{"paper":{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":29,"source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},"questions":[{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1\nNa rysunk\nkrzywe wy\na) Określ,\nwstawia\nUwaga:\n1.\n2.\n3.\nb) Podaj,\npełni.\nc) Określ,\nOdpow\n. (0-3)\nach przedst\nysycenia tyc\nNa podsta\n, które z wy\nając znak X\nniektóre ce\nJest białki\nMa struktu\nMoże przy\nw której tk\n, która krz\nwiedź uzasad\ntawiono bud\nch dwóch bi\nawie: B. D. H\nymienionyc\nX w odpow\nechy mogą b\niem złożony\nurę czwarto\nyłączyć 4 cz\nkance w or\nzywa na w\ndnij.\nStro\ndowę cząste\niałek tlenem\names, N. M. H\nch w tabeli\nwiedniej kol\nbyć wspóln\nym.\norzędową.\nząsteczki tle\nrganizmie c\nwykresie (1\nona 2 z 19\neczki hemo\nm w zależno\nHooper, Bioch\ni cech dotyc\nlumnie.\nne dla obu cz\nH\nenu.\nczłowieka w\n. czy 2.) p\noglobiny i m\ności od ciśni\nhemia. Krótkie\nczą budow\nząsteczek.\nHemoglobin\nwystępuje\nprzedstawia\nmioglobiny,\nienia parcja\ne wykłady, Wa\ny przedstaw\nna\nMio\nmioglobina\na właściwo\na na wykre\nlnego tego g\narszawa 2007\nwionych bi\noglobina\na i jaką fun\ności mioglo\nesie -\ngazu.\n, s. 46.\niałek,\nnkcję\nobiny.\nZada\nAzot\na) S\nb\nb) P\nZada\nZdję\nwyst\na) Po\nb) W\nw\nanie 2. (0-2\nt jest jednym\nSpośród wy\nbyć bezpośr\nPodkreśl na\nbiałka\nanie 3. (0-2\ncie z mikro\ntępują w gon\nodaj nazwę\nWykaż zwią\nw komórkac\n2)\nm z pierwia\nymienionyc\nrednio przy\nNH4\nazwy grup z\nkwasy nu\n2)\noskopu elekt\nnadach męż\nŹró\nę hormonu\nązek pomi\nh Leydiga a\nstków niezb\nh drobin z\nyswajane p\nN\nzwiązków o\nukleinowe\ntronowego\nżczyzn.\nódło: http://im\npłciowego\niędzy dużą\na ich rolą w\nStrona 3\nbędnych do\nawierający\nrzez rośliny\nN2\norganiczny\ncukry\nprzedstawia\nmages.sciences\nwytwarzan\ną zawartoś\nw syntezie ho\nz 19\nwzrostu i r\nych azot wy\ny.\nNO3\nych, w skład\nproste\na fragment\nsource.com/pr\nnego przez\nścią gładki\normonu płc\nozwoju rośl\nybierz i pod\nN2O3\nd których w\ntłuszcze w\nkomórki Le\neview/9G015\nkomórki L\niej siateczk\nciowego.\nlin.\ndkreśl te, k\n3\nwchodzi azo\nwłaściwe (pr\neydiga. Kom\n2.html [dostęp\nLeydiga.\nki śródplaz\nktóre mogą\not.\nroste)\nmórki takie\np 01.03.2012]\nzmatycznej\ną\ne\n]\nj","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1 (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Zdający […] przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności; dostrzega\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Zdający odczytuje […] informacje\n[…].\nV. Zdający objaśnia i komentuje\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nI. Budowa chemiczna organizmów\n4. Białka. Zdający:\n3) wyróżnia […] białka proste i białka złożone;\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową białek;\n4) przedstawia biologiczną rolę białek.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n7) analizuje procesy pozyskiwania energii\nw mięśniach ([…] rola mioglobiny, oddychanie\ntlenowe) […];\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu\ni dwutlenku węgla.\n1.a) (0-1)\nRozwiązanie\nHemoglobina\nMioglobina\n1.\nJest białkiem złożonym.\nX\nX\n2.\nMa strukturę czwartorzędową.\nX\n3.\nMoże przyłączyć 4 cząsteczki tlenu.\nX\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie wszystkich (trzech) cech\n0 pkt - za nawet jedną cechę określoną nieprawidłowo lub brak odpowiedzi\n1.b) (0-1)\nRozwiązanie\nMioglobina występuje w tkance mięśniowej (poprzecznie prążkowanej) / tkance mięśniowej\nszkieletowej / tkance mięśniowej serca / w mięśniach [odp. uznawana], jej funkcją jest\nmagazynowanie / przechowywanie tlenu (koniecznego do uzyskiwania energii na drodze\noddychania tlenowego).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie właściwej tkanki, w której występuje mioglobina i poprawne określenie jej\nfunkcji\n0 pkt - za błędne wskazanie miejsca występowania lub błędnie określoną funkcję mioglobiny,\nnp. transport tlenu, lub brak odpowiedzi\n1.c) (0-1)\nRozwiązanie\nWłaściwości mioglobiny przedstawia krzywa 1., ponieważ białko to ma większe powinowactwo\ndo tlenu niż hemoglobina (przejmuje tlen od hemoglobiny).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wskazanie krzywej 1. i poprawne uzasadnienie\n0 pkt - za wskazanie krzywej 1., ale błędne uzasadnienie lub wskazanie krzywej 2., lub brak\nodpowiedzi","solution":"Tkanka tłuszczowa
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2\nNa diagram\nw pasku\ndla każdeg\na) Podaj,\npopraw\nKryteri\nNazwy\nb) Sformu\nsą wzd\nc) Wyjaś\nzagęsz\n2. (0-3)\nmie przedst\nkażdego g\ngo gatunku)\nna jakiej\nwne nazwy\nium podział\ny obu grup g\nułuj praw\ndłuż osi rosn\nnij, dlaczeg\nczeń gatun\nawiono zak\ngatunku) o\ndziesięciu g\nŹró\nj podstawi\ny tych grup\nłu\ngatunków\nidłowość,\nnącego zag\ngo średnie\nnków z grup\nStro\nkresy zmian\noraz średni\ngatunków le\nódło: T. Umiń\nie podzielo\ngatunków,\nzgodnie z\ngęszczenia o\nzagęszczen\npy A, mają\nna 18 z 19\nn zagęszczen\nie zagęszc\neśnych ssak\nński, Ekologia\nono te gat\n, odnoszące\nktórą w\nosobników\nnia gatunk\nących zbliżo\nnia (długoś\nzenia (ście\nków Europy\na, środowisko,\ntunki na g\ne się do ich\nkażdej z\nich gatunk\nków z grup\noną wielkoś\nć dwóch ró\nemnienie w\ny i Kanady.\nprzyroda, Wa\ngrupę A i\nról ekolog\ngrup gatu\nków.\ny B są niż\nść osobnikó\nównoległych\nwewnątrz p\narszawa 1996\nB oraz p\ngicznych.\nunki rozsu\nsze od śred\nów.\nh linii\npaska\n, s. 47.\npodaj\nunięte\ndnich\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne; […]\nprzedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem\n[…].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n2) wymienia pierwiastki biogenne ([…] N […])\ni omawia ich znaczenie […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n1) wskazuje główne makro- i mikroelementy ([…]\nN […]) oraz określa ich źródła dla roślin.\n2.a) (0-1)\nRozwiązanie\nNH4\n+, NO3\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podkreślenie dwóch właściwych wzorów drobin\n0 pkt - za podkreślenie tylko jednego wzoru, podkreślenie błędne, podkreślenie więcej niż dwóch\nwzorów lub brak podkreślenia\n2.b) (0-1)\nRozwiązanie\nbiałka, kwasy nukleinowe\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podkreślenie dwóch nazw grup związków organicznych\n0 pkt - za poprawne podkreślenie tylko jednej nazwy, błędne podkreślenie, podkreślenie więcej\nniż dwóch nazw lub brak podkreślenia","solution":"drewno, korek, kolenchyma, łyko, miazga, sklerenchyma","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zdjęcie z mikroskopu elektronowego przedstawia fragment komórki Leydiga. Komórki takie występują w gonadach mężczyzn.\n\nŹródło: http://images.sciencesource.com/preview/9G0152.html [dostęp 01.03.2012]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/zz/BioR_2013_12_zad3_rys1_5x.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"a) Podaj nazwę hormonu płciowego wytwarzanego przez komórki Leydiga.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"b) Wykaż związek pomiędzy dużą zawartością gładkiej siateczki śródplazmatycznej w komórkach Leydiga a ich rolą w syntezie hormonu płciowego.\n\n[odp_otwarta1]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nStała Michaelisa-Menten (KM) to takie stężenie substratu (dla określonego stężenia enzymu),\nprzy którym reakcja enzymatyczna osiąga połowę prędkości maksymalnej. Stałą tę uznaje się\nza orientacyjną miarę powinowactwa enzymu do substratu, ponieważ w przypadku większego\npowinowactwa następuje wysycenie enzymu substratem przy jego niższym stężeniu.\nW doświadczeniu badano zależność szybkości reakcji enzymatycznej od stężenia substratu -\ndla enzymu bez obecności związku X oraz dla enzymu w obecności związku X.\nWyniki doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie.\nNa podstawie: http://www.mikeblaber.org/oldwine/BCH4053/Lecture25/Lecture25.htm [dostęp 10.02.2013]\na) Wybierz prawidłową interpretację wyników doświadczenia i jej uzasadnienie.\nA. Związek X jest inhibitorem tego enzymu, ponieważ w jego obecności powinowactwo\nenzymu do substratu zwiększyło się.