{"paper":{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":70,"source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nWłaściwości fizykochemiczne wody mają ogromne znaczenie dla procesów i zjawisk zachodzących\nw organizmach.\nPrzyporządkuj wymienionym procesom i zjawiskom (A-E) te właściwości wody (1-6), które za\nnie odpowiadają.\nA. Transport wody w naczyniach roślin.\nB. Udział wody w termoregulacji przez transpirację.\nC. Przeżywanie organizmów przy dnach jezior w czasie zimy.\nD. Stabilizacja temperatury ciała u dużych organizmów.\nE. Występowanie surfaktantu w płucach człowieka.\n1. Wysoka kohezja oraz wysoka adhezja do celulozy.\n2. Maksymalna gęstość w temp. +4°C.\n3. Stosunkowo wysokie przewodnictwo elektryczne.\n4. Wysokie napięcie powierzchniowe.\n5. Wysokie ciepło parowania.\n6. Wysokie ciepło właściwe.\nA.\n, B.\n, C.\n, D.\n, E.","answer":null,"answer_text":"1 p. - cztery poprawne przyporządkowania.","solution":"A1, B5, C2, D6, E4","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nBiałka są stałym składnikiem błon komórkowych i pełnią w nich istotne funkcje.\nRysunek przedstawia budowę białka transbłonowego i sposób jego osadzenia w błonie komórkowej.\nŹródło: N.A. Campbell at all, Biologia, Poznań 2012, s. 129.\nkoniec C\nkoniec N\nstrona\nzewnątrzkomórkowa\nstrona\ncytoplazmatyczna\nX\n3 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"2 p. - pięć poprawnych przyporządkowań.","solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nPodaj nazwę struktury oznaczonej na rysunku literą X. Określ, czy struktura ta ma charakter\nhydrofilowy, czy hydrofobowy. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"2.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nα-helisa/α-spirala. Ma ona charakter hydrofobowy, który umożliwia jej „zakotwiczenie”\nw hydrofobowej dwuwarstwie lipidowej błony komórkowej.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej nazwy struktury, określenie jej charakteru chemicznego oraz uzasadnienie\nodpowiedzi.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n3 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":"$\\alpha$-helisa/$\\alpha$-spirala. Ma ona charakter hydrofobowy, który umożliwia jej „zakotwiczenie” w hydrofobowej dwuwarstwie lipidowej błony komórkowej.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nOkreśl, jakie cechy świadczą o tym, że przedstawione na rysunku białko charakteryzuje się\nstrukturą trzeciorzędową.","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nPrzedstawione białko składa się z kilku/z siedmiu odcinków o α-helikalnej strukturze drugorzędowej\noraz z niehelikalnych odcinków znajdujących się po obu stronach błony.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź, uwzględniająca większą złożoność białka niż struktura drugorzędowa.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Przedstawione białko składa się z kilku/z siedmiu odcinków o $\\alpha$-helikalnej strukturze drugorzędowej oraz z niehelikalnych odcinków znajdujących się po obu stronach błony.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nPodaj nazwę N-końcowego aminokwasu, od którego w rybosomie rozpoczyna się synteza\nprzedstawionego na rysunku białka. Zapisz literowymi symbolami nukleotydy w mRNA kodujące\nten aminokwas.","answer":null,"answer_text":"2.3. (0-1)\nRozwiązanie\nmetionina, kodon AUG\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej nazwy aminokwasu oraz odpowiedniego kodonu mRNA.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"metionina, kodon AUG","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.4","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nWymień jedną funkcję, jaką może pełnić białko przedstawione na rysunku.","answer":null,"answer_text":"2.4. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\n• funkcja transportująca\n• funkcja receptorowa\n• funkcja enzymatyczna\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"• funkcja transportująca\n• funkcja receptorowa\n• funkcja enzymatyczna","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.5","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.5. (0-1)\nOkreśl, których związków chemicznych, obecnych tylko po zewnętrznej stronie błony komórek\nzwierzęcych, nie uwzględniono na rysunku. Podaj jedną funkcję tych związków w błonie\nkomórkowej.","answer":null,"answer_text":"2.5. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nNie uwzględniono obecności cukrów, pełniących w zewnętrznej warstwie błony funkcję\nznacznikową (identyfikacyjną)/ochronną (glikokaliks).