{"paper":{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":31,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nWymienionym białkom (A-C) przyporządkuj po jednej funkcji (1-4), jaką pełnią one\nw organizmie człowieka.\nA. kolagen\n1. odpornościowa\nB. gammaglobulina\n2. receptorowa\nC. hemoglobina\n3. strukturalna\n4. transportowa\nA B C","answer":"A","answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji białek w organizmie człowieka. (I.1a,c.2)\nPoprawna odpowiedź\nA. - 3, B. - 1, C. - 4\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkim trzem białkom po jednej ich funkcji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę jądra komórkowego.\nNa podstawie: A.J. Szweykowscy, Botanika, t. I., Morfologia, Warszawa 1999.\na) Podaj nazwę struktury oznaczonej na rysunku literą X.\nb) Określ, czy jest to jądro komórki będące w trakcie podziału, czy - znajdujące się\nw stadium międzypodziałowym. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na rysunku wskazanego elementu budowy jądra\nkomórkowego (I.1a.1)\nPoprawna odpowiedź\njąderko\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy struktury komórkowej oznaczonej na rysunku literą X.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie i uzasadnienie przedstawionego na rysunku\nstadium międzypodziałowego jądra komórki\n(III.3a, I.1a.1)\nPrzykładowe odpowiedzi\nJest to jądro komórki, które znajduje się w stadium międzypodziałowym, ponieważ:\n• nici\nchromatyny\nsą\nrozplecione/nie\ntworzą\nchromosomów/są\nzróżnicowane\nna heterochromatynę i euchromatynę.\n• widoczne jest jąderko, które zanika podczas podziałów.\n• widoczna jest otoczka jądrowa, która zanika podczas podziałów.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie, że jest to jądro w stadium międzypodziałowym, i za poprawne\nuzasadnienie odnoszące się do cech budowy jądra podczas interfazy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nNabłonek wyścielający tchawicę i oskrzela zbudowany jest z komórek mających\nna powierzchni rzęski oraz z komórek wydzielających śluz. Szkodliwe substancje, które\nwystępują w dymie tytoniowym, powodują między innymi zahamowanie ruchu rzęsek\nnabłonka. U nałogowych palaczy, którzy palili przez wiele lat, stwierdza się duże obszary\nnabłonka, na których rzęski są zupełnie zniszczone.\nWyjaśnij, uwzględniając funkcję rzęsek nabłonka, dlaczego ich brak jest przyczyną\nczęstego występowania chorób układu oddechowego u nałogowych palaczy.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między brakiem rzęsek nabłonka\nwyściełającego tchawicę i oskrzela u palaczy a częstymi\ninfekcjami w obrębie układu oddechowego (III.2a, I.3c.7)\nPrzykładowa odpowiedź\nRzęski te, poruszając się, kierują w górę układu oddechowego śluz (wytwarzany przez\ngruczoły śluzowe) wraz z przyczepionymi do niego zanieczyszczeniami (w tym czynnikami\nchorobotwórczymi). Brak tych rzęsek powoduje, że palacze są bardziej narażeni na infekcje,\nponieważ drobnoustroje wychwytywanie przez śluz nie są usuwane poza organizm.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające funkcję rzęsek nabłonka i związek\nprzyczynowo-skutkowy pomiędzy ich brakiem a częstym występowaniem chorób\nukładu oddechowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nNa rysunku w sposób schematyczny przedstawiono mały i duży obieg krwi w organizmie\nczłowieka. Uwaga: nie oznaczono kierunku przepływu krwi.\nNa podstawie: B. Sawicka-Janczarek, Biologia, Warszawa 1982.\na) Wpisz po dwa oznaczenia literowe naczyń krwionośnych (A-D), które:\ndoprowadzają krew do serca , wyprowadzają krew z serca\nb) Wpisz literę, którą na rysunku oznaczono aortę","answer":"D","answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na rysunku krwiobiegu człowieka wskazanych\nnaczyń krwionośnych (I.1a.4)\nPoprawna odpowiedź\n• doprowadzają krew do serca: B, C\n• wyprowadzają krew z serca: A, D\nSchemat punktowania\n1 p. - za wpisanie czterech właściwych oznaczeń naczyń krwionośnych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie aorty na rysunku krwiobiegu człowieka (I.1a.4)\nPoprawna odpowiedź\nD\nSchemat punktowania\n1 p. - za wpisanie właściwego oznaczenia aorty.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nKrążenie wieńcowe zaopatruje w tlen mięsień sercowy. Tętnice wieńcowe (prawa i lewa)\nodchodzą od aorty. Ich coraz drobniejsze rozgałęzienia doprowadzają krew do naczyń\nwłosowatych w różnych częściach mięśnia sercowego. Żyły krążenia wieńcowego zbierają\nkrew z włosowatych naczyń wieńcowych i doprowadzają ją przez zatokę żylną\nlub bezpośrednio do prawego przedsionka.