\nB. Związek X jest inhibitorem tego enzymu, ponieważ w jego obecności powinowactwo\nenzymu do substratu zmniejszyło się.\nC. Związek X jest aktywatorem tego enzymu, ponieważ w jego obecności powinowactwo\nenzymu do substratu zwiększyło się.\nD. Związek X jest aktywatorem tego enzymu, ponieważ w jego obecności powinowactwo\nenzymu do substratu zmniejszyło się.\nb) Korzystając z informacji przedstawionych na wykresie, wyjaśnij, dlaczego wartość\nVmax tej reakcji nie zmienia się w obecności związku X.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nIII. Zdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n2) opisuje przebieg katalizy\nenzymatycznej;\n3) […] określa czynniki warunkujące ich\n[enzymów] aktywność ([…] obecność\ninhibitorów lub aktywatorów);\n4) podaje przykłady różnych sposobów\nregulacji aktywności enzymów […].\n4.a) (0-1)\nRozwiązanie\nB.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi\n4.b) (0-1)\nRozwiązanie\n Wartość ta nie zmienia się, ponieważ związek X powoduje jedynie spowolnienie pracy\nenzymu (a nie jego trwałe zablokowanie) i przy odpowiednio wysokim stężeniu substratu\nreakcja osiągnie tę samą wartość Vmax.\n Wartość Vmax nie zmienia się w obecności związku X, ponieważ im wyższe stężenie\nsubstratu tym działanie związku X jest słabsze.\n Wartość Vmax nie zmienia się w obecności związku X, ponieważ jest to maksymalna\nprędkość reakcji enzymatycznej, a przy odpowiednio wysokim stężeniu substratu zawsze\nmożna ją osiągnąć.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego wartość nie zmienia się\n0 pkt - za nieprawidłowe wyjaśnienie lub brak wyjaśnienia","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nZłocień ogrodowy jest rośliną krótkiego dnia, a koniczyna łąkowa to roślina długiego dnia.\nPrzeprowadzono\ndoświadczenie\ndotyczące\nwarunków\noświetlenia\nwpływających\nna kwitnienie tych roślin przy podaniu lub bez podania gibereliny. Schemat doświadczenia\nprzedstawia tabela. W wyniku przeprowadzonego doświadczenia stwierdzono, że podanie\ngibereliny przyspiesza kwitnienie rośliny długiego dnia w optymalnych dla niej warunkach\nfotoperiodu.\nNumer\ngrupy\nRoślina\nWarunki fotoperiodu (liczba\ngodzin na dobę)\nPodanie\nroztworu\ngibereliny\nD (jasno)\nN (ciemno)\n1\nzłocień\n16\n8\n2\nkoniczyna\n16\n8\n3\nzłocień\n8\n16\n4\nkoniczyna\n8\n16\n5\nzłocień\n16\n8\n6\nkoniczyna\n16\n8\n7\nzłocień\n8\n16\n8\nkoniczyna\n8\n16\na) Sformułuj problem badawczy tego doświadczenia.\nb) Podaj numery grup roślin doświadczalnych odpowiadające poniższym opisom.\nRośliny dnia krótkiego w warunkach fotoperiodu dnia długiego w obecności gibereliny -\nRośliny dnia długiego w warunkach optymalnego dla nich fotoperiodu pod nieobecność\ngibereliny -\nc) Podaj numer grupy roślin doświadczalnych, w której uzyskano wynik świadczący o tym,\nże podanie gibereliny przyśpiesza kwitnienie rośliny długiego dnia w optymalnych dla\nniej warunkach fotoperiodu.\nNumer grupy roślin -\nd) Podaj, z którymi dwiema grupami roślin doświadczalnych należy porównać wynik\nuzyskany w wymienionej w poleceniu c) grupie, by uznać, że wynik ten jest efektem\nwpływu obu badanych czynników.\nNależy ten wynik porównać z wynikami roślin z grup o numerach -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-4)\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych.\nZdający […] formułuje problemy badawcze […]; określa\nwarunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje […], wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe, […].\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n9. Rośliny - reakcje\nna bodźce. Zdający:\n2) przedstawia rolę\nhormonów roślinnych\nw funkcjonowaniu rośliny\n[…];\n3) wyjaśnia zjawisko\nfotoperiodyzmu.\n5.a) (0-1)\nRozwiązanie\n Wpływ różnych warunków fotoperiodu i (egzogennej) gibereliny na kwitnienie rośliny\nkrótkiego dnia i rośliny długiego dnia / złocienia (ogrodowego) i koniczyny (łąkowej).\n Czy fotoperiod i dodatek gibereliny wpływają tak samo na rośliny krótkiego dnia i rośliny\ndługiego dnia?\n Czy spryskanie roślin dnia krótkiego i roślin dnia długiego roztworem gibereliny\nprzyspieszy ich kwitnienie w różnych warunkach fotoperiodu?\n Czy giberelina przyspiesza proces kwitnienia roślin dnia długiego i roślin dnia krótkiego\nprzy odpowiednich dla nich warunkach fotoperiodu?\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe sformułowanie problemu badawczego, uwzględniającego wpływ\nfotoperiodu i gibereliny na kwitnienie roślin dnia krótkiego i roślin dnia długiego\n0 pkt - za błędne sformułowanie problemu badawczego lub brak odpowiedzi\n5.b) (0-1)\nRozwiązanie\nRośliny dnia krótkiego w warunkach fotoperiodu dnia długiego w obecności gibereliny - 1.\nRośliny dnia długiego w warunkach optymalnego dla nich fotoperiodu pod nieobecność\ngibereliny - 6.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podanie numerów obu grup\n0 pkt - za podanie nieprawidłowego numeru co najmniej jednej z grup albo całkowity lub\nczęściowy brak odpowiedzi\n5.c) (0-1)\nRozwiązanie\nNumer grupy roślin - 2.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podanie numeru grupy roślin\n0 pkt - za nieprawidłowe podanie numeru grupy roślin lub brak odpowiedzi\n5.d) (0-1)\nRozwiązanie\nNależy ten wynik porównać z wynikami roślin z grup o numerach - 4. i 6.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podanie numerów obu grup roślin\n0 pkt - za nieprawidłowe podanie numeru nawet jednej z grup roślin albo całkowity lub\nczęściowy brak odpowiedzi","solution":"
KomórkaRoztwór, w którym znajduje się komórkaKierunek przepływu wodyObjętość komórki
Ahipertonicznyz komórkizmaleje/ zmniejszy się
Bizotoniczny / izoosmootycznydo komórki i z komórkinie zmienia się
Chipotoniczny / hipoosmotycznydo komórkizwiększy się
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-4)\nPodczas przechowywania bulw ziemniaka dochodzi do ubytku ich masy m.in. z powodu\nodwodnienia, kiełkowania i chorób wywoływanych rozmaitymi patogenami.\nW tabeli przedstawiono procentowy udział różnych przyczyn strat masy ziemniaków\nprzechowywanych w temperaturach: 3 °C, 5 °C i 8 °C.\nUdział w stratach masy ziemniaków [%]\nubytków spowodowanych\nTemperatura\nprzechowywania\nodwodnieniem\nkiełkowaniem\nchorobami\n3 °C\n66\n0\n34\n5 °C\n70\n1\n29\n8 °C\n62\n6\n32\nNa podstawie: Z. Czerko, Straty ilościowe ziemniaków podczas przechowywania w różnych warunkach\ntermiczno-wilgotnościowych, „Ziemniak Polski” 2010, nr 3, s. 44.\na) Na podstawie danych z tabeli narysuj diagram jednosłupkowy, ilustrujący procentowy\nudział poszczególnych przyczyn strat masy ziemniaków w temperaturze 8 °C.\nb) Na podstawie analizy danych z tabeli sformułuj dwa wnioski dotyczące zależności\npomiędzy udziałem różnych przyczyn strat masy ziemniaków a temperaturą ich\nprzechowywania.\nWniosek 1\nWniosek 2\nc) Wiedząc, że bulwy ziemniaków ważone są wraz z ewentualnymi patogenami czy\nkiełkami, wyjaśnij, dlaczego kiełkowanie powoduje straty ich masy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-4)\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł\n[…].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje, odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji, […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nIII. Zdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n3) […] określa czynniki warunkujące ich\n[enzymów] aktywność (temperatura […]).\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n4) porównuje zasadnicze przemiany metaboliczne\nkomórki zwierzęcej i roślinnej;\n5) wskazuje substraty i produkty głównych szlaków\ni cykli metabolicznych […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.\nZdający:\n4) opisuje modyfikacje organów roślin (…, łodygi)\n[…].\n6.a) (0-1)\nRozwiązanie\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyskalowanie długiej osi diagramu od 0 do 100%, narysowanie diagramu oraz opis,\nuwzględniający oznakowanie udziałów trzech przyczyn w stratach masy bulw ziemniaków\nw temperaturze 8 C (kolejność uwzględnienia udziału poszczególnych przyczyn w słupku -\ndowolna)\n0 pkt - za nieprawidłowe wyskalowanie jednostek osi diagramu, błędne naniesienie danych\nna diagram, brak opisu diagramu lub brak diagramu\n6.b) (0-2)\nRozwiązanie\n Największy udział w stratach masy ma odwodnienie bulw ziemniaków, niezależnie\nod temperatury (ich przechowywania).