieważ\n fazę haploidalną reprezentują jedynie gamety/występuje mejoza pregamiczna.\n faza ta występuje przez większość życia organizmu.\n organizm rozmnażający się płciowo/dojrzały jest diploidalny.\n1 p. - za określenie, że dominuje diplofaza i poprawne uzasadnienie, odnoszące się do tego,\nże fazę haploidalną reprezentują wyłącznie gamety, lub do przewagi tej fazy w życiu\norganizmu\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie określa dominacji diplofazy lub odpowiedź\nz niepoprawnym uzasadnieniem, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli mejozy w przedstawionym na schemacie cyklu\nżyciowym z dominacją diplofazy (I.4b.16)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nW przedstawionym cyklu mejoza zapewnia\n powstanie haploidalnych gamet.\n zmianę faz jądrowych w cyklu życiowym / przejście z diplofazy w haplofazę.\n1 p. - za poprawne określenie roli mejozy w przedstawionym cyklu odnoszącej się do\npowstawania gamet lub zmiany faz jądrowych\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, która nie uwzględnia roli mejozy w przedstawionym cyklu,\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nNa dwóch grupach roślin (1 i 2) przeprowadzono doświadczenie, mające na celu wykazanie,\nże CO2 jest konieczny do procesu fotosyntezy. Przebieg doświadczenia przedstawiono\nna rysunku (zaprezentowano tylko pojedyncze rośliny z każdej grupy).\nNa podstawie: J. Müller, L. Palka, Obserwacje i doświadczenia w nauczaniu biologii, Warszawa 1988.\nPoziom rozszerzony\n5\na) Określ, w liściach której rośliny (z grupy 1. czy 2.) po dwóch dniach będzie można\nwykryć obecność większej ilości skrobi. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Wyjaśnij, w jakim celu rośliny na początku doświadczenia zostały umieszczone\nna kilka dni w miejscu bez dostępu światła.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie doświadczenia dotyczącego fotosyntezy -\nprzewidywanie wyników doświadczenia (III.1a, I.4a.3)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n5\nW liściach rośliny z grupy1., ponieważ\n\nrośliny te miały dostęp do CO2 i możliwość przeprowadzania fotosyntezy, której\nprodukty są przekształcane w skrobię,/której wtórnym produktem jest skrobia.\n\nw przypadku roślin z grupy 2. nie została wytworzona skrobia, gdyż CO2 został związany\nprzez roztwór NaOH i nie zaszła fotosynteza.\n1 p. - za wskazanie zestawu 1. wraz z właściwym uzasadnieniem, odnoszącym się\ndo możliwości wiązania CO2 niezbędnego do procesu fotosyntezy i wytworzenia skrobi\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wskazanie tylko zestawu bez uzasadnienia lub z błędnym\nuzasadnieniem, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie doświadczenia dotyczącego fotosyntezy -\nwyjaśnienie wpływu warunków doświadczenia na jego wynik\n(III.1a, I.4a.3)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n W liściach tych roślin (przetrzymywanych w ciemności przez kilka dni) nie mogła\nzachodzić fotosynteza i zostały zużyte materiały zapasowe - przede wszystkim skrobia,\nco zapewniało porównywalność wyników doświadczenia.\n Przetrzymywanie roślin w ciemności miało na celu usunięcie skrobi wytworzonej przed\nrozpoczęciem doświadczenia, dzięki temu otrzymano jednakowy stan obydwu grup roślin\nużytych w doświadczeniu.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające konieczność zużycia materiałów zapasowych\nlub niezachodzenie fotosyntezy w celu zapewnienia porównywalności wyników\ndoświadczenia\n0 p. - za odpowiedź, która nie uwzględnia zużycia materiałów zapasowych albo\nniezachodzenia fotosyntezy, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nSiarkowe bakterie zielone to organizmy przystosowane do warunków beztlenowych\n(nie tolerują w ogóle obecności tlenu), panujących w osadach dennych jezior i innych\nśrodowiskach niezawierających tlenu. W ich komórkach występuje bakteriochlorofil,\na źródłem wodoru do procesu fotosyntezy jest nie woda, ale siarkowodór.\nNa podstawie: J. Kopcewicz, S. Lewak, Fizjologia roślin, Warszawa 2002.\nWskaż związek między źródłem wodoru wykorzystywanym w procesie fotosyntezy\na przystosowaniem zielonych bakterii siarkowych do życia w środowisku, w którym one\nwystępują.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku pomiędzy źródłem wodoru\nwykorzystywanym w procesie fotosyntezy a przystosowaniem\ndo środowiska zielonych bakterii siarkowych (III.2a, I.3b.2)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Źródłem wodoru w procesie fotosyntezy u tych bakterii jest siarkowodór, który powstaje\nw dużych\nilościach\nw\nwarunkach\nbeztlenowego\nrozkładu\nmułu\norganicznego\nw środowisku, w którym one żyją.\n W procesie rozkładu siarkowodoru podczas fotosyntezy przeprowadzanej przez zielone\nbakterie siarkowe nie wydziela się do środowiska wolny tlen, który dla tych bakterii jest\nszkodliwy.\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n6\n1 p. - za poprawne wykazanie związku pomiędzy dostępnością dużej ilości siarkowodoru\ndo procesu fotosyntezy w środowisku beztlenowym, w którym te bakterie występują,\nlub niewydzielaniem do środowiska podczas fotosyntezy, przeprowadzanej przez te\nbakterie, szkodliwego dla nich tlenu\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia dużych ilości siarkowodoru w środowisku\nżycia tych bakterii albo niewydzielania się podczas fotosyntezy szkodliwego dla nich\ntlenu, lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nWspółczynnik oddechowy WO (RQ) to iloraz objętości dwutlenku węgla wydalonego przez\norganizm i objętości zużytego tlenu. W przypadku zużywania węglowodanów jako źródła\nenergii współczynnik przyjmuje wartość równą jedności, dla białek - około 0,9,\na dla tłuszczów - około 0,7. U pewnego gatunku owada, którego larwy są roślinożerne,\nmierzono zmiany wartości WO podczas procesu przeobrażania. Stwierdzono, że przed\nprzejściem w stadium poczwarki, kiedy larwy stały się nieruchliwe i nie pobierały pokarmu,\nich współczynnik oddechowy zmniejszył się z 0,99 do 0,85.\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj przypuszczalne wyjaśnienie spadku\nwartości współczynnika WO u badanego owada.