{"paper":{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":34,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nWiele związków chemicznych występujących w komórce to makrocząsteczki, które składają się\nz monomerów połączonych ze sobą odpowiednimi wiązaniami. Na schemacie przedstawiono\nfragment makrocząsteczki, w której zaznaczono rodzaj wiązania chemicznego występującego\nmiędzy monomerami fragmentu tej cząsteczki.\na) Podaj nazwę wiązania chemicznego zaznaczonego na schemacie, a także nazwę\nmonomerów połączonych tym wiązaniem.\nNazwa wiązania: Nazwa monomerów:\nb) Spośród wymienionych związków chemicznych wybierz ten, w którym występują\nprzedstawione na schemacie wiązania chemiczne. Podkreśl nazwę tego związku.\nceluloza skrobia kolagen fosfolipidy kwas deoksyrybonukleinowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\na) (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy związków organicznych występujących\nw komórce - rozpoznanie na schemacie rodzaju wiązania\nchemicznego i połączonych nim monomerów (I.1a.5)\nPoprawna odpowiedź\nNazwa wiązania: peptydowe\nNazwa monomerów: aminokwas/-y\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie: nazwy wiązania i nazwy połączonych nim monomerów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie związku chemicznego, w którym występują\nwskazane wiązania chemiczne (I.1a.5)\nPoprawna odpowiedź\nkolagen\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie wyłącznie jednego związku, w którym występują wiązania peptydowe.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące porównania komórki prokariotycznej\ni eukariotycznej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli\njest fałszywa.\n1.\nW niektórych strukturach komórek eukariotycznych występują\nrybosomy bardzo podobne do tych, które są obecne w komórkach\nprokariotycznych.\nP\nF\n2. Jądra komórkowe obecne w komórkach prokariotycznych\nsą mniejsze niż występujące w komórkach eukariotycznych.\nP\nF\n3. Zarówno u prokariontów, jak i eukariontów występują struktury\nwewnątrzkomórkowe otoczone podwójną błoną.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPorównanie budowy komórki prokariotycznej\ni eukariotycznej (I.2b.3)\nPoprawna odpowiedź\n1. - P, 2. - F, 3. - F\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę trzech informacji dotyczących porównania komórki prokariotycznej\ni eukariotycznej.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie charakteryzowały enzymy. Podkreśl\nw każdym nawiasie właściwe określenie.\nA. Enzymy występują (we wszystkich żywych komórkach / wyłącznie w komórkach o dużej\naktywności metabolicznej).\nB. Aktywność enzymów (zależy / nie zależy) od pH środowiska.\nC. Enzymy (podwyższają / obniżają) energię aktywacji reakcji.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie właściwości i zasadę działania enzymów (I.1c.6)\nPoprawna odpowiedź\nA. Enzymy występują (we wszystkich żywych komórkach/wyłącznie w komórkach o dużej\naktywności metabolicznej).\nB. Aktywność enzymów (zależy/nie zależy) od pH środowiska.\nC. Enzymy (podwyższają/obniżają) energię aktywacji reakcji.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie w każdym z trzech zdań właściwego określenia.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono aktywny i bierny transport jonów sodu (Na+) i potasu (K+) przez\nbłonę komórkową neuronu.\nNa podstawie: H. Wiśniewski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1995.\na) Określ, która powierzchnia błony - I czy II - jest powierzchnią zewnętrzną błony\nneuronu. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj nazwę białka przedstawionego na schemacie, które jest odpowiedzialne\nza aktywny transport jonów sodu i potasu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych na schemacie informacji\ndotyczących transportu jonów sodu i potasu przez błonę\nkomórkową neuronu (III.2a, I.4a.7)\nPrzykładowe odpowiedzi\nPowierzchnia I, ponieważ:\n• w neuronie pompa sodowo-potasowa transportuje sód na zewnątrz komórki/potas\ndo wnętrza komórki.\n• transport bierny jonów potasu odbywa się w kierunku przestrzeni pozakomórkowej\n/ transport bierny jonów sodu odbywa się w kierunku cytoplazmy.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie powierzchni I oraz za poprawne uzasadnienie odnoszące się do kierunku\naktywnego/biernego transportu jonów sodu i/lub potasu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie białka odpowiedzialnego za aktywny transport\njonów sodu i potasu przez błonę komórkową (I.4a.7)\nPoprawna odpowiedź\n„ATP-aza Na+/K+”/pompa sodowo-potasowa/pompa sodowa\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy białka odpowiedzialnego za transport jonów sodu\ni potasu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nMucyny, które są glikoproteinami, występują w ślinie ludzkiej wydzielanej przez komórki\nnabłonkowe ślinianek. Glikoproteiny powstają w procesie glikozylacji, polegającej na tym,\nże podczas modyfikacji potranslacyjnej do łańcuchów polipeptydowych dołączane\nsą fragmenty cukrów.\nSpośród wymienionych struktur komórkowych (1-6) wybierz tylko te, które biorą\nbezpośredni udział w syntezie i wydzielaniu mucyn przez komórki ślinianek. Uporządkuj\nwybrane struktury w kolejności ich udziału w procesie powstawania tych substancji.\n1. jąderko\n2. mitochondrium\n3. aparat Golgiego\n4. pęcherzyki ulegające fuzji z lizosomami\n5. siateczka wewnątrzplazmatyczna szorstka\n6. pęcherzyki ulegające fuzji z błoną komórkową\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1a)\n1b)\n2.\n3.\n4a)\n4b)\n5.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nbiałko błonowe\ntransport bierny\ntransport aktywny\npowierzchnia I\npowierzchnia II\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie informacji dotyczących funkcji organelli\nw komórce zwierzęcej według wskazanego kryterium\n(II.2a, I.1c.7)\nPoprawna odpowiedź\nstruktury komórkowe: 5, 3, 6 (kolejność ma znaczenie)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybór wyłącznie trzech struktur komórkowych, które są odpowiedzialne za syntezę\ni wydzielanie mucyn, i ich uporządkowanie zgodnie z kolejnością ich działania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono zestaw badawczy do doświadczenia, w którym badano proces\noddychania zachodzący podczas kiełkowania nasion grochu.\nNa podstawie: http://meritum.mscdn.pl\na) Określ, które procesy zaobserwuje się w czasie przeprowadzania przedstawionego\ndoświadczenia. Zaznacz T (tak), jeśli ten proces można zaobserwować, albo N (nie)\n- jeśli tego procesu nie można zaobserwować.\n1.\nPęcznienie nasion grochu.\nT\nN\n2.\nZmętnienie wody wapiennej.\nT\nN\n3.\nPodciąganie wody z atramentem do szklanej rurki.\nT\nN\nb) Opisz, jaka powinna być próba kontrolna do tego doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie doświadczenia - przewidywanie wyników\ndoświadczenia (III.1a, I.4a.6)\nPoprawna odpowiedź\n1. T/N, 2. - T, 3. - T\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie wszystkich trzech procesów, które można zaobserwować w czasie\nprzeprowadzania przedstawionego doświadczenia.