{"paper":{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":34,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nPoniższy tekst opisuje podobieństwa i różnice w składzie pierwiastkowym głównych grup\nzwiązków organicznych występujących w organizmie.\nUzupełnij tekst - wpisz w wyznaczone miejsca nazwy pierwiastków wybranych\nspośród wymienionych. Niektóre nazwy pierwiastków mogą być użyte w tekście\nwięcej niż jeden raz.\nazot fosfor potas węgiel krzem tlen siarka wodór\nW skład węglowodanów, białek, lipidów i kwasów nukleinowych wchodzą trzy podstawowe\npierwiastki: , , Oprócz tych pierwiastków białka zawierają\njeszcze: i siarkę. W kwasach nukleinowych nie ma pierwiastka występującego\nw białkach, którym jest , ale jest , którego nie ma w składzie białek\n(niemodyfikowanych potranslacyjnie).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nPorównanie składu chemicznego głównych grup związków\norganicznych występujących w organizmach (I.2b.3)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wpisanie w luki tekstu sześciu nazw pierwiastków.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nW skład węglowodanów, białek, lipidów i kwasów nukleinowych wchodzą trzy podstawowe\npierwiastki: węgiel, wodór, tlen. Oprócz tych pierwiastków białka zawierają jeszcze dwa:\nazot i siarkę. W kwasach nukleinowych nie ma pierwiastka występującego w białkach, którym jest\nsiarka, ale jest fosfor, którego nie ma w składzie białek (niemodyfikowanych\npotranslacyjnie).","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono jądro komórkowe wraz z otaczającymi je strukturami błoniastymi.\nNa podstawie: C.J. Clegg, Introduction to Advanced Biology, John Murray Ltd, 2005.\nWpisz w tabeli nazwy struktur oznaczonych na rysunku literami A i B oraz podaj\npo jednej funkcji charakterystycznej dla każdej z nich.\nNazwa struktury\nFunkcja struktury\nA.\nB.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na rysunku rodzajów siateczki\nśródplazmatycznej i określenie ich funkcji (I.1a.c.7)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wpisanie w tabelę nazw obu rodzajów siateczki śródplazmatycznej\ni poprawne określenie ich funkcji (poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli).\n1 p. - za poprawne wpisanie w tabelę nazwy jednego rodzaju siateczki śródplazmatycznej\ni poprawne określenie jej funkcji (poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli).\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNazwa struktury\nFunkcja struktury\nA.\nszorstka siateczka śródplazmatyczna /\nwewnątrzplazmatyczna;\nszorstkie retikulum endoplazmatyczne\nsynteza białek / translacja;\nmodyfikowanie białek;\ntransport wyprodukowanych białek\nB.\ngładka siateczka śródplazmatyczna /\nwewnątrzplazmatyczna;\ngładkie retikulum endoplazmatyczne\nsynteza / metabolizm kwasów tłuszczowych\n/ fosfolipidów / lipidów / steroidów;\ndetoksykacja;\nmagazynowanie jonów wapnia","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nW tabeli przedstawiono wybrane cechy różnych rodzajów komórek. Wpisz brakujące\ninformacje.\nCechy\nKomórka\nbakteryjna\nzwierzęca\nroślinna\ngrzyba\nLokalizacja DNA\nw komórce\njądro\nkomórkowe;\nmitochondrium\n(u tlenowców)\njądro\nkomórkowe;\nmitochondrium\n(u tlenowców)\nGłówny składnik\nbudulcowy ściany\nkomórkowej\nmureina\nbrak (ściany\nkomórkowej)\nGłówne materiały\nzapasowe\nbiałka;\ncukry;\ntłuszcze\nskrobia;\nbiałka;\ntłuszcze\nglikogen;\ntłuszcze","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nPorównanie budowy komórek prokariotycznych\ni eukariotycznych (I.1a.7, 2b.3 )\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie pięciu komórek tabeli.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech lub czterech komórek tabeli.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nUwaga:\nNie uznaje się określenia „genofor” lub „plazmid” jako miejsce występowania DNA\nw komórce bakteryjnej.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nNa podział komórki składają się dwa etapy: podział jądra, czyli kariokineza, i podział\ncytoplazmy - cytokineza. Istnieją trzy typy podziału jądra komórkowego: amitoza, mitoza\ni mejoza. Na rysunku przedstawiono jedną z faz kariokinezy zachodzącą w komórce, która ma\ncztery chromosomy.\nNa podstawie: W. Gajewski, A. Putrament, Biologia, Warszawa 1992.\na) Zaznacz poniżej (A-D) nazwę fazy kariokinezy, którą przedstawiono na rysunku.\nA. metafaza I mejozy B. metafaza mitozy C. anafaza I mejozy D. anafaza mitozy\nb) Określ liczbę chromosomów, jaką będą miały komórki potomne po zakończonym\npodziale, którego fazę przedstawiono na rysunku.\nLiczba chromosomów:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4a)\n4b)\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"D","answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie fazy kariokinezy przedstawionej na rysunku\n(I.4a.16)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zaznaczenie fazy kariokinezy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź: D\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nNa podstawie fazy kariokinezy przedstawionej na rysunku\nokreślenie liczby chromosomów w komórkach potomnych\n(I.4a.16)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej liczby chromosomów w komórkach potomnych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nLiczba chromosomów: cztery / 4 (chromosomy)\nCechy\nKomórka\nbakteryjna\nzwierzęca\nroślinna\ngrzyba\nLokalizacja DNA\nw komórce\ncytozol /\ncytoplazma;\nnukleoid\njądro\nkomórkowe;\nmitochondrium\n(u tlenowców)\njądro komórkowe;\nmitochondrium;\nchloroplasty /\nplastydy\njądro\nkomórkowe;\nmitochondrium\n(u tlenowców)\nGłówny składnik\nbudulcowy\nściany\nkomórkowej\nmureina\nbrak (ściany\nkomórkowej)\nceluloza\nchityna /\nglukany\nGłówne materiały\nzapasowe\nbiałka;\ncukry;\ntłuszcze\ntłuszcze;\nglikogen;\n(białka)\nskrobia;\nbiałka;\ntłuszcze\nglikogen;\ntłuszcze","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono zarówno cykl komórkowy, w którym wyróżnia się podział jądra\nkomórkowego - mitozę (M) wraz z towarzyszącą mu cytokinezą, jak i czas między\npodziałami komórki - interfazę, na którą składają się fazy: G1, S, G2. Po zakończeniu\npodziału większość komórek organizmu człowieka wchodzi w fazę G0. Komórki takie nie\nulegają dalszym podziałom, a po różnicowaniu pełnią określone funkcje w tkankach\ni narządach. Jednak niewielki, stały odsetek komórek znajdujących się w fazie G0 zachowuje\nzdolność do podziału.\nNa podstawie: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej,\npod red. W.Z. Traczyka, A. Trzebskiego, Warszawa 2001.\na) Określ, jakie znaczenie dla narządów organizmu człowieka ma fakt, że komórki fazy\nG0 mogą wrócić do cyklu komórkowego.\nb) Podaj, w której fazie cyklu komórkowego zachodzi replikacja DNA.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie znaczenia dla narządów organizmu człowieka\nwystępowania w cyklu komórkowym fazy G0 (III.2a, I.4a.15)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie znaczenia możliwości powrotu komórek fazy G0 do cyklu\nkomórkowego uwzględniające możliwość regeneracji lub wzrostu narządu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPowrót komórek z fazy G0 do cyklu komórkowego umożliwia:\n• wzrost narządów.\n• regenerację narządów.