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.a\n7.b\n8.a\n8.b\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie doświadczenia dotyczącego wartości\nwspółczynnika oddechowego (WO) - wyjaśnienie zmian\nwartości tego parametru u badanych owadów (III.2a, I.4a.6)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPrzed przejściem w stadium poczwarki nieruchliwe larwy nie pobierały pokarmu\n(zawierającego węglowodany), dlatego zaczęły zużywać materiały zapasowe, czyli tłuszcze\ni białka, co było przyczyną spadku wartości współczynnika oddechowego.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do zużycia materiałów zapasowych jako źródła\nenergii podczas przeobrażania się larw w stadium poczwarki\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia zużycia materiałów zapasowych jako\nźródła energii lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną, np. odnoszącą się tylko\ndo spadku intensywności metabolizmu, który nie zmienia WO, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nWarunki\nwysokogórskie,\ncharakteryzujące\nsię\nszczególnie\nniskim\nciśnieniem\natmosferycznym i obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu, są przyczyną występowania\ntzw. „górskiego typu adaptacyjnego” u ludzi stale mieszkających na tych obszarach.\nWystępują u tych osób charakterystyczne cechy morfologiczno-fizjologiczne, których\nprzykłady zamieszczono poniżej.\nCechy adaptacyjne ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich w porównaniu z cechami\nludzi mieszkających na nizinach to:\nA. większy udział szpiku czerwonego w kościach,\nB. większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach,\nC. zwiększona częstotliwość oddechów,\nD. większa pojemność płuc,\nE. szybsze tętno.\nNa podstawie: Biologia. Podręcznik dla studentów medycyny, pod red. W. N. Jarygina, Warszawa 1991.\nSpośród wymienionych cech (A-E) wybierz jedną związaną z funkcjonowaniem układu\nkrwionośnego i jedną związaną z funkcjonowaniem układu oddechowego. Uzasadnij\nznaczenie adaptacyjne każdej z tych cech do życia ludzi w warunkach wysokogórskich.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWyjaśnienie, na przykładzie układu oddechowego oraz\nkrwionośnego, znaczenia adaptacyjnego cech morfologiczno-\nfizjologicznych ludzi żyjących w warunkach wysokogórskich\n(I.2a.2, I.3b.2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nUkład krwionośny:\nA. Większy udział szpiku czerwonego w kościach wpływa na wytwarzanie większej ilości\nerytrocytów, co umożliwia przenoszenie większej ilości tlenu (w warunkach niskiego\nciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu).\nB. Większe stężenie hemoglobiny w erytrocytach umożliwia transport do komórek większej\nilości tlenu.\nE. Szybsze tętno powoduje szybsze krążenie krwi w organizmie i szybsze dostarczanie tlenu\ndo komórek ciała.\nUkład oddechowy:\nC. Zwiększona częstotliwość oddechów umożliwia bardziej efektywną wymianę gazową\nw płucach i dostarczenie większej ilości tlenu do krwi / lepsze dotlenienie organizmu.\nD. Większa pojemność płuc umożliwia pobranie większej ilości powietrza i efektywniejszą\nwymianę gazową w płucach (w warunkach niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu\nw powietrzu).\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n7\n2 p. - za poprawny wybór dwóch cech - jednej odnoszącej się do układu oddechowego\ni drugiej, odnoszącej się do układu krwionośnego - wraz z poprawnym uzasadnieniem\nkażdej z nich\n1 p. - za poprawny wybór jednej cechy odnoszącej się do układu oddechowego lub jednej\ncechy odnoszącej się do układu krwionośnego wraz z poprawnym uzasadnieniem, lub\nwybór dwóch cech odnoszących się do tego samego układu wraz z ich uzasadnieniem\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko cechy bez uzasadnienia lub z uzasadnieniem\nniepoprawnym, lub odpowiedź niepoprawną merytorycznie, np. odnoszącą się do\nmniejszej zawartości tlenu w powietrzu górskim, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nRegulacja metabolizmu związana jest m.in. z regulacją działania enzymów - ich aktywacją\nlub hamowaniem. Wiele enzymów, aby pełnić funkcje katalityczne, wymaga przyłączenia\ncząsteczek, zwanych kofaktorami. Mogą nimi być małe jednostki niebiałkowe, np. jony\nmetali, lub złożone niebiałkowe cząsteczki organiczne, nazwane koenzymami, np. NAD+\nczy FAD.\nNa schematach przedstawiono różne sposoby (A-D) hamowania (inhibicji) pracy enzymu.\nNa podstawie: J. Kączkowski, Biochemia roślin, Warszawa 1992.\nPoziom rozszerzony\n7\nPodaj oznaczenia literowe dwóch mechanizmów hamowania pracy enzymu, innych niż\nblokada centrum aktywnego. Opisz, na czym polega każdy z wybranych mechanizmów.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie wybranych mechanizmów hamowania pracy enzymu\nprzedstawionych na schematach (II.3b, I.1c.6, 4a.2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nA. - z powodu przyłączenia się inhibitora do kofaktora następuje blokada kofaktora\n(niezbędnego do aktywacji enzymu).\nC. - z powodu blokowania przez inhibitor miejsca przyłączenia się koenzymu, (który jest\n(niezbędny do aktywacji enzymu).\nD. - z powodu przyłączenia się inhibitora do koenzymu i blokady koenzymu (niezbędnego\ndo aktywacji enzymu).\n2 p. - za poprawny wybór i poprawne opisanie dwóch mechanizmów hamowania pracy\nenzymu\n1 p. - za poprawny wybór i opisanie jednego mechanizmu hamowania pracy enzymu\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko mechanizmu hamowania pracy enzymu bez\njego opisu lub z opisem zbyt ogólnym, np. zablokowanie enzymu, lub odpowiedź\nniepoprawną, np. niezgodną z poleceniem, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nReceptory w jamie ustnej człowieka są przystosowane do wyczuwania między innymi\nczterech podstawowych rodzajów smaku: słodkiego, słonego, kwaśnego i gorzkiego.\nW tabeli zamieszczono informacje o stopniu wrażliwości kubków smakowych człowieka\nna wybrane substancje chemiczne, które mogą znaleźć się w pożywieniu.\nRodzaje substancji\nPróg wrażliwości kubków smakowych\n- ilość danej substancji w g/dm3\ngorzkie\n0,0003 g/dm3\nkwaśne\n0,02 g/dm3\nsłone\n0,5 g/dm3\nsłodkie\n4 g/dm3\nNa podstawie: M. Noske, Smak pełen tajemnic, „Wiedza i Życie” nr 12, 2011.\na) Na podstawie danych z tabeli podaj, na który rodzaj substancji zmysł smaku\nczłowieka jest najbardziej wyczulony.