{"paper":{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":73,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nNa schemacie przedstawiono transport glukozy do wnętrza komórki. Glukoza pokonuje\nbarierę w postaci błony komórkowej dzięki transportowi zintegrowanemu (sprzężonemu)\nz transportem jonów sodu. W błonie komórkowej, oprócz białka transportującego glukozę,\nznajduje się tzw. pompa sodowo-potasowa, której rolą jest usuwanie z komórki jonów sodu\nprzy jednoczesnym pobieraniu jonów potasu. Na każde trzy jony sodu usunięte z komórki\nprzypadają dwa pobrane jony potasu - powoduje to nierównomierny rozkład stężeń jonów\npo obu stronach błony komórkowej.\nNa podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, pod red. M. Maćkowiak, A. Michalak, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":"1 pkt - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające związek między transportem jonów sodu\na transportem glukozy","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWyjaśnij, biorąc pod uwagę stężenia substancji po obydwu stronach błony komórkowej,\nna czym polega związek aktywnego transportu jonów sodu na zewnątrz komórki\nz transportem glukozy do wnętrza komórki.","answer":null,"answer_text":"1.1. (0-1)\nRozwiązanie:\n• Aktywny transport jonów sodu poza komórkę powoduje powstawanie gradientu ich\nstężenia. Dla jego wyrównania jony sodu wnikają do wnętrza komórki (z pomocą\nprzenośników), umożliwiając jednocześnie transport glukozy.\n• Transport cząsteczek glukozy do komórki wbrew gradientowi stężeń umożliwiają\nprzenoszone wraz z glukozą jony Na+, przemieszczające się zgodnie z malejącym\ngradientem stężeń (do wnętrza komórki). Gradient stężeń jonów Na+ jest utrzymywany\nprzez pompę sodowo - potasową (która działa wykorzystując energię uwalnianą\npodczas rozkładu ATP/pochodzącą z ATP).\nSchemat punktowania:","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nSpośród wymienionych cząsteczek (A-D) zaznacz te, które są transportowane ze światła\njelita do wnętrza komórek nabłonka jelita w sposób analogiczny do przedstawionego\nna schemacie.\nA. aminokwasy\nB. białka proste\nC. dwucukry\nD. kwasy tłuszczowe\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"1.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nA.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wybór odpowiedzi A\n0 pkt - za wybór odpowiedzi niepoprawnej, wybór więcej niż jednej odpowiedzi, lub brak\nodpowiedzi\n3\nZadanie 2. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne,\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe [ ].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na schemacie […]\n4) opisuje budowę [ ] mitochondriów\ni chloroplastów [ ]\n5) wyjaśnia rolę [ ] rybosomów [ ].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n2) opisuje przebieg katalizy enzymatycznej.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka [ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nRybosomy są kompleksami złożonymi z rRNA i białek. Składają się one z dwóch\npodjednostek - dużej i małej, które łączą się podczas przeprowadzania translacji. Mechanizm\ndziałania niektórych antybiotyków polega na wiązaniu się z rybosomami. Przykładowo:\ngentamycyna wiąże się trwale do miejsca A w rybosomie - miejsca, gdzie zazwyczaj\nprzyłączają się kolejne aminoacylo-tRNA transportujące do rybosomu kolejne aminokwasy.\nW komórkach prokariotycznych rybosomy powstają w cytoplazmie, a w komórkach\neukariotycznych podjednostki rybosomów powstają na terenie jądra komórkowego.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":"2. antybiotyk, na który oba szczepy bakterii są oporne: C.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za poprawny wybór obu prawidłowych antybiotyków\n1 pkt - za poprawny wybór jednego antybiotyku\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub wybór więcej niż po jednym antybiotyku, lub brak\nodpowiedzi\nZadanie 5. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający\n[ ]\nprzedstawia\ni\nwyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne [ ].\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] informacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji [ ] formułuje\n[ ] opinie [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne [ ]\npaproci [ ], opisuje zróżnicowanie budowy\nich ciała, wskazując poszczególne organy\ni określając ich funkcje.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n([ ] rekombinacje).\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n5) przedstawia procedury [ ] klonowania\norganizmów [ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz te dwa etapy powstawania rybosomów, które zachodzą\nw jądrze komórkowym eukariontów.\nA. synteza rRNA\nB. synteza białek rybosomowych\nC. składanie białek i rRNA w duże i małe podjednostki rybosomów\nD. łączenie się małej i dużej jednostki rybosomu","answer":"A, C","answer_text":"2.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nA., C.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wybór obydwu właściwych etapów powstawania rybosomów zachodzących\nw jądrze komórkowym\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. wybór tylko jednego etapu, lub odpowiedź\nniepoprawną, lub wybór więcej niż dwóch etapów, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nNa podstawie tekstu określ, jaki wpływ na proces translacji będzie miała gentamycyna.","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nPrzyłączenie gentamycyny do miejsca A w rybosomie spowoduje zablokowanie\ntranslacji/biosyntezy białka/nie będą do powstającego białka dołączane nowe aminokwasy\n/nastąpi przedwczesne zakończenie translacji.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne określenie wpływu przyłączenia gentamycyny do miejsca A\nw rybosomie odnoszące się do blokowania/hamowania translacji\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną, która nie odnosi się do blokowania/hamowania\ntranslacji lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWyjaśnij, jaki wpływ na metabolizm bakterii będzie miało dodanie gentamycyny\ndo pożywki, na której hodowane są bakterie.","answer":null,"answer_text":"2.3. (0-1)\nRozwiązanie:\nAntybiotyk spowoduje zahamowanie procesów metabolicznych, ponieważ nie będą\nwytwarzane\nenzymy/białka\nkonieczne\ndo\nprawidłowego\nprzebiegu\nprocesów\nmetabolicznych/procesów życiowych bakterii.\n4\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wyjaśnienie odnoszące się do zahamowaniu metabolizmu na skutek\nzahamowania wytwarzania enzymów/białek\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się wyłącznie do zahamowania procesów\nmetabolicznych bez podania przyczyny lub odpowiedź niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.4","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nPodaj przykład organellum komórki eukariotycznej, które zawiera rybosomy podobne\ndo bakteryjnych.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"2.4. (0-1)\nRozwiązanie:\nmitochondrium/chloroplast\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie właściwego przykładu organellum\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nZadanie 3. (0-6)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia [ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] i przetwarza\ninformacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje [ ] dobiera racjonalne\nargumenty [ ].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną [ ].\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n3) wyjaśnia mechanizmy homeostazy\ni ilustruje przykładami wpływ hormonów\nna jej utrzymanie.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n2) przedstawia istotę procedur inżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania\nobcego genu do organizmu)\n4) przedstawia sposoby oraz cele\notrzymywania transgenicznych bakterii\n[ ].\n5","solution":"mitochondrium / chloroplast","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nInsulina jest hormonem regulującym poziom glukozy we krwi kręgowców.\nPołączenie się insuliny z receptorami błonowymi komórek wątroby i mięśni skutkuje\nzwiększeniem liczby białek transportujących glukozę do komórek. Ponadto insulina zwiększa\nwychwytywanie aminokwasów przez komórki oraz pobudza transkrypcję i translację.