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Nie uwzględniono obecności cukrów, pełniących w zewnętrznej warstwie błony funkcję znacznikową (identyfikacyjną)/ochronną (glikokaliks).","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/2.6","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"2.6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.6. (0-1)\nPodkreśl ten spośród wymienionych związków, który nie jest w stanie przeniknąć na drodze dyfuzji\nprostej przez błonę komórkową. Uzasadnij swój wybór dwoma argumentami odnoszącymi się do\nwłaściwości tego związku.\nwoda, testosteron, amoniak, glukoza, dwutlenek węgla\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n1.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\n2.5.\n2.6.\n3.1.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"2.6. (0-1)\nRozwiązanie\nGlukoza. Argumenty: Jest ona cząsteczką dużą i spolaryzowaną/polarną.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n4 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n1) omawia podstawowe elementy budowy wirionu i wykazuje,\nże jest ona ściśle związana z przystosowaniem się do skrajnego\npasożytnictwa;\n4) wymienia najważniejsze choroby wirusowe człowieka (WZW\ntypu A, B i C, AIDS, zakażenie HPV, grypa, odra, świnka, różyczka,\nospa wietrzna, polio, wścieklizna) i określa drogi zakażenia\nwirusami oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób\nwirusowych.","solution":"Glukoza. Argumenty: Jest ona cząsteczką dużą i spolaryzowaną/polarną.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-2.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nInformacja I\nWirus grypy może być namnażany w kurzych zarodkach. W tym celu zakaża się nim jamę owodni\notaczającej zarodek w jaju. Do zakażenia można stosować wyselekcjonowane wirusy określonego\nszczepu.\nInformacja II\nWirus grypy może być zidentyfikowany bezpośrednio w materiale biologicznym pobranym od\nchorego, np. w wydzielinie z nosa, za pomocą techniki PCR.\n4 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Światło wybija z chlorofilu elektrony przekazywane na łańcuch przenośników.\n2. Pod wpływem światła zachodzi fotoliza wody, podczas której uwalniają się elektrony uzupełniające luki w fotosystemie II.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nUstal, która informacja dotyczy jednego z etapów produkcji szczepionek przeciwgrypowych.\nOdpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nInformacja I, ponieważ w wyniku namnażania wyselekcjonowanego szczepu wirusa otrzymuje\nsię dużą liczbę cząstek wirusa/białek wirusowych/czynników infekcyjnych, które są składnikami\nszczepionek.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Informacja I, ponieważ w wyniku namnażania wyselekcjonowanego szczepu wirusa otrzymuje się dużą liczbę cząstek wirusa/białek wirusowych/czynników infekcyjnych, które są składnikami szczepionek.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nPodaj, jakie enzymy należy zastosować, aby otrzymać dwuniciowy DNA z RNA wirusa grypy.\n5 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n3.2.\n4.\n5.1.\n5.2.\n5.3.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\n• odwrotną transkryptazę i polimerazę\n• polimerazę DNA zależną od RNA i polimerazę DNA zależną od DNA\n• polimerazy DNA\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 4. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n4) podaje przykłady różnych sposobów regulacji aktywności\nenzymów w komórce (inhibicja kompetycyjna i niekompetycyjna,\nfosforylacja/defosforylacja, aktywacja proenzymów).\nPrzykładowe rozwiązanie\nJeżeli izoleucyna jest zużywana przez komórkę, to nie wiąże się do miejsca allosterycznego\npierwszego enzymu szlaku i jej wytwarzanie może nadal zachodzić. Jeżeli natomiast nie jest\nzużywana, to wiążąc się z pierwszym enzymem szlaku, działa jako inhibitor allosteryczny i blokuje\nmożliwość wiązania i przekształcania treoniny.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawna odpowiedź uwzględniająca zarówno skutek blokowania pierwszego enzymu szlaku,\njak i skutek jego nieblokowania.\n1 p. - poprawna odpowiedź uwzględniająca skutek blokowania pierwszego enzymu szlaku lub skutek\njego nieblokowania.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n5 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 5. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Postawa wobec\nprzyrody i środowiska.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n4) przedstawia związki symbiotyczne, w które wchodzą grzyby\n(w tym mikoryzę);\n6) określa rolę grzybów w przyrodzie, przede wszystkim jako\ndestruentów materii organicznej;\n8) przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób człowieka\nwywoływanych przez grzyby.