\nb) Wykaż znaczenie adaptacyjne zdolności wykrywania rodzaju substancji, na którą\nzmysł smaku człowieka jest najbardziej wyczulony.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie z tabeli informacji dotyczących wrażliwości\nzmysłu smaku (II.3b, PP.I.2a.1)\nPoprawna odpowiedź:\nsubstancje gorzkie\n1 p. - za poprawne podanie nazwy rodzaju substancji, na którą zmysł smaku jest najsilniej\nwyczulony\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie znaczenia adaptacyjnego wrażliwości zmysłu\nsmaku człowieka na substancje gorzkie (PP.I.2a.1)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nSubstancje gorzkie w smaku są w większości trujące/szkodliwe dla zdrowia i życia człowieka\ni zdolność szybkiego wykrywania tego rodzaju substancji chroni organizm przed\nzatruciem/utratą zdrowia/śmiercią.\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n8\n1 p. - za poprawne wykazanie przystosowawczego znaczenia zdolności szybkiego\nwykrywania substancji gorzkich w pokarmie dla przetrwania człowieka w środowisku\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących wazopresyny (ADH). Wpisz obok każdego\nzdania w tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest\nfałszywe.\nP/F\n1.\nIntensywne pocenie się podczas wysiłku fizycznego skutkuje zwiększeniem\nilości ADH uwalnianego do krwi z przysadki.\n2.\nADH zwiększa przepuszczalność kanalików zbiorczych dla wody, dzięki\nczemu chroni organizm przed jej utratą.\n3.\nWzrost wydzielania ADH następuje wtedy, gdy zwiększa się zawartość\nwody w organizmie.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.\n12.\n13.a\n13.b\n14.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie hormonalnej regulacji ilości wody w organizmie\nczłowieka (I.4a, PP.I.4b.11)\nPoprawna odpowiedź:\n1. - P, 2. - P, 3. - F.\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech zdań dotyczących wazopresyny (ADH)\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"1. – P, 2. – P, 3. – F.","image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nZdolność odbioru sygnałów z otoczenia i odpowiedzi na te sygnały jest cechą organizmów.\nW organizmach wielokomórkowych istnieją złożone mechanizmy służące do tworzenia,\nprzesyłania i odbioru sygnałów umożliwiających kontrolę nad powstawaniem i pracą\nwszystkich komórek.\nNa schematach A i B przedstawiono dwa mechanizmy przekazywania sygnałów\nw organizmie wielokomórkowym.\nNa podstawie: B. Alberts, D. Bray, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter, Podstawy biologii\nkomórki, Warszawa 1999.\nNa podstawie schematów podaj jedną różnicę i jedno podobieństwo między nerwowym\na hormonalnym mechanizmem pobudzania komórek docelowych.\nRóżnica\nPodobieństwo","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu porównanie nerwowego\ni hormonalnego mechanizmu pobudzania komórek\ndocelowych (II.2b, PP.I.4b.5,11)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nRóżnica:\n W sygnalizacji nerwowej cząsteczki sygnałowe przekazywane są bezpośrednio\ndo komórki docelowej za pomocą synapsy, a w sygnalizacji hormonalnej przekazywane są\nprzez krew.\n Oba mechanizmy pobudzania komórek różnią się sposobem docierania cząsteczek\nsygnałowych do komórek docelowych.\nPodobieństwo:\n W obu mechanizmach pobudzania komórek sygnał jest odbierany dzięki obecności\nokreślonych receptorów w błonie komórek docelowych.\n W obu mechanizmach pobudzania komórek docelowych uczestniczą cząsteczki sygnałowe\n(którymi są substancje chemiczne).\n2 p. - za poprawne podanie jednej różnicy i jednego podobieństwa pomiędzy nerwowym\na hormonalnym mechanizmem pobudzania komórek docelowych\n1 p. - za poprawne podanie tylko różnicy, lub tylko podobieństwa, pomiędzy nerwowym\na hormonalnym mechanizmem pobudzania komórek docelowych\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie wynika z porównania obydwu mechanizmów lub\nodpowiedź niepoprawną, np. neuron przenosi cząsteczki sygnałowe, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nCzłowiek jest przedstawicielem strunowców (Chordata), lecz większość cech świadczących\no przynależności do tego typu zwierząt występuje u człowieka jedynie w okresie\nzarodkowym.\nWymień dwie cechy charakterystyczne dla budowy strunowców, pojawiające się\npodczas rozwoju zarodkowego człowieka.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie cech budowy zarodka ludzkiego świadczących\no przynależności człowieka do strunowców (I.1a.9)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n9\n struna grzbietowa\n szczeliny skrzelowe/łuki skrzelowe/kieszonki skrzelowe/gardziel ze szczelinami\nskrzelowymi\n układ nerwowy o budowie cewy/cewa nerwowa/cewka nerwowa\n obecność ogona\n2 p. - za poprawne podanie dwóch cech strunowców występujących tylko w okresie rozwoju\nzarodkowego człowieka\n1 p. - za poprawne podanie jednej cechy strunowców występującej tylko w okresie rozwoju\nzarodkowego człowieka\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. chrzęstna struna grzbietowa, skrzela, kręgi ogonowe\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono przedstawicieli różnych gromad kręgowców.\nUwaga: Nie zachowano proporcji wielkości zwierząt.\nWpisz poniżej wszystkie numery, którymi na rysunkach oznaczono kręgowce\na) należące do owodniowców: ,\nb) stałocieplne:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie na rysunkach przedstawicieli gromad\nkręgowców należących do owodniowców (I.1a.9)\nPoprawna odpowiedź:\nowodniowce: 1, 4, 6, 7\n1 p. - za poprawne podanie numerów wszystkich przedstawicieli kręgowców, które są\nowodniowcami\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. brak nawet jednego przedstawiciela, lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie na rysunkach przedstawicieli gromad\nkręgowców należących do kręgowców stałocieplnych (I.1a.9)\nPoprawna odpowiedź:\nstałocieplne: 4, 6\n1 p. - za poprawne podanie numerów wszystkich przedstawicieli kręgowców, które są\nstałocieplne\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. brak jednego przedstawiciela, lub odpowiedź niepoprawną,\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nW tabeli przedstawiono dane dotyczące średniej zawartości mioglobiny w mięśniach\nszkieletowych wybranych ssaków lądowych oraz tych ssaków wodnych, które całe życie lub\njego większość spędzają w toni wodnej, aktywnie pływając i nurkując.