{"paper":{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":23,"source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nW końcowym etapie oddychania tlenowego przenośniki elektronów wytworzone podczas glikolizy\ni cyklu Krebsa są utleniane, a ostatecznym akceptorem elektronów i protonów jest tlen. Energia\nuwalniana w tym etapie jest zużywana do produkcji ATP. Przenośniki elektronów ulegają redukcji\ngłównie w procesach utleniania cukrów i tłuszczów.\na) Podaj nazwę grupy związków organicznych, do której należą przenośniki elektronów.\nb) Wyjaśnij, dlaczego utlenianie w komórce jednego grama tłuszczów jest wydajniejsze\nenergetycznie niż utlenianie jednego grama cukrów.\nc) Wymień nazwy przedziałów mitochondrialnych, pomiędzy którymi w ostatnim etapie\noddychania tlenowego dochodzi do przemieszczania się protonów i syntezy ATP.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n5) ustala przynależność danego związku\norganicznego o znaczeniu biologicznym\ndo określonej grupy związków.\n2. Węglowodany. Zdający:\n2) przedstawia znaczenie wybranych\nwęglowodanów […] dla organizmów.\n3. Lipidy. Zdający:\n1) przedstawia budowę i znaczenie tłuszczów\nw organizmach.\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający:\n3) […] glikolizy, dekarboksylacji oksydacyjnej\npirogronianu, cyklu Krebsa i łańcucha\noddechowego; podaje miejsce zachodzenia tych\nprocesów w komórce;\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\n1.a) (0-1)\nRozwiązanie\nNukleotydy. / Dinukleotydy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie przynależności chemicznej przenośników elektronów w komórkach;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n1.b) (0-1)\nRozwiązanie\nTłuszcze zawierają więcej atomów wodoru w cząsteczkach / są mniej utlenione / są bardziej\nzredukowane niż cukry, a im więcej jonów H+ zostanie przyłączonych przez przenośniki elektronów,\ntym więcej energii zostanie zmagazynowane w ATP.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź uwzględniającą większą zawartość wodoru w cząsteczkach tłuszczów niż\nw cząsteczkach cukrów oraz powiązanie redukcji przenośników elektronów z uzyskiwaniem\nenergii przez komórkę;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n1.c) (0-1)\nRozwiązanie\nMatrix / Matriks / macierz (mitochondrialna) oraz przestrzeń międzybłonowa / perimitochondrialna.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie obu przedziałów mitochondrialnych;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n3 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\nRysunki przedstawiają dwa rodzaje endocytozy: pinocytozę i endocytozę kierowaną receptorami.\na) Określ, który rodzaj endocytozy zachodzi podczas niewybiórczego pobierania przez komórkę\nróżnych cząsteczek obecnych w płynie pozakomórkowym. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Określ, jaki jest skutek pinocytozy dla powierzchni błony komórkowej.\nPinocytoza\nEndocytoza receptorowa\ncytozol\nreceptor\npęcherzyk\npłyn\nzewnątrzkomórkowy\n3 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Zdający odczytuje, […] porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na związek\nmiędzy budową a funkcją pełnioną przez błony;\n5) wyjaśnia rolę wakuoli […] w przemianie\nmaterii komórki.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający:\n2) przedstawia różnorodność sposobów\nodżywiania się protistów […].\n2.a) (0-1)\nRozwiązanie\nPinocytoza, ponieważ nie wiąże się ona z rozpoznawaniem określonych cząsteczek przez receptory\nbłonowe.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie rodzaju endocytozy oraz każde poprawne uzasadnienie uwzględniające\nbrak receptorów błonowych;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n2.b) (0-1)\nUbytek powierzchni błony komórkowej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie skutku pinocytozy;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"3","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-4)\nLizosomy odpowiadają za trawienie wewnątrzkomórkowe. Zawierają one enzymy hydrolityczne\nrozkładające m.in. białka, kwasy nukleinowe, lipidy i polisacharydy. Enzymy te są najbardziej\naktywne w kwaśnym środowisku lizosomu, gdzie pH ≈ 5. W błonie lizosomalnej znajdują się białka\ntransportujące produkty trawienia z powrotem do cytozolu oraz enzym H+-ATP-aza, zwany również\npompą protonową. Specyficzną cechą błony lizosomalnej jest silna glikozylacja jej wewnętrznej\npowierzchni, polegająca na przyłączeniu grup cukrowcowych do białek błonowych kontaktujących\nsię ze środowiskiem wewnętrznym lizosomu.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2009, s. 527.\na) Wyjaśnij, jaką rolę w prawidłowym funkcjonowaniu lizosomu odgrywa pompa protonowa.\nb) Wykaż związek pomiędzy glikozylacją białek wewnętrznej powierzchni błony lizosomalnej\na aktywnością lizosomalnych enzymów proteolitycznych.\nc) Podaj nazwę innych niż lizosomy struktur komórkowych zaangażowanych w proces degradacji białek.\nd) Wyjaśnij, w jaki sposób cytoplazma komórki jest chroniona przed działaniem enzymów\nhydrolitycznych w przypadku uszkodzenia lizosomu.\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n1.a\n1.b\n1.c\n2.a\n2.b\n3.a\n3.b\n3.c\n3.d\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nbłona lizosomu\nKWAŚNE HYDROLAZY\nnukleazy\nproteazy\nglikozydazy\nlipazy\nfosfatazy\nsulfatazy\nfosfolipazy\nCYTOZOL\nATP\nADP\nPi\npH ≈ 7,2\npH ≈ 5,0\nnośnik\nmetabolitów\npompa\nprotonowa\nH+\n4 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Zdający odczytuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł.\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający:\n5) wyjaśnia rolę wakuoli, rybosomów, siateczki\nśródplazmatycznej (gładkiej i szorstkiej),\naparatu Golgiego, lizosomów i peroksysomów\nw przemianie materii komórki.\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n3) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nenzymów; określa czynniki warunkujące ich\naktywność ([…], pH, […], obecność inhibitorów\nlub aktywatorów).\n3.a) (0-1)\nRozwiązanie\nPompa protonowa transportuje jony H+, które odpowiadają za kwaśny odczyn wnętrza lizosomu.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie funkcji pompy protonowej z uwzględnieniem jej udziału w utrzymywaniu\nniskiego pH wnętrza lizosomu;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n4 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\n3.b) (0-1)\nRozwiązanie\nWarstwa cukrów na / Glikozylacja wewnętrznej powierzchni błony lizosomalnej zabezpiecza białka\nbłonowe przed strawieniem przez enzymy proteolityczne.