\n Udział kiełkowania bulw ziemniaka w stratach ich masy rośnie wraz ze wzrostem\ntemperatury (ich przechowywania).\n Udział chorób w stratach masy bulw ziemniaków jest niezależny od temperatury\n(ich przechowywania).\n Udział kiełkowania w stratach masy bulw ziemniaków jest najmniejszy, niezależnie\nod temperatury (ich przechowywania).\nSchemat punktowania\n2 pkt - za sformułowanie dwóch poprawnych wniosków uwzględniających zależność udziału\nróżnych przyczyn strat masy ziemniaków od temperatury ich przechowywania.\n1 pkt - za sformułowanie jednego poprawnego wniosku uwzględniającego zależność udziału\nróżnych przyczyn strat masy ziemniaków od temperatury ich przechowywania\n0 pkt - za sformułowanie dwóch błędnych wniosków, nieuwzględniających zależności udziału\nróżnych przyczyn strat masy ziemniaków od temperatury ich przechowywania lub brak\nodpowiedzi\n6.c) (0-1)\nRozwiązanie\n Podczas kiełkowania dochodzi do (przyspieszenia) procesów metabolicznych związanych\nz rozkładem cukrów / węglowodanów / związków organicznych / zapasowych zużywanych\nw procesie kiełkowania bulw ziemniaka, co zmniejsza ich masę.\n Kiełkowanie nasila procesy kataboliczne / oddychania, w których zużywana jest skrobia /\nzwiązki zapasowe, co zmniejsza masę przechowywanych bulw.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie przyczyny ubytku masy bulw ziemniaków spowodowanej\nkiełkowaniem\n0 pkt - za błędne wyjaśnienie, które nie uwzględnia wpływu rozkładu związków zapasowych\nw procesach katabolicznych / oddechowych podczas kiełkowania na ubytek masy bulw\nziemniaków","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"7","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-3)\nHigrofity to rośliny występujące w siedliskach o dużej wilgotności zarówno gleby, jak\ni powietrza. W takich warunkach transpiracja jest utrudniona, dlatego charakterystyczną\ncechą budowy higrofitów są liczne przystosowania do ułatwienia tego procesu.\nNa rysunku przedstawiono budowę anatomiczną blaszki liściowej higrofitu.\nNa podstawie: A. Szweykowska, J. Szweykowski, Botanika, tom 1. Morfologia, Warszawa 2003, s. 225.\na) Na podstawie dwóch cech widocznych na rysunku wykaż związek budowy liścia tej\nrośliny z przystosowaniem do zwiększenia intensywności transpiracji.\n1\n2\nb) Uzasadnij, że zachodzenie transpiracji w warunkach wysokiej wilgotności środowiska\njest warunkiem utrzymania odpowiedniego poziomu metabolizmu u higrofitów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-3)\nI. Zdający […] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji\nżycia […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Zdający odczytuje […] informacje\nV. Zdający objaśnia i komentuje\ninformacje […], wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów.\nZdający:\n4) opisuje modyfikacje organów roślin (korzeni,\nliści, łodygi) jako adaptacje do bytowania\nw określonych warunkach środowiska;\n5) wyróżnia formy ekologiczne roślin w zależności\nod dostępności wody i światła w środowisku.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu wody\n([…] transpiracja, siła ssąca liści […]).\n7.a) (0-2)\nRozwiązanie\n Komórki skórki (górnej i dolnej) liścia tej rośliny są wypukłe na zewnętrznej powierzchni,\nco zwiększa powierzchnię transpiracji.\n Na powierzchni skórki występują żywe włoski, co zwiększa powierzchnię transpiracji.\n Aparaty szparkowe są umieszczone na wzniesieniach skórki, co ułatwia wyparowywanie\nprzez nie wody.\n We wnętrzu liścia występują duże przestwory międzykomórkowe miękiszu gąbczastego,\nco ułatwia odparowywanie wody.\n Komórki skórki są cienkościenne (pozbawione kutykuli), co nie ogranicza transpiracji\nz powierzchni skórki.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za podanie dwóch właściwych cech budowy związanych z przystosowaniem\ndo środowiska o dużej wilgotności\n1 pkt - za podanie tylko jednej cechy budowy związanej z przystosowaniem do środowiska\no dużej wilgotności\n0 pkt - za podanie niewłaściwych lub zbyt ogólnych cech (np. niebędących przystosowaniem\ndo zwiększenia szybkości transpiracji) lub brak odpowiedzi\n7.b) (0-1)\nRozwiązanie\n Transpiracja jest konieczna, aby utrzymać przepływ wody przez roślinę, ponieważ wraz\nz wodą pobierane są z gleby (niektóre) związki / jony / sole mineralne niezbędne\ndo zachodzenia procesów metabolicznych.\n Utrzymanie transpiracji oznacza zapewnienie odpowiedniego poziomu metabolizmu, gdyż\nprzepływ wody przez roślinę stale dostarcza niezbędnych do jego zachodzenia związków\nmineralnych.\n Transpiracja i parowanie wody zapewnia siłę ssącą, która umożliwia pobieranie wody\ni soli mineralnych z gleby przez korzenie, a to jest niezbędne dla metabolizmu rośliny.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie odnoszące się do zapewnienia przepływu wody przez roślinę\ni pobierania soli mineralnych / pierwiastków dla utrzymania metabolizmu\n0 pkt - za wyjaśnienie niepoprawne, np. nieodnoszące się do utrzymania przepływu wody\nprzez roślinę i jego znaczenia dla rośliny lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8\nRegulacja\nzarówno n\nprzykładem\na) Uzupełn\nliterowe\ndziałan\nb) Wymie\nssakom\nc) W mro\nprzytup\nwychłod\n. (0-4)\ntemperatur\nna poziomie\nm może być\nnij poniższ\ne odpowied\nnia stymulu\nń inny niż\nm obniżyć te\noźne dni\npujące i\ndzeniu org\nry ciała u\ne behawior\nć zależność\nzy schemat\ndnich horm\nującego, a m\nż wyżej za\nemperaturę\nmożna, np\npodskakuj\nanizmu.\nStro\nssaków o\nralnym, jak\nprzedstawio\nt, wpisując\nmonów oraz\nminus (-) w\naprezentow\nę ciała i pod\np. na przy\nące. Wyk\nona 8 z 19\nobejmuje w\nk i fizjolog\nona na sche\nw wykrop\nz wpisując\nw przypadku\nwany mech\ndaj, na czy\nystanku a\nkaż, że ta\nwiele mecha\ngicznym, w\nemacie.\npkowane m\nw szare kó\nu działania\nanizm fizj\nm on poleg\nautobusowy\nakie zacho\nanizmów,\ntym horm\nmiejsca nazw\nółka plus (+\na hamujące\nologiczny,\nga.\nym, zaobse\nowanie mo\nfunkcjonują\nmonalne, któ\nwy lub sym\n+) w przyp\nego.\nktóry poz\nerwować o\noże zapob\nących\nórych\nmbole\nadku\nzwala\nosoby\niegać","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-4)\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności; [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł\n[…].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje, […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, […],\ndobierając racjonalne argumenty.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego\nna określonym poziomie (wyjaśnia regulację stałej\ntemperatury ciała […]).\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n3) wyjaśnia mechanizmy homeostazy (w tym\nmechanizm sprzężenia zwrotnego ujemnego)\ni ilustruje przykładami wpływ hormonów na jej\nutrzymanie;\n4) wykazuje nadrzędną rolę podwzgórza i przysadki\nmózgowej w regulacji hormonalnej (opisuje\nmechanizm sprzężenia zwrotnego między\nprzysadką mózgową a gruczołem podległym\nna przykładzie tarczycy).\n8.a) (0-2)\nRozwiązanie\nSchemat punktowania\n2 pkt - za prawidłowe wpisanie nazw / symboli wszystkich hormonów i prawidłowe uzupełnienie\nwszystkich znaków\n1 pkt - za prawidłowe wpisanie tylko nazw / symboli wszystkich hormonów lub za prawidłowe\nuzupełnienie tylko wszystkich znaków\n0 pkt - za nieprawidłowe podanie nazwy nawet jednego hormonu i nieprawidłowe uzupełnienie\nnawet jednego znaku lub brak odpowiedzi\n8.b) (0-1)\nRozwiązanie\n Intensyfikacja krążenia skórnego / rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry - zwiększenie\nstrat ciepła przez skórę / zwiększenie wychładzania krwi.\n Intensywne pocenie się - zwiększenie strat ciepła przez parowanie.\n Zianie (u psów) - utrata ciepła przez parowanie.\n Nienastroszone pióra / włosy - zwiększenie strat ciepła poprzez zmniejszenie izolacyjnej\nwarstwy powietrza.\n Niska aktywność mięśniowa - uwalnianie tylko niewielkich ilości ciepła.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wymienienie jednego mechanizmu fizjologicznego i wyjaśnienie jego wpływu\nna obniżenie temperatury\n0 pkt - za niepoprawny przykład mechanizmu lub brak wyjaśnienia, lub wyjaśnienie niepełne\ndo poprawnego przykładu, lub brak odpowiedzi\n8.c) (0-1)\nRozwiązanie\n Ruch wiąże się z pracą mięśni, a ta generuje duże ilości / wydzielanie ciepła, więc\nprzytupywanie i podskakiwanie na mrozie ogrzewa organizm.\n Osoby te pobudzają przepływ krwi i cieplejsza krew z narządów dociera do wychłodzonych\nmiejsc, ogrzewając je (na krótki czas).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie uwzględniające wydzielanie ciepła przez pracujące mięśnie jako źródło\nciepła zapobiegającego wychłodzeniu organizmu lub odnoszące się do zwiększonego przepływu\nciepłej krwi przez części ciała narażone na wychłodzenie\n0 pkt - za wyjaśnienie niepoprawne, np. nieodnoszące się do generowania ciepła przez pracujące\nmięśnie lub przenoszenia ciepła przez krew, lub brak odpowiedzi","solution":"Przy przyspieszonym tętnie