\nSsak\nZawartość mioglobiny\n[g/kg masy mięśniowej]\nszczur\n3,0\nczłowiek\n6,0\npies\n6,7\ndelfin butlonosy\n32,5\nmorświn\n41,0\nfoka pospolita\n52, 1\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt. Adaptacje do środowiska, Warszawa 1997.\nWyjaśnij, uwzględniając rolę mioglobiny, związek dużej zawartości mioglobiny\nw mięśniach wymienionych ssaków wodnych ze środowiskiem i trybem ich życia.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.\n16.\n17.a\n17.b\n18.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między dużą zawartością mioglobiny\nw mięśniach ssaków wodnych ze środowiskiem i trybem ich\nżycia (III.2a, I.2a.1. 3b.2,3)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Duża ilość mioglobiny, której funkcją jest magazynowanie tlenu, umożliwia ssakom\nwodnym, okresowo pobierającym powietrze, długotrwałe pływanie i nurkowanie.\n Większa ilość mioglobiny w mięśniach ssaków wodnych umożliwia zmagazynowanie\nrezerwy tlenu potrzebnego do aktywnego pływania i nurkowania (w okresach pomiędzy\nwypływaniem na powierzchnię wody w celu pobrania powietrza).\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n10\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające rolę mioglobiny w mięśniach jako magazynu\ntlenu dla intensywnie pracujących mięśni u ssaków o dużej aktywności\ni okresowo pobierających powietrze\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia roli mioglobiny lub znaczenia jej dużej\nilości w mięśniach dla zwierząt wodnych, które są bardzo aktywne i okresowo\npobierają powietrze, ale odnosi się tylko do środowiska lub trybu życia, lub odpowiedź\nmerytorycznie niepoprawną, np. transportuje tlen, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nW tabeli przedstawiono wyniki doświadczenia, w którym badano wpływ temperatury\nna pobieranie jonów potasu i fosforu przez korzenie roślin. Doświadczenie prowadzono\nw hydroponicznej (wodnej) hodowli roślin kukurydzy, których część umieszczono\nw roztworze soli potasu, a część - w roztworze soli fosforu. Stężenie jonów w każdym\nz roztworów wynosiło 0,25 mmol/l.\nTemperatura\n(°C)\nIntensywność pobierania\njonów [j. umowne]\npotas\nfosfor\n10\n0,40\n0,10\n20\n0,90\n0,30\n30\n1,10\n0,50\n40\n1,00\n0,60\nNa podstawie: J. Kopcewicz, S. Lewak, Fizjologia roślin, Warszawa 2002.\nNa podstawie danych z tabeli wykonaj wykres liniowy ilustrujący wpływ temperatury\nna intensywność pobierania jonów potasu i fosforu. Zastosuj jeden układ\nwspółrzędnych.\nPoziom rozszerzony\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie danych z tabeli skonstruowanie wykresu\nilustrującego wpływ temperatury na intensywność pobierania\njonów potasu i fosforu (II.3a, I.1c.4)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n2 p. - za w całości poprawne wykonanie wykresu, w tym:\n za prawidłowe narysowanie i opisanie osi współrzędnych; X - temperatura, oC,\nY - intensywność pobierania jonów, jednostki umowne\n za prawidłowe wyskalowanie osi i wykreślenie obu krzywych oraz ich oznaczenie lub\nzapisanie legendy\n1 p. - za poprawne narysowanie i opis osi X oraz osi Y, lub poprawne wyskalowanie osi\ni wykreślenie obu krzywych oraz ich oznaczenie lub zapisanie legendy\n0 p. - za wykres o osiach odwrotnie przyporządkowanych lub wykres całkowicie\nniepoprawny, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nNiektóre rośliny do zakwitania wymagają odpowiednich bodźców zewnętrznych. Najczęściej\nsą to właściwy stosunek długości dnia i nocy - tzw. fotoperiod lub czasowe potraktowanie\nmłodych roślin niską temperaturą, czyli tzw. wernalizacja.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było zbadanie wpływu fotoperiodu\ni wernalizacji siewek na zakwitanie pewnej odmiany pszenicy ozimej.\nW tym celu hodowane rośliny podzielono na dwie grupy:\n\ngrupa I - rośliny, które hodowano cały czas w temperaturze ok. 20 °C (brak wernalizacji),\nrozdzielono i połowę z nich hodowano w warunkach krótkiego dnia, a drugą połowę\nhodowano w warunkach dnia długiego,\n\ngrupa II - rośliny, które poddano wernalizacji, rozdzielono i również hodowano\nw temperaturze 20 °C - połowę tych roślin w warunkach krótkiego dnia, a drugą połowę\nw warunkach dnia długiego.\nKrótki dzień w doświadczeniu to mniej niż 10 godzin oświetlenia, a długi dzień - więcej niż\n10 godzin oświetlenia.\nWyniki tego doświadczenia przedstawiono na rysunku.\nNa podstawie: S. Tołpa, J. Radomski, Botanika, Warszawa 1979.\na) Sformułuj wniosek wynikający z powyższego doświadczenia, który dotyczy\nwarunków niezbędnych do zakwitania tej odmiany pszenicy w środowisku\nnaturalnym.\nb) Wyjaśnij, dlaczego w krajach tropikalnych położonych blisko równika nie należy\nwprowadzać upraw odmiany pszenicy, która była badana w doświadczeniu. Podaj\nargument odnoszący się do wyników tego doświadczenia.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19.\n20.a\n20.b\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie wyników doświadczenia sformułowanie\nwniosku dotyczącego warunków niezbędnych do zakwitania\nbadanej odmiany pszenicy (III.1a, I.3b.1, 4a.9)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n11\n Długi dzień i wernalizacja są warunkami niezbędnymi/koniecznymi do zakwitania badanej\nodmiany pszenicy.\n Warunkiem zakwitania badanej odmiany pszenicy jest okresowe obniżenie temperatury\noraz długi dzień.\n1 p. - za poprawnie sformułowany wniosek uwzględniający długość dnia i konieczność\nwernalizacji\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która odnosi się tylko do jednego z czynników lub odpowiedź\nniepoprawną, np. niebędącą wnioskiem, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie wyników doświadczenia wyjaśnienie zależności\nmiędzy warunkami środowiska a rozmieszczeniem roślin\nna Ziemi (III.2a, I.3b.4, 4a.9)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nNie należy wprowadzać upraw badanej odmiany pszenicy w krajach tropikalnych, gdyż\nna tych obszarach panują zbyt wysokie temperatury i młode rośliny nie mogą ulec\nwernalizacji, koniecznej dla tej odmiany pszenicy do zakwitnięcia i w konsekwencji wydania\nplonów.