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie doświadczenia - opisanie próby kontrolnej\ndo przedstawionego doświadczenia (III.1a, I.4a.6)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Użycie nasion w stanie spoczynku/suchych i wykorzystanie tej samej aparatury, ale bez\nnawilżonej waty.\n• Przygotowanie\nugotowanych\nnasion\ni\nwykorzystanie\ntego\nsamego\nzestawu\ndoświadczalnego.\nSchemat punktowania\n1 p. - za opis próby kontrolnej z uwzględnieniem wykorzystania tego samego zestawu\ni nasion ugotowanych lub zestawu, który nie uwzględnia nawilżonej waty, a zawiera\nnasiona w stanie spoczynku/suche nasiona.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nPrzeprowadzono eksperyment, którego celem było ustalenie substratu będącego źródłem tlenu\nwydzielanego podczas fotosyntezy. W doświadczeniu wykorzystano ciężki izotop tlenu: 18O.\nDoświadczenie przeprowadzono na dwóch próbach, w których zastosowano:\n• w próbie 1. - wodę z izotopem tlenu\n• w próbie 2. - dwutlenek węgla wzbogacony izotopem tlenu.\nPo przeprowadzeniu doświadczenia w obu próbach stwierdzono obecność izotopu,\nale w różnych produktach fotosyntezy - co przedstawiono uproszczonymi równaniami\nzapisanymi poniżej.\nLegenda: ciężki izotop tlenu 18O oznaczono symbolem O*.\npróba 1. CO2 + 2H2O* → [CH2O] + O2*\npróba 2. CO2* + 2H2O → [CH2O*] + O2\nNa podstawie: Biologia, red. N.A. Campbell, Poznań 2012.\nNa podstawie przedstawionego doświadczenia sformułuj wniosek, w którym określisz\nsubstrat stanowiący źródło tlenu wydzielanego podczas fotosyntezy.\nkorek\nkolba\nzlewka z roztworem wody\nwapiennej (Ca(OH)2)\nkiełkujące nasiona grochu\nzwilżona wata\ngumowa\nrurka\nszklana\nrurka\nzlewka z wodą zabarwioną\natramentem\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie\nwyników\ndoświadczenia\ndotyczącego\nfotosyntezy - sformułowanie wniosku (III.1a, I.4a.3)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Źródłem tlenu w procesie fotosyntezy jest woda.\n• Wydzielający się podczas fotosyntezy tlen pochodzi z wody, a nie z dwutlenku węgla.\nSchemat punktowania\n1 p. - za\npoprawne\nsformułowanie\nwniosku\ndo\nprzedstawionego\ndoświadczenia\nuwzględniającego wodę będącą źródłem tlenu wydzielanego podczas fotosyntezy.\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nProcesy zachodzące podczas fotosyntezy polegają na przekształcaniu energii świetlnej\nw energię chemiczną zgromadzoną w związkach organicznych.\na) Uporządkuj wymienione procesy (A-E) zachodzące podczas fotosyntezy, zgodnie\nz kolejnością ich zachodzenia. Zapisz ich oznaczenia literowe we właściwej sekwencji.\nA. synteza trioz\nB. absorbcja światła przez chlorofil\nC. synteza heksoz\nD. synteza ATP i NADPH2\nE. wzbudzanie elektronów chlorofilu\nb) Podaj\nczynnik\nśrodowiskowy,\nktóry\nogranicza\nwystępowanie\norganizmów\nfotosyntetyzujących w morzach i oceanach na głębokości poniżej 100 m.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie kolejności zachodzenia procesów podczas\nprzebiegu fotosyntezy (I.4a.3)\nPoprawna odpowiedź\nkolejność: B., E., D., A., C. (kolejność ma znaczenie)\nSchemat punktowania\n1 p. - za uporządkowanie wszystkich procesów zgodnie z kolejnością ich zachodzenia\npodczas przebiegu fotosyntezy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie czynnika środowiskowego wpływającego\nna rozmieszczenie organizmów fotosyntetyzujących\nw ekosystemach wodnych (I.4a.3)\nPoprawna odpowiedź\nnatężenie światła/dostępność światła (słonecznego)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie właściwego czynnika środowiskowego ograniczającego występowanie\norganizmów fotosyntetyzujących na określonej głębokości w morzach.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (3 pkt)\nAmyloplasty są strukturami obecnymi w komórkach niektórych roślin. W pełni rozwinięte\ni aktywne funkcjonalnie amyloplasty występują m.in. w miękiszu bulwy ziemniaka,\nw bielmie ziarniaków zbóż oraz w liścieniach fasoli. Charakterystyczne dla amyloplastów jest\nwystępowanie w nich ziaren skrobi.\na) Na podstawie przedstawionych informacji wykaż związek między funkcją\namyloplastów a ich lokalizacją w roślinie.\nb) Zaproponuj przebieg doświadczenia, które umożliwi wykrycie amyloplastów\nw wybranym organie roślinnym. W odpowiedzi uwzględnij materiał badawczy,\nodczynnik chemiczny oraz sposób odczytania wyniku.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6a)\n6b)\n7.\n8a)\n8b)\n9a)\n9b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa przykładzie amyloplastów wykazanie związku między ich\nfunkcją a występowaniem w roślinie (III.2a, I.2a.1)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Amyloplasty zawierają skrobię, która stanowi formę zapasową cukrów u roślin i dlatego\nwystępują u roślin w tkankach spichrzowych/magazynujących węglowodany.\n• W roślinach cukry są magazynowane w postaci skrobi i dlatego amyloplasty występują\ngłównie w organach wyspecjalizowanych w magazynowaniu substancji zapasowych.\n• Funkcją amyloplastów jest magazynowanie cukrów, dlatego występują w organach\nspichrzowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za\nwykazanie\nzwiązku\nmiędzy\nfunkcją\nspichrzową\namyloplastów,\nczyli\nmagazynowaniem skrobi/cukru, a ich lokalizacją w organach spichrzowych roślin.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie doświadczenia - zaprojektowanie przebiegu\ndoświadczenia dotyczącego wykrywania amyloplastów\nw roślinie (III.1a, I.1a.5)\nPrzykładowa odpowiedź\nBarwienie fragmentów wybranego organu roślinnego, np. bulwy ziemniaka płynem\nLugola/roztworem jodu w jodku potasu oraz obserwacja zmiany barwy tkanki roślinnej\nzawierającej skrobię (amyloplasty) na kolor ciemnoniebieski.\nSchemat punktowania\n2 p. - za zaproponowanie przebiegu doświadczenia uwzględniającego: materiał badawczy\ni odczynnik chemiczny oraz za podanie sposobu odczytu wyniku.\n1 p. - za zaproponowanie przebiegu doświadczenia uwzględniającego tylko materiał\nbadawczy i odczynnik chemiczny bez podania sposobu odczytu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nDokonano obserwacji mikroskopowej żywych komórek skórki liścia spichrzowego cebuli\numieszczonych w 5% roztworze sacharozy i obserwacji takich samych komórek\numieszczonych w wodzie wodociągowej. Zaobserwowano, że - w porównaniu z komórkami\numieszczonymi w wodzie wodociągowej - ściany komórek umieszczonych w roztworze\nsacharozy nie zmieniły kształtu, natomiast protoplast uległ obkurczeniu.\nWyjaśnij, dlaczego objętość protoplastu uległa zmianie, a kształt opisanych komórek\npozostał niezmieniony.\nObjętość protoplastu:\nKształt komórek:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników doświadczenia dotyczącego\nplazmolizy (III.2a, I.2b.1)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Objętość protoplastu: protoplast obkurczył się, ponieważ woda na drodze osmozy\nwypłynęła do (hipertonicznego) środowiska/obkurczył się w hipertonicznym środowisku.\n• Kształt komórek: ściany komórkowe składają się przede wszystkim z celulozy/są martwe\n/sztywne (i z tego powodu nie reagują na zmiany stężenia osmotycznego środowiska\nkomórki).\nSchemat punktowania\n2 p. - za wyjaśnienie przyczyny zmiany objętości protoplastu na drodze osmozy i braku\nzmiany kształtu komórek, uwzględniające sztywność ściany komórkowej.