\nPodkreśl - w nawiasie poniższego zdania - poprawne określenie dotyczące obiegu krwi,\ndo którego należy krążenie wieńcowe.\nZ podanego opisu wynika, że krążenie wieńcowe jest częścią (małego / dużego) obiegu krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących przynależności\nkrążenia wieńcowego do dużego obiegu krwi (III.2a, I.1a.4)\nPoprawna odpowiedź\nZ podanego opisu wynika, że krążenie wieńcowe jest częścią (małego/dużego) obiegu krwi.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie nazwy właściwego obiegu krwi (dużego).\n0 p. - za podkreślenie niewłaściwej nazwy lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nW utrzymaniu przez organizm człowieka stałej temperatury ciała uczestniczą różne\nmechanizmy, które polegają na regulowaniu utraty energii cieplnej z organizmu\nlub niedopuszczeniu do jego nadmiernego wychłodzenia. W procesach tych uczestniczy\nrównież skóra, która jest także narządem czucia powierzchniowego.\na) Procesom (A i B) wymienionym poniżej, zapewniającym utrzymanie stałej temperatury\nciała, przyporządkuj wszystkie elementy budowy (1-3), które w tym procesie\nuczestniczą.\n1. gruczoły potowe 2. naczynia krwionośne 3. tkanka tłuszczowa\nA. termoregulacja: B. termoizolacja:\nb) Podaj dwa przykłady receptorów znajdujących się w skórze właściwej, dzięki którym\nskóra jest narządem czucia powierzchniowego.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2a)\n2b)\n3.\n4a)\n4b)\n5.\n6a)\n6b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":"A","answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie elementów budowy skóry uczestniczących\nw procesach zapewniających utrzymanie stałej temperatury\nciała (I.4a.11)\nPoprawna odpowiedź\nA. - 1, 2 B. - 3\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie dwóch elementów budowy skóry związanych\nz utrzymaniem stałej temperatury ciała do procesu A i jednego elementu do procesu B.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPodanie przykładów receptorów umożliwiających skórze\npełnienie funkcji narządu czucia powierzchniowego (I.1c.5)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• receptory dotyku/ucisku/temperatury/ciepła/bólu/wolne zakończenia nerwowe w skórze\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych przykładów receptorów występujących w skórze\nwłaściwej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono, w sposób uproszczony, zmiany w tempie zużywania substratów\ni wytwarzania produktów w przebiegu następujących po sobie dwóch procesów (I i II),\ndostarczających energii z utleniania glukozy w komórkach intensywnie pracujących mięśni\nszkieletowych.\nNa podstawie: www.tqa.tas.go.au/biology\na) Podaj nazwę każdego z przedstawionych procesów.\nI II\nb) Podaj nazwę związku chemicznego powstającego w przebiegu procesu II w komórce\nmięśniowej i oznaczonego na schemacie literą X.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie wykresu rozpoznanie rodzajów oddychania\nzachodzących w komórkach mięśnia (II.1b, I.4a.4)\nPoprawna odpowiedź\nI - oddychanie tlenowe\nII - oddychanie beztlenowe/fermentacja mleczanowa/fermentacja mlekowa\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych nazw obydwu procesów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie Rozpoznanie na wykresie produktu oddychania beztlenowego\n(I.4a.4)\nPoprawna odpowiedź\nmleczan/kwas mlekowy\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy produktu procesu II oznaczonego na schemacie literą X.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nKości budujące szkielet człowieka są połączone ze sobą za pomocą różnych rodzajów\nstawów, mających różny zakres ruchów. Na przykład staw barkowy (ramienny) umożliwia\nruchy kończyny górnej w wielu płaszczyznach.\nZaznacz poniżej rodzaj stawu, do którego należy staw barkowy.\nA. eliptyczny B. kulisty C. zawiasowy D. siodełkowaty","answer":"B","answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzaju stawu na podstawie zakresu jego ruchów\n(I.1a.4)\nPoprawna odpowiedź\nB\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie właściwego rodzaju stawu (B), do którego należy staw barkowy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nU kobiet w wieku 40-50 lat, z powodu zachodzących zmian hormonalnych, zaczyna się\npowolny spadek masy kostnej na skutek odwapnienia. Po pięćdziesiątym roku życia spadek\nten jest u większości kobiet dość gwałtowny i może prowadzić do osteoporozy.\nZaproponuj dwa działania, które pomogą kobietom zapobiegać ubytkowi masy kostnej\nprowadzącemu do osteoporozy. Uzasadnij proponowane działania.