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do wyników doświadczenia i uwzględniające\nbrak możliwości wernalizacji w krajach tropikalnych i ich skutki dla uprawy pszenicy\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie odnosi się do wyników doświadczenia\ni nie uwzględnia warunków klimatycznych (temperatury) lub odpowiedź merytorycznie\nniepoprawną, np. dotyczącą wyłącznie fotoperiodu (gdyż na równiku występuje\n12-godzinne oświetlenie), lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nNa opakowaniach nawozów dla roślin doniczkowych znajdują się dokładne informacje\ndotyczące ich stosowania. Używanie roztworu nawozów o zbyt wysokim stężeniu jest\ndla roślin szkodliwe i może skutkować m.in. ich zwiędnięciem.\nWyjaśnij, dlaczego podlewanie roślin roztworami nawozów o zbyt wysokim stężeniu\nmoże skutkować ich zwiędnięciem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie mechanizmu regulacji gospodarki wodno-\nmineralnej roślin na przykładzie ich nadmiernego nawożenia\n(III.2a, I.1b.4, 4a.7)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nPodlewanie roślin roztworami nawozów o zbyt wysokim stężeniu może spowodować ich\nzwiędnięcie, ponieważ\n korzenie rośliny zamiast pobierać wodę, będą ją tracić na drodze osmozy.\n roślina znajdzie się w warunkach suszy fizjologicznej i nie będzie mogła pobierać wody.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające przyczynę ich zwiędnięcia/utraty wody\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono przekrój poprzeczny przez łodygę moczarki kanadyjskiej\n- rośliny, której pędy znajdują się w toni wodnej.\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1995.\nNa podstawie dwóch cech widocznych na rysunku wykaż dwa przystosowania budowy\nanatomicznej łodygi moczarki do środowiska wodnego.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\n13","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku budowy łodygi rośliny wodnej z jej\nprzystosowaniem do środowiska życia (III.2a, I.3b.2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n12\n Obecność aerenchymy - ułatwia unoszenie się w toni wodnej/transport gazów\noddechowych.\n Tkanka wzmacniająca i wiązki przewodzące umieszczone w centralnej części łodygi -\nzapewniają łodydze większą giętkość, co nadaje roślinie odporność na prądy wody\ni uszkodzenia mechaniczne w wodzie.\n Skórka bez kutykuli - umożliwia pobieranie jonów/różnych substancji ze środowiska\nwodnego.\n2 p. - za wskazanie dwóch poprawnych cech budowy anatomicznej łodygi widocznych\nna rysunku i wykazanie ich związku z wodnym środowiskiem życia\n1 p. - za wskazanie jednej cechy budowy łodygi i wykazanie jej związku z wodnym\nśrodowiskiem życia\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wskazanie tylko cechy budowy łodygi bez wykazania\nprzystosowania jej budowy do środowiska wodnego albo z niepoprawnym\nuzasadnieniem, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T\n(pomocniczego) we krwi człowieka.\nNa podstawie: E. R. Solomon, L. R. Berg, D. W. Martin, C. A. Villee, Biologia, Warszawa 1998.\na) Podaj, na czym polega proces oznaczony na schemacie literą X, oraz wyjaśnij jego\nznaczenie w przebiegu infekcji HIV.\nb) Podaj, który element w budowie wirionu HIV odpowiada za utrudnione\nrozpoznawanie tego wirusa przez układ odpornościowy zainfekowanej osoby.\nOdpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie procesu odwrotnej transkrypcji na schemacie\ncyklu HIV i określenie roli tego procesu w infekcji\n(I.1a.8, 4b.19)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n X - to proces (odwrotnej transkrypcji), który polega na przepisaniu informacji genetycznej\nwirusa z RNA na DNA, co umożliwia włączenie informacji genetycznej wirusa w genom\nzainfekowanej komórki i jej odczytywanie.\n X - jest to proces odwrotnej transkrypcji (z RNA na DNA), dzięki któremu informacja\ngenetyczna wirusa może być odczytywana w komórce gospodarza.\n1 p. - za poprawny opis procesu wraz z poprawnym wyjaśnieniem lub podanie, że jest to\nodwrotna transkrypcja wraz z poprawnym wyjaśnieniem znaczenia tego procesu\nw cyklu życiowym wirusa HIV\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. tylko podanie na czym polega proces X bez jego\nwyjaśnienia lub z niepoprawnym wyjaśnieniem, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między budową wirusa HIV a jego\nnierozpoznawaniem przez układ odpornościowy człowieka\n(III.3a, I.1a.8)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozpoznawanie wirusa HIV przez układ odpornościowy człowieka utrudnione jest przez\n\nosłonkę lipidową, która powstała z błony komórkowej zainfekowanego limfocytu.\n\nglikoproteiny, których duża zmienność powoduje, że są trudniej rozpoznawalne przez\nprzeciwciała.\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n13\n1 p. - za poprawne wskazanie elementu w budowie wirionu HIV, który utrudnia jego\nwykrywanie przez komórki układu odpornościowego człowieka wraz z poprawnym\nuzasadnieniem\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. wskazanie elementu budowy wirionu HIV bez uzasadnienia\nlub z niepoprawnym uzasadnieniem, lub odpowiedź niepoprawną, np. wskazanie\nkapsydu, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nWirusy grypy należą do RNA wirusów. Wyróżnia się trzy typy wirusów grypy - typu A,\ntypu B lub typu C. Duża zmienność tych wirusów i powstawanie nowych szczepów\nutrudniają ich klasyfikację. W wirusach grypy typu A łatwo dochodzi do wymiany genów,\nokreślanej jako skok antygenowy. Ponadto występujące wśród RNA wirusów częste mutacje\nsą przyczyną występowania epidemii grypy. Profilaktyka zakażeń wirusem grypy polega\nna stosowaniu szczepionek, jednak każdego roku trzeba przyjmować nową szczepionkę.\na) Uwzględniając mechanizm działania szczepionki, uzasadnij, dlaczego konieczne jest\ncoroczne powtarzanie szczepienia przeciw grypie.\nb) Wyjaśnij, dlaczego duża zmienność genetyczna wirusów grypy przyczynia się\ndo występowania epidemii tej choroby.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n21.\n22.\n23.a\n23.b\n24.a\n24.b\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n14","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny konieczności corocznego powtarzania\nszczepień przeciwko grypie (III.1b, PP.3c.10)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n\nSzczepionka jest specyficzna dla antygenów określonego wirusa, dlatego w kolejnych\nlatach trzeba powtarzać szczepienie, aby uodpornić organizm na nowy szczep wirusa.