\n1 p. - za wyjaśnienie przyczyny tylko zmiany objętości protoplastu na drodze osmozy lub\ntylko przyczyny braku zmiany kształtu komórek uwzględniające sztywność ściany\nkomórkowej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nMechanizm działania komórek szparkowych związany jest z przemieszczaniem się jonów\ni związków organicznych między komórkami szparkowymi i epidermalnymi. Zwłaszcza\nzmiany stężenia jonów K+, które wpływają na stopień uwodnienia cytoplazmy, są ściśle\npowiązane ze stanami otwarcia lub zamknięcia szparki. Stwierdzono, że wzrost stężenia K+\nskutkuje zwiększeniem uwodnienia cytoplazmy komórek szparkowych. W tabeli poniżej\nprzedstawiono zawartość jonów potasu w komórkach aparatu szparkowego bobu.\nNa podstawie: H. Marschner, Marschner's Mineral Nutrition of Higher Plants,\nAcademic Press Elsevier, 2012.\na) Uzupełnij tabelę, wykorzystując określenia podane w nawiasach - tak, aby\nilustrowała ona poprawną zależność występującą w aparatach szparkowych.\nZawartość jonów K+ /\naparat szparkowy\n(10-14 mol)\nObjętość komórek\nszparkowych\n(mniejsza, większa)\nStan aparatu szparkowego\n(otwarty, zamknięty)\n424\n20\nb) Wyjaśnij, w jaki sposób zmniejszenie stopnia rozwarcia szparek wpływa\nna utrzymanie zrównoważonej gospodarki wodnej rośliny, w sytuacji zmniejszonej\ndostępności wody w podłożu.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie mechanizmu wymiany gazowej u roślin (I.4a.7)\nPoprawna odpowiedź\nZawartość jonów K+ /\naparat szparkowy\n(10-14 mol)\nObjętość komórek szparkowych\n(mniejsza, większa)\nStan aparatu szparkowego\n(otwarty, zamknięty)\n424\nwiększa\notwarty\n20\nmniejsza\nzamknięty\nSchemat punktowania\n1 p. - za wpisanie w tabeli wszystkich czterech poprawnych określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie mechanizmu adaptacji aparatów szparkowych\nw utrzymaniu zrównoważonej gospodarki wodnej rośliny\n(III.2a, I.3b.2)\nPrzykładowa odpowiedź\nW sytuacji, gdy w podłożu jest zbyt mało dostępnej wody, zmniejsza się stopień rozwarcia\nszparek, aby ograniczyć straty wody (zachodzące w wyniku transpiracji/wyparowywania\nwody).\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie odwołujące się do ograniczenia strat wody (zmniejszony stopień\nrozwarcia szparek).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nNa\nrysunku\nprzedstawiono\nkwiaty\nroślin\nokrytonasiennych:\nA - kwiat\ntrawy\nze zredukowanym okwiatem, oraz B - kwiat czyśćca (jasnotowate) z okwiatem\nzróżnicowanym na kielich i koronę.\nA B\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska,\nWarszawa 1986.\nPodaj, który z kwiatów - A czy B - jest wiatropylny. Odpowiedź uzasadnij,\nuwzględniając jedną widoczną na rysunku cechę budowy, będącą przystosowaniem\ndo wiatropylności.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nTworzenie informacji\nRozpoznanie na rysunku kwiatu wiatropylnego i uzasadnienie\nadaptacji jego budowy do wiatropylności (III.3a, II.2a.2)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Kwiat A - nitki jego pręcików są długie/wiotkie, co ułatwia wysypywanie się pyłku\ni swobodne przenoszenie przez wiatr.\n• Kwiat A - pierzaste znamię słupka ma dużą powierzchnię, umożliwiającą wychwytywanie\npyłku przenoszonego przez wiatr.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie kwiatu wiatropylnego i poprawne uzasadnienie uwzględniające jedną\nwidoczną\nna\nrysunku\ncechę\nadaptacyjną\nbudowy\npręcików\nlub\nsłupków\ndo wiatropylności.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nKapusta czerwona ma liście fioletowe. Za barwę są odpowiedzialne antocyjany - barwniki\nznajdujące się w soku komórkowym, w komórkach skórki liścia. Przeprowadzono\ndoświadczenie, w którym trzy kilkumilimetrowe skrawki skórki z liścia kapusty umieszczono\nna szkiełkach podstawowych:\nI.\n- w kropli kwasu octowego\nII. - w kropli zasady amonowej\nIII. - w kropli wody destylowanej.\nZaobserwowano, że skrawki skórki liścia kapusty umieszczone w kwasie octowym zmieniły\nbarwę na czerwoną, a w roztworze zasady amonowej - na zielono-niebieską. Natomiast\nskrawki umieszczone w wodzie destylowanej nie zmieniły barwy i pozostały fioletowe.\nSformułuj problem badawczy odpowiadający przedstawionemu doświadczeniu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.\n11a)\n11b)\n12.\n13.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nsłupek\npręcik\nsłupek\npręcik\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego do doświadczenia\ndotyczącego wpływu odczynu środowiska (pH) na barwę\nantocyjanów (III.1a, I.1a.7)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Czy pH/odczyn środowiska wpływa na zmianę barwy liści kapusty/barwę antocyjanów?\n• Wpływ pH/odczynu środowiska na barwę liści kapusty/barwę antocyjanów.\n• Czy liście kapusty czerwonej mogą służyć jako wskaźnik pH?\nSchemat punktowania\n1 p. - za sformułowanie problemu badawczego do przedstawionego doświadczenia\nodwołujące się do zmiany barwy antocyjanów/liści kapusty.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nNa wykresie przedstawiono zależność między wysyceniem hemoglobiny tlenem a ciśnieniem\nparcjalnym tlenu.\nNa podstawie: M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.\nOkreśl, który z punktów (A-C) zaznaczonych na wykresie wskazuje wysycenie\nhemoglobiny typowe dla naczyń włosowatych płuc. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na wykresie\ndotyczących stopnia wysycenia hemoglobiny w organizmie\nssaka w zależności od ciśnienia parcjalnego tlenu\n(III.2a, I.4a.5)\nPrzykładowe odpowiedzi\nPunkt A, ponieważ:\n• w powietrzu pęcherzyków płucnych panuje wysokie ciśnienie parcjalne tlenu.\n• w naczyniach włosowatych płuc wysycenie hemoglobiny tlenem wynosi niemalże 100%.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie punktu A wraz z prawidłowym uzasadnieniem odnoszącym się\ndo poziomu ciśnienia parcjalnego tlenu lub stopnia wysycenia hemoglobiny.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (3 pkt)\nW celu zbadania, czy trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię, przygotowano dwie\nprobówki z wodnym roztworem skrobi, przy czym w obu probówkach zapewniono środowisko\nlekko zasadowe. Do pierwszej probówki dodano zmieloną surową trzustkę zwierzęcą\n(zestaw 1), a do drugiej - taką samą porcję zmielonej trzustki ugotowanej (zestaw 2). Do każdej\nz probówek dodano po kilka kropli płynu Lugola (wodny roztwór jodu w jodku potasu).\nSkrobia pod wpływem tego odczynnika zabarwia się na kolor ciemnoniebieski. Nieco krótsze\nłańcuchy dekstryn barwią się na kolor fioletowy, jeszcze krótsze - barwią się na kolor\nczerwono-brunatny. Krótkie łańcuchy cukrowe nie reagują z płynem Lugola.\na) Określ, który zestaw - 1 czy 2 - jest próbą badawczą. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Przedstaw zmiany zachodzące podczas doświadczenia, na podstawie których można\nstwierdzić, że trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię. W odpowiedzi uwzględnij\nbadany proces.\nciśnienie parcjalne\ntlenu [mm Hg]\n100\nprocentowe wysycenie hemoglobiny\nA\nB\nC\n20\n40\n60\n80\n100\n20\n40\n60\n80\n120 140\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nc) Wyjaśnij, dlaczego w tym doświadczeniu zapewniono lekko zasadowe środowisko\nmieszaniny w probówkach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie doświadczenia - określenie próby badawczej\nw doświadczeniu dotyczącym trawienia skrobi przez enzymy\ntrzustki (III.1a, PP.I.1c.4)\nPrzykładowe odpowiedzi\nZestaw 1., ponieważ:\n• w surowej trzustce mogą znajdować się aktywne enzymy.