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nW badaniach mózgu człowieka stosuje się różnorodne techniki pozwalające określić, które\nobszary kory mózgowej uaktywniają się w trakcie wykonywania określonych zadań. Metoda\ntomografii pozytonowej polega na tym, że do organizmu badanej osoby wprowadza się\ncząsteczki glukozy znakowane radioaktywnymi izotopami i obserwuje gromadzenie się\nizotopu w miejscach intensywnej pracy komórek kory mózgowej.\nNa rysunkach przedstawiono obrazy kory mózgowej zdrowego człowieka, zachowującego\nświadomość i wykonującego różne czynności związane z mową. Badana osoba: najpierw\nsłuchała wypowiadanych przez kogoś słów (I), następnie czytała słowa bez ich\nwypowiadania (II), sama wypowiadała słowa (III) oraz opisywała znaczenie słów przy\npomocy czasowników i przymiotników (IV). Ciemnymi punktami zaznaczono obszary\nwykazujące zwiększoną koncentrację radioaktywnego izotopu podczas danej czynności.\nNa podstawie: S. Greenfield, Mózg, Warszawa 1999 i Biologia, N.A. Campbell (red.) Poznań 2012, s. 1077.\na) Wyjaśnij, dlaczego w miejscach intensywnej pracy komórek kory mózgowej\nobserwuje się gromadzenie radioaktywnego izotopu.\nb) Na podstawie wyników badania (I-IV) sformułuj dwa wnioski dotyczące aktywności\nkory mózgowej podczas wykonywania czynności związanych z mową.\n1\n2\nc) Przyporządkuj płatom kory mózgowej (1-4) odpowiednie obszary funkcjonalne (A-D),\nktóre są w nich zlokalizowane.\n1. płat czołowy\nA. obszar słuchowy\n2. płat ciemieniowy\nB. obszar czuciowy\n3. płat skroniowy\nC. obszar wzrokowy\n4. płat potyliczny\nD. obszar kojarzeniowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-4)\nII. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nIII. Zdający […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych\nobserwacji […].\nIV. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje.\nV. Zdający […] wyjaśnia\nzależności przyczynowo-\nskutkowe […].\nI. Zdający […] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n5) wskazuje substraty i produkty głównych szlaków\ni cykli metabolicznych ([…] etapy oddychania\ntlenowego […]).\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający:\n1) wymienia związki, które są źródłem energii\nw komórce.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n6) wykazuje kontrolno-integracyjną rolę mózgu,\nz uwzględnieniem funkcji jego części: kory,\nposzczególnych płatów […];\n7) przedstawia lokalizację i rolę ośrodków korowych.\n9.a) (0-1)\nRozwiązanie\nIntensywnie pracujące komórki kory mózgowej / neurony mają duże zapotrzebowanie\nna glukozę jako źródło energii - jest przez nie pobierana i dlatego w danych obszarach\ngromadzą się jej znakowane cząsteczki (i produkty ich przemian).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wykorzystanie glukozy (do uzyskania energii)\nprzez intensywnie pracujące komórki kory mózgowej / wychwytywanie jej z krwi\n0 pkt - za niepoprawne wyjaśnienie lub brak odpowiedzi\n9.b) (0-2)\nRozwiązanie\n Różne rodzaje aktywności związanych z mową pobudzają różne obszary kory mózgowej.\n Podczas wykonywania różnych czynności związanych z mową współpracują zawsze\n(co najmniej) dwa ośrodki w korze mózgowej.\n Największą aktywność kory mózgowej obserwuje się przy czytaniu słów, a najmniejszą -\nprzy nadawaniu znaczeń słowom.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za dwa poprawnie sformułowane wnioski\n1 pkt - za tylko jeden poprawnie sformułowany wniosek\n0 pkt - za podanie dwóch nieprawidłowych wniosków lub brak odpowiedzi\n9.c) (0-1)\nRozwiązanie\n1. - D, 2. - B, 3. - A, 4. - C.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie wszystkich czterech elementów\n0 pkt - za błędne przyporządkowanie nawet jednego elementu lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nWyróżnia się dwa typy wentylacji płuc:\n1. typ brzuszny (zazwyczaj przeważający u mężczyzn) - główną rolę podczas wdechu\nodgrywa praca przepony,\n2. typ piersiowy (przeważnie dominujący u kobiet) - zasadniczą funkcję podczas wdechu\npełnią mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne.\nUczniowie przeprowadzili obserwację sposobu wentylacji płuc w swojej klasie, liczącej\n15 dziewcząt i 15 chłopców. Na lekcji wychowania fizycznego zmierzyli u każdej osoby\nobwód klatki piersiowej osiągany podczas normalnego (płytkiego) wdechu. Zebrali dane\ni obliczyli średni wynik dla grupy dziewcząt oraz dla grupy chłopców. Okazało się, że średni\nobwód klatki piersiowej podczas wdechu jest u dziewcząt o 4 cm mniejszy niż u chłopców.\nOceń poprawność poniższych stwierdzeń dotyczących przeprowadzonej obserwacji.\nWpisz znak X w odpowiednie miejsca tabeli.\nPRAWDA\nFAŁSZ\n1.\nDane dowodzą, że u dziewcząt w tej klasie dominuje\noddychanie brzuszne, ponieważ średni obwód ich klatki\npiersiowej podczas wdechu był mniejszy niż u chłopców.\n2.\nZ danych wynika, że wśród chłopców w tej klasie dominuje\noddychanie piersiowe, ponieważ obwód ich klatek\npiersiowych podczas wdechu był większy niż u dziewcząt.\n3.\nDane nie potwierdzają ani nie zaprzeczają tezie, że u mężczyzn\nprzeważa brzuszny typ wentylacji, a u kobiet - piersiowy,\nponieważ należało w każdej grupie zmierzyć obwód klatki\npiersiowej zarówno podczas wdechu jak i podczas wydechu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności […].\nIII. Zdający rozumie i stosuje terminologię\nbiologiczną; […] określa warunki doświadczenia,\n[…] formułuje wnioski z przeprowadzonych\nobserwacji […].\nV. Zdający objaśnia i komentuje informacje […].\nV. Budowa i funkcjonowanie\norganizmu człowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n3) przedstawia mechanizm wymiany\ngazowej […] oraz określa rolę klatki\npiersiowej i przepony w tym procesie.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.\nSchemat punktowania\n1 pkt. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji\n0 pkt. - za poprawną ocenę mniej niż trzech informacji lub brak odpowiedzi","solution":"Poprawny wykres liniowy.","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nPrzykładem substancji magazynowanej w organizmie człowieka jest glikogen. Największe\nilości tego polisacharydu znajdują się w wątrobie i mięśniach szkieletowych. Jednak glikogen\nmięśniowy, mimo znacznej przewagi ilościowej nad glikogenem wątrobowym, nie stanowi\ngłównej rezerwy węglowodanowej dla pozostałych narządów w organizmie człowieka.\nW tabeli przedstawiono przeciętną zawartość glikogenu wątrobowego i mięśniowego u osoby\ndorosłej.\nGlikogen\nMasa\nglikogenu [g]\nUdział masy glikogenu w masie\ngromadzących go narządów [%]\nwątrobowy\n75\n13\nmięśniowy\n450\n1,5\na) Wyjaśnij, z czego wynika niska, w porównaniu z wątrobą, zawartość procentowa\nglikogenu w mięśniach szkieletowych, chociaż gromadzą one dużo więcej tego cukru.\nb) Wyjaśnij, dlaczego glikogen zmagazynowany w mięśniach szkieletowych nie stanowi\ngłównej rezerwy węglowodanowej dla pozostałych narządów w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności;\ndostrzega związki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający […], porównuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł, […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi\nsię krytycznie do przedstawionych informacji, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n2. Węglowodany. Zdający:\n2) przedstawia znaczenie wybranych\nwęglowodanów (glukoza, […],\nglikogen, […]) dla organizmów.