\n• zastąpienie komórek obumarłych lub uszkodzonych przez komórki żywe.\nUwaga:\nNie uznaje się ogólnych odpowiedzi odnoszących się do regeneracji całego organizmu.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie fazy w cyklu komórkowym, w której zachodzi\nreplikacja DNA (I.4a.15)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej fazy cyklu komórkowego.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nfaza S","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nMetabolizm to całokształt przemian chemicznych zachodzących w komórkach wraz\nz towarzyszącymi im przemianami energetycznymi. Na metabolizm składają się dwie grupy\nprocesów, przedstawione na schemacie.\nNa podstawie: A. Jaskólski, A. Jaskólska, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem\nfizjologii człowieka, Wrocław 2006.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nPodaj nazwy (anabolizm/katabolizm) przedstawionych na schemacie grup procesów\nmetabolicznych A i B. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając cechę charakteryzującą\nkażdą z tych grup.\nProcesy A: , ponieważ\nProcesy B: , ponieważ","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nTworzenie informacji\nRozpoznanie przedstawionych na schemacie grup procesów\nmetabolicznych i uzasadnienie ich anabolicznego lub\nkatabolicznego charakteru (III.3a, I.4a.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie poprawnej nazwy każdego z kierunków przemian metabolicznych wraz\nz uzasadnieniem odnoszącym się do złożoności substratów i produktów lub przemian\nenergii.\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy jednego z kierunków przemian metabolicznych wraz\nz uzasadnieniem uwzględniającym jedną charakterystyczną cechę tego kierunku\nprzemian.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nProcesy A - katabolizm, ponieważ są to reakcje rozpadu związków złożonych na związki proste\n/ podczas tych rekcji powstaje ATP.\nProcesy B - anabolizm, ponieważ są to reakcje syntezy związków złożonych ze związków\nprostych / podczas tych reakcji wykorzystywany jest ATP.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których zawarte jest stwierdzenie, że energia powstaje lub ginie.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nGlikoproteina P - białko zwierzęce - występuje w błonach komórkowych komórek różnych\ntkanek, m.in. w śródbłonku włosowatych naczyń krwionośnych mózgu. Glikoproteina P jest\nniespecyficznym transporterem usuwającym poza obręb komórek różne substancje obce dla\norganizmu, w tym leki, co zapobiega ich kumulacji, ale jednocześnie może utrudniać im\nosiągnięcie miejsc docelowych, czego konsekwencją stanie się nawet niemożność leczenia\nlub obniżenie jego skuteczności.\nPrzeprowadzono doświadczenie na dwóch grupach myszy:\n● grupa I - myszy ze zmutowanym genem kodującym glikoproteinę P\n● grupa II - myszy z niezmutowanym genem kodującym glikoproteinę P.\nMyszom podawano leki przeciwbólowe, a następnie badano stężenie tych leków w mózgu.\nNa podstawie: W.F. Ganong, Fizjologia, Warszawa 2009.\na) Określ, która z grup badanych zwierząt - I czy II - była próbą kontrolną w tym\ndoświadczeniu. Odpowiedź uzasadnij.\nGrupa , ponieważ\nb) Podaj, w której grupie badanych myszy - I czy II - należy oczekiwać większego\nstężenia leków przeciwbólowych w komórkach mózgu, i wyjaśnij, dlaczego tak się dzieje.\nW grupie , ponieważ\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n5a)\n5b)\n6.\n7a)\n7b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie opisu doświadczenia określenie i uzasadnienie\npróby kontrolnej (III.1a, I.4b.22)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie grupy II i uzasadnienie uwzględniające bezpośrednio lub pośrednio brak\nmutacji / zmian w tej grupie.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nGrupa II, ponieważ myszy miały niezmutowany gen kodujący glikoproteinę.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nPrzewidywanie wyników doświadczenia na podstawie jego\nopisu (III.1a. I.4b.22)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie grupy I i poprawne uzasadnienie odnoszące się do syntezy\nniefunkcjonalnej glikoproteiny lub jej braku wskutek mutacji, i w konsekwencji\nnieusuwanie leków z komórek.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nW grupie I, ponieważ zmutowany gen może kodować niefunkcjonalną glikoproteinę, która\nnie będzie usuwać leków z komórek.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\nPowinowactwo hemoglobiny do tlenu zależy od pH osocza (wzrostu lub spadku stężenia\njonów wodorowych). Na kwasowość osocza wpływa m.in. dysocjacja kwasu węglowego,\nktóry powstaje z CO2 i wody pod wpływem enzymu anhydrazy węglanowej i dysocjuje\nna aniony wodorowęglanowe i protony. Około 70-75% CO2 jest transportowanych w osoczu\nw postaci HCO3‾ (jonu wodorowęglanowego).\nNa wykresie przedstawiono krzywe wysycenia hemoglobiny tlenem przy różnym pH osocza\nkrwi człowieka.\nNa podstawie: J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.\na) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis zależności przedstawionej\nna wykresie. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nW sytuacji obniżenia się pH osocza krwi (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest\n(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.\nb) Wyjaśnij\nznaczenie\nprzedstawionych\nwłaściwości\nhemoglobiny\n(zmiany\njej\npowinowactwa do tlenu) dla wymiany gazowej w tkankach, w których zachodzi\nintensywne oddychanie tlenowe. W odpowiedzi uwzględnij procesy zachodzące\nw tych tkankach.\nc) Podaj inną niż jon wodorowęglanowy postać, w której jest transportowany CO2\nwe krwi człowieka.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na wykresie\ndotyczących wysycenia hemoglobiny tlenem w zależności od\npH osocza krwi człowieka (III.2a, I.4a.5.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie w zdaniu dwóch prawidłowych określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nW sytuacji obniżenia się pH osocza krwi, (zwiększa się / zmniejsza się) powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu, co powoduje, że tlen przyłączony do hemoglobiny jest\n(łatwiej / trudniej) odłączany od jej cząsteczki.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między intensywnością oddychania\ntlenowego w mięśniach człowieka a powinowactwem\nhemoglobiny do tlenu (III.2a, PP I.4b.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające związek przyczynowo-skutkowy, tzn.\nprzyczynę, czyli wytwarzanie dużych ilości CO2 w intensywnie pracujących tkankach,\nmechanizm, czyli zakwaszenie środowiska (spadek pH krwi) i skutek, czyli łatwiejsze\noddawanie tlenu przez hemoglobinę.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Dzięki tej zależności w intensywnie pracujących tkankach, gdzie powstaje dużo CO2,\nktórego obecność powoduje spadek pH osocza, tlen jest łatwiej uwalniany z hemoglobiny,\nco umożliwia intensywne oddychanie.\n• W tkankach, gdzie zachodzi intensywne oddychanie tlenowe, produkowane są większe\nilości CO2, który zakwasza środowisko, przez co hemoglobina łatwiej oddaje tlen.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do spadku pH na skutek powstawania kwasu\nmlekowego, ponieważ w tkankach intensywnie oddychających tlenowo kwas mlekowy nie\npowstaje.