\nDziałanie 1\nUzasadnienie:\nDziałanie 2\nUzasadnienie:\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia -\nzaproponowanie działań profilaktycznych zapobiegających\nutracie masy kostnej u kobiet (III.1b, I.3c.9)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Podawanie witaminy D, ponieważ wspomaga ona wchłanianie wapnia z jelit\n(przyczyniając się do zapobiegania jego utracie z kości).\n• Suplementowanie wapnia/przyjmowanie preparatów wapniowych, co pomoże wchłonąć\nodpowiednią jego ilość i nie dopuści do spadku masy kostnej/pozwoli szybko uzupełnić\nniedobory wapnia.\n• Stosowanie odpowiedniej diety, zawierającej dobrze przyswajalny wapń, co pomoże\ndostarczyć organizmowi odpowiednią ilość wapnia.\n• Ruch/aktywność fizyczna/gimnastyka, ponieważ sprzyja to mineralizacji kości/utrzymaniu\nmasy kostnej na właściwym poziomie/wpływa na tworzenie masy kostnej\n• Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej/przyjmowanie estrogenów/przyjmowanie\nodpowiednich hormonów w okresie menopauzy, co sprzyja utrzymaniu masy kostnej.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych przykładów działań wraz z poprawnym uzasadnieniem\nkażdego z nich.\n1 p. - za podanie tylko jednego poprawnego przykładu działania wraz z poprawnym\nuzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nObwodowy układ nerwowy składa się z nerwów czaszkowych i nerwów rdzeniowych. Nerwy\nte mogą pełnić funkcje czuciowe, ruchowe lub mieszane (pełnią funkcje zarówno czuciowe,\njak i ruchowe).\nNa podstawie podanych informacji określ, jakie funkcje pełnią wymienione nerwy\nczaszkowe. Wybierz je spośród funkcji podanych w tekście i wpisz w wyznaczone\nmiejsca.\n1. Nerw językowo-gardłowy: część nerwu unerwia mięśnie gardła odpowiadające\nza połykanie, a część tworzy włókna smakowe języka - funkcja\n2. Nerw węchowy: przewodzi impulsy nerwowe z jamy nosowej do mózgu -\nfunkcja\n3. Nerw bloczkowy: unerwia mięśnie gałki ocznej, jego uszkodzenie jest przyczyną zeza -\nfunkcja","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie funkcji obwodowych nerwów czaszkowych na\npodstawie informacji przedstawionych w tekście (II.1a, I.1c.4)\nPoprawne odpowiedzi\nFunkcje:\n1. - mieszana (ruchowa i czuciowa)\n2. - czuciowa\n3. - ruchowa\nSchemat punktowania\n2 p. - za przypisanie właściwych funkcji trzem nerwom.\n1 p. - za przypisanie właściwych funkcji dwóm nerwom.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nOdruchy są to utrwalone, automatyczne reakcje organizmu na różnego rodzaju bodźce.\nOkreśl rodzaj każdego z odruchów wymienionych w tabeli. Zaznacz B (bezwarunkowy),\njeśli dany odruch jest przykładem odruchu bezwarunkowego, albo W (warunkowy) -\njeśli jest to przykład odruchu warunkowego.\n1.\nCofanie ręki po ukłuciu igłą.\nB\nW\n2.\nWydzielanie śliny po dotknięciu języka.\nB\nW\n3.\nWydzielanie śliny na widok czekolady.\nB\nW","answer":"B","answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZaklasyfikowanie odruchów do bezwarunkowych\ni warunkowych (I.4a,b.5)\nPoprawna odpowiedź\n1. - B, 2. - B, 3. - W\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie rodzajów wszystkich trzech wymienionych w tabeli\nprzykładów odruchów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono elementy łuku odruchowego.\na) Narysuj, przy pogrubionych kreskach na schemacie, strzałki ilustrujące kierunek\nprzepływu impulsu nerwowego w każdym neuronie.\nb) Podaj nazwę neuronu oznaczonego na schemacie literą X\nc) Określ, dlaczego przedstawiony schemat nie może ilustrować odruchu kolanowego.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7a)\n7b)\n8.\n9.\n10.\n11.\n12a)\n12b)\n12c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nInformacja do zadań 13.-15.\nCzerniak złośliwy jest u ludzi jednym z najgroźniejszych schorzeń nowotworowych skóry.\nW tabeli przedstawiono dane dotyczące zachorowalności na czerniaka złośliwego w Polsce\nw latach 2000-2010.\nRok\nLiczba zachorowań\nna czerniaka złośliwego\nkobiety\nmężczyźni\n2000\n961\n770\n2005\n1205\n984\n2010\n1350\n1195\nNa podstawie: www. onkologia.org.pl","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nZilustrowanie kierunku przepływu impulsu nerwowego\nw łuku odruchowym (II.3a, I.4b.5)\nPoprawna odpowiedź\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne narysowanie wszystkich trzech strzałek ilustrujących kierunek przepływu\nimpulsu nerwowego w przedstawionym łuku odruchowym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wskazanego na schemacie elementu łuku\nodruchowego (I.4a.5)\nPoprawna odpowiedź\nneuron ruchowy/motoneuron/neuron eferentny\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy elementu łuku odruchowego oznaczonego literą X.