\nInsuliny różnych gatunków zwierząt i człowieka różnią się nieznacznie składem\naminokwasów. Różnice te na ogół nie wpływają na ich aktywność biologiczną, gdy są one\npodawane człowiekowi. Jednak rezultatem dłuższego podawania człowiekowi obcej insuliny\n(np. wołowej) jest powstawanie przeciwciał hamujących jej działanie.\nInsulina była pierwszym lekiem wytworzonym metodami inżynierii genetycznej. Obecnie\ndo jej produkcji wykorzystuje się bakterie Escherichia coli, którym wszczepia się\nodpowiednio przygotowane geny ludzkie warunkujące wytwarzanie insuliny.\nNa podstawie: W. Traczyk, A.Trzebski, Fizjologia czlowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej,\nWarszawa 2007.\nNa rysunku przedstawiono budowę cząsteczki insuliny.\nŹródło: http://www.interactive-biology.com/3730/the-basics-of-protein-structure-and-function/","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nUzasadnij, że insulina jest białkiem mającym strukturę IV-rzędową.","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nJest to struktura IV-rzędowa, ponieważ insulina składa się z dwóch łańcuchów\npolipeptydowych\npołączonych\nmostkami\ndwusiarczkowymi/z\ndwóch\nłańcuchów\npolipeptydowych\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie struktury insuliny uwzględniające widoczną na\nschemacie\nliczbę\nłańcuchów\npolipeptydowych\ni\nobecność\nmostków\ndwusiarczkowych łączących łańcuchy polipeptydowe lub tylko liczbę\nłańcuchów polipeptydowych\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nPrzyporządkuj wszystkie wymienione poniżej informacje (1-4) do dwóch kategorii:\nI - czynniki stymulujące wydzielanie insuliny i II - skutki działania insuliny. Zapisz ich\nnumery w odpowiednich kolumnach tabeli.\n1. wysoki pozom glukozy we krwi\n2. prawidłowy poziom glukozy we krwi\n3. wzmożona synteza glikogenu w komórkach mięśni i wątroby\n4. wzmożona synteza białek w komórkach mięśni i wątroby\nMBI_1R\nI. Czynniki stymulujące wydzielanie\ninsuliny\nII. Skutki działania insuliny","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nRozwiązanie\n1. Czynniki stymulujące wydzielanie\ninsuliny\n2. Skutki działania insuliny\n1,\n2, 3, 4\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za\npoprawnie\nprzyporządkowanie\nwszystkich\nczynników\nstymulujących\nwydzielanie insuliny i skutków jej działania\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. poprawne przyporządkowanie tylko czynników\nstymulujących lub tylko skutków działania insuliny, lub odpowiedź niepoprawną.\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nOkreśl, czy insulina jest hormonem pobudzającym w komórkach mięśni i wątroby\nreakcje anaboliczne, czy - kataboliczne. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"3.3. (0-1)\nRozwiązanie:\nJest to hormon anaboliczny, ponieważ stymuluje syntezę białek/glikogenu/ transkrypcję/\ntranslację.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne określenie kierunku przemian metabolicznych, w których\nuczestniczy insulina wraz z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. określenie tylko kierunku przemian metabolicznych\nzachodzących z udziałem insuliny bez uzasadnienia lub odpowiedź niepoprawną,\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.4","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego gen człowieka, warunkujący wytwarzanie insuliny musi być przed\nwprowadzeniem do komórek bakterii odpowiednio przygotowany, aby uległ\nw nich prawidłowej ekspresji.","answer":null,"answer_text":"3.4. (0-1)\nRozwiązanie:\nGen człowieka przed wprowadzeniem go do komórki bakterii musi być odpowiednio\nprzygotowany ponieważ:\n• geny ludzkie to geny nieciągłe/zawierające introny natomiast geny organizmów\nprokariotycznych nie zawierają intronów i organizmy prokariotyczne nie mają\nmechanizmów/możliwości ekspresji takich genów.\n• organizmy prokariotyczne nie mają możliwości wycięcia/enzymów wycinających\nintrony z (nieciągłych) genów eukariontów, dlatego nie może zajść ekspresja tych\ngenów w komórce prokariotycznej.\n• promotory ludzkich genów nie są rozpoznawane przez aparat transkrypcyjny bakterii.\n6\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź,\nuwzględniającą\nnieciągłość\ngenów\nczłowieka\ni konieczność usunięcia z nich intronów\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do obecności intronów w genach\neukariotycznych\nbez\nuwzględnienia\nbraku\nmechanizmu\nich\nwycinania\nw komórkach prokariotycznych lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.5","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.5. (0-1)\nOkreśl, czy zmodyfikowane bakterie Escherichia coli wykorzystywane do wytwarzania\ninsuliny ludzkiej są organizmami transgenicznymi. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"3.5. (0-1)\nRozwiązanie:\nSą to organizmy transgeniczne, ponieważ do materiału genetycznego tych bakterii został\nwprowadzony materiał genetyczny człowieka/wprowadzono obce/innego gatunku geny.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą wprowadzenie genów obcego gatunku\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. bez uzasadnienia lub odpowiedź niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.6","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.6. (0-1)\nWykaż, że podawanie człowiekowi choremu na cukrzycę insuliny typu ludzkiego\nprodukowanej przez bakterie ma mniejsze skutki uboczne niż długotrwałe podawanie\ninsuliny zwierzęcej.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"3.6. (0-1)\nRozwiązanie:\nDzięki temu, że podawana insulina jest typu ludzkiego nie występuje reakcja\nantygenowa/immunologiczna na insulinę rozpoznawaną jako obce białko/nie są\nprodukowane przeciwciała zmniejszające aktywność insuliny.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą brak reakcji antygenowej\n0 pkt - za odpowiedź niepełną ,np. nieuwzględniającej reakcji immunologicznej lub\nodpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nZadanie 4. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych.\nZdający […] stawia hipotezy\ni weryfikuje je na drodze obserwacji\ni doświadczeń […].\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nV. Zdający […] formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\n[…]\n5) […]\nprzedstawia\ndrogi\nzakażenia\nbakteriami oraz przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób bakteryjnych.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie oporności pewnego\ngatunku bakterii na penicyliny. Dwa szczepy tej bakterii (I i II) wysiano równomiernie\nna osobnych szalkach i następnie rozłożono na nie krążki bibuły nasączonej antybiotykami\nw jednakowych dawkach. Każdy ze szczepów inkubowano w tych samych optymalnych, dla\ntego gatunku bakterii, warunkach. Na poniższych rysunkach zaprezentowano wyniki hodowli\nobydwu szczepów bakterii po 48 godzinach, w obecności pięciu różnych antybiotyków\n(A-E). Zaciemnione pola wokół białych krążków z antybiotykami wskazują zahamowanie\nwzrostu bakterii.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nZaznacz hipotezę badawczą, którą potwierdzają wyniki powyższego doświadczenia.\nA. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od szczepu bakterii.\nB. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od dawki antybiotyku.\nC. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od sposobu hodowli bakterii.\nD. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od czasu kontaktu z antybiotykiem.","answer":"A","answer_text":"4.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nA.\n7\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za zaznaczenie prawidłowej hipotezy\n0 pkt -za zaznaczenie hipotezy nieprawidłowej lub zaznaczenie więcej niż jednej\nodpowiedzi, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-2)\nPodaj oznaczenie literowe antybiotyku,\n1. który hamuje wzrost obydwu szczepów bakterii: ,\n2. na który obydwa szczepy bakterii są oporne:\nA\nB\nC\nD\nE\nA\nB\nC\nD\nE\nI\nII\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"4.2. (0-2)\nRozwiązanie:\n1. antybiotyk, który hamuje wzrost obu szczepów: A.","solution":"1. A, 2. C","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nNa schemacie przedstawiono cykl rozwojowy paprotki zwyczajnej (Polypodium vulgare).\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1992.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nDojrzały sporofit paprotki zwyczajnej żyje w połączeniu\nz przedroślem.\nP\nF\n2.\nGametofit paprotki zwyczajnej jest obupłciowy.\nP\nF\n3.