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wykazanie związku pomiędzy glikozylacją białek błonowych a ich odpornością na trawienie\nprzez enzymy proteolityczne;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n3.c) (0-1)\nRozwiązanie\nProteasomy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n3.d) (0-1)\nRozwiązanie\nCytozol ma odczyn pH zbliżony do obojętnego, dlatego enzymy hydrolityczne lizosomu nie będą\nw nim aktywne. Enzymy te są aktywne tylko w środowisku kwasowym.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nInformacja\nBakterie prototroficzne charakteryzują się zdolnością wytwarzania niezbędnych do ich wzrostu\nzwiązków organicznych (np. aminokwasów) ze składników pożywki minimalnej, która zawiera\noprócz składników mineralnych tylko jedno organiczne źródło węgla. Bakterie auksotroficzne są\npozbawione zdolności wytwarzania określonych, niezbędnych do ich wzrostu związków organicznych,\nprzykładowo auksotrofy lizynowe nie potrafią syntetyzować aminokwasu lizyny.\nOd pacjenta z infekcją górnych dróg oddechowych pobrano wymaz z gardła w celu wykonania\nposiewu bakterii odpowiedzialnych za chorobę. Spodziewano się wykrycia bakterii: X - auksotrofów\nlizynowych i względnych aerobów, Y - prototrofów wrażliwych na penicylinę i względnych aerobów,\nZ - prototroficznych bezwzględnych tlenowców.\na) Zaproponuj skład pożywki i warunki hodowli, pozwalające na wzrost:\n- tylko bakterii X:\n- tylko bakterii Y:\nb) Podaj przykład mechanizmu, dzięki któremu bakteria prototroficzna może się stać\nauksotrofem lizynowym.\nc) Określ, w jaki naturalny sposób bakterie mające plazmid oporności na penicylinę mogą go\nprzekazać bakteriom Y.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Zdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych źródeł.\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n1) przedstawia różnorodność bakterii pod\nwzględem […] sposobu odżywiania się;\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Regulacja działania genów. Zdający:\n1) przedstawia teorię operonu.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n(mutacje […]).\n4.a) (0-2)\nRozwiązanie\n- tylko bakterii X: pożywka minimalna z dodatkiem lizyny i penicyliny, hodowla beztlenowa.\n- tylko bakterii Y: pożywka minimalna, hodowla beztlenowa.\n5 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne podanie składu pożywki i warunków hodowli pozwalających na wzrost tylko\nbakterii X oraz tylko bakterii Y;\n1 pkt - za poprawne podanie składu pożywki i warunków hodowli pozwalających na wzrost tylko\nbakterii X lub tylko bakterii Y;\n0 pkt - za odpowiedź uwzględniającą tylko częściowo skład odpowiednich pożywek lub warunków\nhodowli bakterii, odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n4.b) (0-1)\nRozwiązanie\nBakteria prototroficzna może stać się auksotrofem lizynowym np.:\n- wskutek wystąpienia u niej mutacji w jednym z genów kodujących któryś z enzymów szlaku\nbiosyntezy lizyny;\n- wskutek wystąpienia u niej mutacji uniemożliwiającej poprawne działanie operonu lizynowego.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie odpowiedniej mutacji jako przyczyny auksotrofii u bakterii uprzednio\nprototroficznej;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n4.c) (0-1)\nRozwiązanie\n(Naturalnym sposobem przekazania cechy oporności na penicylinę może być) Koniugacja bakterii\nwrażliwej na antybiotyk / bakterii Y z bakterią mającą plazmid oporności na ten antybiotyk.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź uwzględniającą koniugację wymienionych bakterii;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nWykres przestawia zmiany zawartości DNA w cyklu życiowym komórki diploidalnej.\nOkreśl liczbę chromosomów oraz ilość DNA w komórce eugleny zielonej bezpośrednio przed\npodziałem i bezpośrednio po nim.\nPrzed podziałem komórki:\nPo podziale komórki:\nilość DNA\nliczba chromosomów\n4c\n2c/2n\n1c/1n\nilość DNA [c]/liczba chromosomów [n]\nG1\nG2\nS\nM\nG1\n5 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n4.a\n4.b\n4.c\n5\n6.a\n6.b\n7\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nV. Zdający objaśnia […] informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy […].\nRozwiązanie\nPrzed podziałem komórki: 2n 4c\nPo podziale komórki: 2n 2c\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie liczby chromosomów i ilości DNA przed podziałem komórki i po nim;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n6 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-2)\nW celu określenia względnej długości trwania czterech faz mitozy wykonano preparat z wierzchołka\nkorzenia cebuli. Preparat wybarwiono barwnikiem nadającym czerwony kolor kwasom nukleinowym\ni pod mikroskopem policzono komórki znajdujące się w danej fazie podziału mitotycznego. Na 124\ndzielące się komórki 58 znajdowało się w profazie, 13 - w metafazie, 22 - w anafazie i 31 - w telofazie.\na) Określ, czy przedstawiony opis dotyczy obserwacji, czy - doświadczenia. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Oceń poprawność poniższych stwierdzeń dotyczących przeprowadzonego badania.\nWpisz znak X w odpowiednie miejsca tabeli.\nPRAWDA\nFAŁSZ\n1.\nDo badania podziałów komórkowych u roślin stosuje się\npreparaty wykonywane z tkanki merystematycznej.\n2.\nNajkrótszą fazą podziału mitotycznego komórki jest profaza.\n3.\nOpisana metoda nie pozwala na ustalenie bezwzględnej długości\ntrwania faz mitozy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Zdający […] planuje, przeprowadza\ni dokumentuje obserwacje i doświadczenia\nbiologiczne; […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji i doświadczeń.\nV. Zdający […] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA, uzasadnia\nkonieczność podwojenia ilości DNA przed\npodziałem komórki.\n6.a) (0-1)\nRozwiązanie\nOpis ten dotyczy obserwacji. Nie dotyczy doświadczenia, gdyż nie ingerowano w proces podziału\nkomórkowego.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za określenie rodzaju metody badania biologicznego oraz poprawne uzasadnienie;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n6.b) (0-1)\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - F, 3 - P\nSchemat punktowania\n1 pkt - za trzy poprawne oceny;\n0 pkt - za dwie, jedną lub zero poprawnych ocen.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nAuksyny są hormonami roślinnymi, które odpowiadają m.in. za zjawisko dominacji wierzchołkowej.