\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli krwi w transporcie gazów oddechowych\nw organizmie człowieka - wskazanie sposobu transportu\ndwutlenku węgla (I.4a.5, PP 2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe podanie przykładu postaci, w jakiej CO2 jest transportowany przez krew.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• rozpuszczony (fizycznie) w osoczu krwi / CO2\n• w postaci karbaminianów / przyłączony do hemoglobiny i białek osocza / przyłączony\ndo hemoglobiny / w postaci karbaminohemoglobiny\n• HbCO2, HHbCO2\nUwaga:\nNie uznaje się następujących odpowiedzi: karboksyhemoglobina, karbamylohemoglobina,\nkwas węglowy, H2CO3.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nNa schemacie w sposób uproszczony przedstawiono wybrane etapy tlenowego oddychania\nkomórkowego.\nNa podstawie: M. Barbor, M. Boyle, K. Senior, Biology, London 2000.\na) Podaj nazwy związków chemicznych oznaczonych na schemacie literami X i Y.\nX Y\nb) Uzupełnij tabelę, w której określisz lokalizację w komórce wskazanych na schemacie\netapów oddychania tlenowego (I-III).\nEtapy oddychania\nLokalizacja w komórce\nI\nII\nIII\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8a)\n8b)\n8c)\n9a)\n9b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie Rozpoznanie wskazanych związków chemicznych\nna schemacie ilustrującym etapy oddychania tlenowego (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw dwóch wskazanych na schemacie związków chemicznych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nX. - dwutlenek węgla / ditlenek węgla / tlenek węgla(IV) / CO2\nY. - acetylo-CoA\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie lokalizacji w komórce, wskazanych na schemacie,\netapów oddychania tlenowego (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie lokalizacji w komórce wskazanych etapów oddychania\ntlenowego.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nEtapy oddychania\nLokalizacja w komórce\nI\ncytozol / cytoplazma (komórki)\nII\nmacierz mitochondrialna / matriks mitochondrium/\nmitochondrium\nIII\nmacierz mitochondrialna /matriks mitochondrium/\nmitochondrium","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nW niektórych stałych tkankach roślinnych występują martwe komórki pozbawione\nprotoplastu. Na rysunkach A i B przedstawiono przekroje i modele (komórki ciemniejsze)\nprzestrzenne komórek tworzących jedną z tkanek wzmacniających.\nNa podstawie: W. Lewiński, K. Wilczyńska, Cytologia i histologia, Rumia 2001.\na) Podaj nazwę rodzaju tkanki wzmacniającej, która może być zbudowana z komórek\nprzedstawionych na rysunku A lub B.\nb) Wykaż związek widocznej na rysunkach wspólnej cechy budowy przedstawionych\nkomórek z funkcją pełnioną przez tę tkankę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie rodzaju tkanki roślinnej przedstawionej\nna rysunkach (I.1a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy tkanki roślinnej przedstawionej na rysunkach.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nsklerenchyma / twardzica\nb) 0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między cechą budowy komórek a funkcją\npełnioną przez przedstawioną na rysunkach tkankę roślinną\n(III.2a, I.2a.3)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie związku widocznej na rysunkach cechy budowy przedstawionych\nkomórek z funkcją pełnioną przez tę tkankę, uwzględniające zgrubienie lub lignifikację\nściany komórkowej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Komórki mają (silnie) zgrubiałe / zdrewniałe ściany komórkowe, co warunkuje odporność\n/ wytrzymałość rośliny na czynniki mechaniczne.\n• Przedstawione komórki mają zgrubiałe ściany komórkowe, dzięki czemu wzmacniają\nroślinę / tkanka pełni funkcję wzmacniającą.\nUwaga:\nWidoczne na rysunku zgrubienia komórek pozwalają wnioskować, że ich ściany komórkowe\nsą zdrewniałe.\nUzasadnienie musi odnosić się do funkcji tkanki pełnionej w roślinie, a nie do znaczenia\ncechy dla tej komórki, lub dla tej tkanki.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę anatomiczną liścia rośliny okrytozalążkowej.\nNa podstawie: Z. Podbielkowski, T. Umiński, L. Palka, M. Podbielkowska, Biologia, Warszawa 1975.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\na) Podaj nazwy elementów budowy liścia oznaczonych na rysunku numerami 1 i 2.\n1 2\nb) Wyjaśnij, w jaki sposób współdziałanie elementów budowy liścia (1 i 2) wskazanych\nna rysunku sprawia, że możliwy staje się transport wody w roślinie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wskazanych na rysunku elementów budowy\nliścia (I.1a.1,9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw dwóch wskazanych elementów budowy liścia.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - naczynia / tracheje / ksylem / drewno\n2. - aparat szparkowy / komórki szparkowe / szparka\nUwaga:\nUznaje się w punkcie 1. określenie „tkanka przewodząca wodę”.\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych:\nw punkcie 1. - tkanka przewodząca, wiązka przewodząca\nw punkcie 2. - skórka.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie współdziałania wskazanych na rysunku\nelementów budowy liścia w transporcie wody w roślinie\n(III.2a, I.2b.3)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie współdziałania obu wskazanych elementów budowy liścia\nuwzględniające związek: transpiracja  wzrost siły ssącej liści  podciąganie wody\nw naczyniach.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Przez aparaty szparkowe zachodzi transpiracja / parowanie wody, co powoduje obniżenie\npotencjału wody w komórkach liścia i jej przemieszczanie się z komórek głębiej\npołożonych, a w konsekwencji podciąganie wody w naczyniach.\n• W wyniku wyparowywania wody przez szparki / transpiracji wzrasta siła ssąca liści,\nco powoduje podciąganie wody w naczyniach.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nPrzeprowadzono doświadczenie w dwóch wariantach (zestaw I i zestaw II) zilustrowanych\nna poniższych rysunkach. Do probówek nalano kolejno: w zestawie I - wody, w zestawie II -\n0,1% roztworu NaCl. Poziom cieczy w każdej probówce znajdował się 1 cm poniżej wylotu\nprobówki. Do każdej probówki włożono po jednym liściu tej samej rośliny o zbliżonej\nwielkości i dodano kilka kropli oliwy, aby utworzyła ona warstwę na powierzchni wody.\nPo trzech dniach zaobserwowano: w zestawie I - obniżenie poziomu cieczy w probówce,\na w zestawie II - spadek turgoru liścia umieszczonego w probówce.\nNa podstawie: K. Łopata, E. Rudnik, E. Nowak, Tajemnice gleby, Warszawa 1997.\na) Sformułuj problem badawczy tego doświadczenia.\nb) Wyjaśnij przyczynę zmian obserwowanych w zestawie II.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10a)\n10b)\n11a)\n11b)\n12a)\n12b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie problemu badawczego do doświadczenia\ndotyczącego wpływu zasolenia na pobieranie wody przez\nroślinę (III.1a, I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie problemu badawczego opisanego doświadczenia\nuwzględniające wpływ zasolenia / potencjału osmotycznego wody na pobieranie wody\nprzez roślinę / transpirację.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Wpływ NaCl na pobieranie wody przez rośliny.\n• Wpływ 0,1% roztworu NaCl na turgor rośliny.\n• Czy 0,1% roztwór NaCl wpływa na pobieranie wody przez roślinę?