\n• w zestawie 2. nie może być aktywnych enzymów/enzymy zostaną zdenaturowane\nwskutek gotowania.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie zestawu będącego próbą badawczą i poprawne uzasadnienie\nuwzględniające aktywność enzymów surowej trzustki lub jej brak w trzustce\ngotowanej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPrzewidywanie przebiegu doświadczenia - przedstawienie\nzmian zachodzących podczas trawienia skrobi przez enzymy\ntrzustki (III.1a, PP.I.4b.2)\nPrzykładowa odpowiedź\nW probówce z surową trzustką/zestawie 1. ciemnoniebieskie zabarwienie stopniowo zacznie\nznikać, ponieważ skrobia będzie trawiona przez enzymy surowej trzustki (natomiast\nw probówce z trzustką ugotowaną zabarwienie nie zmieni się, ponieważ enzymy trzustki są\nnieaktywne/uległy denaturacji).\nSchemat punktowania\n1 p. - za\nprzedstawienie\nobserwowanych\npodczas\ndoświadczenia\nzmian\nbarwy\nz uwzględnieniem procesu trawienia skrobi w zestawie 1. (bezpośrednio lub domyślnie\npoprzez odwołanie się do podpunktu (a)).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie warunków przebiegu doświadczenia dotyczącego\ntrawienia skrobi przez enzymy trzustki (III.2a, PP.I.4b.2)\nPrzykładowe odpowiedzi\nW probówkach zapewniono lekko zasadowe środowisko mieszaniny:\n• aby zbliżyć warunki doświadczenia do takich, jakie panują w dwunastnicy (w miejscu\ndziałania enzymów).\n• ponieważ enzymy trzustki (w organizmie) są najbardziej aktywne w pH (lekko)\nzasadowym/ich optimum działania jest w pH (lekko) zasadowym.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie powodu zapewnienia środowiska zasadowego w tym doświadczeniu\nz uwzględnieniem warunków działania enzymów trzustki w dwunastnicy lub\nz uwzględnieniem optimum aktywności enzymów trzustki.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nHormony to substancje chemiczne, które regulują metabolizm komórek, tkanek i narządów.\nWiększość hormonów syntetyzowana jest przez komórki gruczołów dokrewnych, ale niektóre\nsyntetyzowane są przez komórki nerwowe. Na schematach A i B przedstawiono oba typy\nkomórek, a poniżej podano przykłady hormonów wydzielanych przez te komórki.\nglukagon kortyzol oksytocyna wazopresyna\nNa podstawie: http://www.trinity.edu\nSpośród wymienionych powyżej nazw hormonów:\na) wybierz i wpisz w wyznaczone miejsca pod schematami A i B po jednym przykładzie\nhormonu, którego sposób wydzielania ilustruje ten schemat.\nb) wypisz nazwy tych dwóch hormonów, których działanie prowadzi do wzrostu\npoziomu glukozy we krwi.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.\n15a)\n15b)\n15c)\n16a)\n16b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nnaczynie krwionośne\nB. komórka nerwowa\nnaczynie krwionośne\nA. komórka gruczołowa\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie przedstawionych na schematach przykładów\nregulacji hormonalnej u zwierząt (I.4a.10)\nPoprawna odpowiedź\nschemat A: glukagon/kortyzol\nschemat B: wazopresyna/oksytocyna\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie właściwego przykładu hormonu pod schematem A i właściwego przykładu\nhormonu pod schematem B.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie nazw hormonów, których działanie prowadzi\ndo wzrostu poziomu glukozy we krwi (I.4a.10)\nPoprawna odpowiedź\nglukagon, kortyzol\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybór wyłącznie dwóch nazw hormonów, których działanie prowadzi do wzrostu\npoziomu cukru we krwi.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono trzy obrazy mikroskopowe próbki krwi pacjenta po dodaniu\ndo niej określonych przeciwciał. Badanie wykonano w celu oznaczenia grupy krwi pacjenta.\nPodaj grupę krwi, którą ma badany pacjent. W odpowiedzi uwzględnij układ grupowy\nkrwi AB0 oraz czynnik Rh.\nGrupa krwi pacjenta:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie grupy krwi pacjenta na podstawie wyników\nprzeprowadzonego badania (III.1a, PP.Ia.6)\nPoprawna odpowiedź\ngrupa krwi: 0 Rh+\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie właściwej grupy krwi uwzględniające układ grupowy AB0 i czynnik Rh.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono poziom przeciwciał w surowicy krwi w pierwotnej odpowiedzi\nimmunologicznej (po podaniu w szczepionce antygenu) i we wtórnej odpowiedzi\nimmunologicznej (po ponownym podaniu tego samego antygenu).\nNa podstawie: P. Hoser, Fizjologia organizmów z elementami anatomii człowieka, Warszawa 1996.\na) Oceń,\nczy\nponiższe\nstwierdzenia\nsą\nwłaściwą\ninterpretacją\ninformacji\nprzedstawionych na wykresie. Zaznacz T (tak), jeśli są, albo N (nie) - jeśli nie są.\n1. Przeciwciała w surowicy krwi pojawiają się po upływie kilku dni\nod pierwszego podania antygenu w szczepionce.\nT\nN\n2. Ponowne podanie antygenu skutkuje spadkiem poziomu przeciwciał\nw surowicy krwi.\nT\nN\n3.\nPo ponownym podaniu antygenu szczytowy poziom przeciwciał\nw surowicy krwi jest osiągany szybciej niż po pierwszym podaniu\nantygenu.\nT\nN\npo dodaniu\nprzeciwciał anty-A\nerytrocyty pacjenta\npo dodaniu\nprzeciwciał anty-B\npo dodaniu\nprzeciwciał anty-Rh\nPróba A\nPróba B\nPróba C\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Wyjaśnij przyczynę różnicy w czasie upływającym od podania antygenu\ndo rozpoczęcia produkcji przeciwciał - w obu typach odpowiedzi immunologicznej.\nc) Wśród rodzajów odporności wymienionych poniżej podkreśl trzy, które opisują\nprzedstawioną odpowiedź immunologiczną.\nswoista nieswoista wrodzona nabyta czynna bierna","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie z wykresu informacji dotyczących odpowiedzi\nimmunologicznej organizmu człowieka (II.1a, PP.I.4a.8)\nPoprawna odpowiedź\n1. - T, 2. - N, 3. - T\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń dotyczących interpretacji informacji\nprzedstawionych na schemacie.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny różnicy w czasie wystąpienia\npierwotnej i wtórnej odpowiedzi immunologicznej\n(III.2a, PP.I.4a.8)\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzyczyną różnicy w czasie upływającym od podania surowicy do produkcji przeciwciał\nw obu typach odpowiedzi immunologicznej jest:\n• konieczność rozpoznania antygenów w odpowiedzi pierwotnej, a w odpowiedzi wtórnej\nantygen jest już znany.\n• dłuższy czas potrzebny na rozpoznanie antygenu (i uruchomienie aparatu syntezy\nprzeciwciał) w odpowiedzi pierwotnej i krótki czas w odpowiedzi wtórnej, ponieważ\nwystępują już komórki pamięci immunologicznej.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie różnicy w czasie upływającym od podania antygenu do rozpoczęcia\nprodukcji przeciwciał w obu typach odpowiedzi immunologicznej z uwzględnieniem:\n- konieczności rozpoznania antygenu w pierwotnej odpowiedzi i braku takiej\nkonieczności we wtórnej odpowiedzi\nlub\n- obecności\nkomórek\npamięci\nimmunologicznej\nwe\nwtórnej\nodpowiedzi\nimmunologicznej, których nie ma w odpowiedzi pierwotnej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzajów odporności uzyskanej w wyniku\nprzedstawionej na wykresie odpowiedzi immunologicznej\n(PP.I.4a.8)\nPoprawna odpowiedź\nswoista nieswoista wrodzona nabyta czynna bierna\nSchemat punktowania\n1 p. - za\npodkreślenie\nwyłącznie\ntrzech\nrodzajów\nodporności\ncharakteryzujących\nprzedstawioną odpowiedź immunologiczną.