\nAuksyny syntetyzowane w pąku szczytowym pędu są transportowane w dół rośliny, gdzie stymulują\nwzrost wydłużeniowy komórek pędu głównego, a hamują rozrastanie się pędów bocznych. Na stężenie\nauksyn w tkankach rośliny wpływa światło, które prawdopodobnie powoduje rozkład lub inaktywację\ncząsteczek hormonu.\nNa podstawie analizy tekstu wyjaśnij, dlaczego wiele drzew, np. jodły i świerki, ma kształt stożka.\n6 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […] przedstawia\ni wyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem.\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający:\n2) przedstawia rolę hormonów roślinnych\nw funkcjonowaniu rośliny […].\nRozwiązanie\nStężenie auksyn w górnej części pędu jest największe, dlatego właśnie tam odbywa się najsilniejsze\nhamowanie rozwoju pędów bocznych. W niższych częściach pędu stężenie auksyn jest znacznie\nmniejsze, ponieważ auksyny częściowo ulegają inaktywacji lub rozkładowi pod wpływem światła,\na częściowo rozpraszają się w tkankach, które mają coraz większą objętość. W związku z tym hamowanie\nrozwoju pędów bocznych w dolnej części pędu jest najsłabsze. Efektem jest stożkowaty pokrój drzewa.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu auksyn na przyjmowanie stożkowatego kształtu drzew;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n7 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nSchemat przedstawia cykl rozwojowy zarodźca wywołującego malarię. Jednym z etapów tego\ncyklu jest schizogonia - specyficzny typ podziału komórki, polegający na wielokrotnym podziale\njądra komórkowego pasożyta bez podziału cytoplazmy. Cytokineza następuje później. Schizogonia\nzachodzi w erytrocytach człowieka. W jej efekcie powstaje jednocześnie wiele komórek potomnych,\nco w konsekwencji prowadzi do rozpadu czerwonych krwinek i ataku malarii.\nŹródło: A. Czubaj (red.), Biologia, Warszawa 1999, s. 112.\na) Wyjaśnij, jakie znaczenie ma schizogonia dla rozprzestrzeniania się zarodźca malarii.\nb) Określ, który żywiciel zarodźca malarii jest żywicielem pośrednim, a który - żywicielem\nostatecznym. Odpowiedź uzasadnij.\nc) Podaj nazwę stadium życiowego zarodźca, które wykazuje przystosowanie do życia zarówno\nw organizmie samicy komara, jak i w organizmie człowieka.\nKOMAR\nCZŁOWIEK\nrosnąca oocysta z dzielącymi się jądrami\nookineta\nprzekształcająca się\nw oocystę\nookineta przenikająca\nprzez ściany jelita\nkomara\nruchliwa zygota - ookineta\nmakrogameta\nsporozoity\nopuszczające oocystę\nsporozoity w gruczole\nślinowym komara\ntworzenie się\nmikrogamet\nsporozoity przenikające\ndo komórek wątroby\nrosnący schizont\nschizogonia\nerytrocytarna\nschizont rozpadający się na merozoity\nmerozoity\ngametocyty\n7 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n8.a\n8.b\n8.c\n9.a\n9.b\n9.c\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […] przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia.\nIII. Zdający rozumie i stosuje terminologię\nbiologiczną […].\nIV. Zdający […] odczytuje, selekcjonuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane z różnych\nźródeł.\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający:\n4) wymienia najważniejsze protisty wywołujące\nchoroby człowieka (malaria […]), przedstawia\ndrogi zarażenia […].\n8.a) (0-1)\nRozwiązanie\nSchizogonia powoduje zwielokrotnienie liczby merozoitów / komórek zarodźca / stadiów larwalnych\nzarodźca, przez co więcej komarów pobiera krew zakażoną pasożytem.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia schizogonii;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n8.b) (0-2)\nRozwiązanie\nŻywicielem pośrednim jest człowiek, ponieważ w jego organizmie zarodziec rozmnaża się bezpłciowo.\nŻywicielem ostatecznym jest komar, ponieważ w jego organizmie zarodziec rozmnaża się płciowo.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne określenie obu żywicieli i poprawne uzasadnienie;\n1 pkt - za poprawne określenie obu żywicieli i błędne uzasadnienie;\n0 pkt - za błędne określenie żywicieli wraz z błędnym uzasadnieniem lub brak odpowiedzi.\n8.c) (0-1)\nRozwiązanie\nSprozoit.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie nazwy stadium życiowego zarodźca malarii;\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.\n8 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nSporofit skrzypu polnego składa się z podziemnego kłącza, które wytwarza korzenie przybyszowe\ni bulwki pędowe. Z kłącza wyrastają dwa rodzaje pędów nadziemnych: bezzieleniowy pęd wiosenny\nzakończony kłosem zarodnionośnym oraz silnie rozgałęziony pęd letni o funkcji asymilacyjnej.\nPęd wiosenny jest krótkotrwały - obumiera wkrótce po uwolnieniu zarodników z zarodni.\nZredukowane gametofity skrzypu polnego są dwupienne.\nNa rysunkach przedstawiono elementy budowy skrzypu polnego.\nNa podstawie: A. Czubaj (red.), Biologia, Warszawa 1999, s. 133.\na) Wyjaśnij, w jaki sposób odżywia się pęd wiosenny skrzypu polnego.\nb) Określ, jaką rolę odgrywają sprężyce w rozsiewaniu zarodników skrzypów, biorąc\npod uwagę dwupienność gametofitów.\nc) Podaj nazwę organu rośliny okrytonasiennej homologicznego do kłosa zarodnionośnego\nskrzypów.\nZarodniki ze sprężycami\nPęd letni\nPęd wiosenny\nkłos\nzarodnionośny\nbulwka\npędowa\n8 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […] interpretuje różnorodność\norganizmów na Ziemi jako efekt ewolucji\nbiologicznej.\nIV. Zdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne […]\nskrzypów […] opisuje zróżnicowanie budowy\nich ciała, wskazując poszczególne organy\ni określając ich funkcje;\n3) porównuje przemianę pokoleń […] grup\nroślin wymienionych w pkt 2, wskazując\nna stopniową redukcję pokolenia gametofitu\nw trakcie ewolucji na lądzie.\n9.a) (0-1)\nRozwiązanie\nPęd wiosenny korzysta z substancji odżywczych zmagazynowanych w bulwkach pędowych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie sposobu odżywiania pędu wiosennego;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n9.b) (0-1)\nRozwiązanie\nZarodniki sczepiają się sprężycami, dzięki czemu są przenoszone w grupach. Zwiększa to\nprawdopodobieństwo wykiełkowania obok siebie gametofitu męskiego i żeńskiego / różnych płciowo\ngameto­fitów.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia sprężyc w rozsiewaniu się zarodników, z uwzględnieniem\ndwupienności gametofitów;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n9.c) (0-1)\nRozwiązanie\nKwiat.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nW celu przeprowadzenia pewnego doświadczenia przygotowano w 24 szalkach podłoża stałe z dodatkiem\nzestawu soli mineralnych i z różną zawartością sacharozy (której stężenie wyrażono w mol/l pożywki).