\nGamety i zarodniki paprotki zwyczajnej powstają w wyniku\nmejozy.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"5.1. (0-1)\nRozwiązanie:\n1. - F, 2. - P, 3. - F\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji\n0 pkt - za poprawną ocenę mniej niż trzech informacji lub odpowiedź niepoprawną, lub\nodpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\n8","solution":"1. F, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nUzasadnij, że stwierdzenie ,,Rozmnażanie się paprotki zwyczajnej przez zarodniki\nmożna określić jako klonowanie” jest nieprawdziwe.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nStwierdzenie jest nieprawdziwe, ponieważ zarodniki paprotki zwyczajnej powstają\nw\nwyniku\nmejozy\ni\nmają\nzrekombinowany\nmateriał\ngenetyczny,\na\nwięc\nosobniki/gametofity/przedrośla, które się z nich rozwiną będą zróżnicowane genetycznie -\nnie będą klonami.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą rekombinację materiału genetycznego\nw procesie powstawania zarodników\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do mejozy bez wskazania\nna rekombinację materiału genetycznego lub odpowiedź niepoprawną, lub brak\nodpowiedzi\nZadanie 6. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n3) przedstawia [ ] rozwój i kiełkowanie\nnasienia rośliny okrytonasiennej.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nNasiona większości roślin zawierają duże ilości substancji zapasowych, które w okresie\nkiełkowania umożliwiają zarodkowi wzrost i rozwój w siewkę, do czasu osiągnięcia\nzdolności samodzielnego wytwarzania asymilatów. Bielmo rozwija się z zapłodnionej\nkomórki centralnej woreczka zalążkowego. Niekiedy zamiast bielma, lub obok niego, funkcję\ntkanki odżywczej pełni zachowany ośrodek zalążka - obielmo.\nNa schematach przedstawiono budowę dwóch nasion: A i B.\nNa podstawie: A. Szweykowska, J. Szweykowski, Botanika. Morfologia, t. I, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-2)\nKtóry z opisanych na rysunku elementów budowy każdego z nasion zawiera największą\nilość materiałów zapasowych. Podaj jego nazwę oraz wskaż jego ploidalność\n(1n, 2n lub 3n).\nA 1n / 2n / 3n\nB 1n / 2n / 3n","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-2)\nRozwiązanie:\nA. bielmo\n1n / 2n / 3n\nB. obielmo\n1n / 2n / 3n\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za wypisanie dwóch właściwych elementów budowy nasienia i poprawne\nprzyporządkowanie ploidalności ich tkanek\n1 pkt - za wypisanie jednego właściwego elementu budowy nasienia i poprawne\nprzyporządkowanie jego ploidalności\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. wypisanie tylko nazw elementów budowy nasienia bez\nokreślenia ploidalności lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"A. bielmo 3n, B. obielmo 2n","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nUzasadnij, że woda jest czynnikiem niezbędnym w procesie kiełkowania nasion.","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nWoda\nwnikająca\ndo\nwnętrza\nnasienia\numożliwia\nrozpoczęcie\nprocesów\nmetabolicznych w nasieniu.\nDzięki wodzie następuje pęcznienie nasienia, a następnie pęknięcie łupiny nasiennej\ni wydostanie się zawiązka korzenia,\nWoda wnikająca do wnętrza nasienia umożliwia działanie enzymów regulujących\nmetabolizm w nasieniu\n9\nWoda umożliwia przerwanie spoczynku nasienia, gdyż bez wody nie byłoby możliwe\nzintensyfikowanie metabolizmu/działanie wielu enzymów/hydroliza związków\nzapasowych.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne przedstawienie roli wody w procesie kiełkowania nasion odnoszące\nsię do przerwania spoczynku nasion i uruchomienia procesów metabolicznych\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która odnosi się tylko do przerwania spoczynku bez\nwskazania na procesy/proces zachodzące podczas kiełkowania nasion lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nZadanie 7. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] informacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ]\nodnosi\nsię\nkrytycznie\ndo\nprzedstawionych\ninformacji\n[ ]\nwyjaśnia\nzależności\nprzyczynowo-\nskutkowe [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n2) wymienia cechy grzybów, które są\nprzystosowaniem\ndo\nheterotroficznego\ntrybu życia w środowisku lądowym\n6) określa rolę grzybów w przyrodzie [ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nOwadomorki są grzybami, które odbywają cały swój cykl rozwojowy w ciele owadów.\nCharakterystyczną cechą tych grzybów jest zdolność do wytwarzania aktywnie odrzucanych\nzarodników konidialnych, które są pokryte lepką wydzieliną. Kiełkująca z zarodnika, który\nprzykleił się do oskórka owada, strzępka infekcyjna wydziela enzym trawiący chitynę i dzięki\ntemu przedostaje się do wnętrza owada, gdzie odżywia się jego tkankami i się rozrasta.\nStrzępki, które przerosły ciało ofiary, wyrzucają tysiące zarodników. W niesprzyjających\nwarunkach owadomorki, po połączeniu fragmentów strzępek (gametangiów), wykształcają\nprzetrwalne struktury - zygospory (zarodniki przetrwalne). Rozwój owadomorków jest\nw pełni zsynchronizowany z pojawianiem się poszczególnych pokoleń owadów żywicieli\ni poszczególnych form rozwojowych owadów. Większość tych grzybów atakuje wybrane\ngatunki owadów, często - tylko ich wybrane formy rozwojowe.\nNa podstawie: www. greenclean.pl/owadomorki\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,\nalbo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nOwadomorki rozmnażają się bezpłciowo przez zarodniki\nkonidialne.\nP\nF\n2.\nRozmnażanie płciowe owadomorków służy wytworzeniu ich form\nprzetrwanych.\nP\nF\n3.\nWiększość owadomorków odznacza się wysoką specyficznością\nwzględem żywiciela.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-1)\nRozwiązanie:\n1 - P, 2 - P, 3 - P\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji\n0 pkt - za poprawną ocenę mniej niż trzech informacji, lub odpowiedź niepoprawną, lub\nodpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi","solution":"1. P, 2. P, 3. P","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nOdwołując się do cech owadomorków, przedstaw ich możliwe wykorzystanie\nw gospodarce człowieka.","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nOwadomorki, mogą być wykorzystane do zwalczania owadów szkodników, gdyż:\n• cały cykl rozwojowy odbywają w ciele owadów, żywiąc się jego tkankami, przez co\nprzyczyniają się do zmniejszenia liczebności tych owadów, co w konsekwencji\nzmniejsza straty powodowane przez te owady.\n• atakują wybrane gatunki owadów lub wybrane formy rozwojowe, mogą więc być\nwykorzystane do zwalczania określonych gatunków owadów szkodników.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne podanie możliwości wykorzystania owadomorków w gospodarce\nczłowieka uwzględniającego ich cechy, takie jak: rozwój owadomorków w ciele\nowada i specyficzność względem form rozwojowych owadów\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie odnosi się do ich cech lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi\n10\nZadanie 8. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] i przetwarza\ninformacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ].\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n12) wykazuje znaczenie barwników\noddechowych [ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNa wykresach przedstawiono krzywe dysocjacji hemocyjaniny (w hemolimfie) i mioglobiny\n(w mięśniach tarki) mięczaka Cryptochiton.\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt. Adaptacja do środowiska, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nNa podstawie wykresów określ kierunek dyfuzji tlenu - A lub B - pomiędzy hemolimfą\na pracującymi mięśniami tarki mięczaka. Odpowiedź uzasadnij.\nA. hemolimfa → mięśnie tarki\nB. mięśnie tarki → hemolimfa\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nA.\nWystępująca w mięśniach tarki mioglobina, (przy ciśnieniu parcjalnym tlenu 20 mm Hg)\nma większe powinowactwo do tlenu w porównaniu do hemocyjaniny (która występuje\nw hemolimfie), dlatego tlen będzie dyfundował/przechodził z hemolimfy do mięśni (tarki).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wskazanie kierunku dyfuzji tlenu (A) i poprawne uzasadnienie odnoszące się\ndo różnic w powinowactwie do tlenu wymienionych barwników oddechowych\n0 pkt - za wskazanie tylko kierunku dyfuzji (A) bez uzasadnienia, lub z błędnym\nuzasadnieniem, lub nawet poprawne uzasadnienie bez wyboru A albo z wyborem\nB, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego u owadów nie ma barwników oddechowych w hemolimfie.