\nV. Budowa i funkcjonowanie\norganizmu człowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n7) analizuje procesy pozyskiwania\nenergii w mięśniach […].\n11.a) (0-1)\nRozwiązanie\nNiska zawartość procentowa glikogenu w mięśniach wynika z ich dużo większej łącznej\nmasy w porównaniu z wątrobą.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające dużo większą od masy wątroby łączną\nmasę mięśni\n0 pkt - za wyjaśnienie nieprawidłowe lub brak odpowiedzi\n11.b) (0-1)\nRozwiązanie\nGlikogen zgromadzony w mięśniach stanowi ich rezerwę energetyczną w sytuacji dużego\nwysiłku fizycznego aby organizm zawsze był gotów do wzmożonego wysiłku / walki /\nucieczki i nie jest udostępniany innym narządom.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie dlaczego glikogen mięśniowy nie stanowi głównej rezerwy\nwęglowodanowej dla pozostałych narządów w organizmie człowieka\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia roli glikogenu w mięśniach szkieletowych\nw sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na energię, odpowiedź merytorycznie niepoprawną lub\nbrak odpowiedzi","solution":"Insulina
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"12","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-3)\nW 2011 roku, w wyniku trzęsienia ziemi w Japonii, wiele psów straciło swoich właścicieli lub\nswój dom. Umieszczono je w schroniskach, gdzie badano poziom kortyzolu w ich moczu.\nPorównano wyniki uzyskane u psów z terenów objętych katastrofą (Fukushima) i psów\nz terenów, których katastrofa nie dotknęła (Kanagawa). Zmiany poziomu kortyzolu w obu\ngrupach, od dnia katastrofy, przedstawiono na wykresie.\nNa podstawie: M. Nagasawa, K. Mogi, T. Kikusui, Continued Distress among Abandoned Dogs in Fukushima.\nScientific Reports, 2012, nr 2, artykuł nr 724.\na) Wyjaśnij, dlaczego poziom kortyzolu był podwyższony u psów z terenów\nzniszczonych w wyniku trzęsienia ziemi w porównaniu z grupą kontrolną.\nW odpowiedzi uwzględnij rolę tego hormonu w organizmie.\nb) Określ tendencję zmian poziomu kortyzolu w pierwszych czterech tygodniach od\nkatastrofy u badanych psów z Fukushimy.\nc) Zaznacz, który z wymienionych potencjalnych efektów fizjologicznych na pewno\nnie będzie skutkiem długotrwałego utrzymywania się kortyzolu we krwi.\nA. Zmniejszenie produkcji przeciwciał.\nB. Zwiększenie stężenia glukozy we krwi.\nC. Przyspieszenie glikogenogenezy.\nD. Przyspieszenie glukoneogenezy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy\ni funkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności;\ndostrzega związki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia [ ] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie\norganizmu człowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n1) przedstawia mechanizmy […]\nodpowiedzialne za utrzymywanie\nwybranych parametrów środowiska\nwewnętrznego na określonym\npoziomie (wyjaśnia […] rolę stałości\nskładu płynów ustrojowych,\nnp. stężenia glukozy we krwi […]).\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n2) wymienia gruczoły dokrewne,\npodaje ich lokalizację i przedstawia\nich rolę w regulacji procesów\nżyciowych.\n12.a) (0-1)\nRozwiązanie\n Kortyzol jest wydzielany (przez nadnercza / korę nadnerczy) w warunkach (długotrwałego)\nstresu, a takim była utrata domów i zniknięcie właścicieli.\n Kortyzol wydzielał się podczas poczucia strachu i niebezpieczeństwa, dlatego był\npodwyższony u psów z terenów zniszczonych katastrofą.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie, że kortyzol wydzielany jest w warunkach stresu i wskazanie związku\npomiędzy katastrofą a podwyższonym poziomem kortyzolu u zwierząt\n0 pkt. - za odpowiedź nieodnoszącą się do wydzielania kortyzolu w warunkach stresu lub\nbrak odpowiedzi\n12.b) (0-1)\nRozwiązanie\nTendencja spadkowa / malejąca\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podanie tendencji\n0 pkt - za nieprawidłowe podanie tendencji lub brak odpowiedzi\n12.c) (0-1)\nRozwiązanie\nC.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie prawidłowej odpowiedzi\n0 pkt - za podanie nieprawidłowej odpowiedzi, podanie więcej niż jednej odpowiedzi lub brak\nodpowiedzi","solution":"O niedoczynności tarczycy będzie świadczył zbyt wysoki poziom TSH we krwi pacjenta, ponieważ wydzielanie tego hormonu przez przysadkę zwiększa się
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-3)\nFeromony to chemiczne cząsteczki sygnałowe umożliwiające komunikację między\nosobnikami tego samego gatunku, uwalniane do środowiska zewnętrznego i działające\nw bardzo niewielkim stężeniu (nawet 0,000001 ppt, czyli jedna cząsteczka na 1018 cząsteczek\npowietrza). Poznanie chemicznej budowy feromonów pozwoliło na ich wykorzystanie\nw biologicznej walce z niektórymi owadami, np. do zwalczania korników stosuje się pułapki\nz feromonami agregacyjnymi, które przywabiają osobniki obu płci. Pułapki z feromonami\npłciowymi stosuje się między innymi do zwalczania moli ubraniowych oraz niektórych\nmotyli będących szkodnikami lasów, np. brudnicy mniszki.\nDymorfizm płciowy u wielu gatunków motyli nocnych przejawia się między innymi tym,\nże czułki samców są znacznie większe niż czułki samic. Na czułkach tych motyli występują\nliczne receptory chemiczne.\nNa rysunku przedstawiono różnice w budowie czułków samicy i samca pewnego gatunku ćmy.\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt. Adaptacje do środowiska, Warszawa 2008, s. 637.\na) Uzasadnij, podając dwa argumenty, zaletę stosowania pułapek feromonowych jako\nśrodków walki biologicznej w porównaniu ze środkami owadobójczymi.\n1\n2\nb) Wyjaśnij znaczenie przystosowawcze dużych czułków u samców motyli nocnych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-3)\nI. Zdający […]\nprzedstawia związki\nmiędzy strukturą\na funkcją na różnych\npoziomach organizacji\nżycia […].\nV. Zdający objaśnia\ni komentuje informacje\n[…], wyjaśnia\nzależności\nprzyczynowo-skutkowe\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia […] owady oraz porównuje środowiska życia,\nbudowę i czynności życiowe tych grup.\n13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację\nróżnych czynności życiowych. Zdający:\n4) wymienia rodzaje zmysłów występujące u zwierząt, wymienia\nodbierane bodźce, określa odbierające je receptory i przedstawia\nich funkcje.\nPOZIOM PODSTAWOWY\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia. Zdający:\n1) […] wskazuje przyczyny […] wymierania gatunków […].\n13.a) (0-2)\nRozwiązanie\n Feromony działają wybiórczo - przywabiają tylko osobniki danego gatunku, nie mając\nwpływu na inne gatunki np. pożyteczne, w odróżnieniu od środków owadobójczych, które\nmogą mieć szkodliwy wpływ na inne gatunki (nieobjęte zwalczaniem).\n Feromony nie mają szkodliwego wpływu na zwierzęta owadożerne (np. ptaki i ssaki) / są\nstosowane w bardzo małym stężeniu i nie dostają się do łańcuchów pokarmowych.\n Feromony przywabiają owady, więc ich stosowanie jest bardziej efektywne niż środków\nowadobójczych.\n Rośliny nie są pokrywane związkami chemicznymi, przez co człowiek zjadający tę roślinę\nnie truje się środkami owadobójczymi.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za sformułowanie dwóch właściwych argumentów, uwzględniających zaletę\nstosowania feromonów w porównaniu ze środkami owadobójczymi\n1 pkt - za sformułowanie tylko jednego właściwego argumentu, uwzględniającego zaletę\nstosowania feromonów w porównaniu ze środkami owadobójczymi\n0 pkt - za argumenty błędne lub zbyt ogólne, nieodnoszące się do zalet stosowania feromonów\nw porównaniu ze środkami owadobójczymi lub brak odpowiedzi\n13.b) (0-1)\nRozwiązanie\n Duża powierzchnia, na której znajdują się receptory węchowe, mogące wychwycić substancje\nzapachowe / feromony wydzielane przez samicę, co ułatwia samcowi odszukanie samicy (i jej\nzapłodnienie).\n Występuje na nich więcej receptorów chemicznych umożliwiających łatwiejsze znalezienie\nsamicy w nocy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie odnoszące się do wykorzystania receptorów chemicznych dla\nodszukania samicy (w celu jej zapłodnienia) oraz dużej powierzchni czułków, służącej\ndo wychwytywania feromonów\n0 pkt - za błędne wyjaśnienie lub wyjaśnienie nieodnoszące się do dużej powierzchni służącej\ndo wychwytywania feromonów, lub za odpowiedź zbyt ogólną, lub brak odpowiedzi","solution":"