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie i uzasadnienie, dlaczego przedstawiony schemat\nnie może ilustrować łuku odruchu kolanowego (III.3a, I.4a.5)\nPoprawne odpowiedzi\nTen schemat nie może ilustrować odruchu kolanowego, ponieważ:\n• odruch kolanowy jest odruchem monosynaptycznym (a na schemacie jest disynaptyczny),\n• w tym łuku występuje neuron pośredniczący.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie, dlaczego przedstawiony schemat nie może ilustrować odruchu\nkolanowego odnoszące się do liczby synaps lub rodzajów neuronów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nNa podstawie danych zamieszczonych w tabeli narysuj wykres porównujący częstość\nwystępowania czerniaka złośliwego u kobiet i mężczyzn w latach 2000-2010.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie danych z tabeli skonstruowanie wykresu\nilustrującego częstość występowania czerniaka u kobiet\ni mężczyzn (II.3a, I.3c.11)\nPoprawna odpowiedź\nlub\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne w całości wykonanie wykresu, w tym: prawidłowy opis osi Y - liczba\nzachorowań (na czerniaka), odpowiednie wyskalowanie tej osi i narysowanie słupków\ndiagramu/linii, z uwzględnieniem legendy.\n1 p. - za wykres, w którym opis osi jest niepełny/brak opisu, ale oś została prawidłowo\nwyskalowana i zostały poprawnie narysowane słupki diagramu/linie wykresu\nlub\nza prawidłowy opis osi przy nieprawidłowo wyskalowanej osi albo błędnym\nnaniesieniu słupków albo braku legendy.\n0 p. - za wykres niespełniający powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nNa podstawie przedstawionych danych sformułuj wniosek dotyczący zmian liczby\nzachorowań na czerniaka w latach 2000-2010, uwzględniający różnice bądź podobieństwa\nw zachorowalności kobiet i mężczyzn.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie przedstawionych danych sformułowanie\nwniosku dotyczącego zmian liczby zachorowań na czerniaka\nu kobiet i mężczyzn w latach 2000-2010 (III.2a, I.3c.11)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Czerniak złośliwy (w latach 2000-2010/w tych latach) występował częściej u kobiet niż\nu mężczyzn.\n• Liczba zachorowań/zachorowalność na czerniaka (złośliwego) w latach 2000-2010/w tych\nlatach wzrosła silniej u mężczyzn.\n• Liczba zachorowań/zachorowalność na czerniaka (złośliwego) w latach 2000-2010/w tych\nlatach wzrosła w obu grupach/wzrosła zarówno u kobiet i mężczyzn.\n• Zachorowalność na czerniaka (złośliwego) w latach 2000-2010/w tych latach wzrastała\nw obu grupach.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie wniosku odnoszącego się do różnicy lub podobieństwa\nw zachorowalności na czerniaka złośliwego u kobiet i mężczyzn w latach 2000-2010.\n0 p. - za wniosek nieprawidłowy lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nPrzedstaw dwa różne przykłady działań profilaktycznych, zmniejszających ryzyko\nzachorowania na czerniaka skóry u ludzi.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia - określenie\ndziałań profilaktycznych zmniejszających ryzyko\nzachorowania na czerniaka skóry u ludzi (III.1b, I.3c.11)\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzykłady działań profilaktycznych:\n• Stosowanie kremów z filtrami UV (które zatrzymują promienie UV).\n• Umiarkowane\nkorzystanie\nz\nkąpieli\nsłonecznych/unikanie\npoparzeń\nskóry,\nspowodowanych nadmierną jej ekspozycją na promieniowanie słoneczne.\n• Unikanie opalania się w godzinach najsilniejszego nasłonecznienia/umiarkowane\nkorzystanie z solarium.\n• Noszenie okularów przeciwsłonecznych/ochrona ciała ubraniem/okryciem w przypadku\nkonieczności przebywania na słońcu, np. podczas pracy.\n• Regularna kontrola znamion skórnych u lekarza.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie dwóch różnych poprawnych przykładów działań profilaktycznych,\nzmniejszających ryzyko zachorowania na czerniaka u ludzi.\n1 p. - za podanie jednego poprawnego przykładu działania profilaktycznego zmniejszającego\nryzyko zachorowania na czerniaka u ludzi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono klasyfikację rodzajów odporności swoistej. Poniżej wymieniono\nróżne przyczyny (1-4) nabywania odporności swoistej przez organizm człowieka.\n1. Zakażenie bakteriami chorobotwórczymi.\n2. Przekazanie przeciwciał wytworzonych w ciele matki przez łożysko do płodu.\n3. Podanie choremu gotowych przeciwciał w surowicy odpornościowej.\n4. Podanie szczepionki ochronnej.