\nDo połowy szalek dodano kroplę wyciągu (W) z korzeni pewnego drzewa żyjącego w mikoryzie\nz grzybem. Szalki, do których dodano wyciąg, oznaczono jako + W, natomiast te, do których nie\ndodano wyciągu, jako - W. Na powierzchni każdej szalki rozprowadzono kroplę zawiesiny zarodników\nkonidialnych grzyba, a następnie szalki umieszczono w trzech termostatach, w temperaturze +4°C,\n+12°C i +20°C. Schemat doświadczenia przedstawiono w tabeli (1-24 - numery szalek).\nTemp.\nSacharoza 0 mol/l\nSacharoza 0,1 mol/l\nSacharoza 0,2 mol/l\nSacharoza 0,3 mol/l\n- W\n+ W\n- W\n+ W\n- W\n+ W\n- W\n+ W\n+4°C\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n+12°C\n9\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n+20°C\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\na) Sformułuj problem badawczy do tego doświadczenia.\nb) Określ, czy użycie w doświadczeniu zarodników konidialnych zapewniło niezbędną\njednorodność materiału badawczego. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIII. Zdający […] formułuje problemy badawcze\n[…].\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n1) podaje podstawowe cechy grzybów\nodróżniające je od innych organizmów;\n2) wymienia cechy grzybów, które są\nprzystosowaniem do heterotroficznego trybu\nżycia w środowisku lądowym;\n4) przedstawia związki symbiotyczne, w które\nwchodzą grzyby (w tym mikoryzę).\n9 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\n10.a) (0-1)\nRozwiązanie\nZależność rozwoju grzybni od temperatury, stężenia sacharozy oraz obecności wyciągu. / Czy na\nrozwój grzybni ma wpływ temperatura, stężenie sacharozy i obecność wyciągu?\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie problemu badawczego doświadczenia, uwzględniające wpływ\ntemperatury, stężenie sacharozy i obecność wyciągu (W) na rozwój grzybni (z zarodników);\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n10.b) (0-1)\nRozwiązanie\nTak, ponieważ zarodniki konidialne są jednorodne genetycznie, ponieważ powstają na drodze mitozy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną oraz poprawne uzasadnienie;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"11","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-3)\nU ssaków zachodzi przede wszystkim rozmnażanie płciowe. Rozmnażanie bezpłciowe jest stosunkowo\nrzadkie, a jego przykładem może być poliembrionia występująca u pancerników. U niektórych\nssaków, m.in. u człowieka, w prawidłowym cyklu jajnikowym powstaje jeden oocyt, który następnie\njest zapładniany jednym plemnikiem. Zdarzają się jednak przypadki, kiedy w tym samym cyklu\njajnikowym powstają dwa oocyty i oba zostają zapłodnione pojedynczymi plemnikami.\nDzięki istnieniu mechanizmów zabezpieczających u ssaków nie występuje polispermia, czyli wnikanie\ndo oocytu więcej niż jednego plemnika. Niekiedy dochodzi jednak do polispermii patologicznej, która\nprowadzi do obumierania zarodków.\na) Określ, na czym polega rozmnażanie bezpłciowe występujące niekiedy u człowieka, określane\nmianem naturalnego klonowania.\nb) Określ ploidalność zarodka powstającego wskutek zapłodnienia oocytu dwoma plemnikami.\n9 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nc) Zaznacz prawidłowy opis działania enzymów proteolitycznych.\nA. Główną funkcją enzymów proteolitycznych jest rozrywanie wiązań wodorowych występujących\npomiędzy kolejnymi skrętami α-helisy białka.\nB. Główną funkcją enzymów proteolitycznych jest rozrywanie wiązań peptydowych występujących\npomiędzy grupą karboksylową jednego aminokwasu a grupą aminową drugiego aminokwasu.\nC. Główną funkcją enzymów proteolitycznych jest niszczenie trzeciorzędowej struktury białka,\nw wyniku rozrywania mostków disiarczkowych łączących aminokwasy siarkowe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności.\nIII. Zdający rozumie i stosuje terminologię\nbiologiczną […].\nV. Zdający […] objaśnia […] informacje\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n16) wymienia typy rozmnażania bezpłciowego\ni podaje grupy zwierząt, u których może ono\nzachodzić.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n14. Rozwój człowieka. Zdający:\n3) opisuje przebieg kolejnych faz rozwoju\nzarodka […].\n11.a) (0-1)\nRozwiązanie\nRozmnażanie bezpłciowe u człowieka polega / Polega ono na podziale jednego zarodka, w wyniku\nczego powstają bliźnięta jednojajowe.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wskazanie przypadku bliźniąt jednojajowych;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n11.b) (0-1)\nRozwiązanie\n3n / Zarodek jest triploidalny. / Triploidalność.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe określenie ploidalności zarodka;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n10 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\n11.c) (0-1)\nRozwiązanie\nD\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"12","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-3)\nBiałka ulegają w przewodzie pokarmowym hydrolizie enzymatycznej, w której wyniku powstają wolne\naminokwasy. Do enzymów proteolitycznych działających w przewodzie pokarmowym człowieka należą\nendopeptydazy, rozrywające wiązania pomiędzy aminokwasami występującymi wewnątrz łańcucha\npolipeptydowego, oraz egzopeptydazy, rozrywające wiązania pomiędzy skrajnymi aminokwasami\na resztą łańcucha. Do endopeptydaz jelita cienkiego należą: trypsyna (1) i chymotrypsyna (2), do\negzopeptydaz: karboksypeptydazy (3), odcinające aminokwasy z końca -COOH, i aminopeptydazy (4),\nodcinające aminokwasy z końca -NH2.\na) Uzupełnij schemat przedstawiający enzymatyczną hydrolizę fragmentu białka, wpisując\nw wykropkowane miejsca cyfry (1-4) odpowiadające właściwym enzymom.\nb) Oceń poprawność poniższych stwierdzeń dotyczących enzymów proteolitycznych działających\nw przewodzie pokarmowym człowieka. Wpisz znak X w odpowiednie miejsca tabeli.\nPRAWDA\nFAŁSZ\n1.\nTrypsyna i chymotrypsyna są wytwarzane przez trzustkę\nw postaci nieaktywnych proenzymów.\n2.\nW aktywacji trypsynogenu uczestniczy kwas solny, wytwarzany\nprzez komórki błony śluzowej żołądka.\n3.\nTrawienie białek w dwunastnicy wymaga zasadowego odczynu\ntreści pokarmowej.\nNH2\nHOOC\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n10.a\n10.b\n11.a\n11.b\n11.c\n12.a\n12.b\n12.c\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nc) Zaznacz zdanie, które zawiera prawdziwe informacje dotyczące efektu zapłodnienia dwóch\noocytów dwoma plemnikami.\nA. W wyniku zapłodnienia powstają dwa prawie identyczne osobniki potomne tej samej płci.\nB. W wyniku zapłodnienia powstają dwa prawie identyczne osobniki potomne różnej płci.\nC. W wyniku zapłodnienia powstają dwa różne osobniki potomne różnej płci.