SubstratWartość $K_m (\\text{mol/l})$Numer
A$6{,}5 \\cdot 10^{-5}$2
B$7{,}1 \\cdot 10^{-5}$1
C$1{,}2 \\cdot 10^{-5}$4
D$4{,}7 \\cdot 10^{-5}$3
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14","points":5,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-5)\nW populacjach owadów społecznych, do których należy pszczoła miodna, występują formy\nróżniące się sposobem zachowania, cechami morfologicznymi i fizjologicznymi. Przeciętna\npszczela rodzina składa się zwykle z jednej matki, kilkuset lub więcej trutni i kilkudziesięciu\ntysięcy robotnic, nie licząc jaj, larw i poczwarek. Królowa roju jest prawie dwukrotnie\nwiększa od robotnicy i nie ma narządów umożliwiających zbieranie pokarmu, budowanie\ngniazda i karmienie larw. Jej zadaniem jest odbycie jedynego w życiu lotu godowego\nz trutniami i składanie jaj, z których wykluwa się cała reszta roju. Z niezapłodnionych jaj\nwykluwają się samce pszczoły - trutnie, a z zapłodnionych - pszczoły robotnice.\nNiektóre z larw wyklutych z zapłodnionych jaj mogą zostać w przyszłości matkami (gdy\nw ulu zabraknie królowej).\nW ostatnich latach na całym świecie obserwuje się masowe wymieranie pszczół. Jedną\nz prawdopodobnych przyczyn mogą być zmiany środowiska spowodowane działalnością\nczłowieka.\nNa podstawie: Tajemnice polskiej przyrody. Pszczoła miodna, Encyklopedia zwierząt i roślin, Warszawa 2007.\na) Określ znaczenie opisanego w tekście zróżnicowania osobników tego samego gatunku\ndla funkcjonowania społeczności pszczół.\nb) Określ ploidalność (1n lub 2n) komórek somatycznych:\n1. królowej roju , 2. pszczoły robotnicy , 3. trutnia\nc) Podaj nazwę podziału komórkowego, jaki zachodzi w komórkach trutnia podczas\nwytwarzania plemników oraz nazwę podziału komórkowego u królowej roju podczas\nwytwarzania gotowych do zapłodnienia jaj.\n1. truteń 2. królowa roju\nd) Określ, jaki procent identycznego DNA (pomijając mutacje) ma przeciętnie\nw stosunku do królowej roju (matki)\n1. robotnica , 2. truteń\ne) Wyjaśnij, uwzględniając znaczenie pszczół w przyrodzie, dlaczego ich masowe\nwymieranie może przyczynić się do zmian w składzie gatunkowym flory i fauny\nw danym ekosystemie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-5)\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach\norganizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy,\nprzedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; […]\nprzedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający […] selekcjonuje,\nporównuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Postawa wobec przyrody\ni środowiska.\nZdający rozumie znaczenie\nochrony przyrody i środowiska\noraz zna i rozumie zasady\nzrównoważonego rozwoju […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia […] owady oraz porównuje […] budowę\ni czynności życiowe tych grup;\n11) przedstawia znaczenie stawonogów w przyrodzie\ni życiu człowieka.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym\na mejotycznym […].\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) […] określa prawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów w pokoleniach\npotomnych.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n7) wykazuje rolę zależności mutualistycznych […]\nw przyrodzie, posługując się uprzednio poznanymi\nprzykładami […] przenoszenie pyłku roślin przez\nzwierzęta odżywiające się nektarem itd.).\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność\nbiologiczną […].\nGIMNAZJUM\nVIII. Genetyka. Zdający:\n1) […] rozróżnia komórki haploidalne i diploidalne […].\n14.a) (0-1)\nRozwiązanie\n Takie zróżnicowanie osobników w przypadku owadów społecznych ułatwia podział funkcji\nspołecznych w populacji.\n Zjawisko to umożliwia specjalizację poszczególnych osobników do pełnionych przez nie\nfunkcji (w społeczności).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie znaczenia zróżnicowania osobników w społeczności pszczół\n0 pkt - za podanie niepoprawnego znaczenia lub brak odpowiedzi\n14.b) (0-1)\nRozwiązanie\nkrólowa roju: 2n / diploidalna,\npszczoła robotnica: 2n / diploidalna,\ntruteń: 1n / haploidalny.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie ploidalności komórek u wszystkich podanych form pszczoły\nmiodnej\n0 pkt - za jedną lub dwie poprawne odpowiedzi lub jej brak\n14.c) (0-1)\nRozwiązanie\nsamiec (truteń) - podziały mitotyczne / mitoza,\nsamica (królowa roju) - podziały mejotyczne / mejoza.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy rodzaju podziału komórkowego w komórkach trutnia\noraz królowej roju\n0 pkt - za poprawne określenie rodzaju podziału tylko u jednej z dwóch form pszczoły,\nodpowiedź błędną lub brak odpowiedzi\n14.d) (0-1)\nRozwiązanie\n1. robotnica 50% / 0,50 , 2. truteń 100% / 1.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA u obu form\n0 pkt - za poprawne określenie występowania w procentach identycznego DNA tylko u jednej\nz form pszczoły, odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi\n14.e) (0-1)\nRozwiązanie\n Pszczoły zapylają rośliny kwiatowe (umożliwiając im rozmnażanie płciowe). Jeśli zabraknie\npszczół, to zaczną wymierać niektóre gatunki roślin i w dalszej kolejności - żywiące się nimi\nzwierzęta.\n Bez pszczół wiele roślin okrytonasiennych nie zostanie zapylonych, co może przyczynić\nsię do przerwania wielu łańcuchów pokarmowych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu masowego ginięcia pszczół na zmiany w składzie\ngatunkowym flory i fauny w danym ekosystemie, uwzględniające ich znaczenie w przyrodzie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia znaczenia pszczół w przyrodzie, odpowiedź\nniepoprawną merytorycznie lub brak odpowiedzi","solution":"A. – 4 lub 4 i 1
B. – 1 lub 2, lub 1 i 2
C. – 3","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nWiększość płazów ginie w krótkim czasie po umieszczeniu w wodzie morskiej. Istnieje jednak\nwyjątek - żaba morska Fejervarya cancrivora, która we krwi zatrzymuje dużą ilość mocznika.\nNa podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, M. Maćkowiak, A. Michalak (red.), Warszawa 2008, s. 349.\na) Wyjaśnij, dlaczego płazy innych gatunków giną w wodzie morskiej. W odpowiedzi\nuwzględnij budowę skóry płazów.\nb) Wykaż związek między wysokim stężeniem mocznika we krwi a przystosowaniem\nżaby Fejervarya cancrivora do życia w wodzie morskiej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje\ninformacje, odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji [ ].\nI. Zdający […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne [ ] płazów\nw powiązaniu ze środowiskiem i trybem życia;\n10) wyjaśnia rolę płynów ciała krążących w ciele\nzwierząt.\n15.a) (0-1)\nRozwiązanie\n Płazy w wodzie morskiej giną na skutek odwodnienia, ponieważ cienki / niezrogowaciały\nnaskórek nie chroni przed utratą wody z organizmu do środowiska hipertonicznego.\n Płazy są hipotoniczne w stosunku do środowiska morskiego i woda dyfunduje przez ich\nprzepuszczalną cienką skórę na zewnątrz.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, uwzględniającą osmotyczną utratę wody\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi\n15.b) (0-1)\nRozwiązanie\n U żaby Fejervarya cancrivora wysokie stężenie mocznika umożliwia utrzymywanie\nrównowagi osmotycznej z otaczającą wodą morską, dzięki temu maleje zagrożenie\nwnikaniem soli / utratą wody przez powierzchnię ciała.\n Mocznik sprawia, że żaba staje się izotoniczna w stosunku do środowiska i dlatego woda\nz niej nie dyfunduje.