\nUzupełnij schemat, wpisując w wyznaczone kropkami miejsca numery (1-4),\nodpowiadające sposobom nabywania odporności danego typu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nUzupełnienie schematu dotyczącego sposobów powstawania\nodporności czynnej i biernej (I.4a.8)\nPoprawna odpowiedź\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie całego schematu (poprawne przyporządkowanie wszystkich\nczterech typów odporności do sposobów ich nabywania).\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie dwóch lub trzech typów odporności do sposobów ich\nnabywania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nAntybiotyki, stosowane doustnie, hamują rozwój symbiotycznych bakterii jelitowych,\nprodukujących niektóre witaminy.\nWskaż witaminę, która jest produkowana przez bakterie w jelicie człowieka - podkreśl\njej nazwę.\nwitamina A, witamina C, witamina D, witamina E, witamina K","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie witaminy, która jest produkowana przez bakterie\nw przewodzie pokarmowym człowieka (I.3c.9)\nPoprawna odpowiedź\nwitamina A witamina C witamina D witamina E witamina K\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie wyłącznie nazwy witaminy K.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nPo wzięciu do ust niewielkiej szczypty mąki ziemniaczanej, zawierającej głównie skrobię,\npoczątkowo nie odczuwamy żadnego smaku. Po krótkim czasie i wymieszaniu skrobi ze śliną\nzaczynamy odczuwać smak słodki.\nWyjaśnij, uwzględniając procesy, które zachodzą w jamie ustnej, w jaki sposób\ndochodzi do opisanej zmiany smaków.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\n16.\n17.\n18.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n2\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nodporność swoista\nczynna\nbierna\nnaturalna\nsztuczna\nnaturalna\nsztuczna\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie procesów zachodzących w jamie ustnej podczas\ntrawienia skrobi (III.2a, I.4b.2)\nPrzykładowa odpowiedź\nW ślinie człowieka znajduje się enzym/amylaza (ślinowa), który zapoczątkowuje w jamie\nustnej trawienie skrobi do cukrów (o prostszej budowie) o słodkim smaku/dekstryn/maltozy,\nktóra jest słodka.\nodporność\nczynna\nbierna\nnaturalna\n1.\nsztuczna\n4.\nnaturalna\n2.\nsztuczna\n3.\nSchemat punktowania\n2 p. - za wyjaśnienie uwzględniające obecność enzymu hydrolizującego skrobię/amylazy\nślinowej/ptialiny i wskazanie procesu trawienia skrobi oraz określenie, że powstają\nsłodkie\nprodukty\ntrawienia/maltoza/łańcuchy\noligosacharydowe/prostsze\ncukry\no słodkim smaku.\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające tylko działanie występującego w ślinie enzymu\nhydrolizującego skrobię/amylazy ślinowej/ptialiny trawiącego skrobię do cukrów\nprostszych/maltozy, bez uwzględnienia efektu tego procesu, czyli słodkiego smaku tych\nproduktów\nlub\nza odniesienie się do słodkiego smaku glukozy, bez określenia, że powstaje ona\nw jamie ustnej wskutek trawienia skrobi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nWątroba jest silnie ukrwiona, w jej komórkach zachodzą różnorodne procesy, ważne\ndla prawidłowego funkcjonowania organizmu.\nPodaj dwie funkcje wątroby, inne niż wydzielanie żółci.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcji wątroby w organizmie człowieka (I.1c.4)\nPrzykładowe odpowiedzi\nFunkcje:\nmagazynowanie glikogenu/synteza glikogenu/przemiany glikogenu\nmagazynowanie żelaza\nmagazynowanie niektórych witamin/witaminy A/B12\nwytwarzanie protrombiny/fibrynogenu/heparyny/albumin/białek osocza\nwytwarzanie mocznika\nwytwarzanie ciepła\ndetoksykacja\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie dwóch poprawnych, innych niż wydzielanie żółci, funkcji wątroby.\n1 p. - za podanie tylko jednej poprawnej, innej niż wydzielanie żółci, funkcji wątroby.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"20","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono ilości wody pobieranej, wchłanianej, wydzielanej i wydalanej\nw układzie pokarmowym człowieka w ciągu doby.\nNa podstawie: W. Traczyk, A. Trzebski, Fizjologia człowieka, Warszawa 1990.\na) Podaj nazwy wydzielin oznaczonych na schemacie literami A i B.\nA B\nb) Na podstawie informacji przedstawionych na schemacie określ, w którym odcinku\nukładu pokarmowego wchłaniana jest największa ilość wody.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie narządów i ich wydzielin na schemacie\nprzedstawiającym budowę i działanie układu pokarmowego\n(I.1a,c.4)\nPoprawna odpowiedź\nA. sok żołądkowy\nB. sok trzustkowy\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych nazw każdej z dwóch wydzielin (A i B).