\n• Czy umieszczenie liścia w 0,1% roztworze NaCl będzie miało wpływ na turgor liścia?\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi ogólnej uwzględniającej tylko „stężenie roztworu” - musi być\nodniesienie do NaCl lub zasolenia.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnianie wyników doświadczenia dotyczącego wpływu\nzasolenia na pobieranie wody przez roślinę (III.1a, I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie przyczyny obserwowanych zmian w próbie II uwzględniające\nróżnicę\nstężeń\nroztworów / potencjałów\nwody\nw\nśrodowisku\n(probówce)\ni w komórkach liścia.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNaCl obniża potencjał wody w roztworze i utrudnia pobieranie wody ze środowiska /\nprobówki, ponieważ różnica między potencjałem wody roztworu a potencjałem wody\nkomórki zmniejsza się. Ograniczone pobieranie wody powoduje obniżenie turgoru\nkomórek (i więdnięcie liścia).\nRoztwór NaCl (w probówce) stanowi środowisko hipertoniczne i dlatego liść nie może pobrać\nz tego roztworu wody / woda z komórek liścia przechodzi do roztworu NaCl.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nW cyklu życiowym roślin nagozalążkowych występuje stadium gametofitu. Na rysunku\nprzedstawiono przekrój przez zalążek sosny. W opisie zalążka nie uwzględniono wszystkich\njego elementów.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.\nNa podstawie rysunku i własnej wiedzy oceń, czy poniższe zdania opisujące gametofit\nsosny są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Wielokomórkowy, haploidalny gametofit żeński rozwija się w zalążku.\nP\nF\n2.\nW gametoficie żeńskim rodnie wykształcają się na biegunie od strony\nokienka.\nP\nF\n3.\nGametofit żeński ma postać tzw. bielma wtórnego, będącego tkanką\nodżywczą dla rozwijającego się zarodka.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy gametofitu sosny na podstawie rysunku\ni własnej wiedzy (I.4a.9, 1c.9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę trzech zdań dotyczących budowy gametofitu sosny.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - P, 2. - P, 3. - F","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nPałeczka okrężnicy (Escherichia coli) wchodzi w skład fizjologicznej flory bakteryjnej jelita\ngrubego człowieka (i - w niewielkich ilościach - jelita cienkiego). Jednak niektóre szczepy\nE. coli, w wyniku nabycia nowych cech, są chorobotwórcze dla człowieka. Przykładowo:\nenterotoksyczny szczep E. coli (ETEC) jest najczęstszą przyczyną tzw. biegunki podróżnych.\nBakterie te, po dostaniu się do jelita cienkiego, przylegają do komórek nabłonka i uwalniają\ndo jelita toksyczne białka, powodujące zakłócenia działania pomp jonowych w komórkach\nnabłonka i utratę wody przez te komórki. Inny eneteropatogenny szczep E. coli (EPEC), również\nwywołujący biegunkę, wiąże się z komórkami nabłonka jelita i przez specjalnie utworzony kanał\nwstrzykuje białkowe toksyny do wnętrza komórek nabłonka. Toksyny szczepu EPEC\nsą przyczyną złej absorpcji wody.\nNa podstawie: A. Salyers, D. Whitt, Mikrobiologia, Warszawa 2012.\nNa podstawie analizy tekstu uzupełnij tabelę, w której porównasz miejsce i skutki\ndziałania toksyn wytwarzanych przez szczepy E. coli ETEC i E. coli EPEC w jelicie\nczłowieka.\nSzczep\nEscherichia coli\nMiejsce działania toksyn\nwytworzonych przez bakterie\nWpływ toksyn na gospodarkę\nwodną organizmu\nETEC\nEPEC\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie tekstu porównanie sposobów i skutków\ndziałania toksyn dwóch szczepów bakterii w organizmie\nczłowieka (II.1a, I.4a.4)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wypełnienie tabeli uwzględniające: w kolumnie pierwszej - bezpośrednio\nlub pośrednio wnikanie bądź niewnikanie toksyny do komórek nabłonka jelita\n(cienkiego) i w kolumnie drugiej - zaburzenie gospodarki wodnej organizmu wskutek\nutraty wody lub upośledzenia jej wchłaniania.\n1 p. - za poprawne wypełnienie jednej kolumny tabeli.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nSzczep\nEscherichia coli\nMiejsce działania toksyn\nwytworzonych przez bakterie\nWpływ toksyn na gospodarkę wodną\nczłowieka\nETEC\nwnętrze jelita (cienkiego) /\npowierzchnia komórek nabłonka\n/ na zewnątrz komórek nabłonka\norganizm traci wodę\nkomórki nabłonka jelita tracą\nwodę\nodwodnienie organizmu przez\nutratę wody\nEPEC\nwnętrze komórek nabłonka jelita\n(cienkiego) / komórki nabłonka\norganizm nie pobiera wody\nkomórki nabłonka jelita\nnie pobierają wody\nodwodnienie organizmu przez\nupośledzenie pobierania wody\nUwaga:\nWypełniając drugą kolumnę, wystarczy podać po jednym odpowiadającym sobie przykładzie\nwpływu toksyny na organizm.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do jelita grubego.\nZadanie15. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i scharakteryzowanie typu przeobrażenia\nu przedstawionego na rysunku owada (I.4a.9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie obu zdań.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nU pasikonika występuje przeobrażenie (zupełne / niezupełne). Stadium larwalne jest\nzewnętrznie bardzo podobne do imago (kształt, narządy gębowe, odnóża), ale różni się od\nniego w budowie wewnętrznej niewykształceniem narządów układu (rozrodczego /\npokarmowego / wydalniczego).","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nW cyklu życiowym owadów, które przechodzą rozwój złożony, wyróżnia się dwa typy\nprzeobrażenia. Na rysunku przedstawiono etapy przeobrażenia pasikonika.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.\nNa podstawie rysunku i własnej wiedzy uzupełnij poniższe zdania opisujące\nprzeobrażenie u pasikonika. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nU pasikonika występuje przeobrażenie (zupełne / niezupełne). Stadium larwalne jest\nzewnętrznie bardzo podobne do imago (kształt, narządy gębowe, odnóża), ale różni się od\nniego w budowie wewnętrznej niewykształceniem narządów układu (rozrodczego /\npokarmowego / wydalniczego).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nZwierzęta, w zależności od wielkości i środowiska, w jakim żyją, przeprowadzają wymianę\ngazową całą powierzchnią ciała lub przez wyspecjalizowane narządy wymiany gazowej.\nNa rysunku przedstawiono w uproszczeniu fragment układu oddechowego owada.\nNa podstawie. Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.\na) Podaj nazwy elementów przedstawionego narządu wymiany gazowej, oznaczonych\nna rysunku cyframi 1 i 2.\n1\n2\nb) Wykaż związek między budową i funkcjonowaniem układu oddechowego owadów\na brakiem barwników oddechowych w ich hemolimfie.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\n16a)\n16b)\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wskazanych na rysunku elementów budowy\nukładu oddechowego owadów (I.1a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw elementów wskazanych na rysunku.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1 - tchawka, 2 - przetchlinka\nUwaga:\nNie uznaje się w punkcie 1. nazwy „tracheole”.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między budową i funkcjonowaniem\nukładu oddechowego owadów a brakiem barwników\noddechowych w ich hemolimfie (III.2a, I.1c.