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, uwzględniającą rolę mocznika w utrzymaniu równowagi\nosmotycznej płynów ustrojowych z otaczającą wodą morską i ograniczeniem utraty wody\nz organizmu\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":"Podczas przekształcania pirogronianu w mleczan NADH jest utleniany do $\\ce{NAD+}$ / zachodzi dehydrogenacja NADH i w ten sposób odzyskiwany jest $\\ce{NAD+}$, niezbędny do pierwszego etapu fermentacji mleczanowej / do glikolizy.","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nPodczas gdy większość ludzi nie może zatrzymać oddechu na więcej niż dwie lub trzy minuty\nani pływać bez aparatu do nurkowania na głębokości przekraczającej 20 m, foka Weddella\nz Antarktydy nurkuje na głębokość do 500 m i pozostaje tam nawet przez około 20 min.\nW tabeli przedstawiono rozmieszczenie tlenu w organizmie człowieka i foki Weddella.\nStruktura\norganizmu\nZawartość tlenu [% całkowitej ilości tlenu w organizmie]\nssak A\nssak B\nPłuca\n5\n36\nKrew\n70\n51\nMięśnie\n25\n13\nNa podstawie: Biologia, N. A. Campbell (red.), Poznań 2012, s. 926.\nPodaj, którą z liter (A czy B) oznaczono fokę Weddella. Uzasadnij wybór dwoma\nargumentami odnoszącymi się do przystosowania foki do głębokiego nurkowania\ni długiego przebywania pod wodą.\nFoka Weddella to ssak oznaczony literą Argumenty:\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nV. Zdający: [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe [ ], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne argumenty\n[ ].\nIV. Zdający odczytuje, porównuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności\norganizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy\ncharakterystyczne [ ] ssaków\nw powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia.\nRozwiązanie\nFoka Weddella to organizm A.\nArgumenty:\n Foki mogą przebywać długi czas pod wodą, ponieważ magazynują duże ilość tlenu\nwe krwi (w postaci oksyhemoglobiny) / w mięśniach (dzięki obecności mioglobiny).\n Foki zatrzymują mało powietrza w płucach, co ułatwia (głębokie) nurkowanie.\n W organizmie foki duża ilość tlenu jest magazynowana w mięśniach, stanowiąc rezerwę\ntlenu w trakcie nurkowania, gdy niemożliwe jest nabranie powietrza do płuc.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za prawidłowe wskazanie oznaczenia literowego foki Weddella i poprawne sformułowanie\ndwóch argumentów\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie oznaczenia literowego foki Weddella i poprawne sformułowanie\njednego argumentu\n0 pkt - za nieprawidłowe wskazanie oznaczenia literowego foki Weddella lub nieprawidłowe\nsformułowanie argumentów lub brak odpowiedzi","solution":"W niskiej temperaturze są mniejsze ubytki masy przechowywanych owoców lub warzyw, ponieważ
","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-2)\nIstnieje ścisła zależność pomiędzy występowaniem w środowisku pewnych gatunków roślin\na hamowaniem wzrostu i rozwoju innych organizmów. Istota tego typu oddziaływań polega\nna wytwarzaniu i uwalnianiu do środowiska związków o charakterze allelopatycznym.\nSubstancje te przedostają się do atmosfery pod postacią olejków eterycznych, mogą być też\nwypłukiwane z liści tych roślin podczas deszczu lub wydzielane są z ich korzeni bezpośrednio\ndo roztworu glebowego. Zjawisko to spotykane jest zarówno w uprawach polowych, jak\ni w naturalnych ekosystemach, np. wśród rozmieszczonych równomiernie roślin pustynnych.\na) Wyjaśnij, dlaczego niektóre gatunki roślin działają hamująco na wzrost i rozwój\nosobników innych gatunków, które w danym ekosystemie żyją w ich bezpośrednim\nsąsiedztwie.\nb) Podaj przykład takiego sposobu praktycznego zastosowania tego zjawiska w uprawie\nroślin, który nie będzie negatywnie wpływał na środowisko naturalne. Odpowiedź\nuzasadnij.\nZada\nKażd\nhydr\nnukle\nNa ry\nNa\na) Z\ncz\nb) O\ntr\n1.\n2.\n3.\nanie 18. (0-\nda nić cząst\noksylowa c\neotydy tylko\nysunku prze\na podstawie: B\naznacz rys\nząsteczki D\nOkreśl, któ\nranskrypcji\nRozplatan\nNaprawia\nw syntezo\nWycinani\n-2)\nteczki kwasu\ncukru oraz\no do końca\nedstawiono\nBiologia. Jedn\nsunek, na\nDNA i nici s\nre z wym\ni w komórk\nnie cząstecz\nanie błędów\nowanej nici\nie fragment\nu nukleinow\nkoniec 5’ z\n3’ nici.\nproces tran\nność i różnoro\nktórym p\nyntezowan\nmienionych\nkach eukar\nzki DNA na\nw - usuwani\ni mRNA.\ntów z RNA\nStrona 15\nwego ma ko\nz resztą fos\nnskrypcji. St\nodność, M. Ma\noprawnie\nnego mRNA\nfunkcji p\nriontów. Wp\na odcinku ul\nie niewłaści\npo zakończ\n5 z 19\noniec 3’, na\nforanową. P\ntrzałką ozna\naćkowiak, A. M\noznaczono\nA.\npełni polim\npisz znak X\nlegającym t\nwych nukle\nzeniu jego s\nktórym zna\nPolimerazy\naczono kieru\nMichalak (red\nkońce 3’\nmeraza RN\nX w odpow\ntranskrypcji\neotydów\nyntezy.\najduje się w\nmogą dołą\nunek syntez\nd.), Warszawa\ni 5’ nici\nNA podcza\nwiednie miej\nTA\ni.\nwolna grupa\nączać nowe\nzy mRNA.\na 2008, s. 169.\nfragmentu\nas procesu\njsca tabeli.\nAK\nNIE\na\ne\nu\nu","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia\nprocesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVI. Postawa wobec\nprzyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie\nochrony przyrody\ni środowiska […].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n1) przedstawia źródło konkurencji międzygatunkowej, jakim\njest korzystanie przez różne organizmy z tych samych\nzasobów środowiska;\n2) przedstawia skutki konkurencji międzygatunkowej […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną\n[…].\nPOZIOM PODSTAWOWY\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia. Zdający:\nPrzedstawia wpływ współczesnego rolnictwa\nna różnorodność biologiczną.\n17.a) (0-1)\nRozwiązanie\nJest to przejaw konkurencji (międzygatunkowej) / obrony tych roślin przed konkurencją\n(ze strony innych gatunków) o (te same) zasoby środowiska.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, które uwzględnia zjawisko konkurencji o zasoby środowiska\n0 pkt - za niepoprawne wyjaśnienie, które nie uwzględnia zjawiska konkurencji lub brak\nodpowiedzi\n17.b) (0-1)\nRozwiązanie\n Włączanie do upraw takich roślin jest formą „walki biologicznej” z chwastami / owadami /\nszkodnikami, która pozwala ograniczać stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.\n Wprowadzanie roślin / stosowanie wyciągów z roślin, które nie będą szkodziły uprawie\ni zarazem będą odstraszać szkodniki (uprawianych roślin).\n Wprowadzanie określonych roślin uprawnych, które będą wytwarzały związki chemiczne\nhamujące wzrost niepożądanych gatunków / chwastów.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnego przykładu praktycznego wykorzystania w uprawie roślin tego\nzjawiska (allelopatii) w sposób, który nie szkodzi środowisku naturalnemu\n0 pkt - za podanie przykładu, który nie uwzględnia wykorzystania tego zjawiska lub nie\nuwzględnia braku jego negatywnego wpływu na środowisko, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Każda nić cząsteczki kwasu nukleinowego ma koniec 3’, na którym znajduje się wolna grupa hydroksylowa cukru oraz koniec 5’ z resztą fosforanową. Polimerazy mogą dołączać nowe nukleotydy tylko do końca 3’ nici.\nNa rysunku przedstawiono proces transkrypcji. Strzałką oznaczono kierunek syntezy mRNA.\n\nNa podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, M. Maćkowiak, A. Michalak (red.), Warszawa 2008, s. 169.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/zz/BioR_2013_12_zad18_rys1_5x.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"a) Zaznacz rysunek, na którym poprawnie oznaczono końce 3’ i 5’ nici fragmentu cząsteczki DNA i nici syntezowanego mRNA.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/zz/BioR_2013_12_zad18_1_rys1_5x.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"b) Określ, które z wymienionych funkcji pełni polimeraza RNA podczas procesu transkrypcji w komórkach eukariontów. Wpisz znak X w odpowiednie miejsca tabeli.\n\nTAK |\nNIE |\n\n1. |\nRozplatanie cząsteczki DNA na odcinku ulegającym transkrypcji. |\n\n2. |\nNaprawianie błędów - usuwanie niewłaściwych nukleotydów w syntezowanej nici mRNA. |\n\n3. |\nWycinanie fragmentów z RNA po zakończeniu jego syntezy. |","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"19","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-4)\nSchemat przedstawia efekty procesu transkrypcji i obróbki potranskrypcyjnej genu\nα-tropomiozyny w różnych typach komórek ciała człowieka.