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nRozwiązanie:\n• U owadów tlen jest transportowany bezpośrednio do komórek przez tchawki i dlatego\nbarwniki oddechowe nie są tu potrzebne do transportu tlenu.\n• Układ oddechowy owadów jest zbudowany z tchawek, które doprowadzają tlen\nbezpośrednio do komórek, dlatego barwniki oddechowe transportujące gazy oddechowe\nnie są potrzebne/układ krążenia nie bierze udziału w ich rozprowadzaniu.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do budowy układu oddechowego\nu owadów i jego roli w rozprowadzaniu tlenu w organizmie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia roli tchawek lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi\nZadanie 9. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie\n11\nZdający opisuje [ ] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[ ].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych.\nZdający [ ] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] i przetwarza\ninformacje [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający komentuje i objaśnia informacje\n[ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski [ ] dobiera\nracjonalne argumenty [ ].\nekosystemu. Zdający:\n3) określa zależności pokarmowe\nw ekosystemie [ ].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje\nprzykłady tego wpływu.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n2) podaje przykłady działania doboru\nnaturalnego [ ].\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania\ndoboru naturalnego i jego rodzaje\n(stabilizujący, kierunkowy, różnicujący),\nomawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nInsektycydy to substancje z grupy pestycydów używane do zwalczania szkodliwych owadów\nw uprawach rolnych, lasach, magazynach z żywnością, a także w mieszkaniach.\nW tabeli przedstawiono zmiany na przestrzeni lat 1910-1990 liczby gatunków owadów\nodpornych na przynajmniej jeden insektycyd.\nLata\nLiczba gatunków\nodpornych na przynajmniej\njeden insektycyd\n1910\n0\n1930\n20\n1950\n25\n1960\n100\n1970\n200\n1980\n400\n1990\n490\nNa podstawie: A. Mackenzie, A. Ball, S. Virdee, Krótkie wykłady. Ekologia, Warszawa 2003.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nNa podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy, ilustrujący wzrost liczby\ngatunków odpornych na przynajmniej jeden insektycyd na przestrzeni lat 1910-1990.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-2)\nRozwiązanie:\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za w całości poprawne wykonanie wykresu, tj.:\n• prawidłowe opisanie osi współrzędnych oś X - rok/lata oraz oś Y - liczba\ngatunków odpornych (na przynajmniej jeden insektycyd)\noraz\n• prawidłowe wyskalowanie osi Y, naniesienie punktów na wykresie (i\nnarysowanie krzywej)\n1 pkt - a prawidłowe opisanie osi lub niepełny opis osi, ale poprawne naniesienie punktów\ni narysowanie krzywej\n0 pkt - za w całości błędne skonstruowanie wykresu\n12","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego wielokrotne stosowanie danego insektycydu zwiększa szanse\nna upowszechnienie się wśród owadów odporności na ten insektycyd.","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nRozwiązanie:\n• W wyniku wielokrotnego stosowania insektycydów giną osobniki nieodporne na\ninsektycydy, a przeżywają osobniki odporne, które rozmnażają się, przekazując gen\nodporności potomstwu, dzięki czemu gen ten upowszechnia się w populacji.\n• Wielokrotne stosowanie tych samych insektycydów stwarza warunki faworyzujące\nosobniki odporne, które mają większą szansę na przeżycie i rozród/wydanie potomstwa\nodpornego na insektycydy - dlatego każde następne pokolenie zawiera większy procent\nosobników odpornych.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą przeżywanie i rozród/zwiększanie\nliczebności osobników odpornych/upowszechnienie genu odporności w populacji\nowadów\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do przeżywania osobników\nodpornych lub odpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego insektycydy mogą mieć szkodliwy wpływ na stan zdrowia\norganizmów zajmujących wyższe poziomy troficzne.","answer":null,"answer_text":"9.3. (0-1)\nRozwiązanie:\nInsektycydy mogą kumulować się w tkankach organizmów/nie są rozkładane przez\norganizmy i ich stężenie wzrasta w kolejnych poziomach troficznych do poziomu\nszkodliwego dla zdrowia niektórych organizmów/ doprowadza do wyginięcia/zmniejszenia\nliczebności organizmów w kolejnych poziomach troficznych.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą kumulowanie się substancji szkodliwych\nw organizmach i wzrost ich stężenia w kolejnych poziomach troficznych\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. uwzględniającą tylko kumulowanie się substancji\nszkodliwych bez odniesienia się do wzrostu ich stężenia na kolejnych poziomach\ntroficznych lub brak odpowiedzi\nZadanie 10. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznawanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZdający opisuje [ ] i rozpoznaje\norganizmy [ ] wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem i środowiskiem\n[ ].\nV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje [ ] dobiera racjonalne\nargumenty [ ].\nVI. Postawa wobec przyrody\ni środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n10) porównuje przeobrażenie zupełne\ni niezupełne owadów.\nVII. Ekologia.\n2. Populacja. Zdający:\n2) przewiduje zmiany liczebności populacji\ndysponując danymi o jej aktualnej\nliczebności[ ].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu [ ]\n6) uzasadnia konieczność stosowania ochrony\n13\nprzyrody i środowiska [ ].\nPP\nIII. Postawa wobec przyrody\ni środowiska.\nZdający rozumie znaczenie\ni konieczność ochrony przyrody [ ]\nczynnej dla zachowania wybranych gatunków\n[ ].\nPP\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia.\nZdający:\n6) [ ] przedstawia formy ochrony przyrody\n[ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nPostać dorosła niepylaka apollo odżywia się nektarem roślin łąkowych, a gąsienice żerują\nna światłożądnym rozchodniku wielkim. W Polsce niepylak apollo występuje tylko wyspowo\nna terenie Tatr i Pienin, gdzie wyginął na większości stanowisk w XX wieku. Jest to związane\nprzede wszystkim z masowym zalesianiem halizn i nieużytków oraz z zaprzestaniem wypasu\nowiec, a także z rozwojem przemysłu i infrastruktury rejonów górskich.\nNa podstawie: http://apollo.natura2000.pl/Cykl życiowy niepylaka apollo","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWyjaśnij dlaczego zarastanie (zalesianie) łąk górskich zagraża występowaniu\nniepylaka apollo.","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-1)\nRozwiązanie\n• Zarastanie/zalesianie łąk górskich powoduje wypieranie rozchodnika (wielkiego) z jego\nstanowisk, co skutkuje brakiem pożywienia dla gąsienic.\n• Zarastanie/zalesianie łąk górskich powoduje wypieranie roślin łąkowych, co skutkuje\nbrakiem nektaru dla imago.\n• Rozchodnik, który jest rośliną będącą pokarmem dla larw wymaga dobrze\nnaświetlonych stanowisk, a te zanikły na skutek zalesiania/zarastania.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą zanikanie roślin będących pokarmem dla\nmotyla\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia któregoś z elementów zależności:\n„zarastanie łąk górskich - wypieranie rozchodnika/roślin łąkowych - brak\npożywienia dla gąsienic/imago” lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nObecnie w Tatrzańskim Parku Narodowym na łąkach górskich znów pasą się owce.\nWykaż znaczenie decyzji o wypasaniu owiec na tych łąkach dla stworzenia niepylakowi\napollo odpowiednich warunków rozwoju.","answer":null,"answer_text":"10.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nOwce zgryzają/zjadają młode sadzonki drzew i krzewów/eliminują drzewa i krzewy\nzarastające łąki, przez co wstrzymany zostaje proces zarastania łąk (górskich),\nco skutkuje:\n• rozwojem roślin łąkowych i rozchodnika będących pokarmem niepylaka\n• pojawią się właściwe warunki do rozwoju (i życia) niepylaka (apollo), czyli rośliny\nłąkowe, których nektarem żywią się postaci dorosłe oraz rozchodnik, którym żywią się\nlarwy niepylaka.