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nPrzeprowadzono test, który miał określić wpływ danego antybiotyku na pewien szczep\nbakterii. Uproszczony opis testu i jego wyników przedstawiono poniżej.\nZ jednej komórki bakteryjnej wyhodowano kolonię bakterii oznaczoną na rysunku cyfrą 1.\nZ pojedynczych komórek bakterii pobranych z kolonii 1. wyhodowano trzy kolonie\noznaczone cyfrą 2. Z pojedynczych bakterii pochodzących z kolonii 2. uzyskano dziewięć\nkolonii oznaczonych na rysunku cyfrą 3. Następnie bakterie każdej z tych kolonii poddano\ndziałaniu tego samego antybiotyku i w takim samym stężeniu. Bakterie wszystkich kolonii\nzginęły - z wyjątkiem kolonii 3H.\n1.\n2.\n3.\nA\nB\nC\nD\nE\nF\nG\nH\nI\nOkreśl prawdopodobną przyczynę uzyskania przedstawionych wyników. W odpowiedzi\nuwzględnij podłoże genetyczne tego zjawiska.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.\n18a)\n18b)\n18c)\n19.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników opisanego doświadczenia -\nokreślenie przyczyny uzyskanych wyników (III.2a, I.4b.21)\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrawdopodobna przyczyna uzyskanych wyników to:\n• mutacja w materiale genetycznym komórki/komórek bakterii kolonii 3H, dzięki której\nkomórka/- i bakteryjna/-e kolonii 3H uzyskały oporność na dany antybiotyk,\n• bakteria, która założyła kolonię 3H pobrała plazmid z genem oporności na antybiotyk\nod innego szczepu/gatunku bakterii.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie przyczyny uzyskanych wyników doświadczenia odnoszące się do nabycia\noporności w wyniku mutacji lub pobrania genu oporności od innej opornej bakterii\nz innej populacji.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nStadium larwalne występuje w rozwoju osobniczym zwierząt, które składają jaja o ilości\nżółtka niewystarczającej do pełnego rozwoju od zarodka do imago, czyli postaci dojrzałej\npłciowo. Jednym z czynników ograniczających wzrost roślinożernych owadów jest\ndostępność azotu zawartego w pokarmie roślinnym. Stwierdzono, że zawartość azotu\nw liściach babki lancetowatej spada, gdy zwiększa się zawartość CO2 w powietrzu.\nNa wykresie przedstawiono wzrost larw motyla Junonia coenia żerujących na babce\nlancetowatej, rosnącej w warunkach normalnego i podwyższonego stężenia CO2 w powietrzu.\nNa podstawie: C.J. Krebs, Ekologia, Warszawa 1997.\na) Wyjaśnij, uwzględniając podane informacje, dlaczego przy różnym stężeniu CO2\nw powietrzu masy ciała larwy Junonia coenia się różnią.\nb) Przedstaw rolę stadium larwalnego w cyklu rozwojowym owada.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie informacji przedstawionych na wykresie\nwyjaśnienie przyczyny zróżnicowanego wzrostu masy ciała\nlarwy Junonia coenia (III.2a, I.3b.2)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Masa ciała/przyrosty masy ciała larw Junonia coenia są mniejsze przy zwiększonym\nstężeniu CO2 (w porównaniu z normalnym), ponieważ zwiększona zawartość CO2\nw powietrzu wpływa na spadek zawartości azotu w liściach, którymi żywi się larwa. Azot\njest czynnikiem ograniczającym produkcję białka wykorzystywanego do budowy ciała\nlarwy.\n• Zwiększona zawartość CO2 w powietrzu wpływa na spadek zawartości azotu w liściach,\nktórymi żywi się Junonia coenia, a więc jest to pokarm z mniejszą zawartością białka,\nco jest przyczyną ograniczonego przyrostu masy ciała larw.\nSchemat punktowania\n1 p. - za\nwyjaśnienie\nprzyczyny\nzróżnicowanego\nwzrostu\nmasy\nciała\nlarw\nuwzględniające związek pomiędzy zawartością CO2 w powietrzu (i azotu w liściach),\na ilością białek/związków budulcowych wykorzystywanych do budowy ciała larw.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie roli larwy w cyklu rozwojowym owadów\n(I.1c.9)\nPrzykładowa odpowiedź\nLarwy, pobierając pokarm, rosną i gromadzą substancje pokarmowe/zapasowe potrzebne\ndo przeobrażenia/do uformowania się stadium ostatecznego/do dokończenia przeobrażenia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za przedstawienie roli stadium larwalnego w gromadzeniu zapasów pokarmowych\nniezbędnych do zakończenia rozwoju owada/uformowania się stadium imago (owada,\nktóry już nie rośnie).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (3 pkt)\nParzydełkowce są wodnymi dwuwarstwowymi zwierzętami tkankowymi. Dorosłe postaci\n(polip i meduza) mają zróżnicowane rozmiary - od rozmiarów kilkumilimetrowych\ndo kilkumetrowych. Zwierzęta te nie mają układu krwionośnego, wydalniczego\nani oddechowego. Poniżej przedstawiono schemat budowy mikroskopowej fragmentu ściany\nciała stułbi - przedstawiciela parzydełkowców.\nNa podstawie: T. Umiński, H. Wiśniewski, Biologia, Warszawa 1999.\na) Określ, którą cyfrą - 1 czy 2 - oznaczono na schemacie epidermę (ektodermę).\nOdpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj nazwy dwóch etapów trawienia pokarmu i określ ich lokalizację w organizmie\nparzydełkowców.\nNazwa etapu I: Lokalizacja:\nNazwa etapu II: Lokalizacja:\nc) Wyjaśnij, dlaczego parzydełkowce, nawet te o dużych rozmiarach ciała, nie mają\nnarządów służących do wymiany gazowej.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20a)\n20b)\n21a)\n21b)\n21c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n1\n2\nkomórka interstycjalna\nkomórka nabłonkowo-mięśniowa\nkomórka parzydełkowa\nkomórka zmysłowa\nkomórka nerwowa\nkomórka gruczołowa\nwić\nwodniczka pokarmowa\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZidentyfikowanie na schemacie wskazanej warstwy budowy\nciała parzydełkowców (I.1a.1)\nPrzykładowe odpowiedzi\nCyfra 2, ponieważ:\n• w tej warstwie znajdują się komórki parzydełkowe służące do ataku/obrony/do\nobezwładniania ofiar.\n• w tej warstwie są komórki zmysłowe, które odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego/\nz otoczenia.\n• tylko w warstwie oznaczonej cyfrą 1 znajdują się komórki gruczołowe/komórki\nzawierające wodniczki pokarmowe odpowiedzialne za trawienie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie cyfry 2 i podanie właściwego uzasadnienia odwołującego się do cech\nektodermy albo cech endodermy w warstwie oznaczonej cyfrą 1.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozróżnienie etapów trawienia pokarmu u parzydełkowców\ni określenie ich lokalizacji w organizmie (I.1c.9, 4a.4)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Nazwa etapu I: trawienie zewnątrzkomórkowe/zewnętrzne/pozakomórkowe\nlokalizacja: jama gastralna/chłonąco-trawiąca\n• Nazwa etapu II: trawienie wewnątrzkomórkowe/wewnętrzne\nlokalizacja: komórki gastrodermy/wodniczki pokarmowe (komórek gastrodermy)/ komórki\nendodermy/komórki nabłonkowo-mięśniowe endodermy\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych nazw etapu trawienia I i II oraz lokalizacji każdego z nich\nw organizmie parzydełkowców.