\nD. W wyniku zapłodnienia powstają dwa różne osobniki potomne różnej lub tej samej płci.\n10 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności.\nV. Zdający […] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n3) […] określa czynniki warunkujące ich\n[enzymów] aktywność ([…]pH […] obecność\ninhibitorów lub aktywatorów).\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia białek […].\n12.a) (0-1)\nRozwiązanie\nNH2\nHOOC\nlub\nNH2\nHOOC\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie całego schematu;\n0 pkt - za częściowe lub błędne uzupełnienie schematu albo brak odpowiedzi.\n12.b) (0-1)\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - F, 3 - P\nSchemat punktowania\n1 pkt - za trzy poprawne oceny;\n0 pkt - za dwie, jedną lub zero poprawnych ocen.\n12.c) (0-1)\nRozwiązanie\nB\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n3\n3\n1\n2\n2\n1\n4\n4\n11 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-3)\nSchematy przedstawiają mechanizmy działania hormonów steroidowych oraz hormonów białkowych.\nA.\nB.\nSchemat A na podstawie: T. Krzymowski, J. Przała (red.), Fizjologia zwierząt, Warszawa 2005, s. 171.\nSchemat B na podstawie: Z. Traczyk, A. Trzebski (red.), Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, Warszawa 2004, s. 339.\na) Ustal, który ze schematów (A czy B) przedstawia mechanizm działania hormonu białkowego.\nUzasadnij swój wybór.\nSchemat:\nUzasadnienie:\nb) Wyjaśnij na podstawie schematu mechanizm działania hormonu steroidowego.\nhormon\nreceptor\nDNA\nbłona komórkowa\njądro\ncytozol\ntranslacja\nmRNA\nbiałko\nzmetabolizowany hormon\nreceptor\nna DNA\ntranskrypcja\nATP\ncAMP\ncAMP\nkinaza białkowa (nieczynna)\nkinaza białkowa (czynna)\nfosforylacja enzymów\naktywacja swoistych\nenzymów\ninaktywacja swoistych\nenzymów\n+ PPi\nhormon\nbiałko G\ncyklaza adenylanowa\nbłona\nkomórkowa\nreceptor\n11 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n1) klasyfikuje hormony według budowy\nchemicznej oraz przedstawia wpływ hormonów\npeptydowych i sterydowych na komórki\ndocelowe.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące\nod DNA do białka (transkrypcja, translacja), […].\n13.a) (0-2)\nRozwiązanie\nSchemat: B\nUzasadnienie: Ponieważ hormony białkowe działają przez receptor zlokalizowany w błonie\nkomórkowej. / Ponieważ hormony białkowe nie są w stanie przenikać przez błonę komórkową.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne ustalenie, który schemat przedstawia mechanizm działania hormonu białkowego\noraz poprawne uzasadnienie;\n1 pkt - za poprawne ustalenie, który schemat przedstawia mechanizm działania hormonu białkowego\ni błędne uzasadnienie;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n13.b) (0-1)\nRozwiązanie\nHormon steroidowy łączy się z receptorem w cytozolu / z receptorem cytoplazmatycznym. Kompleks\nhormon-receptor wnika do jądra komórkowego, gdzie łączy się z receptorem na DNA. Takie\npołączenie powoduje transkrypcję określonego genu / określonych genów oraz translację / syntezę\nodpowiedniego białka. / Takie połączenie powoduje ekspresję określonego genu / określonych genów\ni syntezę odpowiedniego białka.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, z uwzględnieniem obu receptorów oraz wpływu hormonu\nsteroidowego na ekspresję genów;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n12 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"14","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-3)\nWątroba człowieka jest ukrwiona dwoma łączącymi się ze sobą systemami naczyń włosowatych - jeden\notrzymuje krew z tętnicy wątrobowej, a drugi - z żyły wrotnej odchodzącej od jelit. Krążenie wrotne\nnie jest jednak wyłącznie cechą wątroby. Żyłą wrotną, prowadzącą krew z podwzgórza, ukrwiona jest\ntakże przednia (gruczołowa) część przysadki.\na) Wyjaśnij, dlaczego wątroba jest zaopatrywana w krew zarówno przez tętnicę wątrobową, jak\ni przez żyłę wrotną.\nb) Wyjaśnij, dlaczego niektóre narządy są ukrwione za pomocą krążenia wrotnego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności […].\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka\n(tkanki, narządy, układy narządów). Zdający:\n3) przedstawia powiązania strukturalne\ni funkcjonalne między narządami w obrębie\nposzczególnych układów oraz między\nukładami.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n2) wykazuje współdziałanie układu\nkrwionośnego z innymi układami\n([…] pokarmowym […] dokrewnym);\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\n[…] ustrojowym (z uwzględnieniem […]\nwystępowania różnych rodzajów sieci naczyń\nwłosowatych).\n14.a) (0-2)\nRozwiązanie\nWątrobę cechuje wysoki poziom metabolizmu, dlatego potrzebuje ona dużej ilości tlenu, który dociera\ndo niej tętnicą wątrobową. Z jelita żyłą wrotną docierają do wątroby m.in. składniki pokarmowe\noraz toksyny wchłonięte w jelicie cienkim. Wątroba jest czasowym magazynem nadmiaru związków\nwchłoniętych w jelicie oraz przeprowadza detoksykację związków toksycznych.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne wykazanie, dlaczego wątroba musi być zaopatrywana w krew zarówno utlenowaną,\ndostarczaną tętnicą wątrobową, jak i krew ze składnikami odżywczymi i toksynami, dostarczaną\nżyłą wrotną;\n1 pkt - za poprawne wykazanie, dlaczego wątroba musi być zaopatrywana tętnicą wątrobową w krew\nutlenowaną lub żyłą wrotną w krew ze składnikami odżywczymi i toksynami;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n14.b) (0-1)\nRozwiązanie\nUkrwienie wrotne pozwala na bezpośrednie doprowadzenie z krwią produktów działania jednego\nnarządu do drugiego narządu, w którym ten produkt jest wykorzystywany.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n13 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nPodczas spoczynku włókna mięśni poprzecznie prążkowanych gromadzą substancje, które są\nnastępnie wykorzystywane do skurczu mięśnia. Do substancji tych należą: jony wapnia, fosfokreatyna,\nglikogen oraz mioglobina.\na) Określ rolę jonów wapnia w inicjacji skurczu włókna mięśniowego.\nb) Wyjaśnij, dlaczego tlen zawarty w hemoglobinie przenika z krwi do mięśni, gdzie łączy się\nz mioglobiną.\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n13.a\n13.b\n14.a\n14.b\n15.a\n15.b\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n12 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności […].\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka\n(tkanki, narządy, układy narządów). Zdający:\n3) przedstawia powiązania strukturalne\ni funkcjonalne między narządami w obrębie\nposzczególnych układów oraz między układami.