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą ograniczenie zarastania łąk górskich\ni dostępność pokarmu dla niepylaka\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. dotycząca tylko ograniczenia zarastania łąk bez\nwskazania znaczenia tego zjawiska dla motyla lub odpowiedź niepoprawną, lub\nbrak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nPodaj nazwę stadium rozwojowego owadów, które jest charakterystyczne wyłącznie dla\nprzeobrażenia zupełnego, i określ jego rolę w rozwoju owada.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"10.3. (0-1)\nRozwiązanie:\n• stadium rozwojowe: poczwarka.\n• W stadium poczwarki/tym stadium zachodzą procesy metaboliczne, w wyniku których\nkształtują się nowe narządy (z płytek imaginalnych) charakterystyczne dla postaci\ndojrzałych płciowo/imago.\n14\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawnie podanie stadium rozwojowego i określenie jego roli w rozwoju\nmotyla\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. podanie tylko stadium rozwojowego bez określenia\njego roli albo z błędnie określoną rolą, lub odpowiedź niepoprawną lub brak\nodpowiedzi\nZadanie 11. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje [ ] i przetwarza\ninformacje [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych.\nZdający:\n13) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej [ ].","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nNa schemacie przedstawiono działanie przeciwprądowego mechanizmu wymiany gazowej\n(zasady przeciwprądu) w skrzelach ryb kostnoszkieletowych.\nLiczby określają ciśnienie parcjalne tlenu (w mm Hg) w wodzie przepływającej przez skrzela\ni we krwi naczyń włosowatych.\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt. Adaptacja do środowiska, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nPodaj nazwę procesu, dzięki któremu tlen z wody przepływającej przez skrzela\nprzedostaje się do krwi.","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-1)\nRozwiązanie:\ndyfuzja\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy procesu\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":"dyfuzja","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-1)\nRozwiązanie\n1. - P, 2 - P, 3 - F\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną ocenę trzech informacji\n0 pkt - za poprawną ocenę mniej niż trzech informacji lub za odpowiedź niepoprawną, lub\nbrak odpowiedzi\nZadanie 12. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne\n[ ].gadów [ ] w powiązaniu ze\nśrodowiskiem i trybem życia.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną (człowieka) [ ].\n15\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji [ ]\nformułuje opinie [ ].","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nŻmija zygzakowata jest jednym z nielicznych gadów, którego zasięg występowania\nprzekracza koło podbiegunowe. Środowisko życia żmii zygzakowatej to, przede wszystkim,\npodmokłe fragmenty lasów, torfowiska, wilgotne łąki, obrzeża bagien i moczarów.\nW siedliskach tych muszą się znajdować miejsca dobrze naświetlone, ponieważ żmija, tak jak\nwiększość zmiennocieplnych gadów, musi w ciągu dnia wygrzewać się na słońcu. Żmije\nsą rozdzielnopłciowe i jajożyworodne. Jesienią przechodzą w stan hibernacji, polegający\nna znacznym spowolnieniu procesów życiowych i obniżeniu temperatury ciała, w którym\ntrwają aż do wiosny.\nWytwarzany przez żmiję jad służy, przede wszystkim, do zabijania ofiar w celu zdobycia\npokarmu, który stanowią ryjówki, krety, myszy i nornice. Jad żmii może być niebezpieczny\ndla człowieka i dlatego człowiekowi ukąszonemu przez żmiję podaje się surowicę\nodpornościową przeciw jadowi żmii.\nNa podstawie: Encyklopedia szkolna. Biologia, pod red. A. Urbanka, Warszawa 1999.\n1.\nZasada przeciwprądu polega na tym, że kierunek przepływu wody\nprzez blaszki skrzelowe i kierunek przepływu krwi w naczyniach\nwłosowatych skrzeli są przeciwne.\nP\nF\n2.\nDzięki zasadzie przeciwprądu na całej powierzchni blaszki\nskrzelowej jest zachowana korzystna dla wymiany gazowej różnica\nciśnień parcjalnych.\nP\nF\n3. Gdy krew wpływa do naczynia włosowatego, kontaktuje się\nz wodą, która rozpoczyna opływanie skrzeli.\nP\nF\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-2)\nNa podstawie tekstu podaj dwie cechy żmii zygzakowatej, które umożliwiają jej\nzamieszkiwanie w chłodnych strefach klimatycznych. Uzasadnij znaczenie adaptacyjne\nkażdej z tych cech.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-2)\nRozwiązanie:\n• Jajożyworodność, ponieważ umożliwia rozwój jaj (w ciele samicy) niezależnie\nod czynników atmosferycznych/warunków pogodowych.\n• Zdolność do hibernacji, ponieważ zwiększona jest tolerancja na niskie temperatury,\nco pozwala uniknąć (energochłonnego) wysokiego tempa metabolizmu niezbędnego\ndo utrzymania właściwej temperatury ciała (w okresie chłodów).\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za poprawne podanie dwóch cech wraz z poprawnymi uzasadnieniami\n1 pkt - za poprawne podanie jednej cechy wraz z poprawnym uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedzi niepoprawne, niepełne, np. podanie tylko cechy bez uzasadnienia\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób działa w organizmie surowica odpornościowa podana osobie\nukąszonej przez żmiję.","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nSurowica zawiera gotowe przeciwciała, które w krótkim czasie neutralizują/\nunieszkodliwiają toksyny/antygeny zawarte w jadzie żmii.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające obecność przeciwciał w surowicy\ni neutralizację toksyn\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. podanie tylko obecności przeciwciał bez odniesienia się\ndo ich działania lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nOkreśl, jaką odporność uzyskuje człowiek po podaniu surowicy odpornościowej -\nz poniższych par wypisz po jednym właściwym określeniu.\nbierna/czynna nabyta/wrodzona naturalna/sztuczna nieswoista/swoista","answer":null,"answer_text":"12.3. (0-1)\nRozwiązanie:\nbierna, nabyta, sztuczna, swoista\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wypisanie czterech poprawnych określeń charakteryzujących odporność po\npodaniu surowicy\n0 pkt - za poprawne wypisanie mniej niż czterech określeń odporności lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi\nZadanie 13. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne [ ], przedstawia i wyjaśnia\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne\n[ ], ptaków [ ] w powiązaniu\n16\nzależności między organizmem\na środowiskiem[ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi\nsię krytycznie do przedstawionych informacji.\nze środowiskiem i trybem życia.","solution":"bierna, nabyta, sztuczna, swoista","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nPierzenie się ptaków to inaczej wymiana piór. Pingwin białooki (Pygoscelis adeliae)\nz Antarktydy przed pierzeniem gromadzi białko przez zwiększenie masy mięśniowej, a także\nzwiększa zapasy tłuszczu podskórnego. Jego pokarmem są ryby, głowonogi i skorupiaki\nmorskie. Po zrzuceniu upierzenia, które spełnia rolę izolującą, przez dwa tygodnie nie może\npływać i przebywa na lądzie do czasu powstania nowego upierzenia.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nPodaj główny powód gromadzenia białka u pingwina przed jego pierzeniem się.","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nGłównym powodem gromadzenia białka przez pingwiny przed ich pierzeniem się jest\nprzygotowanie zapasów białka do budowy piór/nagromadzone białko pingwiny zużywają\ndo budowy piór.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za\nprawidłowe\nokreślenie\nznaczenia\ngromadzenia\nbiałka\nw\nmięśniach\nuwzględniające wykorzystanie białka do budowy piór\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną, która nie uwzględnia wykorzystania białka do budowy\npiór lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWykaż związek gromadzenia większej ilości tłuszczu u tego pingwina z okresem jego\npierzenia się.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nRozwiązanie:\n• Podczas pierzenia pingwin ten nie może pływać, więc nie zdobywa pożywienia\ni nagromadzony tłuszcz pozwala mu przetrwać czas głodówki.\n• Nagromadzony tłuszcz stanowi warstwę termoizolacyjną niezbędną przy braku\nupierzenia/która chroni przed nadmierną utratą ciepła spowodowaną brakiem\nupierzenia.