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie przyczyny braku narządów oddechowych\nu parzydełkowców (III.2a, I.2a.2)\nPrzykładowe odpowiedzi\nNie posiadają narządów służących do wymiany gazowej, ponieważ:\n• prawie każda komórka ich ciała ma kontakt z wodą, w której jest rozpuszczony tlen.\n• tlen może swobodnie dyfundować z wody bezpośrednio do komórek jednowarstwowej\nektodermy i endodermy/do komórek dwuwarstwowego ciała.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające bezpośrednią dyfuzję gazów z wody do komórek ciała.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nPoniżej wymieniono procesy (A-D) dotyczące kwasów nukleinowych i zachodzące\nu organizmów eukariotycznych.\nWybierz właściwe nazwy procesów spośród A-D i przyporządkuj je do nazw produktów\n1. i 2., które powstają w wyniku przebiegu tych procesów. Zapisz ich oznaczenia\nliterowe.\nA. replikacja B. translacja C. transkrypcja D. odwrotna transkrypcja\n1. DNA\n2. RNA","answer":"A, D, C","answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli DNA i RNA w poszczególnych etapach\nbiosyntezy białek u organizmów eukariotycznych\n(PP.I.4c.15, PR.4b.20)\nPoprawna odpowiedź\n1. DNA - A, D\n2. RNA - C\nSchemat punktowania\n1 p. - za przyporządkowanie wszystkich właściwych nazw procesów do produktu 1. (DNA)\ni do produktu 2. (RNA).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono strukturę fragmentu genu β-globiny.\nNa podstawie: M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.\na) Określ wielkość produktu transkrypcji przedstawionego fragmentu genu β-globiny,\nwyrażając ją liczbą zasad azotowych.\nb) Podaj cechę przedstawionego genu, która umożliwia rozpoznanie, że jest to gen\nwystępujący w DNA jądrowym komórek eukariotycznych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie ogólnej zasady transkrypcji genu na przykładzie\nfragmentu genu β-globiny (I.4b.19)\nPoprawna odpowiedź\n1660 zasad (pierwotny transkrypt)/990 zasad (po wycięciu intronów)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie wielkości produktu transkrypcji określonej liczbą zasad.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) 0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie cechy identyfikującej przedstawiony na schemacie\nfragment genu β-globiny (I.4b.19)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• obecność intronów\n• odcinki kodujące genu poprzedzielane są odcinkami genu niekodującymi/intronami\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie cechy identyfikującej przedstawiony fragment genu jako fragment genu\nwystępującego w DNA jądrowym komórki eukariotycznej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"24","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (1 pkt)\nNa chromosomie 22 położony jest gen akrozyny - białka, które umożliwia plemnikowi\nprzeniknięcie do komórki jajowej i jej zapłodnienie. Mutacja w tym genie powoduje męską\nniepłodność. Na tym samym chromosomie zlokalizowany jest także gen TP53, którego\nmutacja jest przyczyną genetycznie uwarunkowanego zespołu predyspozycji do nowotworów.\nOceń, czy informacje dotyczące mechanizmu dziedziczenia genu akrozyny są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nGen akrozyny jest sprzężony z płcią.\nP\nF\n2.\nW komórkach somatycznych kobiet obecne są dwa allele genu\nakrozyny.\nP\nF\n3.\nNosicielem mutacji w genie akrozyny może być wyłącznie\nmężczyzna.\nP\nF\n240\n120\n500\n550\n250\npar zasad\nekson\nekson\nekson\nintron\nintron\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie mechanizmu dziedziczenia genu akrozyny\n(I.4b.17)\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - P, 3. - F\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę trzech informacji dotyczących mechanizmu dziedziczenia genu\nakrozyny.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nU pewnego gatunku owada, dominujący allel genu (B) zlokalizowany na chromosomie płci X\nkoduje białko niezbędne w procesie kariokinezy. Allel recesywny tego genu (b) w stanie\nhomozygotycznym wywołuje efekt letalny. Samice tych owadów mają parę chromosomów\npłci XX, a samce - XY.\nOkreśl prawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa heterozygotycznej samicy\ni zdrowego samca. Uzasadnij odpowiedź - zapisz krzyżówkę genetyczną.\n♀\n♂\nPrawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa: %.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania z zakresu dziedziczenia cech\nsprzężonych z płcią - zapisanie krzyżówki genetycznej\ni obliczenie prawdopodobieństwa (III.2b, I.4b.17,18)\nPoprawna odpowiedź\nKrzyżówka:\n♀\n♂\nXB\nXb\nXB\nXB XB\nXB Xb\nY\nXB Y\nXb Y\nPrawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa: 75%\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne określenie prawdopodobieństwa i jego uzasadnienie poprawnie zapisaną\nkrzyżówką genetyczną.\n1 p. - za poprawne zapisanie tylko krzyżówki genetycznej bez określenia lub z błędnie\nokreślonym prawdopodobieństwem\nlub\nza poprawny zapis genotypów osobników potomnych i na tej podstawie poprawne\nokreślenie prawdopodobieństwa.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono kariotyp prawidłowej gamety pewnego owada, a poniżej -\nkariotypy dwóch zmutowanych gamet: 1. i 2.\ngameta prawidłowa\ngameta 1.\ngameta 2.\nNa podstawie: S. Frejlak, M. Niemierko, Poradnik metodyczny do nauczania biologii, Warszawa 1983.\na) Opisz różnicę między gametami zmutowanymi (1. i 2.) a gametą prawidłową.\nGameta 1.:\nGameta 2.:\nb) Podaj przyczynę mutacji, która doprowadziła do powstania gamet 1. i 2.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22.\n23a)\n23b)\n24.\n25.\n26a)\n26b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu określenie zmiany w kariotypie\nzmutowanych gamet owada (II.2c, PP.I.4a.17)\nPoprawna odpowiedź\n• Gameta 1: dodatkowy jeden chromosom (disomia)/podwojony chromosom\nGameta 2: podwojenie\n(haploidalnego)\nzespołu\nchromosomów\n(diploidalność)/\npodwojenie każdego chromosomu\nSchemat punktowania\n1 p. - za opisanie różnic między gametami zmutowanymi a gametą prawidłową\nuwzględniające zmiany liczby chromosomów w kariotypie obydwu komórek.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie przyczyny mutacji chromosomowych gamet\nprzedstawionych na schemacie (I.4b.21)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• uszkodzenie wrzeciona kariokinetycznego\n• nondysjunkcja/nieprawidłowe\nrozchodzenie\nsię\nchromosomów\npodczas\nanafazy\nmejozy/podziału komórkowego\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie jednej prawdopodobnej przyczyny mutacji (aberracji).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nSkrzyżowano dwie karłowate rośliny pewnego gatunku: jedna z nich miała kwiaty czerwone,\na druga - kwiaty białe. W pokoleniu potomnym wszystkie rośliny miały kwiaty różowe.\nWśród nich 75% stanowiły rośliny karłowate, a 25% - rośliny wysokie.\nUwaga: poniższe informacje wykorzystaj do rozwiązania polecenia 27b).\nMiędzy allelami genu mogą występować podane niżej formy dominacji (I-III):\nI.\nDominacja całkowita - u heterozygot cechy warunkowane przez allel dominujący\nujawniają się w pełni.\nII. Dominacja niecałkowita - u heterozygot cechy warunkowane przez allel dominujący\nujawniają się tylko częściowo.\nIII. Kodominacja (współdominowanie) - u heterozygot ujawniają się cechy warunkowane\nprzez obydwa allele.