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie ze schematu informacji dotyczących wchłaniania\nwody w układzie pokarmowym człowieka (II.1b, I.4a.2)\nPoprawna odpowiedź\njelito cienkie\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy odcinka jelita, w którym jest wchłaniana największa ilość\nwody.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nPrzeprowadzono badania dotyczące przyswajalności żelaza z pokarmu na dwóch grupach\nochotników. Osobom z pierwszej grupy zastąpiono w pożywieniu białko zwierzęce białkiem\nsojowym. Druga grupa ochotników zachowała w diecie białko zwierzęce. W obydwu\nprzypadkach zapewniono w diecie taką samą ilość dostępnego żelaza. Po pewnym czasie\noznaczono w obu grupach stężenie ferrytyny (białka magazynującego żelazo w organizmie).\nOkazało się, że w grupie z dietą tradycyjną (z białkiem zwierzęcym) stężenie ferrytyny było\ndwukrotnie wyższe niż w grupie z dietą opartą na białku soi, mimo że zawartość żelaza w obu\ndietach była taka sama.\nNa podstawie: M.H. Borawska, M. Malinowska, Wegetarianizm. Zalety i wady, Warszawa 2009.\nSformułuj wniosek na podstawie wyników uzyskanych w tym doświadczeniu.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie wyników doświadczenia sformułowanie\nwniosku dotyczącego przyswajalności żelaza przez organizm\nczłowieka (III.3b, I.3c.9)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Żelazo występujące w białku zwierzęcym jest lepiej przyswajalne przez organizm\n(człowieka) niż żelazo występujące w białku sojowym.\n• Dieta zawierająca białka zwierzęce jest korzystniejsza dla organizmu (człowieka) niż dieta\nwegetariańska ze względu na przyswajanie żelaza.\nSchemat punktowania\n1 p. - za sformułowanie poprawnego wniosku dotyczącego przyswajalności żelaza przez\norganizm człowieka.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"22","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nPoliembrionia to forma rozmnażania bezpłciowego, polegająca na podziale zygoty lub\nzarodka, powstałych w wyniku rozmnażania płciowego, na kilka (dwa lub więcej)\nrozwijających się zarodków. Poliembrionia występuje również u ludzi.\nOkreśl, który rodzaj bliźniąt powstaje w wyniku poliembrionii. Odpowiedź uzasadnij.\nA. bliźnięta monozygotyczne (jednojajowe) B. bliźnięta dizygotyczne (dwujajowe)","answer":"A","answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nTworzenie informacji\nWskazanie i uzasadnienie rodzaju bliźniąt powstających\nw wyniku poliembrionii (III.3b, I.4a.10)\nPoprawna odpowiedź\nA. / bliźnięta monozygotyczne (jednojajowe), ponieważ powstają z jednej zygoty (przez jej\npodział).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór przykładu potomstwa powstającego u człowieka w wyniku\npoliembrionii i poprawne uzasadnienie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"23","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono wyjściową sekwencję nukleotydów w wybranym fragmencie\ncząsteczki DNA.\nG T A T A T C G T G G G\nC A T A T A G C A C C C\nSpośród czterech sekwencji, w których doszło do mutacji (A-D), wybierz i zaznacz tę,\nktóra powstała przez podstawienie pojedynczego nukleotydu w obrębie przedstawionego\nfragmentu DNA.\nA.\nG T A A T C G T G G G\nC A T T A G C A C C C\nC.\nG T A T A T G G T G G G\nC A T A T A C C A C C C\nB.\nG T A T A C G T G G G\nC A T A T G C A C C C\nD.\nG T A T A T A C G T G G G\nC A T A T A T G C A C C C","answer":"C","answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie mutacji, która powstała przez podstawienie\npojedynczego nukleotydu w przedstawionym fragmencie\ncząsteczki DNA (I.4c.17)\nPoprawna odpowiedź\nC\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie właściwej sekwencji fragmentu DNA, w którym doszło do wskazanej\nw poleceniu mutacji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"24","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono dziedziczenie grup krwi w pewnej rodzinie.\nOjciec dzieci ma grupę krwi B, jeden z jego synów ma również grupę krwi B, natomiast drugi\nsyn - grupę krwi 0. Nie wiadomo, jaką grupę krwi mają: matka chłopców (oznaczona\nna schemacie numerem 1.) i trzeci syn (oznaczony na schemacie numerem 2.).\nZaznacz zestaw grup krwi, które mogą mieć osoby oznaczone numerami 1. i 2.\nOsoba 1.\nOsoba 2.\nA.\nB\nAB\nB.\nAB\nB\nC.\n0\nA\nD.\nA\nB\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19.\n20a)\n20b)\n21.\n22.\n23.\n24.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":"D","answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zadania z zakresu dziedziczenia grup krwi\nu człowieka - wskazanie fenotypów osób w przedstawionym\nrodowodzie (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź\nD\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie właściwego zestawu grup krwi, które mają osoby oznaczone\nw rodowodzie numerami 1. i 2.