\n\nW wyniku działania szczepionki z danego roku powstają w organizmie przeciwciała\nzwalczające dany szczep wirusa, które już nie rozpoznają wirusów ze zmutowanych,\nnowych szczepów.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego szczepienia przeciw grypie powinny być\npowtarzane każdego roku, uwzględniające mechanizm lub specyficzność działania\nszczepionki\n0 p. - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia mechanizmu działania szczepionki lub\nspecyficzności jej działania, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu dużej zmienności wirusów grypy\nna występowanie epidemii tej choroby (III.2a, PP.4b.8)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n Duża zmienność genetyczna wirusów powoduje, że powstają wirusy o nowych\nantygenach, na które układ odpornościowy człowieka nie wytworzył przeciwciał, dlatego\nchoroba łatwo się rozprzestrzenia się wśród ludzi.\n Duża zmienność genetyczna wirusów grypy powoduje, że większość ludzi jest na nie\nnieodporna, dlatego wirusy te łatwo się rozprzestrzeniają w populacji ludzkiej.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego duża zmienność genetyczna wirusów grypy\nprzyczynia się do występowania epidemii tej choroby, odnoszące się do braku\nodporności na nowe szczepy w większości populacji ludzkiej\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, która nie odnosi się do sytuacji epidemiologicznej lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono proces ekspresji informacji genetycznej w komórce\nprokariotycznej.\nNa podstawie: A. Jerzmanowski, C. Korczak, K. Staroń, Biologia, Warszawa 1992.\na) Podaj nazwę rodzaju RNA oznaczonego na rysunku literą X.\nb) Uzasadnij, podając jeden argument, że na rysunku przedstawiono proces ekspresji\ninformacji genetycznej u organizmów prokariotycznych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie kwasu nukleinowego na schemacie ilustrującym\nproces ekspresji informacji genetycznej u organizmów\nprokariotycznych (PP.I.4c.15, PR.I.4b.19)\nPoprawna odpowiedź:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n14\nmRNA/matrycowy RNA\n1 p. - za poprawne podanie nazwy/skrótu literowego wskazanego na schemacie rodzaju\nkwasu nukleinowego\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. pre-mRNA lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie, że na schemacie przedstawiono proces ekspresji\ninformacji genetycznej u organizmów prokariotycznych\n(III.3a, I.4b.19)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nJest to proces zachodzący u organizmów prokariotycznych, ponieważ\n jeden koniec nici mRNA jest połączony z rybosomem, a drugi koniec nici mRNA jest\njeszcze transkrybowany, a u organizmów eukariotycznych, gdzie mRNA ulega jeszcze\nobróbce potranskrypcyjnej/zachodzi splicing, taka sytuacja jest niemożliwa.\n tylko u prokariontów procesy translacji i transkrypcji na tym samym mRNA mogą\nprzebiegać jednocześnie, a u eukariontów zawsze są rozdzielone.\n procesy transkrypcji i translacji nie są od siebie oddzielone otoczką jądrową, natomiast\nu eukariontów otoczka jądrowa oddziela oba te procesy.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, że jest to proces u organizmów prokariotycznych odnoszące\nsię do budowy komórki prokariotycznej lub mechanizmu zachodzenia transkrypcji\ni translacji u prokariontów\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną, np. ponieważ proces ten nie zachodzi w jądrze\nkomórkowym, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę cząsteczki tRNA uczestniczącej w procesie translacji,\na w tabeli - fragment kodu genetycznego.\nKodon\n(zapisany od\nkońca 5' do 3')\nAminokwas\nAUA\nAUC\nAUG\nUAC\nUAG\nCAU\nCUA\nGUA\nizoleucyna\nizoleucyna\nmetionina\ntyrozyna\nSTOP\nhistydyna\nleucyna\nwalina\nZapisz triplet nukleotydów w kodonie mRNA oznaczony jako XYZ oraz nazwę\naminokwasu, który zostanie przyłączony do przedstawionej cząsteczki tRNA.\nKodon\nAminokwas\nPoziom rozszerzony\n15","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nNa podstawie antykodonu tRNA określenie kodonu w mRNA\ni odczytanie kodowanego aminokwasu (I.4b.20)\nPoprawna odpowiedź:\nkodon: AUG\naminokwas: metionina\n1 p. - za poprawne zapisanie kodonu i odczytanie właściwej nazwy aminokwasu\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. zapisanie tylko kodonu lub zapisanie tylko nazwy\naminokwasu lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"kodon: AUG\naminokwas: metionina","image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nBarwa kolców malin jest warunkowana przez dwa geny dziedziczące się niezależnie.\nDominujący allel A jednego genu warunkuje pojawienie się kolców o zabarwieniu różowym,\nnatomiast recesywny allel a tego genu odpowiada za ich kolor zielony. Obecność\ndominującego allelu B drugiego genu skutkuje zwiększeniem intensywności koloru\nróżowego, co prowadzi do powstania kolców purpurowych. Allel B nie wpływa na zmianę\nbarwy kolców zielonych.\nPo skrzyżowaniu rośliny o kolcach różowych z rośliną mającą kolce zielone otrzymano\nw pokoleniu F1 wszystkie rośliny o kolcach purpurowych.\na) Podaj genotypy roślin z pokolenia rodzicielskiego (P) mających:\nróżowe kolce , zielone kolce\nb) Zaznacz zestaw fenotypów (A-D), które powinny wystąpić najliczniej i najmniej\nlicznie wśród dużej liczby potomstwa uzyskanego z nasion po skrzyżowaniu roślin\nz pokolenia F1.\nFenotyp najliczniejszy\nFenotyp najmniej liczny\nA\nkolce purpurowe\nkolce różowe\nB\nkolce różowe\nkolce zielone\nC\nkolce purpurowe\nkolce zielone\nD\nkolce różowe\nkolce purpurowe","answer":"A","answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia dwugenowego -\nokreślenie genotypów osobników pokolenia rodzicielskiego\n(III.2c, I.4b.18)\nPoprawna odpowiedź:\nróżowe kolce: AAbb, zielone kolce: aaBB\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n15\n1 p. - za poprawne zapisanie obu genotypów roślin z pokolenia rodzicielskiego\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. zapisanie genotypu tylko jednej rośliny rodzicielskiej, lub\nodpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia dwugenowego -\nokreślenie fenotypów potomstwa na podstawie informacji\no zależności pomiędzy allelami genów warunkujących daną cechę\n(III.2c, I.4b.18)\nPoprawna odpowiedź: A\n1 p. - za poprawne zaznaczenie właściwego zestawu fenotypów\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (3 pkt)\nU kotów jedna para alleli (B i b) warunkująca barwę sierści jest sprzężona z płcią. Ruda barwa\nsierści jest warunkowana przez allel B (XB), natomiast barwa czarna - przez allel b (Xb).