\na) Uzupełnij poniższą legendę - wpisz obok literowych oznaczeń alleli warunkowane\nprzez nie warianty cech. Następnie, na podstawie tej legendy, zapisz genotypy form\nrodzicielskich.\nZastosuj litery:\nA i a - na określenie alleli warunkujących wysokość roślin\nB i b - na określenie alleli barwy kwiatów.\nLegenda:\nA - allel warunkujący B - allel warunkujący\na - allel warunkujący b - allel warunkujący\nGenotypy rodziców:\nb) Określ, które z wymienionych powyżej form dominacji (I-III) występują między\n1. allelami warunkującymi wysokość roślin przedstawionego gatunku: ,\n2. allelami warunkującymi barwę kwiatów tych roślin:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników krzyżówki genetycznej - uzupełnienie\nlegendy do krzyżówki genetycznej i zapisanie genotypów\nrodziców (III.2c, I.4b.18)\nPoprawna odpowiedź\n• Legenda:\nA - allel warunkujący: wzrost karłowaty\nB - allel warunkujący: barwę czerwoną/białą\na - allel warunkujący: wzrost wysoki\nb - allel warunkujący: barwę białą/czerwoną\n• Genotypy rodziców: AaBB, Aabb\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie legendy i na jej podstawie zapisanie genotypów form\nrodzicielskich.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników krzyżówki genetycznej - określenie\nformy dominacji opisanych alleli (III.2b, I.4b.17,18)\nPoprawna odpowiedź\n1. - I, 2. - II\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie formy dominacji pomiędzy allelami wskazanymi w punkcie\n1. i 2.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nAnalizowano sposób dziedziczenia trzech cech u pewnej rośliny. Każda cecha warunkowana\njest jednym genem. Wykonano odpowiednie dwugenowe krzyżówki, a ich wyniki\nzamieszczono w tabeli.\nGenotypy rodziców\nAaBb x aabb\nAaDd x aadd\nGenotypy potomstwa\ni liczba osobników\npotomnych\nAaBb - 102\nAabb - 103\naaBb - 98\naabb - 97\nAaDd - 179\nAadd - 18\naaDd - 22\naadd - 181\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nNa podstawie analizy wyników z tabeli podaj, która para genów jest sprzężona.\nOdpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie wyników krzyżówek dwugenowych -\nrozpoznanie i uzasadnienie pary genów sprzężonych\n(III.2b, I.4b.17)\nPrzykładowa odpowiedź\nPara genów sprzężonych: AD/ad, ponieważ w pokoleniu potomnym najwięcej jest osobników\no genotypach AaDd i aadd/takich, jak rodzicielskie (czyli najwięcej jest gamet\nAD i ad), a mało jest rekombinantów Aadd i aaDd (powstałych w wyniku crossing-over\ngamet Ad i aD).\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie właściwej pary genów sprzężonych i poprawne uzasadnienie odnoszące\nsię do rozkładu ilościowego genotypów osobników potomnych.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nPęcherz pławny to cienkościenny, błoniasty narząd występujący u wielu ryb, pełniący funkcję\nnarządu hydrostatycznego. W rozwoju zarodkowym pęcherz pławny ryb, jak i płuca płazów,\nrozwijają się z uchyłka gardzieli.\na) Zaznacz poprawne dokończenie zdania.\nPęcherz pławny ryb i płuca płazów są przykładem\nA. dryfu genetycznego. B. konwergencji. C. dywergencji. D. koewolucji.\nb) Wybierz i zaznacz w tabeli odpowiedź A albo B, która jest poprawnym dokończeniem\nponiższego zdania, oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1-4.\nPęcherz pławny ryb i płuca płazów to narządy\nA. analogiczne,\nponieważ\n1.\nmają cienkościenną błoniastą strukturę.\n2.\npełnią odmienne funkcje w organizmie.\nB. homologiczne,\n3.\nwystępują u różnych gromad kręgowców.\n4.\nrozwijają się z tych samych struktur zarodkowych.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie zjawiska ewolucji - rozpoznanie przykładu\ndywergencji (I.4b.27)\nPoprawna odpowiedź:\nC\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie zjawiska ewolucji - scharakteryzowanie narządów\nhomologicznych (I.4b.27)\nPoprawna odpowiedź\nB, 4.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybór poprawnego dokończenia zdania wraz z jego uzasadnieniem.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nPrawdopodobnie pierwotne ssaki mogły odbierać promieniowanie ultrafioletowe za pomocą\nspecjalnych receptorów, jednak większość zwierząt utraciła tę zdolność. Zespół naukowców\nUniversity College w Londynie, badający arktyczne renifery, dowiódł, że zwierzęta te widzą\nniedostrzegalne dla ludzkiego oka promieniowanie ultrafioletowe (UV). Dzięki temu mają\nmożliwość dostrzeżenia struktur, które pochłaniają ultrafiolet, np. porostów, moczu wilków.\nNa podstawie: A.M. Hodge, Oczy Rudolfa, „Świat Nauki”, nr 10, 2011.\na) Podaj nazwę rodzaju doboru, który doprowadził do utrwalenia się zdolności widzenia\nultrafioletu przez renifery.\nb) Określ znaczenie przystosowawcze utrwalenia się zdolności widzenia ultrafioletu\nprzez renifery.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n27a)\n27b)\n28.\n29a)\n29b)\n30a)\n30b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nInformacja do zadań 31.-32.\nNa małej bezludnej wyspie Hirta, na której brak dużych drapieżników, ekolodzy od wielu lat\nprowadzili badania populacji zdziczałych owiec rasy Soay. Zajmowali się m.in.\nmonitorowaniem liczebności całej populacji oraz określaniem, ile spośród wszystkich\nmłodych owiec wydaje na świat potomstwo. Wyniki badań przedstawiono w tabeli.\nLiczebność populacji\nowiec Soay\nOdsetek młodych owiec\nwydających na świat\npotomstwo\n200\n80\n250\n71\n300\n62\n350\n50\n400\n40\n450\n30\n500\n20\n550\n13\nNa podstawie: Biologia, red. N.A. Campbell, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nNa podstawie informacji przedstawionych w tekście\nrozpoznanie rodzaju doboru u reniferów arktycznych (II.1a,\nI.4a.25)\nPoprawna odpowiedź\ndobór naturalny/selekcja naturalna\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy rodzaju doboru, który doprowadził do utrwalenia się\nzdolności widzenia ultrafioletu przez renifery (dopuszcza się podanie nazwy: dobór\nkierunkowy).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie znaczenia adaptacyjnego skutków działania doboru\nu reniferów arktycznych (I.4b.26)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Cecha ta pozwala reniferom odnaleźć pożywienie/unikać terenu, na którym bytują\ndrapieżniki (wilki).\n• Renifery, które mają zdolność do widzenia ultrafioletu są lepiej przystosowane\ndo dostrzegania porostów, które stanowią ich pożywienie i dzięki temu mają większą\nszansę na przeżycie.\n• Renifery, które mają zdolność do widzenia ultrafioletu widzą mocz wilków i mają większą\nszansę, aby uniknąć zagrożenia z ich strony, co z kolei zwiększa ich szanse na przeżycie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie znaczenia adaptacyjnego zdolności widzenia ultrafioletu przez renifery\nuwzględniającego zdobywanie pokarmu lub unikanie drapieżnika.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nNa podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy przedstawiający odsetek młodych\nowiec wydających na świat potomstwo w zależności od liczebności populacji owiec\nna wyspie Hirta.