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za prawidłowe określenie znaczenia gromadzenia tłuszczu odnoszące się do\nwykorzystania tłuszczu jako materiału zapasowego wykorzystywanego podczas\ngłodówki lub do termoizolacyjnej funkcji tłuszczu\n0 pkt - za odpowiedź, która nie odnosi się do jednej z powyższych funkcji tłuszczu lub\nodpowiedź merytorycznie niepoprawną, lub brak odpowiedzi.\nZadanie 14. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne [ ].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\nmienia pierwiastki biogenne ([ ] PP) i omawia\nich znaczenie [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n5) przedstawia budowę i tryb życia grzybów\nporostowych [ ].\n17","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nKaribu to wspólna nazwa północnoamerykańskich podgatunków renifera, zamieszkujących\nprzede wszystkim tundrę. Ich podstawowym pokarmem są mchy, porosty, trawy, karłowate\nbrzozy i płożące wierzby. Niekiedy renifery ogryzają zasobne w związki wapnia i fosforu\nporoże, zrzucone przez innego osobnika. Takie zachowanie karibu występuje często\nna terenach, na których gleby są ubogie w niektóre składniki mineralne.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nSpośród przykładów podstawowego pokarmu karibu podanych w tekście wybierz ten,\nktóry nie jest pokarmem roślinnym. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-1)\nRozwiązanie\nPrzykładem głównego pokarmu karibu, który nie jest pokarmem roślinnym są porosty,\nponieważ:\nich plechy zbudowane są ze strzępek grzybów.\nistnieją dzięki symbiozie grzybów i jednokomórkowych glonów/ sinic.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wybór porostów i poprawne uzasadnienie uwzględniające budowę plechy\nporostów lub symbiozę organizmów\n0 pkt - za odpowiedź niepełną np. nie zawierającą uzasadnienia lub odpowiedź\nniepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego renifery żyjące na niektórych obszarach włączają do swojej\npodstawowej diety także poroża innych osobników.","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nW ten sposób renifery:\nuzupełniają niedobory składników pokarmowych, gdyż odżywiają się pokarmem\nubogim w składniki pokarmowe\nuzupełniają w ten sposób braki składników pokarmowych w pokarmie zjadanym na\ntych obszarach.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wyjaśnienie uwzględniające brak/niedobór związków mineralnych w glebie\ni w związku z tym, ich brak/niedobór w pokarmie roślinnym karibu\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. odnoszącą się tylko do braku/niedoboru związków\nmineralnych w glebie lub tylko braku/niedoboru związków mineralnych\nw pokarmie, lub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi\nZadanie 15. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia [ ] proces trawienia,\nwchłaniania i transportu białek, cukrów\ni tłuszczów.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n2) wykazuje współdziałanie układu\nkrwionośnego z innymi układami ([ ]\npokarmowym [ ])\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu [ ]\nustrojowym [ ].\n18\nRozwiązanie:\n• kierunek przepływu krwi:\n• nazwa naczynia: tętnica wątrobowa/żyła wrotna\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za poprawne zaznaczenie kierunku przepływu krwi we wszystkich trzech\nnaczyniach krwionośnych i zapisanie nazwy tętnicy wątrobowej\n1 pkt - za poprawne wpisanie strzałek bez podania/lub podanie błędnej nazwy naczynia\nkrwionośnego lub podanie tylko nazwy naczynia krwionośnego przy błędnym\nzaznaczeniu kierunków strzałek\n0 pkt - za niepoprawne zaznaczenie przepływu krwi w dwóch, w jednym naczyniu\nkrwionośnym lub brak odpowiedzi oraz błędną nazwę albo brak nazwy naczynia\nkrwionośnego, lub brak odpowiedzi\nZadanie 16. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy i funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę [ ] naczyń\nkrwionośnych, wskazuje ich cechy\nadaptacyjne do pełnionych funkcji\n6) analizuje związek między [ ] trybem\nżycia a stanem i funkcjonowaniem\nukładu krwionośnego ([ ] żylaki).","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nNa schemacie przedstawiono w sposób uproszczony układ naczyń krwionośnych wątroby.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.\nOznacz za pomocą strzałek kierunek przepływu krwi w każdym z trzech naczyń\nkrwionośnych opisanych na schemacie, a także zapisz poniżej nazwę naczynia\nkrwionośnego dostarczającego tlen do wątroby.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"tętnica wątrobowa / żyła wrotna","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nŻylaki kończyn dolnych to trwałe poszerzenia żył powierzchownych z ich jednoczesnym\nwydłużeniem i poskręcaniem. Jest to związane z nieprawidłowym przepływem krwi w tych\nnaczyniach.\nNa schemacie przedstawiono mechanizm przepływu krwi w naczyniach żylnych kończyn\ndolnych człowieka.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWyjaśnij, jaką funkcję w przepływie krwi przez naczynia żylne pełnią znajdujące się\nw nich zastawki.","answer":null,"answer_text":"16.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nZastawki powodują, że krew przepływa w jednym kierunku (do serca) i zapobiegają\ncofaniu się krwi/jej (zgodnie z grawitacją/z powodu działania grawitacji).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie funkcji zastawek w jednokierunkowym przepływie krwi\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego długotrwała praca, której towarzyszy stałe napięcie mięśni kończyn\ndolnych, np. wielogodzinne stanie w jednym miejscu, może być przyczyną powstawania\nżylaków.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"16.2. (0-1)\nRozwiązanie:\n• Dobremu przepływowi krwi w naczyniach sprzyjają regularne skurcze i rozkurcze\nmięśni, a stałe napięcie mięśni kończyn dolnych podczas długotrwałej pracy\nogranicza/utrudnia regularną pracę mięśni, co prowadzi do powstawania żylaków.\n19\n• Długotrwała praca, której towarzyszy napięcie mięśni ogranicza/utrudnia skurcze\ni rozkurcze mięśni wspomagających przepływ krwi w naczyniach, czego efektem jest\npowstawanie żylaków/nadmierne wypełnienie żył krwią i rozszerzenie ich światła.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź odnosząca się do wpływu stałego napięcia mięśni na\nprzepływ krwi w naczyniach kończyn dolnych\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. opisującą tylko sposób powstawania żylaków bez\nokreślenia wpływu mięśni na przepływ krwi lub odpowiedź niepoprawną, lub\nbrak odpowiedzi\nZadanie 17. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne; przedstawia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe [ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ] dobiera racjonalne argumenty [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego na\nokreślonym poziomie [ ].\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n3) wyjaśnia mechanizmy homeostazy\n(w tym mechanizm sprzężenia zwrotnego\nujemnego) i ilustruje przykładami wpływ\nhormonów na jej utrzymanie.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nBadania epidemiologiczne wykazują, że stężenie witaminy D3 lub jej metabolitów\nu większości dorosłych ludzi jest poniżej prawidłowego poziomu. Witamina ta powstaje\nw skórze z prowitaminy D pod wpływem promienia ultrafioletowego (UV). Niedobór\nwitaminy D3 lub zaburzenia jej przemian, mogą być przyczyną wielu chorób, takich jak:\nchoroby nowotworowe, sercowo-naczyniowe, krzywica u dzieci, czy osteoporoza polegająca\nna postępującym ubytku masy kostnej. Przy odpowiedniej ilości tej witaminy w organizmie\npula wchłanianych z pokarmów jonów wapniowych wynosi od 30% do 80%, natomiast przy\nniskim poziomie witaminy D3 jest to jedynie 10-15%, co prowadzi do niedoboru tego\npierwiastka w organizmie. Poziom jonów wapniowych we krwi jest regulowany przez\nhormony - kalcytoninę i parathormon.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nUzupełnij zdania opisujące regulację poziomu jonów wapnia we krwi. Podkreśl\nwłaściwe określenia wybrane spośród zapisanych w nawiasach tak, aby otrzymać\npoprawną informację.\nSpadek poziomu jonów wapniowych we krwi powoduje (kalcytonina / parathormon). Jeżeli\npoziom jonów wapniowych we krwi jest niski, to (kalcytonina / parathormon) powoduje ich\nuwalnianie z (kości / krwi). Opisana regulacja odbywa się dzięki (współdziałaniu /\nprzeciwstawnemu działaniu) tych hormonów.","answer":"parathormon, parathormon, kości, przeciwstawnemu działaniu","answer_text":"17.