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n6) […] wyjaśnia mechanizm skurczu sarkomeru;\n7) analizuje procesy pozyskiwania energii\nw mięśniach ([…] oddychanie beztlenowe, rola\nmioglobiny, […]).\n15.a) (0-1)\nRozwiązanie\nJony wapnia (uwalniane z siateczki śródplazmatycznej / (ER) / siateczki sarkoplazmatycznej do sarko­\nplazmy pod wpływem impulsu nerwowego) łączą się z troponiną, co odsłania na aktynie miejsca\nwiążące głowy miozyny. (Czasowe połączenie obu białek umożliwia ich ruch względem siebie, co\nw konsekwencji pociąga za sobą skrócenie sarkomerów oraz skurcz włókna mięśniowego).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za określenie roli jonów wapnia w inicjacji skurczu włókna mięśniowego;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n15.b) (0-1)\nRozwiązanie\nPonieważ mioglobina wykazuje wyższe powinowactwo do tlenu niż hemoglobina.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie, dlaczego tlen zawarty w hemoglobinie łączy się w mięśniach z mioglobiną;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-3)\nSchemat przedstawia widełki replikacyjne.\na) Wpisz w miejscach oznaczonych na schemacie literami (A-F) odpowiednie oznaczenia\n(3' lub 5') określające polarność nici DNA.\nb) Podaj nazwę enzymu odpowiadającego za łączenie fragmentów nici oznaczonej na schemacie\nliterą E w jedną ciągłą nić.\nc) Wykaż związek pomiędzy replikacją DNA a zdolnością komórki do podziału.\nC\nD\nE\nF\nA\nB","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n2) przedstawia strukturę podwójnej helisy […];\n3) wykazuje rolę podwójnej helisy w replikacji\nDNA oraz określa polimerazę DNA jako\nenzym odpowiedzialny za replikację; uzasadnia\nznaczenie sposobu syntezy DNA (replikacji\nsemikonserwatywnej) dla dziedziczenia informacji.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA, uzasadnia\nkonieczność podwojenia ilości DNA przed\npodziałem komórki.\n14 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\n16.a) (0-1)\nRozwiązanie\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie całego schematu;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n16.b) (0-1)\nRozwiązanie\nLigaza.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie nazwy enzymu;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n16.c) (0-1)\nRozwiązanie\nW wyniku replikacji DNA powstają dwie identyczne cząsteczki DNA, które mogą zostać rozdzielone\nw trakcie podziału komórkowego do komórek potomnych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku pomiędzy replikacją DNA a zdolnością podziałową komórki;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nW cyklu życiowym mchu płonnika naprzemiennie występują pokolenie diploidalnego sporofitu\ni pokolenie haploidalnego gametofitu. Podczas tworzenia się komórki jajowej w gametoficie jednego\nz osobników płonnika doszło do mutacji w genie kodującym pewien enzym cyklu Calvina. Komórka\njajowa otrzymała recesywny allel letalny genu. W wyniku zapłodnienia tej komórki powstała w pełni\nżywotna heterozygota.\nOkreśl, w którym cyklu przemiany pokoleń z populacji płonnika zostanie usunięty recesywny\nallel letalny opisanego genu. Odpowiedź uzasadnij.\n13 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nV. Zdający objaśnia […] informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n3) porównuje przemianę pokoleń (i faz\njądrowych) grup roślin wymienionych w pkt 2\n[mszaków …] […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe\n[…] oraz określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia poszczególnych genotypów\ni fenotypów w pokoleniach potomnych.\nRozwiązanie\nAllel ten zostanie usunięty z populacji w pierwszym cyklu przemiany pokoleń, gdyż wywoła efekt\nletalny w pokoleniu haploidalnego gametofitu.\nC 3'\n5' A\n3' B\nE 3'\nF 5'\nD 5'\n15 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nSchemat punktowania\n1 pkt - za określenie cyklu, w którym nastąpi eliminacja z populacji recesywnego allelu letalnego, oraz\npoprawne uzasadnienie;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"18","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-3)\nSchemat przedstawia dziedziczenie tej samej choroby w dwóch różnych rodzinach: A i B.\nRodzina A\nRodzina B\nzdrowa kobieta\nchora kobieta\nzdrowy mężczyzna\nchory mężczyzna\na) Ustal na podstawie schematu sposób dziedziczenia tej choroby.\nb) Podaj genotypy członków rodziny A oznaczonych w rodowodzie numerami 1, 2 i 3 oraz\nczłonków rodziny B oznaczonych w rodowodzie numerami 2, 4 i 7.\nA1:\nB2:\nA2:\nB4:\nA3:\nB7:\nc) Określ prawdopodobieństwo urodzenia się dziecka płci męskiej parze: kobieta z rodziny A\noznaczona w rodowodzie numerem 7 i mężczyzna z rodziny B oznaczony w rodowodzie\nnumerem 7.\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n16.a\n16.b\n16.c\n17\n18.a\n18.b\n18.c\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n1\n6\n3\nI\nI\nII\nII\nIII\nIII\n2\n7\n7\n4\n3\n1\n5\n5\n4\n2\n6\n14 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności […].\nV. Zdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) […] stosuje podstawowe pojęcia genetyki\nklasycznej (allel, allel dominujący, allel\nrecesywny […] homozygota, heterozygota,\ngenotyp, fenotyp);\n2) […] stosuje prawa Mendla;\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe\n[…] (z dominacją zupełną […] posługując\nsię szachownicą Punnetta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych;\n5) […] analizuje drzewa rodowe, w tym\ndotyczące występowania chorób genetycznych\nczłowieka.\n18.a) (0-1)\nRozwiązanie\nChoroba jest dziedziczona autosomalnie recesywnie.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za określenie sposobu dziedziczenia choroby;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n18.b) (0-1)\nRozwiązanie\nA1: Aa\nB2: Aa\nA2: aa\nB4: aa\nA3: Aa\nB7: Aa\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie wszystkich poprawnych genotypów;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n18.c) (0-1)\nRozwiązanie\n50% lub 0,5\nSchemat punktowania\n1 pkt - za określenie prawdopodobieństwa urodzenia się dziecka płci męskiej podanej parze;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n16 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nKonkurencja jest oddziaływaniem, które może występować pomiędzy osobnikami należącymi do tego\nsamego gatunku lub osobnikami należącymi do różnych gatunków.\na) Wyjaśnij, dlaczego konkurencja wewnątrzgatunkowa jest silniejsza od konkurencji\nmiędzygatunkowej.