\nOsobniki heterozygotyczne mają barwę szylkretową (część włosów jest czarnych,\nczęść - rudych).\na) Ustal, jaką barwę sierści miał samiec, jeżeli wśród jego potomstwa z rudą samicą\njedno kocię było szylkretowe, a troje kociąt było rudych. Zapisz genotyp i fenotyp\ntego samca.\nGenotyp samca\nFenotyp samca\nb) Podaj płeć rudych kociąt w tym miocie.\nc) Wyjaśnij, dlaczego wśród potomstwa tych kotów nie pojawią się szylkretowe samce.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n25.a\n25.b\n26.\n27.a\n27.b\n28.a\n28.b\n28.c\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n16","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nsprzężonych z płcią - ustalenie genotypu i fenotypu samca\n(III.2b, I.4c.17)\nPoprawna odpowiedź:\ngenotyp samca: Xb Y fenotyp samca: czarny\n1 p. - za poprawne ustalenie i zapisanie genotypu, zgodnie z podanym zapisem cechy\nsprzężonej z płcią, oraz podanie fenotypu samca z pokolenia rodzicielskiego\n0 p. - za odpowiedź niepełną, np. podanie tylko genotypu lub tylko fenotypu samca\nz pokolenia rodzicielskiego, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nsprzężonych z płcią - określenie płci potomstwa o wskazanym\nfenotypie (III.2b, I.4c.17)\nPoprawna odpowiedź:\npłeć kociąt - samce\n1 p. - za poprawne podanie płci rudych kociąt\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nsprzężonych z płcią - wyjaśnienie przyczyny braku\nw potomstwie samców o wskazanym fenotypie\n(III.2b, I.4c.17)\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n16\n Szylkretowa barwa sierści wymaga obecności obu alleli B i b, które mogą pojawić się\njednocześnie tylko u samic, ponieważ samce wraz z jednym chromosomem X otrzymują\ntylko jeden z tych alleli.\n Szylkretowa barwa sierści występuje tylko u heterozygot, a samce nie mogą być\nheterozygotami\npod\nwzględem\ntego\nallelu,\nponieważ\nmają\ntylko\njeden\nchromosom X/ponieważ na ich chromosomie Y nie ma allelu warunkującego tę cechę.\n1 p. - za\npoprawne\nwyjaśnienie\nbraku\nwśród\npotomstwa\nszylkretowych\nsamców\nuwzględniające sposób dziedziczenia cech sprzężonych z płcią\n0 p. - za odpowiedź ogólną, która nie uwzględnia sposobu dziedziczenia cech sprzężonych\nz płcią lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nBadano częstość rekombinacji (% crossing-over) pomiędzy czterema genami: m, v, w oraz y,\nznajdującymi się na chromosomie X muszki owocowej.\nUzyskano następujące wyniki:\nmiędzy m i v = 3,0 %\nmiędzy m i y = 33,7 %\nmiędzy v i w = 29,4 %\nmiędzy w i y = 1,3 %\nNa podstawie przedstawionych danych określ:\na) które dwa geny leżą na chromosomie najbliżej siebie ,\nb) kolejność czterech badanych genów na chromosomie","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie wyników częstości rekombinacji określenie\nsprzężenia genów pomiędzy badanymi genami\n(III.2b, I.4c.17)\nPoprawna odpowiedź:\nnajbliżej siebie leżą geny - w i y\n1 p. - za poprawne wskazanie genów leżących najbliżej siebie na chromosomie X\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie przedstawionych informacji określenie\nkolejności genów na chromosomie (III.2b, I.4c.17)\nPoprawna odpowiedź:\nkolejność genów: y, w, v, m / m, v, w, y\n1 p. - za podanie właściwej kolejności badanych genów na chromosomie X\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nJedną z podstawowych metod stosowanych w badaniach molekularnych i inżynierii\ngenetycznej jest łańcuchowa reakcja polimerazy, czyli PCR. Reakcja ta umożliwia powielenie\n(amplifikację) w miliardach kopii fragmentu genomowego DNA w czasie krótszym niż kilka\ngodzin. Pojedyncza cząsteczka DNA może zostać amplifikowana do ilości, które ułatwiają jej\nanalizę, charakteryzację i dalszą manipulację genetyczną. PCR wykorzystuje się\nm.in. do analizy markerów, pozwalających stwierdzić podwyższone ryzyko nowotworów.\nZaznacz dwie sytuacje, w których również wykorzystuje się reakcję PCR.\nA. W testach wykrywających obecność wirusów (np. wirusa HIV) i niektórych bakterii.\nB. Do wprowadzania do komórek roślinnych plazmidów z genami innych organizmów.\nC. W diagnostyce chorób genetycznych, np. mukowiscydozy, choroby Huntingtona.\nD. Do klonowania komórek w celach terapeutycznych, np. do leczenia chorób krwi.\nE. Do identyfikacji płci płodu w diagnostyce prenatalnej.","answer":"A, C, E","answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie praktycznego wykorzystania metody PCR\nw biotechnologii i medycynie (I.4b.22)\nPoprawne odpowiedzi: A, C, E\n2 p. - za wskazanie dwóch poprawnych odpowiedzi\n1 p. - za wskazanie tylko jednej poprawnej odpowiedzi lub wskazanie dwóch odpowiedzi,\nw tym: jednej poprawnej i jednej niepoprawnej\n0 p. - za wskazanie jednej odpowiedzi niepoprawnej lub za wskazanie dwóch niepoprawnych\nodpowiedzi, lub wskazanie więcej niż dwóch odpowiedzi, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nOceń prawdziwość informacji dotyczących historii życia na Ziemi. Wpisz obok każdego\nzdania w tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest\nfałszywe.\nP/F\n1.\nDo czasu wytworzenia warstwy ozonowej życie na Ziemi rozwijało się\nwyłącznie w środowisku wodnym.\n2.\nZwierzęta opanowały środowisko lądowe dopiero wtedy, gdy\nwystępowały już na nim rośliny nasienne dostarczające tlenu.\n3.\nPierwszymi zwierzętami, które opanowały środowisko lądowe, były\nryby trzonopłetwe.