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie związku braku barwników oddechowych w hemolimfie\nz budową i funkcjonowaniem układu oddechowego owadów, uwzględniające transport\ngazów oddechowych bezpośrednio do komórek (i z komórek) ciała za pomocą systemu\nrozgałęzionych rurek.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW hemolimfie owadów nie są potrzebne barwniki oddechowe, ponieważ transport gazów\noddechowych bezpośrednio do komórek (i z komórek) odbywa się systemem rozgałęzionych\ntchawek / rurek.\nUkład oddechowy owadów zbudowany jest z systemu rozgałęziających się w ciele rurek,\ndlatego za ich pośrednictwem możliwy jest transport gazów oddechowych bezpośrednio\ndo komórek (i z komórek) ciała (a więc nie musi tej funkcji pełnić układ krwionośny).\nUwaga:\nUdzielona odpowiedź musi odnosić się zarówno do budowy (system rozgałęzionych rurek),\njak i funkcjonowania (transport gazów oddechowych bezpośrednio do komórek ciała) układu\noddechowego owadów.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nPodczas metamorfozy kijanki do postaci dorosłej płaza zachodzi wiele zmian fizjologicznych.\nW procesie tym ważną rolę odgrywa układ hormonalny. Na schemacie przedstawiono wpływ\nukładu hormonalnego na proces metamorfozy kijanki.\nNa podstawie: http://www.amphibia.org.pl/index.php/biologia/od_czego_zalezy_metamorfoza.html\nNa podstawie schematu przedstaw, na czym polega współdziałanie nadnerczy i tarczycy\nw procesie metamorfozy kijanki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu opisanie współdziałania hormonów\ntarczycy i nadnerczy podczas metamorfozy u płazów\n(II.1b, I.4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przedstawienie współdziałania gruczołów wydzielania wewnętrznego\nw metamorfozie kijanki, uwzględniające zarówno tarczycę, jak i korę nadnerczy oraz\nwydzielane przez nie hormony.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNadnercza produkują kortykosteroidy, które stymulują przemianę wydzielanej przez\ntarczycę tyroksyny w trójjodotyroninę, niezbędną do indukcji metamorfozy kijanki.\nTarczyca wydziela tyroksynę, która pod wpływem enzymów stymulowanych przez\nkortykosteroidy wydzielane przez korę nadnerczy, przekształca się w trójjodotyroninę,\nktóra pobudza metamorfozę kijanki.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nPłyny ustrojowe ryb kostnoszkieletowych żyjących w morzach są hipoosmotyczne\nw stosunku do otaczającej je wody, natomiast płyny ustrojowe ryb kostnoszkieletowych\nżyjących w wodach słodkich są hiperosmotyczne w stosunku do otaczającej je wody.\nNa podstawie tekstu uzasadnij konieczność uzupełniania\n1. wody przez ryby morskie:\n2. elektrolitów (jonów) przez ryby słodkowodne:\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie zjawiska osmoregulacji u ryb morskich\ni ryb słodkowodnych (III.2a, I.4a.8)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzasadnienie konieczności uzupełniania wody przez ryby morskie\nuwzględniające straty wody w drodze osmozy, oraz elektrolitów przez ryby słodkowodne\nuwzględniające ich straty spowodowane wydalaniem dużej ilości moczu.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie konieczności uzupełniania wody przez ryby morskie albo tylko\nelektrolitów przez ryby słodkowodne.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. Uzupełnianie wody u ryb morskich kostnoszkieletowych jest konieczne, ponieważ, ryby\ntracą wodę na drodze osmozy (przez skrzela).\n2. Uzupełnienie elektrolitów u ryb słodkowodnych jest konieczne, ponieważ są one tracone\nz dużą ilością moczu / elektrolity są wypłukiwane w związku z koniecznością usuwania\nnadmiaru wody, która osmotycznie napływa do organizmu.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nW nefronie, w procesie filtracji kłębuszkowej, z krwi do torebki kłębuszka nerkowego\n(torebki\nBowmana)\nprzesączają\nsię\nwoda\ni\nrozpuszczone\nw\nniej\nsubstancje\ndrobnocząsteczkowe. Z uzyskanego ultrafiltratu (moczu pierwotnego) w kanalikach nefronu\npowstaje mocz ostateczny.\nDokończ poniższe zdania - wpisz w wyznaczone miejsca nazwy właściwych procesów.\nWybierz je spośród wymienionych.\ndehydratacja resorpcja filtracja sekrecja endocytoza\nPrzekształcanie - w kanalikach nefronu - moczu pierwotnego w mocz ostateczny polega\nna przenikaniu różnych substancji:\n1. z wnętrza kanalika nefronu do płynów ustrojowych w procesie\n2. z płynów ustrojowych do wnętrza kanalika nefronu w procesie","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nNa podstawie informacji przedstawionych w tekście\nrozpoznanie procesów zachodzących w nefronie (I.4a.8)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe dokończenie obu zdań.\n1 p. - za prawidłowe dokończenie jednego zdania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n1. - w procesie resorpcji.\n2. - w procesie sekrecji.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nW przypadku, gdy stopień dotlenienia nerki jest niski, w nerkach powstaje erytropoetyna,\nstymulująca produkcję erytrocytów. Wytwarzanie erytrocytów jest kontrolowane przez\nmechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego, przedstawiony na schemacie.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.\nUzupełnij schemat - do ramek oznaczonych cyframi 1.-4. wpisz litery oznaczające\nprocesy wybrane spośród A-F w taki sposób, aby powstał opis mechanizmu regulującego\nliczbę wytwarzanych erytrocytów.\nA. Nerki zwiększają wydzielanie erytropoetyny.\nB. W szpiku kostnym zmniejsza się wytwarzanie erytrocytów.\nC. Nerki zmniejszają wydzielanie erytropoetyny.\nD. W szpiku kostnym zwiększa się wytwarzanie erytrocytów.\nE. W erytrocytach zwiększa się ilość hemoglobiny.\nF. W erytrocytach zmniejsza się ilość hemoglobiny.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.\n18.\n19.\n20.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie mechanizmu regulacji przez erytropoetynę\nwytwarzania erytrocytów w organizmie człowieka\n(II.3a, I.4a.10, PP I.4b.11)\nSchemat punktowania\n1 p. - za właściwe wpisanie do schematu oznaczeń literowych czterech procesów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1 - A, 2 - D, 3 - C, 4 - B","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (3 pkt)\nNiektóre enzymy wytwarzane są w komórkach w formie nieaktywnej. Ich aktywacja wymaga\nudziału określonych czynników i czasem zachodzi dopiero w miejscu docelowego działania -\npoza komórką, w której doszło do syntezy białka. Takim enzymem jest chymotrypsyna α,\nwytwarzana w postaci nieaktywnego chymotrypsynogenu.\nNa schemacie przedstawiono proces aktywacji chymotrypsynogenu do chymotrypsyny α\n(cyframi oznaczono kolejne aminokwasy w łańcuchach polipeptydowych). Łańcuchy\npolipeptydowe (A-C) są połączone ze sobą wiązaniami dwusiarczkowymi, czego nie\nzaznaczono na schemacie.\nNa podstawie: J. M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2005.\na) Na podstawie analizy schematu podaj dwie różnice w budowie między\nchymotrypsynogenem\na\nchymotrypsyną α.\nW\nodpowiedzi\nuwzględnij\noba\nporównywane związki chemiczne.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Podaj nazwę narządu, w którym odbywa się aktywacja chymotrypsynogenu\ndo chymotrypsyny α, i na podstawie schematu uzasadnij, dlaczego aktywacja\nchymotrypsynogenu odbywa się w tym narządzie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\na) (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu określenie różnic w budowie między\nchymotrypsynogenem a chymotrypsyną (II.2b, I.2a.1)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie dwóch różnic w budowie między chymotrypsynogenem\ni chymotrypsyną α,\nuwzględniające\nbudowę\nobu\nporównywanych\nzwiązków\nchemicznych.