\nNa podstawie: B. Alberts, D. Bray, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter, Podstawy biologii\nkomórki, Warszawa 1999, s. 222.\na) Podaj znaczenie użytych na schemacie określeń.\neksony to\nintrony to\ntranskrypcja to\nsplicing (składanie genu) to\nb) Podaj, na czym polega różnica w obróbce potranskrypcyjnej pre-mRNA genu\nα-tropomiozyny w różnych typach komórek.\nc) Oceń, czy schemat ten dowodzi słuszności tezy „gen to fragment DNA kodujący\nsekwencję aminokwasów jednego białka (łańcucha polipeptydowego)”. Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-4)\nI. Poznanie świata organizmów\nna różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZdający […] wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje […]\ni przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą kolejności\nnukleotydów w DNA […];\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące\nod DNA do białka (transkrypcja […]) […];\n3) przedstawia proces potranskrypcyjnej obróbki\nRNA u organizmów eukariotycznych.\nGIMNAZJUM\nVIII. Genetyka. Zdający:\nprzedstawia zależność pomiędzy genem a cechą.\n19.a) (0-2)\nRozwiązanie\n- eksony to fragmenty genu kodujące aminokwasy,\n- introny to fragmenty genu niekodujące (aminokwasów),\n- transkrypcja to przepisywanie informacji z DNA na RNA (mRNA),\n- splicing to obróbka pierwotnego transkryptu polegająca na wycięciu intronów i połączeniu\nze sobą eksonów / wycięcie intronów i połączenie ze sobą eksonów.\nSchemat punktowania\n2 pkt. - za podanie czterech prawidłowych określeń\n1 pkt. - za podanie trzech lub dwóch prawidłowych określeń\n0 pkt. - za podanie mniej niż dwóch prawidłowych określeń lub brak odpowiedzi\n19.b) (0-1)\nRozwiązanie\n W poszczególnych typach komórek różne eksony (lub ich fragmenty) są usuwane\n(z pre-mRNA) wraz z intronami.\n Różnica polega na wielkości i ilości wycinanych odcinków (z pre-mRNA) (w poszczególnych\nrodzajach komórek).\n Różnica polega na wycinaniu intronów i różnych eksonów - jest to tzw. splicing alternatywny.\nSchemat punktowania\n1 pkt. - za prawidłowe wskazanie różnicy w obróbce cząsteczek pre-mRNA w różnych typach\nkomórek\n0 pkt. - za nieprawidłowe wskazanie różnicy w obróbce cząsteczek pre-mRNA w różnych\ntypach komórek lub brak odpowiedzi\n19.c) (0-1)\nRozwiązanie\n Schemat nie dowodzi słuszności tej tezy, ponieważ w różnych komórkach po transkrypcji\ni splicingu / składaniu tego samego genu powstają białka o nieco innym składzie aminokwasów.\n Schemat nie dowodzi słuszności tej tezy, ponieważ dzięki splicingowi alternatywnemu\nw różnych komórkach powstają różne mRNA kodujące różne białka.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za stwierdzenie i uzasadnienie, że schemat nie dowodzi słuszności tezy „gen to\nfragment DNA kodujący sekwencję aminokwasów jednego białka (łańcucha polipeptydowego)”\n0 pkt - za nieprawidłową ocenę lub nieprawidłowe uzasadnienie tej tezy, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nPoniżej podano elementy opisu hipotetycznych wydarzeń ewolucyjnych, które miałyby\ndoprowadzić do pojawienia się i utrwalenia nowej cechy gatunkowej - żółtej barwy ciała\npustynnych chrząszczy. Nie wszystkie one są zgodne z założeniami teorii ewolucji\nK. Darwina.\n1. Pojawienie się wśród zielonych chrząszczy, żyjących na pustyni, osobników o barwie\nżółtej, w wyniku przypadkowej zmiany ewolucyjnej.\n2. Uzyskanie przewagi liczebnej przez żółte chrząszcze nad zielonymi.\n3. Osiedlenie się na pustyni zielonych chrząszczy pochodzących z lasu.\n4. Pojawienie się wśród zielonych chrząszczy, żyjących na pustyni, osobników o barwie\nżółtej w celu lepszego przystosowania do warunków środowiska (żółty kolor piasku).\n5. Zwiększona przeżywalność osobników o żółtej barwie w wyniku lepszej ochrony przed\nrozpoznaniem przez ptaki drapieżne.\na) Ustal prawidłową kolejność hipotetycznych wydarzeń zgodnie z założeniami teorii\newolucji Darwina, z pominięciem numeru tego elementu opisu, który nie jest zgodny\nz tymi założeniami.\nPrawidłowa kolejność hipotetycznych wydarzeń ewolucyjnych:\nb) Podaj nazwę czynnika ewolucji, którego działanie opisano w punkcie 5.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nI. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia zjawiska\nbiologiczne; […] interpretuje różnorodność organizmów\nna Ziemi jako efekt ewolucji biologicznej.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje […], wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia i wyjaśnia\nzjawiska biologiczne; […]\ninterpretuje różnorodność\norganizmów na Ziemi jako\nefekt ewolucji biologicznej.\n20.a) (0-1)\nRozwiązanie\nPrawidłowa kolejność hipotetycznych wydarzeń ewolucyjnych: 3, 1, 5, 2.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za prawidłowe podanie kolejności, z pominięciem elementu 4.\n0 pkt - za podanie nieprawidłowej kolejności lub brak odpowiedzi\n20.b) (0-1)\nRozwiązanie\nDobór naturalny / selekcja naturalna\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - za podanie nieprawidłowej nazwy lub brak odpowiedzi","solution":"Diaspory te są rozprzestrzeniane są przez zwierzęta, ponieważ posiadają struktury czepne / haczyki, za pomocą których przyczepiają się, np. do sierści ssaków.","image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nW ewolucji człowieka zachodziły rozmaite zmiany budowy, fizjologii i zachowań.\nUporządkuj w kolejności chronologicznej pojawienie się w antropogenezie wymienionych\nniżej cech, wpisując numery 1-4 do prawej kolumny tabeli.\nCecha przodków człowieka współczesnego\nKolejność\npojawiania się cech\nUżywanie prostych narzędzi kamiennych.\nPrzejście od koczowniczego do osiadłego trybu życia.\nPrzywiedzenie palucha do osi stopy.\nUżywanie narzędzi wieloelementowych, zbudowanych z różnych\nmateriałów, np. łuk i strzały.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności;\ndostrzega związki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nIX. Ewolucja.\n6. Antropogeneza. Zdający:\n2) przedstawia zmiany, jakie zaszły\nw trakcie ewolucji człowieka.\nRozwiązanie\nCecha przodków człowieka współczesnego\nKolejność\npojawiania się cech\nUżywanie prostych narzędzi kamiennych\n2\nPrzejście od koczowniczego do osiadłego trybu życia\n4\nPrzywiedzenie palucha do osi stopy\n1\nUżywanie narzędzi wieloelementowych, zbudowanych\nz różnych materiałów, np. łuk i strzały\n3\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie chronologii pojawienia się wymienionych cech naszych przodków\n0 pkt - za błąd w chronologii lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Na diagramie przedstawiono zakresy zmian zagęszczenia (długość dwóch równoległych linii w pasku każdego gatunku) oraz średnie zagęszczenia (ściemnienie wewnątrz paska dla każdego gatunku) dziesięciu gatunków leśnych ssaków Europy i Kanady.\n\nŹródło: T. Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Warszawa 1996, s. 47.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Opisany proces to zaplemnienie krzyżowe / zapłodnienie krzyżowe, które
","image":"img/zz/BioR_2013_12_zad22_rys1_5x.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"a) Podaj, na jakiej podstawie podzielono te gatunki na grupę A i B oraz podaj poprawne nazwy tych grup gatunków, odnoszące się do ich ról ekologicznych.\n\nKryterium podziału\nNazwy obu grup gatunków","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"b) Sformułuj prawidłowość, zgodnie z którą w każdej z grup gatunki rozsunięte są wzdłuż osi rosnącego zagęszczenia osobników ich gatunków.\n\n[odp_otwarta1]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/22.3","paper_id":"biologia-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"22.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"c) Wyjaśnij, dlaczego średnie zagęszczenia gatunków z grupy B są niższe od średnich zagęszczeń gatunków z grupy A, mających zbliżoną wielkość osobników.\n\n[odp_otwarta1]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"}]}