\nPoziom rozszerzony\n17","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie głównych etapów rozwoju życia na Ziemi (I.4b.28)\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n17\nPoprawna odpowiedź:\n1. - P, 2. - F, 3. - F\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących historii życia na Ziemi\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"1. – P, 2. – F, 3. – F","image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"32","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (2 pkt)\nNa afrykańskiej sawannie można zaobserwować prawie wszystkie rodzaje relacji między\norganizmami. Bąkojady żerują na dużych roślinożernych ssakach, np. zebrach, antylopach\nczy żyrafach, wyjadając im ze skóry głównie kleszcze i larwy muchówek. W żołądkach\nwymienionych ssaków występują specyficzne bakterie i pierwotniaki, które nie mogą się\nrozwijać poza organizmem swojego żywiciela, ale bez których roślinożercy nie mogliby żyć.\nBezpośrednimi wrogami roślinożerców są polujące na nie lwy i lamparty, które często dzielą\nsię swoim łupem z sępami, hienami i szakalami.\nNa podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, pod red. M. Maćkowiak, A. Michalak, Warszawa 2008.\nKorzystając z tekstu, wypełnij poniższą tabelę dotyczącą przedstawionych zależności\nmiędzygatunkowych na sawannie.\nTyp zależności\nNazwa zależności\nPrzykład oddziaływania\nmiędzy organizmami\npasożytnictwo\nantylopa i pierwotniaki\nantagonistyczny\nantylopy i zebry","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie tekstu uzupełnienie tabeli ilustrującej zależności\nmiędzygatunkowe na sawannie (II.3a, PP.I.3b.2, PR.I.4a.13)\nPoprawne odpowiedzi:\nTyp zależności\nNazwa zależności\nPrzykłady oddziaływania między\norganizmami (1 przykład)\nantagonistyczny\npasożytnictwo\n kleszcze i antylopy/zebry/żyrafy/duże\nssaki\n larwy muchówek i antylopy/zebry/żyrafy\n/ duże ssaki\nnieantagonistyczny symbioza/mutualizm\nantylopa i pierwotniaki\nantagonistyczny\nkonkurencja\nantylopy i zebry\n2 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich pięciu komórek tabeli\n1 p. - za poprawne uzupełnienie czterech komórek tabeli\n0 p. - za odpowiedź niepełną, czyli uzupełnienie mniej niż czterech komórek tabeli, lub\nodpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono obieg materii w obrębie trzech grup organizmów\nw autotroficznym ekosystemie lądowym.\na) Uzupełnij schemat: wpisz nazwy dwóch pozostałych grup organizmów (1. i 3.) oraz\nnarysuj brakujące strzałki, które ilustrują przepływ energii.\nb) Uzasadnij, że organizmy z grupy oznaczonej numerem 3. odgrywają kluczową rolę\nw funkcjonowaniu tego ekosystemu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n29.a\n29.b\n30.\n31.\n32.\n33.a\n33.b\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n18","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-3)\na) (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie schematu ilustrującego obieg materii i przepływ\nenergii w autotroficznym ekosystemie lądowym (I.4a.14)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n18\n2 p. - za wpisanie poprawnych nazw grup organizmów:1. producenci, 3. destruenci/reducenci\n- we właściwych miejscach na schemacie, oraz za prawidłowe uzupełnienie strzałek\nilustrujących przepływ energii\n1 p. - za wpisanie tylko poprawnych nazw grup organizmów w odpowiednich miejscach\nna schemacie lub tylko za prawidłowe uzupełnienie strzałek ilustrujących przepływ\nenergii\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie kluczowej roli destruentów w funkcjonowaniu\nautotroficznego ekosystemu lądowego (III.3a, I.1c.12)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nDestruenci rozkładają/przyspieszają rozkład martwej materii organicznej do prostych\nzwiązków\nnieorganicznych\n(mineralizacja),\nktóre\nsą\nnastępnie\npobierane\nprzez\nproducentów/rośliny, dzięki czemu następuje zamknięcie obiegu materii w ekosystemie.\n1 p. - za poprawne podanie roli destruentów w obiegu materii, czyli odnoszące się do\nrozkładu martwej materii organicznej do związków nieorganicznych\n0 p. - za odpowiedź merytorycznie niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2014-maj-matura-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nTradycyjna metoda uprawy ryżu polega na sadzeniu młodych roślin na polach zalanych wodą.\nZapobiega to zachwaszczeniu pól oraz atakom chorób i szkodników, ale jest pracochłonne,\nwymaga dużych ilości wody, powoduje, że na zalanych polach powstaje metan, którego\npotencjał cieplarniany jest ponad 20 razy większy od potencjału CO2. Coraz popularniejszy\nstaje się wysiew ryżu - tym bardziej że po zbiorach, gdy pola nie są zalane wodą, można\nna nich jeszcze wysiać pszenicę. Taki sposób uprawy ryżu daje wysokie plony, ale tylko\nwtedy, gdy zostaną spełnione określone warunki, takie jak selekcja nasion, ich wstępne\npodkiełkowanie, odpowiednia głębokość siewu i terminowe stosowanie środków ochrony\nroślin oraz nawozów.\nNa podstawie: Na sucho, „Wiedza i Życie” nr 1, 2010.\nBiorąc pod uwagę skutki dla środowiska naturalnego, podaj jeden argument „za”\ni jeden argument „przeciw” stosowaniu nowej metody uprawy ryżu.\nArgument „za”\nArgument „przeciw”\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n34.\nMaks. liczba pkt\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n19\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34. (0-2)\nTworzenie informacji\nSformułowanie argumentów „za” i „przeciw” opisanej w tekście\nmetodzie uprawy ryżu, uwzględniających wpływ tej metody\nna środowisko przyrodnicze (III.3a, PP.I.3a.5)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nArgument „za”\nMetoda ta ogranicza powstawanie metanu, który przyczynia się do zwiększenia efektu\ncieplarnianego.\nArgument „przeciw”\n\nStosowanie, przy tym sposobie uprawy ryżu, większych ilości środków ochrony roślin\nmoże doprowadzić do zatrucia różnych organizmów.\n\nStosowanie, w nowej metodzie uprawy ryżu, większych ilości nawozów może przyczynić\nsię do eutrofizacji wód/przenawożenia gleb.\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych argumentów (jednego „za” i jednego „przeciw”)\nodnoszących się do skutków dla środowiska naturalnego wprowadzania nowej metody\nuprawy ryżu\n1 p. - za podanie jednego poprawnego argumentu albo „za”, albo „przeciw”, odnoszącego się\ndo skutków dla środowiska naturalnego wprowadzania nowej metody uprawy ryżu\n0 p. - za podanie argumentu nieuwzględniającego skutków dla środowiska naturalnego\nwprowadzania nowej metody uprawy ryżu lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną,\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2014-maj-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}