\nb) Wyjaśnij, dlaczego występowanie u owadów rozwoju złożonego z przeobrażeniem zupełnym\njest przykładem redukcji konkurencji wewnątrzgatunkowej.\n15 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nŹródło: T.A. Brown, Genomy, Warszawa 2012, s. 617.\na) Na podstawie analizy drzewa filogenetycznego określ, czy neadertalczyk był przodkiem\nczłowieka współczesnego. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Wyjaśnij, dlaczego w filogenetyce molekularnej stosuje się zwykle DNA mitochondrialny,\na nie DNA jądrowy.\nc) Podaj nazwę techniki biologii molekularnej stosowanej do powielania m.in. DNA kopalnego.\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n19.a\n19.b\n20.a\n20.b\n20.c\n21.a\n21.b\n21.c\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Zdający objaśnia i komentuje informacje […]\nformułuje wnioski, […] dobierając racjonalne\nargumenty.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n10) porównuje przeobrażenie zupełne\ni niezupełne owadów.\nVII. Ekologia.\n2. Populacja. Zdający:\n4) przedstawia przyczyny konkurencji\nwewnątrzgatunkowej […].\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n1) przedstawia źródło konkurencji\nmiędzygatunkowej […].\n19.a) (0-1)\nRozwiązanie\nKonkurencja wewnątrzgatunkowa jest silniejsza od konkurencji międzygatunkowej, ponieważ\nwymagania / potrzeby / elementy niszy ekologicznej są takie same u osobników jednego gatunku /\npopulacji, natomiast u różnych gatunków / populacji mogą być bardzo zbliżone, ale zazwyczaj się\nróżnią.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n19.b) (0-1)\nRozwiązanie\nW przypadku rozwoju złożonego z przeobrażeniem zupełnym występującego u owadów larwy mają\ninną budowę i potrzeby / wymagania względem zasobów środowiska / korzystają z innych zasobów\nśrodowiska niż osobniki dorosłe (imago), co zmniejsza konkurencję (wewnątrzgatunkową) między\nnimi.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, uwzględniającą różnice między larwami a postacią imago w rodzaju\nwykorzystywanych zasobów;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n17 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"20","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-3)\nKarol Darwin opisał mechanizmy doboru naturalnego, doboru sztucznego i doboru płciowego, które\ndo dziś stanowią fundament myśli ewolucyjnej, ściśle związanej z ekologią.\na) Podaj dwie różnice pomiędzy doborem naturalnym a doborem sztucznym.\n1.\n2.\nb) Oceń poprawność poniższych stwierdzeń dotyczących doboru płciowego. Wpisz znak X\nw odpowiednie miejsca tabeli.\nPRAWDA\nFAŁSZ\n1.\nW mechanizmie doboru płciowego rolę selekcjonera odgrywa\nosobnik tego samego gatunku i tej samej płci.\n2.\nDobór płciowy przejawia się zazwyczaj w silnej konkurencji\nsamców o samice.\n3.\nDobór płciowy prowadzi do dymorfizmu płciowego, czyli\nwystępowania różnic w wyglądzie osobników męskich\ni żeńskich należących do jednego gatunku.\nc) Zaznacz stwierdzenie, które jest fałszywe.\nA. Konkurencja między dwoma spokrewnionymi gatunkami może prowadzić do ewolucyjnego\nwzrostu zróżnicowania ich potrzeb i rozdzielenia ich nisz ekologicznych.\nB. Pasożytnictwo odgrywa znaczną rolę w ewolucji wielu gatunków.\nC. Roślinożerność sprzyja zubożeniu składu gatunkowego roślin w naturalnych ekosystemach.\nD. Mutualizm sprzyja koewolucji współżyjących gatunków.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia, przedstawia\ni wyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem […].\nV. Zdający […] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji […].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nmiędzygatunkowej w postaci zawężenia się nisz\nekologicznych konkurentów lub wypierania\njednego gatunku z części jego areału przez drugi;\n3) przedstawia podobieństwa i różnice\nmiędzy drapieżnictwem, roślinożernością\ni pasożytnictwem;\n6) przedstawia skutki presji populacji\nzjadającego (drapieżnika, roślinożercy lub\npasożyta) na populację zjadanego, jakim jest\nzmniejszenie konkurencji wśród zjadanych;\nprzedstawia znaczenie tego zjawiska dla\nzachowania różnorodności gatunkowej;\n7) wykazuje rolę zależności mutualistycznych\n(fakultatywnych i obligatoryjnych jedno-\nlub obustronnie) w przyrodzie, posługując\nsię uprzednio poznanymi przykładami\n(porosty, mikoryza, współżycie korzeni roślin\nz bakteriami wiążącymi azot, przenoszenie\npyłku roślin przez zwierzęta odżywiające się\nnektarem itd.).\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i jego rodzaje (stabilizujący,\nkierunkowy, różnicujący), omawia skutki\ndoboru w postaci powstawania adaptacji\nu organizmów.\n20.a) (0-1)\nRozwiązanie\nDobór naturalny wynika z wymagań środowiska, natomiast dobór sztuczny jest sterowany przez\nczłowieka. / Dobór naturalny jest podstawowym mechanizmem ewolucji, natomiast dobór sztuczny\njest podstawowym mechanizmem stosowanym w hodowli zwierząt i uprawie roślin. / W doborze\nnaturalnym przeżywają osobniki najlepiej przystosowane do środowiska, natomiast w doborze\nsztucznym przeżywają osobniki wybrane przez człowieka do rozrodu.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie dwóch różnic pomiędzy doborem naturalnym a doborem sztucznym;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n20.b (0-1)\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - P\nSchemat punktowania\n1 pkt - za trzy poprawne oceny;\n0 pkt - za dwie, jedną lub zero poprawnych ocen.\n18 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\n20.c (0-1)\nRozwiązanie\nC\nSchemat punktowania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-3)\nW kościach wymarłych organizmów znajdują się niewielkie ilości DNA. Na podstawie porównania\nsekwencji DNA mitochondrialnego wyizolowanego z kości neandertalczyka z sekwencjami DNA\nmitochondrialnego człowieka współczesnego skonstruowano drzewo filogenetyczne przedstawione\nponiżej.\nczłowiek\nwspółczesny\nneandertalczyk\n16 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nV. Zdający objaśnia i komentuje informacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna. Zdający:\n3) przedstawia zasadę metody PCR (łańcuchowej\nreakcji polimerazy) i jej zastosowanie.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu\newolucji. Zdający:\n3) przedstawia znaczenie skamieniałości jako\nbezpośredniego źródła wiedzy o przebiegu\newolucji organizmów […];\n4) odczytuje z drzewa filogenetycznego relację\npokrewieństwa ewolucyjnego gatunków […].\n21.a) (0-1)\nRozwiązanie\nNie, ponieważ analiza mitochondrialnego DNA / mtDNA wykazała znaczne różnice w sekwencji\nnukleotydowej neandertalczyka i człowieka współczesnego, wskazujące na dwie oddzielne linie\nrozwojowe (pochodzące od wspólnego przodka).