\n1 p. - za poprawne podanie tylko jednej różnicy w budowie między chymotrypsynogenem\ni chymotrypsyną α,\nuwzględniające\nbudowę\nobu\nporównywanych\nzwiązków\nchemicznych.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. Chymotrypsynogen zbudowany jest z pojedynczego polipeptydu / łańcucha polipeptydowego,\nnatomiast w skład chymotrypsyny α wchodzą trzy (krótsze) polipeptydy / łańcuchy\npolipeptydowe.\n2. Chymotrypsynogen składa się z 245 aminokwasów, a chymotrypsyna α zawiera w sumie\n241 aminokwasów (cztery aminokwasy zostały wycięte podczas aktywacji) / jest krótsza\no cztery aminokwasy / dwa dipeptydy.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zawierających stwierdzenie, że chymotrypsynogen różni się od\nchymotrypsyny α obecnością mostków disiarczkowych.\nNie uznaje się w porównaniu liczby łańcuchów określenia „kilka” zamiast „trzy”.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie przedstawionych na schemacie informacji\ndotyczących aktywacji chemotrypsynogenu (III.2a.I.4a.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazwy narządu - dwunastnicy (jelita cienkiego), w którym\nzachodzi proces aktywacji chymotrypsynogenu do chymotrypsyny α i uzasadnienie\nodpowiedzi obecnością trypsyny w tym narządzie.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nAktywacja chymotrypsynogenu do chymotrypsyny α odbywa się w dwunastnicy / jelicie\ncienkim, ponieważ do zapoczątkowania procesu aktywacji niezbędna jest trypsyna, która\nwystępuje w tym narządzie / w tej części przewodu pokarmowego.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nToksyna botulinowa, wytwarzana przez bakterie jadu kiełbasianego, znalazła w ostatnich\nlatach zastosowanie w kosmetyce - do redukcji zmarszczek mimicznych, powstających\nna skutek nawykowego kurczenia niektórych mięśni twarzy. Toksynę wstrzykuje się\nw miejsca szczególnie podatne na tworzenie się zmarszczek. Działanie jej polega\nna fragmentacji białka SNAP-25, które jest niezbędne do uwolnienia neuroprzekaźnika -\nacetylocholiny.\nNa rysunku przedstawiającym prawidłowo działającą synapsę nerwowo-mięśniową\nnumerami 1-4 oznaczono miejsca, w których możliwe jest zahamowanie funkcjonowania tej\nsynapsy przez różne rodzaje toksyn.\nNa podstawie: D. McLaughlin, J. Stamford, D. White, Krótkie wykłady. Fizjologia człowieka, Warszawa 2008.\na) Wypisz z rysunku numer oznaczający miejsce, w którym blokowane jest działanie\nsynapsy przez toksynę botulinową.\nb) Na podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego po wstrzyknięciu toksyny botulinowej\nuzyskuje się redukcję zmarszczek mimicznych.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n21a)\n21b)\n22a)\n22b)\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie funkcjonowania synapsy nerwowo-mięśniowej -\nrozpoznanie na rysunku wskazanego elementu jej budowy\n(I.4a.10, PP I.4b.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za rozpoznanie właściwego elementu budowy synapsy blokowanego przez toksynę\nbotulinową.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nnumer 2.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie mechanizmu działania toksyny botulinowej\nna podstawie przedstawionych informacji (III.2a, I.4a.10,\nPP I.4b.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wpływ toksyny botulinowej na działanie\nsynapsy\nwg\nschematu\nwyjaśniania:\nbrak\nwydzielania\nneuroprzekaźnika\n(acetylocholiny)  brak przekazywania informacji przez synapsę / brak generowania\nimpulsu  brak skurczu mięśni mimicznych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nRedukcja zmarszczek mimicznych spowodowana jest tym, że toksyna botulinowa:\nuniemożliwia uwolnienie acetylocholiny, a więc informacja nie jest przekazywana przez\nsynapsę (nerwowo-mięśniową) / impuls nerwowy nie jest generowany w błonie\npostsynaptycznej i w efekcie mięśnie mimiczne są rozluźnione.\nuniemożliwia uwolnienie acetylocholiny i dlatego blokuje przekazywanie impulsu\nnerwowego z zakończeń neuronów (ruchowych) do mięśni mimicznych, i w efekcie\nnie może dojść do ich skurczu.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nNa schematach (A-C), bez zachowania prawidłowej kolejności, zilustrowano reakcje psa na\nróżne rodzaje bodźców podczas powstawania odruchu warunkowego.\nA\nB\nC\nNa podstawie: H. Wiśniewski, Biologia, Warszawa 1994.\nPodaj, na którym schemacie zilustrowano wykształcony u psa odruch warunkowy.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do mechanizmu jego powstawania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nTworzenie informacji\nRozpoznanie i uzasadnienie wyboru schematu ilustrującego\nwykształcony odruch warunkowy u psa (III.2a, PP I.4b.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybór schematu B i poprawne uzasadnienie odnoszące się do skojarzenia bodźca\nświetlnego z pokarmem.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nSchemat B, ponieważ:\nświatło w wyniku skojarzenia z pokarmem stało się wtórnym bodźcem kluczowym.\nbodziec świetlny obojętny dla wydzielania śliny / niewywołujący reakcji został\nskojarzony z bodźcem bezwarunkowym / adekwatnym i stał się bodźcem kluczowym\nwywołującym rekcję wydzielania śliny.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nDo połowy lat 60-tych XX wieku przebieg ekspresji informacji genetycznej u wszystkich\norganizmów wg schematu: DNA → RNA → polipeptyd (białko), uznawano w biologii\nza dogmat. Kiedy odkryto RNA-wirusy (np. retrowirusy, takie jak wirus HIV), okazało się,\nże ekspresja informacji genetycznej może mieć inny przebieg.\nUzupełnij zapis przebiegu ekspresji informacji genetycznej u retrowirusów - podaj nazwy\nposzczególnych etapów, które należy wpisać nad strzałkami 1-4.\n1\n2\n3\n4\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie etapów ekspresji informacji genetycznej\nu retrowirusów (I.4b.19)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie nazw czterech etapów ekspresji informacji genetycznej\nu retrowirusów.\n1 p. - za poprawne podanie nazw trzech etapów ekspresji informacji genetycznej\nu retrowirusów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n1. - odwrotna transkrypcja\n2. - synteza / dobudowanie komplementarnej / drugiej nici DNA\n3. - transkrypcja\n4. - translacja\nUwaga:\nNie uznaje się w punkcie 2. odpowiedzi „replikacja DNA”.\nNie uznaje się w punkcie 4. odpowiedzi, np. „translacja genów”. Translacja jest pojęciem\nsamodzielnym i nie potrzebuje dopełnienia.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono model replikacji DNA u eukariontów.\nNa podstawie: J. Kączkowski, Biochemia roślin, Warszawa 1992.\nNa podstawie informacji z rysunku oraz własnej wiedzy wybierz spośród A-E i zaznacz\ndwa zdania, które prawidłowo opisują przedstawiony proces replikacji.\nA. Replikacja na obu niciach jest możliwa dzięki istnieniu fragmentów Okazaki.\nB. Helikazy to enzymy uczestniczące w rozplataniu podwójnej helisy.\nC. Kierunek syntezy obu nowych nici (wiodącej i opóźnionej) jest od końca 5’ do końca 3’.