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie danych z tabeli skonstruowanie wykresu\nliniowego ilustrującego odsetek owiec wydających na świat\npotomstwo w zależności od liczebności populacji owiec\nna wyspie Hirta (II.3a, I.4a.13)\nPrzykładowa odpowiedź\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wykonanie wykresu, tj.:\n• prawidłowy opis obydwu osi: X - liczebność populacji owiec (Soay), Y - odsetek\nmłodych owiec wydających na świat potomstwo/produkujących potomstwo, lub liczba\nmłodych owiec wydających na świat potomstwo/produkujących potomstwo (%)\n• prawidłowe wyskalowanie obu osi i naniesienie danych na wykres liniowy.\n1 p. - za tylko prawidłowy opis obydwu osi X i Y przy nieprawidłowym ich wyskalowaniu\ni naniesieniu danych\nlub\nza tylko prawidłowe wyskalowanie obydwu osi i naniesienie danych przy\nnieprawidłowo opisanych osiach.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi,\nlub za wykres z odwróconą zależnością.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (1 pkt)\nSformułuj zależność wynikającą z przedstawionych danych oraz wyjaśnij jej przyczynę.\nW odpowiedzi uwzględnij jeden czynnik wewnątrzpopulacyjny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie zależności wynikającej z danych w tabeli\ni wyjaśnienie jej przyczyny (III.2a, I.4a.13)\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Wraz ze wzrostem liczebności populacji owiec spada odsetek młodych owiec wydających\nna świat potomstwo, czego przyczyną może być przegęszczenie i rosnąca konkurencja\nwewnątrzpopulacyjna (o pokarm)/niedobór pożywienia.\n• Im większa jest liczebność populacji owiec na wyspie, tym mniejszy jest odsetek młodych\nowiec wydających na świat potomstwo z powodu mniejszej ilości pokarmu\nprzypadającego na osobnika.\nSchemat punktowania\n1 p. - za sformułowanie zależności oraz wyjaśnienie uwzględniające konsekwencje\nnadmiernego\nzagęszczenia\npopulacji\nw\npostaci\nwzrostu\nkonkurencji\nwewnątrzgatunkowej (nazwanej lub opisanej).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (3 pkt)\nNa dużych głębokościach oceanicznych, które uważano za całkowicie pozbawione życia\nz powodu ekstremalnych warunków, w tym braku światła, odkryto kominy hydrotermalne\nwystępujące wokół źródeł gorącej wody, bogatej w siarczki. Okazało się, że w tych miejscach\npowstają bogate ekosystemy. Teren wokół nowo powstającego komina zasiedlają bakterie\nchemosyntetyzujące, które uzyskują niezbędną im energię przez utlenianie H2S. Następnie\npojawiają się odżywiające się bakteriami małże, ślimaki i kraby. Niektóre z nich żyją\nw symbiozie z bakteriami chemosyntetyzującymi, podobnie jak osiadłe wieloszczety -\nrurkoczułkowce. Te ostatnie tworzą gęste „zarośla” długich rurek. Kraby i ryby ogryzają\nwystające z rurek gałązki skrzelowe, które odrastają dzięki regeneracji. Wyższe piętro\ndrapieżników tworzą ośmiornice, ukwiały i wiele gatunków ryb. Szczątki organizmów są\nzjadane przez kraby i niektóre mięczaki.\nNa podstawie: D. Walicka, A. Gójska, Kominy hydrotermalne - środowisko występowania organizmów żywych,\n„Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych”, nr 41, 2009.\na) Przedstaw rolę opisanych bakterii w biocenozie występującej w pobliżu kominów\nhydrotermalnych.\nb) Określ, jaki rodzaj sukcesji ekologicznej (pierwotna czy wtórna) został opisany\nw tekście. Odpowiedź uzasadnij.\nc) Podaj jeden poziom troficzny, na którym występują opisane kraby. Odpowiedź\nuzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n31.\n32.\n33a)\n33b)\n33c)\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli bakterii chemosyntetyzujących\nw funkcjonowaniu ekosystemu wokół komina\nhydrotermalnego (I.4a.12,13)\nPrzykładowa odpowiedź\nSą producentami/produkują pierwotną biomasę/stanowią pokarm dla heterotrofów/\nsą podstawą łańcuchów pokarmowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za przedstawienie roli opisanych w tekście bakterii w biocenozie jako producentów.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozpoznanie i uzasadnienie rodzaju sukcesji ekologicznej\nopisanej w tekście (III.2a, I.1b.12)\nPrzykładowa odpowiedź\nSukcesja pierwotna, ponieważ zachodzi ona na obszarze, który nie był wcześniej zajęty przez\ninne organizmy/żadną biocenozę.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie rodzaju sukcesji i poprawne jej uzasadnienie.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie poziomu troficznego organizmu opisanego\nw tekście (I.4a.12,13)\nPrzykładowe odpowiedzi\nKraby te należą do:\n• II poziomu troficznego/konsumentów I rzędu, ponieważ odżywiają się bakteriami\nchemosyntetyzującymi/producentami.\n• III poziomu troficznego (i dalszych)/konsumentów II rzędu, ponieważ odżywiają się\nwieloszczetami/szczątkami innych zwierząt.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poziomu troficznego opisanych w tekście krabów i poprawne uzasadnienie\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższego wymagania, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nW restytucji ekologicznej (procesie odtwarzania zniszczonych siedlisk i ekosystemów)\nwykorzystuje się dwie strategie: bioremediację i wspomaganie biologiczne. Bioremediacja\npolega na użyciu różnych organizmów do usuwania zanieczyszczeń środowiska, natomiast\nwe wspomaganiu biologicznym organizmy wykorzystuje się w celu wprowadzenia\nniezbędnych substancji do zdegradowanych środowisk. Jednym z przykładów restytucji jest\nstosowanie roślin bobowatych (motylkowatych) jako nawozu zielonego na glebach\nzubożonych przez przemysł wydobywczy.\nNa podstawie: Biologia, red. N.A. Campbell, Poznań 2012.\na) Wyjaśnij,\nuwzględniając\ncharakterystyczną\nwłaściwość\nstosowanych\nroślin,\nczy opisany przykład użycia roślin bobowatych należy zaliczyć do bioremediacji,\nczy - do wspomagania biologicznego.\nb) Oceń, czy działania przedstawione w tabeli są przykładami restytucji ekologicznej.\nZaznacz T (tak), jeśli działanie jest przykładem restytucji ekologicznej, albo N (nie) -\njeśli nim nie jest.\n1.\nWykorzystanie zdolności drobnoustrojów do degradacji\nzanieczyszczeń ropopochodnych.\nT\nN\n2.\nStosowanie organizmów wskaźnikowych do określenia stopnia\nskażenia środowiska.\nT\nN\n3.\nUprawa roślin mających zdolność do kumulacji w swoich tkankach\nmetali ciężkich.\nT\nN\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n34a)\n34b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między właściwościami roślin\nbobowatych a stosowaniem tych roślin w restytucji ekologicznej\ndo wspomagania biologicznego (III.2a, PP.I.3a.6)\nPrzykładowa odpowiedź\nTen przykład użycia roślin bobowatych należy zaliczyć do wspomagania biologicznego, gdyż\nw tej strategii wskutek symbiozy roślin bobowatych (motylkowatych) z bakteriami\nbrodawkowymi gleba zostaje wzbogacona w azot.\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaliczenie stosowania roślin bobowatych w restytucji ekologicznej do wspomagania\nbiologicznego wraz z wyjaśnieniem uwzględniającym ich rolę we wzbogacaniu gleby\nw związki azotu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz ochrony środowiska -\nrozpoznanie przykładów restytucji ekologicznej\n(III.1b, PP.I.3a.6)\nPoprawna odpowiedź\n1. - T, 2. - N, 3. - T\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę trzech przedstawionych w tabeli działań w kontekście restytucji\nekologicznej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}