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie, czy neandertalczyk był przodkiem człowieka współczesnego oraz\npoprawne uzasadnienie;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n21.b) (0-1)\nRozwiązanie\nPonieważ jedynym źródłem jego zmienności są mutacje. / Ponieważ mitochondrialny DNA /\nmtDNA ma słabsze mechanizmy naprawcze (więc zmiany w jego sekwencji gromadzą się szybciej niż\nw sekwencji DNA jądrowego).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie stosowania mitochondrialnego DNA w filogenetyce molekularnej;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n21.c) (0-1)\nRozwiązanie\nPCR / Łańcuchowa reakcja polimerazy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie nazwy;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n19 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-2)\nW tabeli przedstawiono dane z 2013 r. dotyczące zanieczyszczenia atmosfery SO2. Pomiary automatyczne\nstężenia SO2 przeprowadzono w dwóch różnych lokalizacjach na terenie województwa śląskiego.\nStacja\nJednostka\nMiesiąc\nI\nII\nIII\nIV\nV\nVI\nVII VIII\nIX\nX\nXI\nXII\nKatowice\nμg/m3\n35\n25\n21\n17\n12\n10\n7\n7\n8\n9\n14\n16\nZłoty Potok,\nleśniczówka,\nKamienna Góra\nμg/m3\n18\n9\n8\n6\n4\n2\n3\n4\n3\n8\n8\n16\nNa podstawie: Śląski monitoring powietrza, http://stacje.katowice.pios.gov.pl/ [dostęp: 2.10.2014]\na) Na podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy, ilustrujący zmiany stężenia SO2 w obu\nlokalizacjach w poszczególnych miesiącach.\nb) Sformułuj jeden wniosek wynikający z analizy wykresu lub danych zawartych w tabeli.\n17 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII etap edukacyjny\nIII. Zdający wykorzystuje różnorodne źródła\n[…] informacji […] odczytuje […] i […]\nprzetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe […].\nX. Globalne i lokalne problemy środowiska.\n22.a) (0-1)\nRozwiązanie\nI\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\nII\nIII\nIV\nV\nVI\nmiesiąc\nVII\nVIII\nIX\nX\nXI\nXII\nstężenie SO2 [µg/m³]\nKatowice\nZłoty Potok (Kamienna Góra)\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne narysowanie wykresu wraz z wyskalowaniem i opisaniem obu osi;\n0 pkt - za niepoprawne narysowanie wykresu lub niepoprawne wyskalowanie osi, lub brak opisu obu\nosi, lub za brak wykresu.\n22.b) (0-1)\nRozwiązanie\nStężenie SO2 w Katowicach jest wyższe niż stężenie SO2 w Złotym Potoku (leśniczówka, Kamienna\nGóra) (z wyjątkiem miesiąca grudnia / 12 / XII). / Stężenie SO2 w Złotym Potoku (leśniczówka,\nKamienna Góra) jest niższe niż stężenie SO2 w Katowicach (z wyjątkiem miesiąca grudnia / 12 /\nXII). / Stężenie SO2 w miesiącach letnich jest niższe niż stężenie SO2 w miesiącach zimowych (w obu\nlokalizacjach). / Stężenie SO2 w miesiącach zimowych jest wyższe niż stężenie SO2 w miesiącach\nletnich (w obu lokalizacjach).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyciągnięcie wniosku na podstawie danych zawartych w tabeli lub na wykresie;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n20 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"23","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-3)\n„Największe światowe badania na temat wpływu genetycznych modyfikacji upraw na „dziką”, otaczającą\nuprawy faunę i florę przeprowadzono w Wielkiej Brytanii w latach 1999-2003. Badano między innymi\nkukurydzę, buraki cukrowe oraz jary i ozimy rzepak. Modyfikacja polegała na oporności na herbicyd,\nmierzono liczbę oraz rodzaj chwastów i ich nasion, populacje różnych gatunków owadów, pająków.\nSformułowano ogólny wniosek, że w otaczającym uprawy dzikim życiu zaszły zmiany jakościowe\ni ilościowe, ale nie są one wynikiem genetycznej modyfikacji, lecz zmiany zachowań farmerów, którym\nzaproponowano nowy sposób kontroli chwastów w ich uprawach. [ ] różnorodność chwastów\nw Wielkiej Brytanii znacząco zmniejszyła się już w latach 60., ze względu na agresywne stosowanie\nchemicznych herbicydów. [ ]\nJednym ze sposobów zmniejszenia potencjalnych zagrożeń [stwarzanych - red.] przez rośliny\ngenetycznie modyfikowane jest wprowadzenie pożądanych transgenów do DNA chloroplastów.\nZmniejsza to m.in. zagrożenie transgenicznym pyłkiem innych gatunków [ ], ponieważ w pyłku nie\nma chloroplastów.”\nŹródło: P. Węgleński (red.), Genetyka molekularna, Warszawa 2006, s. 502.\na) Wyjaśnij, dlaczego pyłek roślin nie zawiera chloroplastów.\nb) Określ, jaka cecha chloroplastów sprawia, że można je wykorzystywać do genetycznych\nmodyfikacji roślin.\nc) Zaznacz dwa działania, które prowadzą do zachowania różnorodności biologicznej.\nA. Introdukcja na określony teren gatunku pochodzącego z innego regionu geograficznego.\nB. Zachowywanie upraw tradycyjnych odmian roślin i hodowli tradycyjnych ras zwierząt.\nC. Niszczenie chwastów za pomocą herbicydów.\nD. Restytucja populacji ginących gatunków w miejscach ich tradycyjnych areałów.\nE. Zwalczanie szkodników lasów metodami chemicznymi.\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n22.a\n22.b\n23.a\n23.b\n23.c\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n18 z 18\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Zdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […].\nVI. Zdający […] opisuje postawę i zachowanie\nczłowieka odpowiedzialnie korzystającego\nz dóbr przyrody i środowiska […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający:\n4) opisuje budowę i funkcje […] chloroplastów\n[…].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu (zagrożenie gatunków rodzimych,\nintrodukcja gatunków obcych);\n5) uzasadnia konieczność zachowania starych\nodmian roślin uprawnych i ras zwierząt\nhodowlanych jako części różnorodności\nbiologicznej.\n23.a) (0-1)\nRozwiązanie\nZiarna pyłku nie zawierają chloroplastów, ponieważ nie pełnią funkcji asymilacyjnej / nie uczestniczą\nw fotosyntezie / nie zawierają miękiszu asymilacyjnego / uczestniczą w rozmnażaniu a nie w fotosyntezie.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie braku chloroplastów w ziarnach pyłku;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.\n23.b) (0-1)\nRozwiązanie\nObecność własnego DNA.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie cechy chloroplastów;\n0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n23.c) (0-1)\nRozwiązanie\nB, D\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne zaznaczenie dwóch działań mających na celu zachowanie różnorodności\nbio­logicznej;\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/biologia-2015-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"}]}