\nD. Do inicjacji replikacji każdej nici wystarczy jeden starter RNA.\nE. Proces replikacji odbywa się samorzutnie bez nakładu energii.","answer":"B, C","answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie schematu opisanie przebiegu procesu replikacji\nu organizmów eukariotycznych (II.1b, I.4b.15)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawny wybór dwóch zdań opisujących proces replikacji.\n1 p. - za poprawny wybór jednego zdania opisującego proces replikacji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi: B, C","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"26","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nMutacje genowe, w zależności od zmiany, jaka zaszła w DNA, mogą skutkować różnymi\nzmianami w łańcuchu polipeptydowym.\nDo podanych zmian w DNA przyporządkuj ich skutki uwidaczniające się w budowie\nłańcucha polipetydowego.\nZmiana w DNA\nZmiana w łańcuchu polipeptydowym\nA. zmiana jednego kodonu na kodon\ninnego aminokwasu\n1. nie ma zmian w budowie łańcucha\npolipeptydowego\nB. zastąpienie jednego kodonu innym kodonem\nnonsensownym\n2. zmiana sekwencji aminokwasów\nw łańcuchu polipeptydowym\nC. zastąpienie jednego kodonu innym,\noznaczającym taki sam aminokwas\n3. skrócenie łańcucha polipeptydowego\n4. wydłużenie łańcucha polipeptydowego\nA B C\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23.\n24.\n25.\n26.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 26. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie skutków opisanych mutacji genowych (I.4b.21)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie trzech zmian w budowie łańcucha polipeptydowego\ndo odpowiednich zmian w DNA.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA - 2, B - 3, C - 1","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nPodkreśl w przedstawionym tekście zdanie zawierające błędną informację i zapisz jej\nprawidłową formę w miejscu wyznaczonym poniżej.\n„Naukowcy i lekarze ostrzegają przed szerokim stosowaniem antybiotyków, ponieważ może\nto prowadzić do powstania szczepów bakterii opornych na te antybiotyki. W pojedynczej\nkomórce bakteryjnej oporność na antybiotyk może powstać na drodze mutacji w jej kodzie\ngenetycznym. Plazmidy zawierające zmutowane geny mogą być przekazywane innym\nbakteriom, które w ten sposób także uzyskują oporność na antybiotyk”.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących podstawowych\npojęć genetycznych (III.2a, I.4a.19, PP 1.4c.14)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie w tekście zdania zawierającego informację błędną lub tylko podkreślenie\ninformacji błędnej i podanie prawidłowej jej formy.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\npodkreślenie zdania zawierającego błędną informację:\n„Naukowcy i lekarze ostrzegają przed szerokim stosowaniem antybiotyków, ponieważ może\nto prowadzić do powstania szczepów bakterii opornych na te antybiotyki. W pojedynczej\nkomórce bakteryjnej oporność na antybiotyk może powstać na drodze mutacji w jej kodzie\ngenetycznym. Plazmidy zawierające zmutowane geny mogą być przekazywane innym\nbakteriom, które w ten sposób także uzyskują oporność na antybiotyk”.\nprawidłowa forma informacji: […] mutacji w materiale genetycznym / mutacji w DNA\n/ na drodze mutacji zmieniającej informację genetyczną / mutacji w genomie.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi „[…] mutacji w nukleoidzie”.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nInformację genetyczną komórki chroni przed uszkodzeniem białko p53, nazywane\n„strażnikiem genomu”. Zdrowe komórki zawierają utajoną (nieaktywną) formę p53 o stężeniu\nutrzymywanym na niskim poziomie. Pod wpływem czynników uszkadzających DNA\n(promieniowanie γ, UV, niedotlenienie) dochodzi do aktywacji i wzrostu ilości\nbiałka p53. Aktywacja p53 powoduje zatrzymanie cyklu komórkowego w celu naprawy\nuszkodzeń. Jeśli uszkodzenia są zbyt rozległe i ich naprawa jest niemożliwa, p53 indukuje\nwtedy zaprogramowaną śmierć komórki (apoptozę). Ponad połowa ludzkich nowotworów\ncharakteryzuje się mutacją w genie kodującym białko p53.\nNa podstawie: http://bioinfo.mol.uj.edu.pl/articles/Slezak05\nNa podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego mutacja genu białka p53 ułatwia rozwój\nnowotworów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między mutacją genu kodującego białko\np53 a podatnością ludzi na choroby nowotworowe\n(III.2a, I.4b.21, PP I.4c.17)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie wpływu mutacji w genie kodującym białko p53 na rozwój\nnowotworów, uwzględniające brak czynnika hamującego podziały komórkowe lub brak\napoptozy komórek.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Mutacja genu kodującego białko p53 ułatwia rozwój nowotworów, ponieważ w komórkach\nbrakuje czynnika hamującego podziały komórek z nieprawidłową informacją genetyczną,\nco prowadzi do rozwoju nowotworu / guza nowotworowego / nowotworzenia.\n• U ludzi ze zmutowanym genem kodującym białko p53 brakuje czynnika przekierowującego\nkomórkę z nieprawidłową informacją genetyczną na drogę apoptozy, co może skutkować tym,\nże komórki zaczną się namnażać w sposób niekontrolowany.\nUwaga:\nNie uznaje się określenia, że „białko p53 naprawia genom / uszkodzenia w genach”.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nKury andaluzyjskie mogą mieć upierzenie białe, czarne lub stalowoniebieskie (szare).\nPotomstwo białego koguta i czarnej kury oraz czarnego koguta i białej kury jest wyłącznie\nstalowoniebieskie, natomiast wśród potomstwa rodziców stalowoniebieskich występują\nosobniki białe, stalowoniebieskie i czarne w stosunku: 1 : 2 : 1.\na) Zaznacz poprawne dokończenie zdania określającego sposób dziedziczenia opisanej\nbarwy upierzenia kur andaluzyjskich.\nTaki rozkład fenotypów wśród potomstwa świadczy o\nA. kodominacji alleli genu warunkującego barwę piór.\nB. warunkowaniu barwy upierzenia przez dwie pary alleli.\nC. występowaniu trzech alleli genu warunkującego barwę piór.\nD. niezupełnej dominacji alleli genu warunkującego barwę piór.\nb) Określ, jakie fenotypy i w jakim stosunku wystąpią wśród potomstwa\nstalowoniebieskiej kury i białego koguta.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"D","answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie krzyżówki genetycznej opisanej w tekście -\nokreślenie sposobu dziedziczenia barwy upierzenia kur\nandaluzyjskich (III.2b, I.4b.17,18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie prawidłowego dokończenia zdania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź: D\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia\njednogenowego - określenie rodzajów fenotypów i ich\nrozkładu w potomstwie wskazanej pary kur andaluzyjskich\n(III.2b, I.4b.17)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie fenotypów potomstwa i określenie stosunku fenotypów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nstalowoniebieskie / szare i białe w stosunku 1 : 1 (dopuszczalne 2 : 2)\n50% stalowoniebieskich / szarych i 50% białych\nstalowoniebieskie / szare koguty, stalowoniebieskie / szare kury, białe koguty i białe kury\nw stosunku 1 : 1 : 1 : 1\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi: „1 stalowoniebieski / szary i 1 biały” (odpowiedź powinna\ndotyczyć proporcji, a nie liczby potomstwa).","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/30","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nAchondroplazja jest chorobą genetyczną autosomalną, której rezultatem jest m.in.