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"25","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (3 pkt)\nKlinowate uwypuklenie linii nasady włosów na czole (tak zwany „wdowi ząbek”) jest\nwarunkowane autosomalnym allelem dominującym (B). Z czwórki potomstwa rodziców,\nktórzy oboje mają klinowate uwypuklenie linii nasady włosów, dwoje dzieci ma również\ntę cechę, a dwoje - tej cechy nie ma.\na) Zapisz genotypy rodziców.\nGenotyp matki: Genotyp ojca:\nb) Zapisz wszystkie prawdopodobne genotypy, które mogą wystąpić u ich dzieci.\nc) Zapisz genotyp dziecka, którego całe potomstwo (100%) będzie miało klinowatą\nnasadę włosów","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - określenie genotypów rodziców (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź\nGenotyp matki: Bb\nGenotyp ojca: Bb\nSchemat punktowania\n1 p. - za zapisanie poprawnych genotypów obojga rodziców.\n0 p. - za odpowiedź niespełniająca powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - zapisanie możliwych genotypów potomstwa\nheterozygotycznych rodziców (III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź\nBB, Bb, bb\nSchemat punktowania\n1 p. - za zapisanie wszystkich trzech możliwych genotypów, które mogą wystąpić u dzieci\nopisanych w tekście rodziców.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nu człowieka - zapisanie genotypu wskazanej osoby\n(III.2c, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź\nBB\nSchemat punktowania\n1 p. - za zapisanie poprawnego genotypu dziecka, którego całe potomstwo będzie miało\nklinowatą nasadę włosów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"26","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono występowanie choroby genetycznej w pewnej rodzinie.\nNa podstawie: B.R. Korf, Genetyka człowieka, Warszawa 2003.\na) Na podstawie analizy schematu podkreśl w A i B po jednym właściwym określeniu,\ndotyczącym sposobu dziedziczenia tej choroby.\nA. allel dominujący / allel recesywny B. cecha autosomalna / cecha sprzężona z płcią\nb) Zaznacz poniżej (A-D), jakie jest prawdopodobieństwo, że osoba chora przekaże\nswojemu potomstwu allel warunkujący chorobę. Odpowiedź uzasadnij.\nA. 25% B. 50% C. 75% D. 100%\nUzasadnienie:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie sposobu dziedziczenia danej cechy na podstawie\nrodowodu (III.1b, I.4c.16)\nPoprawna odpowiedź\nA. allel dominujący/allel recesywny\nB. cecha autosomalna/cecha sprzężona z płcią\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie obydwu właściwych określeń, dotyczących sposobu dziedziczenia\nprzedstawionej choroby.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie prawdopodobieństwa, że osoba chora przekaże\nswojemu potomstwu allel warunkujący chorobę\n(III.2c, I.4c.16)\nPrzykładowa odpowiedź\nD., ponieważ osoba chora jest homozygotą recesywną, (a więc zawsze przekaże dziecku allel\nrecesywny warunkujący chorobę/w każdej gamecie przekaże allel odpowiedzialny\nza tę chorobę).\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie właściwego prawdopodobieństwa (D) i poprawne uzasadnienie\nodnoszące się do homozygotyczności/sposobu przekazywania alleli.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nUporządkuj wymienione w tabeli poziomy organizacji ponadorganizmalnej w sposób\nrosnący (od najprostszego do najbardziej złożonego) - wpisz w tabeli numery 1-4.\nPoziom organizacji\nNumer\nbiocenoza\nbiosfera\nekosystem\npopulacja\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie poziomów organizacji ponadorganizmalnej\nwedług wskazanego kryterium (II.2a, I.3b.1,2)\nPoprawna odpowiedź\nPoziom organizacji\nNumer\nbiocenoza\n2\nbiosfera\n4\nekosystem\n3\npopulacja\n1\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uszeregowanie wszystkich poziomów organizacji ponadorganizmalnej\nw sposób rosnący.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"28","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nW tabeli przedstawiono zawartość pestycydu DDT (dichlorodifenylotrichloroetanu) w wodzie\ni niektórych organizmach ekosystemu morza. Związek ten wycofano w większości krajów\nw II połowie XX wieku, ale na pewnych terenach nadal wykorzystywany jest do zwalczania\nkomarów tam, gdzie występuje malaria. Jego obecność wykrywana jest w różnych\norganizmach.\nWoda / organizmy\nZawartość DDT (ppm)\nwoda morska\n0,00005\nplankton\n0,04\ndrobne ryby\n1,0\nptaki morskie\n75,0\nNa podstawie: M. Siemiński, Fizyka zagrożeń środowiska, Warszawa 1994.