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nSpadek poziomu jonów wapniowych we krwi powoduje (kalcytonina / parathormon).\nJeżeli poziom jonów wapniowych we krwi jest niski, to (kalcytonina / parathormon)\npowoduje ich uwalnianie z (kości / krwi). Opisana regulacja odbywa się dzięki\n(współdziałaniu/przeciwstawnemu działaniu) tych hormonów.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawny wybór wszystkich czterech określeń uzupełniających tekst\n0 pkt - za wybór mniej niż czterech określeń lub odpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWyjaśnij związek między niedoborem witaminy D3 w organizmie człowieka\na podwyższonym ryzykiem wystąpienia osteoporozy.","answer":null,"answer_text":"17.2. (0-1)\nRozwiązanie\n• Efektem niedoboru witaminy D3 jest zmniejszenie wchłaniania soli/jonów wapnia\n(i fosforu) z przewodu pokarmowego, co powoduje mniejszą mineralizację kości\ni może prowadzić do osteoporozy.\n• Niski poziom wapnia we krwi jest sygnałem do wydzielania parathormonu, który\nzwiększa uwalniane wapnia z kości i spadek masy kostnej co jest/może być przyczyną\nosteoporozy.\n20\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za\npoprawne\nwyjaśnienie\nzwiązku\nmiędzy\nniedoborem\nwitaminy\nD3\na zwiększonym ryzykiem wystąpienia osteoporozy uwzględniające wpływ tej\nwitaminy na poziom wapnia w organizmie\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nWykaż związek między niedoborem witaminy D3 w organizmie człowieka a coraz\npowszechniejszym używaniem kremów z filtrem UV.","answer":null,"answer_text":"17.3. (0-1)\nRozwiązanie\nKremy z filtrem UV zapobiegają wnikaniu do skóry promieniowania UV, które jest\nniezbędne do syntezy w skórze (naskórku) witaminy D3 (ze znajdującej się tam\nprowitaminy).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną uwzględniającą produkcję witaminy D3 w skórze\n(naskórku) pod wpływem promieniowania UV\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi\nZadanie 18. (0-5)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje […] przetwarza\ninformacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji [ ] dobiera racjonalne\nargumenty [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n3) wymienia przyczyny schorzeń\nposzczególnych układów [ ].\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n6) analizuje związek pomiędzy dietą\ni trybem życia a stanem i funkcjonowaniem\nukładu krwionośnego (miażdżyca, zawał\nserca […]).\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe […] ([…] posługując się\nszachownicą Punneta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n5) rozróżnia mutacje genowe […] i określa\nich możliwe skutki.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nNajczęstszą przyczyną rodzinnej hipercholesterolemii (FH) jest uszkodzenie zlokalizowanego\nna chromosomie 19 genu kodującego receptor dla lipoproteiny niskiej gęstości (LDL).\nReceptor ten znajduje się na powierzchni komórek wątroby i wychwytuje ze krwi cząsteczki\nLDL, z których odbiera transportowany przez nie cholesterol. Wynikiem mutacji jest\npodwyższony poziom cholesterolu we krwi, co może być przyczyną wczesnej miażdżycy\n(nawet w wieku dziecięcym), choroby wieńcowej i zawału serca. Na FH chorują mężczyźni\ni kobiety - niezależnie, czy są homo- czy heterozygotami pod względem zmutowanego genu.\nNa podstawie: pl.wikipedia.org/wiki/Hipercholesterolemia_rodzinna\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nHipercholesterolemia jest chorobą genetyczną uwarunkowaną\nprzez allel dominujący.\nP\nF\n2.\nPrzyczyną hipercholesterolemii jest mutacja genowa.\nP\nF\n3.\nHipercholesterolemia jest chorobą sprzężoną z płcią.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"18.1. (0-1)\nRozwiązanie:\n1 - P, 2 - P, 3 - F.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji\n0 pkt - za poprawną oceną mniej niż trzech informacji lub odpowiedź niepoprawną, lub\nodpowiedź niepełną, lub brak odpowiedzi\n21","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-2)\nChora na FH kobieta, która jest w ciąży, ma zdrowego ojca i zdrowego męża. Oblicz\nprawdopodobieństwo, że dziecko urodzone przez nią będzie zdrowym chłopcem.\nZaproponuj oznaczenia zmutowanego i prawidłowego allelu, podaj genotypy rodziców\ni zapisz krzyżówkę genetyczną.\nAllel zmutowany: Allel prawidłowy:\nGenotyp matki: Genotyp ojca:\nKrzyżówka:\nPrawdopodobieństwo: (%)","answer":null,"answer_text":"18.2. (0-2)\nRozwiązanie:\nAllel zmutowany: F Allel prawidłowy: f\nGenotyp matki: Ff / FfXX Genotyp ojca: ff / ffXY\nPrawdopodobieństwo urodzenia zdrowego syna wynosi - 25% (50% zdrowego potomstwa\n/50% synów)\nSchemat punktowania:\n2 pkt - za poprawne zapisanie oznaczeń alleli i genotypów rodziców oraz zapisanie\nkrzyżówki (np. szachownicy Punnetta) i na jej podstawie określenie\nprawdopodobieństwa urodzenia zdrowego syna\n1 pkt - za poprawne zapisanie oznaczeń alleli i genotypów rodziców oraz zapisanie\nkrzyżówki (np. szachownicy Punnetta) bez określenia lub z niepoprawnym\nokreśleniem prawdopodobieństwa urodzenia zdrowego syna\n0 pkt - za niepoprawne zapisanie alleli i genotypów rodziców oraz niepoprawne zapisanie\nkrzyżówki, chociaż poprawne określenie prawdopodobieństwa urodzenia syna,\nlub odpowiedź niepoprawną, lub brak odpowiedzi","solution":"25%","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nWykaż związek między wysokim poziomem cholesterolu we krwi a zwiększonym\nryzykiem wystąpienia zawału serca.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"18.3. (0-1)\nRozwiązanie:\nWysoki poziom cholesterolu może być przyczyną powstawaniu blaszek miażdżycowych\nw ścianach naczyń krwionośnych, co powoduje postępujące zwężenie (światła) tętnic,\nszczególnie wieńcowych. Prowadzi to do zmniejszenia przepływu krwi i niedotlenienia\nkomórek serca, a w konsekwencji martwicy części serca - zawał.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą powstawanie blaszek miażdżycowych\ni niedotlenienie serca - martwicę i zawał\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np., dotyczącą tylko powstawania blaszek miażdżycowych\nbez uwzględnienie niedotlenienia mięśnia sercowego lub odpowiedź niepoprawną\nlub brak odpowiedzi\n♀\n♂\nF / FX\nf / fX\nf / fX\nFf / FfXX\nff / ffXX\nf / fY\nFf / FfXY\nff / ffXY\n22\nZadanie 19. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki\nprzyczynowo-skutkowe [ ].\nIV Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje […] przetwarza\ninformacje […].\nV Rozumowanie i argumentacja.\nZdający\nobjaśnia\ni\nkomentuje\ninformacje, odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji [ ]\ndobiera racjonalne argumenty [ ].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n2) przedstawia za pomocą rysunku powstawanie\nwiązania peptydowego\nVI. Genetyka i biotechnologia\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia\nsposób\nkodowania\nporządku\naminokwasów w białku za pomocą kolejności\nnukleotydów w DNA, posługuje się tabelą kodu\ngenetycznego\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące\nod DNA do białka (transkrypcja, translacja),\nuwzględniając rolę poszczególnych typów RNA\n[ ].\nRozwiązanie: (do zadania 19.1. i 19.2.)","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nNa schemacie przedstawiono kodony występujące we fragmencie cząsteczki mRNA, która\npowstała po transkrypcji odcinka eksonu pewnego genu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nUzupełnij schemat - zapisz sekwencję nukleotydów na fragmencie nici DNA, który był\nmatrycą do transkrypcji przedstawionego fragmentu mRNA.","answer":null,"answer_text":"19.1. (0-1)\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawny zapis sekwencji wszystkich nukleotydów we fragmencie nici DNA,\nktóry był matrycą do transkrypcji przedstawionego fragmentu mRNA\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną, lub odpowiedź niepełną, np. brak nawet jednego\nnukleotydu albo błędny zapis nukleotydu, lub brak odpowiedzi\n23","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nKorzystając z tabeli kodu genetycznego, wpisz w zaznaczone pola na schemacie nazwy\naminokwasów zakodowanych w przedstawionym fragmencie.","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-1)\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za\npoprawny\nzapis\nwszystkich\nnazw\naminokwasów\nzakodowanych\nw przedstawionym fragmencie mRNA\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną, lub odpowiedź niepełną, np. brak nawet jednego\naminokwasu albo błędny zapis aminokwasu, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.3","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.3. (0-1)\nPodaj nazwę wiązania oznaczonego na schemacie literą X\nZadanie20.