\nkarłowatość. Rodzice chorzy na achondroplazję mają dwoje dzieci: jedno jest chore na tę\nchorobę, a drugie - zdrowe.\na) Na\npodstawie\ntekstu\nokreśl,\njaki\nallel - dominujący\nczy\nrecesywny - jest\nodpowiedzialny za wystąpienie achondroplazji. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się\ndo tekstu.\nAllel , ponieważ\nb) Zapisz genotypy obojga rodziców opisanych w tekście. Do oznaczenia alleli zastosuj\nsymbole literowe: (A) i (a).\nGenotyp matki: Genotyp ojca:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa podstawie opisu krzyżówki określenie i uzasadnienie\ndominacji allelu warunkującego chorobę genetyczną\nczłowieka (III.2c, I.4b.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie , że za chorobę odpowiedzialny jest allel dominujący i poprawne uzasadnienie\nodnoszące się do posiadania zdrowego potomstwa przez chorych rodziców.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nZa chorobę odpowiedzialny jest allel dominujący, ponieważ oboje rodzice chorzy\nna achondroplazję mają zdrowe dziecko.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nRozwiązanie zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia\njednogenowego - zapisanie genotypów rodziców opisanych\nw zadaniu (III.2c, I.4b.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny zapis genotypów obojga rodziców chorych na achondroplazję.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nGenotyp matki: Aa\nGenotyp ojca: Aa","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nDryf genetyczny to zmiany w częstości występowania alleli w populacji, które nie wynikają\nz działania doboru naturalnego, ale są skutkiem zdarzeń losowych.\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące skutków dryfu genetycznego są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nDryf genetyczny może doprowadzić do zmniejszenia częstości alleli\nzwiększających dostosowanie organizmu do środowiska.\nP\nF\n2.\nDryf genetyczny może skutkować usunięciem określonego allelu\nz puli genowej populacji.\nP\nF\n3.\nWpływ dryfu genetycznego na populację jest tym silniejszy,\nim populacja jest większa.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nTworzenie informacji\nOpisanie zjawisk genetycznych w populacjach, dotyczących\ndryfu genetycznego (III.2a, I.4b.27)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń dotyczących skutków dryfu\ngenetycznego.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1 - P, 2 - P, 3 - F","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (1pkt)\nOgólnoświatowym problemem jest nadmierna emisja dwutlenku węgla do atmosfery.\nJej ograniczenie może polegać na zwiększeniu - w ogólnym bilansie energetycznym -\nudziału energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii.\nSpośród podanych działań A-D wybierz i zaznacz dwa, które pozwolą na zwiększenie,\nw ogólnym bilansie energetycznym, udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.\nA. Budowa elektrowni wiatrowych.\nB. Budowa elektrowni atomowej.\nC. Budowa biogazowni i elektrowni wodnych.\nD. Sekwestracja (magazynowanie) dwutlenku węgla.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n27.\n28.\n29a)\n29b)\n30a)\n30b)\n31.\n32.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nInformacja do zadań 33.-34.\nNa schemacie przedstawiono fragment sieci troficznej w ekosystemie Oceanu Południowego.\nNa podstawie: www.eko.uj.edu.pl/weiner/kursy/wbnz845/roznobios6.pdf","answer":"A","answer_text":"Zadanie 32. (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz ochrony środowiska - wskazanie\ndziałań ograniczających emisję dwutlenku węgla do atmosfery\n(III.2b, PP I.3a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie dwóch właściwych działań zwiększających udział energii pochodzącej\nze źródeł odnawialnych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź: A i C","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (3 pkt)\na) Uwzględniając miejsce w łańcuchu pokarmowym, określ rolę, jaką odgrywają\nokrzemki i kryl w tym ekosystemie.\nRola okrzemek:\nRola kryla:\nb) Zapisz najdłuższy z możliwych łańcuch pokarmowy występujący w tym ekosystemie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-3)\na) (0-2)\nTworzenie informacji\nNa podstawie schematu określenie roli okrzemek i roli kryla\nw ekosystemie Oceanu Południowego (III.2b, I.4a.13,\nPP 3b.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne przedstawienie roli każdego z organizmów uwzględniającej miejsce\nw łańcuchu pokarmowym i funkcję w sieci troficznej lub określenie bezpośrednio albo\npośrednio ich roli jako gatunków kluczowych (zwornikowych).\n1 p. - za poprawne przedstawienie roli jednego z organizmów uwzględniającej miejsce\nw łańcuchu pokarmowym i funkcję w sieci troficznej lub samo określenie poziomu\ntroficznego obu gatunków.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Okrzemki są pierwszym poziomem troficznym w tym ekosystemie, przeprowadzają\nfotosyntezę i są producentami / wytwarzają substancje odżywcze / są podstawą całego\nekosystemu.\n• Kryl zajmuje drugi i trzeci poziom troficzny i jest:\no\npokarmem dla bardzo wielu różnych grup zwierząt, które z kolei są pokarmem dla\norganizmów z wyższych poziomów troficznych / dla drapieżników wyższego\nrzędu.\no\nkonsumentem, który stanowi pokarm dla większej części tej sieci troficznej / dla\ninnych konsumentów.\no\nwspólnym ogniwem dla wszystkich łańcuchów troficznych tej sieci.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nNa podstawie schematu zapisanie łańcucha pokarmowego\nekosystemu morskiego (I.1b.12, PP 3b.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawnie zapisanie najdłuższego łańcucha pokarmowego w przedstawionym\nekosystemie.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nokrzemki  zooplankton  kryl  małe ryby i głowonogi  pingwin cesarski  lampart\nmorski  orka\nUwaga:\nW zapisie łańcucha pokarmowego nie może znaleźć się samo określenie „foka”.\nNie uznaje się zapisu łańcucha pokarmowego ze strzałkami skierowanymi w niewłaściwą\nstronę lub bez strzałek.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/34","paper_id":"biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nPodaj nazwy dwóch zależności, które mogą zachodzić między orką a lampartem\nmorskim, i określ, na czym polega każda z nich.\n1\n2\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n33a)\n33b)\n34.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie zależności między dwoma wskazanymi organizmami\nw ekosystemie morskim (I.4a.13)\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie poprawnych nazw dwóch zależności pomiędzy wskazanymi organizmami\ni poprawne określenie, na czym one polegają.\n1 p. - za poprawne podanie jednej nazwy zależności i poprawne określenie, na czym ona\npolega.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nMiędzy orką i lampartem morskim zachodzi:\n1. konkurencja - oba organizmy konkurują o ten sam pokarm (o krabojady).\n2. drapieżnictwo - w układzie tym orka jest drapieżnikiem, a lampart jest ofiarą.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}