\nNa podstawie danych z tabeli sformułuj wniosek dotyczący zależności pomiędzy\npoziomem zajmowanym w piramidzie pokarmowej a zawartością DDT w organizmach\ntego ekosystemu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku dotyczącego zależności pomiędzy\npoziomem zajmowanym w piramidzie pokarmowej\na zawartością DDT w danym organizmie (III.3a, I.3b.2)\nPoprawna odpowiedź\nIm wyższy poziom w piramidzie pokarmowej zajmuje organizm, tym więcej DDT w nim się\nkumuluje/gromadzi.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego zależności pomiędzy miejscem\nw piramidzie pokarmowej a zawartością DDT w organizmie morskim.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych kryteriów lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"29","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (3 pkt)\nDziura ozonowa to zjawisko zmniejszenia się grubości warstwy ozonu w stratosferze,\nspowodowane zmniejszaniem się liczby cząsteczek ozonu na skutek zanieczyszczenia\natmosfery związkami chemicznymi reagującymi z tym gazem.\na) Wśród wymienionych związków (A-E) zaznacz dwa, które przyczyniają się\ndo niszczenia ozonosfery.\nA. CO2\nB. CCl4\nC. freony\nD. metan\nE. SO2\nb) Wyjaśnij, dlaczego zmniejszenie grubości warstwy ozonowej jest zagrożeniem\ndla organizmu człowieka.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n25a)\n25b)\n25c)\n26a)\n26b)\n27.\n28.\n29a)\n29b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-3)\na) (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie związków chemicznych przyczyniających się\ndo niszczenia ozonosfery (I.3a.6)\nPoprawne odpowiedzi\nB, C\nSchemat punktowania\n2 p. - za zaznaczenie wyłącznie dwóch związków chemicznych, które przyczyniają się\ndo niszczenia ozonosfery.\n1 p. - za zaznaczenie tylko jednego związku chemicznego, który przyczynia się do niszczenia\nozonosfery.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między zmniejszaniem się grubości\nwarstwy ozonowej a zagrożeniem dla organizmu człowieka\n(III.3a, I.3a.6,7)\nPrzykładowa odpowiedź\nCieńsza warstwa ozonu zatrzymuje mniej promieni UV, które mają działanie mutagenne\ni na których zwiększone działanie jest narażony organizm człowieka, czego skutkiem mogą\nbyć choroby nowotworowe skóry, oczu itp.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mutagenny wpływ promieniowania UV,\nktóre w większej ilości dostaje się do Ziemi przez cieńszą warstwę ozonową/dziurę\nozonową.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/30","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"30","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 30. (1 pkt)\nBóbr, gatunek przez wiele lat objęty ścisłą ochroną, został reintrodukowany po II wojnie\nświatowej w kilku miejscach Polski. Bobry zwiększały swoją liczebność i część z nich została\nrównież przesiedlona w kolejne miejsca, gdzie dawniej występowały, ale wyginęły. Dzięki\nstaraniom ludzi gatunek ten przestał być zagrożony i jest teraz objęty ochroną częściową.\nNa podstawie tekstu określ, jakim sposobem ochrony przyrody (czynnym czy biernym)\nbyło przesiedlanie bobrów na stanowiska, na których te ssaki wyginęły. Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz ochrony środowiska -\nuzasadnienie ochrony czynnej środowiska na przykładzie\nbobrów (III.1b, I.4a.12, 3a.4)\nPrzykładowa odpowiedź\nJest to ochrona czynna, ponieważ jest związana z ingerencją człowieka w naturalne\nekosystemy/ponieważ bobry były na niektóre stanowiska przesiedlane przez ludzi, a nie tylko\nrozprzestrzeniły się w sposób naturalny.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie, że jest to ochrona czynna i poprawne uzasadnienie odnoszące\nsię do ingerencji człowieka.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/31","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"31","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nOkoło 1,8 mln lat temu pierwsze hominidy opuściły Afrykę i zasiedliły Europę i Azję.\nZnajdź wśród wymienionych nazwę tych hominidów i ją zaznacz.\nA. człowiek zręczny (Homo habilis)\nB. człowiek wyprostowany (Homo erectus)\nC. neandertalczyk (Homo neanderthalensis)\nD. człowiek myślący (Homo sapiens)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n30.\n31.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":"B","answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie pochodzenia człowieka - wskazanie\nokreślonej grupy hominidów (I.4a.13)\nPoprawna odpowiedź\nB\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie właściwej nazwy hominidów (B).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}