\nSzczepionki DNA zawierają najczęściej koliste cząsteczki plazmidów, na których kodowane\nsą antygeny organizmów, przeciwko którym skierowana jest szczepionka. Dzięki promotorom\nwirusowym informacja genetyczna zawarta na plazmidzie ulega ekspresji w komórkach\nludzkich i organizm może wytworzyć pamięć immunologiczną. Szczepionki DNA nie są\nskuteczne, jeżeli zostaną zaprojektowane dla antygenów naturalnie zawierających reszty\ncukrowe.\nNa podstawie : J. Stojak, Ze szczepionką za pan brat, „Biologia w Szkole” nr 3., Warszawa 2013.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"19.3. (0-1)\nRozwiązanie:\n(wiązanie) peptydowe\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawne podanie nazwy wiązania, które łączy aminokwasy\n0 pkt - za podanie niewłaściwej nazwy lub brak odpowiedzi\nZadanie 20 (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje [ ] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\n[…] informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n5) wyjaśnia rolę [ ] siateczki\nśródplazmatycznej [ ], aparatu Golgiego\n[ ].\nV Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n2) opisuje reakcję odpornościową […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja) […].\n4) przedstawia potranslacyjne modyfikacje\nbiałek ([…] glikozylacja).","solution":"wiązanie peptydowe","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nOkreśl, która z informacji przedstawia kolejne etapy prowadzące do wytworzenia\nodporności u człowieka przez szczepionki DNA.\nA. DNA kodujące antygen → translacja → transkrypcja → antygen → różnicowanie\nlimfocytów T i B → komórki pamięci\nB. DNA kodujące antygen → translacja → transkrypcja → przeciwciało → różnicowanie\nlimfocytów T i B → antygen\nC. DNA kodujące antygen → transkrypcja → translacja → przeciwciało → wytwarzanie\nlimfocytów Th → antygen → komórki pamięci.\nD. DNA kodujące antygen → transkrypcja → translacja → antygen → różnicowanie\nlimfocytów T i B → komórki pamięci.","answer":"D","answer_text":"20.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nD.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi D.\n0 pkt - za wybór odpowiedzi niepoprawnej, wybór więcej niż jednej odpowiedzi lub brak\nodpowiedzi\n24","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego szczepionki DNA nie są skuteczne, jeżeli są zaprojektowane dla\nantygenów naturalnie zawierających reszty cukrowe.","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nRozwiązanie:\nSzczepionki DNA nie dają pożądanych efektów w przypadku patogenów, których\nantygeny zawierają reszty cukrowe, ponieważ w DNA szczepionek zawarte są tylko\ninformacje dotyczące kolejności aminokwasów w białku, ale nie zawierają informacji\ndotyczącej modyfikacji potranslacyjnej białka/białka zawierającego reszty cukrowe\ndołączone podczas obróbki potranslacyjnej.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą brak możliwości odtworzenia opisanego\npatogenu tylko na podstawie informacji zawartej w DNA\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, np. dotyczącą tylko informacji w DNA o kolejności\naminokwasów bez wskazania na modyfikację potranslacyjną białek lub odpowiedź\nniepoprawną lub brak odpowiedzi\nZadanie 21 (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […] interpretuje\nróżnorodność organizmów na Ziemi jako\nefekt ewolucji biologicznej.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe […] dobiera\nracjonalne argumenty […].\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n1) wyjaśnia [ ] ogólne zasady metabolizmu\n[ ].\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego (stabilizujący, kierunkowy,\nróżnicujący) omawia skutki doboru\nw postaci powstania adaptacji\nu organizmów.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nW zależności od wpływu na rozkład cechy w populacji wyróżniamy trzy rodzaje doboru\nnaturalnego:\nI.\ndobór stabilizujący\nII. dobór kierunkowy\nIII. dobór różnicujący.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nPrzyporządkuj zamieszczone poniżej opisy rozkładów cech w populacjach (A-C)\ndo rodzajów doboru (I-III), pod których presją były te populacje.\nA. W populacji zięb zamieszkujących te same wyspy Galapagos, dotkniętych suszą, pojawiły\nsię zięby cienkodziobe i zięby grubodziobe odżywiające się odmiennym pokarmem.\nB. Populacja trawy mietlicy rozłogowej staje się coraz bardziej odporna na szkodliwe\ndziałanie miedzi wraz z upływem czasu, jaki upłynął od momentu skażenia środowiska.\nC. Dane kopalne wskazują, że średnie rozmiary niedźwiedzia jaskiniowego w Europie\npowiększały się w okresach zlodowaceń, a zmniejszały się w czasie cieplejszych okresów.\nA B C","answer":"A, B, C","answer_text":"21.1. (0-1)\nRozwiązanie:\nA. - III, B. - II, C. - II\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za trzy poprawne przyporządkowania rodzaju doboru do opisu zmian\nadaptacyjnych\n0 pkt - za mniej niż trzy poprawne przyporządkowania, odpowiedź niepełną, lub brak\nodpowiedzi","solution":"A. III, B. II, C. II","image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nNa podstawie opisu C, wykaż związek między zwiększeniem rozmiarów ciała\nniedźwiedzi jaskiniowych a ich adaptacją do niskiej temperatury otoczenia w okresach\nzlodowaceń.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"21.2. (0-1)\nRozwiązanie:\n• Większe niedźwiedzie, u których stosunek powierzchni ciała do jego objętości był\nmniejszy, lepiej utrzymywały ciepło w okresach zlodowaceń/niskich temperatur.\n• Im dłuższy był okres hibernacji, tym większe musiało być zwierzę i tym więcej\nzapasów musiało zebrać.\n25\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za poprawną odpowiedź uwzględniającą korzystny stosunek powierzchni ciała do\njego objętości\n0 pkt - za niepoprawną odpowiedź lub brak odpowiedzi\nZadanie 22 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Zdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi […]\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n4) przedstawia sposoby oraz cele\notrzymywania organizmów transgenicznych\n7) przedstawia różnorodne zastosowania\nmetod genetycznych\nRozwiązanie:\nPrzykładowe odpowiedzi:\n• Na terenach suchych i pustynnych będzie można uprawiać odporne na takie warunki\nśrodowiska co pozwoli na wyżywienie głodujących ludzi/pozwoli na wzrost\ngospodarczy tych krajów.\n• Odporność roślin transgenicznych na niekorzystne warunki środowiska umożliwia ich\nuprawę terenach, na których nie można uprawiać odmian naturalnych, dzięki czemu\ntakie rejony mogą się rozwijać rolniczo/gospodarczo.\n• Na terenach skażonych metalami ciężkimi zastosowanie takich roślin, które akumulują\nte pierwiastki pozwoli na oczyszczenie/rekultywację/remediację gleb.\n• Odporność na wysokie/niskie temperatury/suszę/zasolenie gleby umożliwia uprawy\nroślin na obszarach, gdzie nie było to do tej pory możliwe.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - za podanie poprawnego argumentu uwzględniającego rodzaj modyfikacji rośliny\ni skutek uprawy dla gospodarki człowieka\n0 pkt - za niepoprawny argument lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nCelem modyfikacji prowadzonych na roślinach użytkowych jest uzyskanie dzięki nim jak\nnajwiększych korzyści, np. ekonomicznych. Niektóre nowo wytworzone odmiany roślin\ntransgenicznych są już odporne na niekorzystne warunki środowiska, np. mróz czy wysokie\ntemperatury, susza czy zasolenie gleby, które do tej pory stanowiły dla zwykłych roślin\nczynniki ograniczające. Wytworzono też rośliny potrafiące akumulować pierwiastki metali\nciężkich z gleby, co daje możliwość ich usuwania ze środowiska.\nNa podstawie: http://www.aptekazsercem.pl/artykuly/18-roliny-transgeniczne-html\nWybierz jedną z podanych w tekście cech roślin transgenicznych i określ, jakie korzyści\ndla gospodarki człowieka może przynieść uprawa roślin mających tę cechę.\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}