\nPOZIOM PODSTAWOWY\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia. Zdający:\n1) opisuje różnorodność biologiczną na poziomie genetycznym,\ngatunkowym i ekosystemowym; wskazuje przyczyny spadku\nróżnorodności genetycznej, wymierania gatunków, zanikania\nsiedlisk i ekosystemów.","solution":"• odwrotną transkryptazę i polimerazę\n• polimerazę DNA zależną od RNA i polimerazę DNA zależną od DNA\n• polimerazy DNA","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nWiele związków chemicznych powstaje w komórkach w wyniku reakcji enzymatycznych\nuporządkowanych w szlaki metaboliczne. Funkcjonowanie tych szlaków zależy często od specjalnych\nsystemów regulacji.\nSchemat przedstawia mechanizm regulacji aktywności pierwszego enzymu szlaku metabolicznego\nsyntezy izoleucyny z treoniny.\nIzoleucyna\njest\nzużywana\nprzez\nkomórkę\nMiejsce aktywne\njest dostępne\nsubstancja\npoczątkowa\n(treonina)\ntreonina\nw miejscu\naktywnym\nenzym 1\n(deaminaza\ntreoniny)\nprodukt\nkońcowy\n(izoleucyna)\nenzym 2\nenzym 3\nenzym 4\nenzym 5\nzwiązek pośredni A\nzwiązek pośredni B\nzwiązek pośredni C\nzwiązek pośredni D\nIzoleucyna\nwiąże się\ndo miejsca\nallosterycznego\nsprzężenie\nzwrotne\nMiejsce\naktywne\nenzymu 1\nnie wiąże\ndłużej\ntreoniny;\nszlak jest\nwyłączony\nŹródło: N.A. Campbell at all, Biologia, Poznań 2012, s. 159.\nNa podstawie schematu wyjaśnij, w jaki sposób izoleucyna wytworzona w szlaku metabolicznym\nwpływa na możliwości dalszego jej wytwarzania.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jeżeli izoleucyna jest zużywana przez komórkę, to nie wiąże się do miejsca allosterycznego pierwszego enzymu szlaku i jej wytwarzanie może nadal zachodzić. Jeżeli natomiast nie jest zużywana, to wiążąc się z pierwszym enzymem szlaku, działa jako inhibitor allosteryczny i blokuje możliwość wiązania i przekształcania treoniny.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nNa ilustracji przedstawiono cykl rozwojowy pewnego grzyba.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOkreśl, jaki rodzaj podziału komórkowego prowadzi do powstania zarodników oznaczonych na\nschemacie literami X i Y.\nZarodniki oznaczone literą X (konidialne):\nZarodniki oznaczone literą Y (workowe):\nworek - komórka macierzysta\nzarodników (2n)\nzarodniki X\nprzenoszone\nprzez owady\nzarodniki Y\nkariogamia\nplazmogamia\ngrzybnia (1n)\nna kwiatach zbóż\n(wytwarza słodką substancję\nzwabiającą owady)\nsporysz w kłosach zbóż\n(sklerota - grzybnia\nprzetrwalnikowa)","answer":null,"answer_text":"5.1. (0-1)\nRozwiązanie\nZarodniki oznaczone literą X (konidialne): mitoza\nZarodniki oznaczone literą Y (workowe): mejoza/mejoza i zachodząca bezpośrednio po niej mitoza\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Zarodniki oznaczone literą X (konidialne): mitoza\nZarodniki oznaczone literą Y (workowe): mejoza/mejoza i zachodząca bezpośrednio po niej mitoza","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nOkreśl, jakie rodzaje oddziaływań międzygatunkowych występują między grzybem a pozostałymi\norganizmami uwzględnionymi na ilustracji. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-2)\nRozwiązanie\n1. Pasożytnictwo - grzyb pasożytuje na zbożach i wytwarza w zarażonych kłosach przetrwalniki/\nsporysze.\n2. Mutualizm/symbioza - grzybnia wydziela słodką substancję, która jest pokarmem dla owadów,\nowady przenoszą zarodniki grzyba na inne rośliny.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne określenie dwóch rodzajów oddziaływań i dwa poprawne uzasadnienia.\n1 p. - poprawne określenie jednego rodzaju oddziaływania wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"1. Pasożytnictwo – grzyb pasożytuje na zbożach i wytwarza w zarażonych kłosach przetrwalniki/sporysze.\n2. Mutualizm/symbioza – grzybnia wydziela słodką substancję, która jest pokarmem dla owadów, owady przenoszą zarodniki grzyba na inne rośliny.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nPodkreśl czynnik, który nie ma decydującego wpływu na życie grzybów. Uzasadnij swój wybór.\ntemperatura, sole mineralne, woda, światło\nUzasadnienie:\n6 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"5.3. (0-1)\nRozwiązanie\nŚwiatło. Uzasadnienie: Wszystkie grzyby są heterotrofami/organizmami cudzożywnymi i nie\npotrzebują światła do wytwarzania substancji pokarmowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n6 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 6. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n4) przedstawia rolę bakterii w życiu człowieka i w przyrodzie (przede\nwszystkim w rozkładzie materii organicznej oraz w krążeniu azotu).\nRozwiązanie\nA3, B4, C2, D1\nSchemat punktowania\n1 p. - cztery poprawne przyporządkowania.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 7. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n3) przedstawia powstawanie gametofitów męskiego i żeńskiego,\nzapłodnienie komórki jajowej oraz rozwój i kiełkowanie nasienia\nu rośliny okrytonasiennej;\n5) opisuje sposoby rozmnażania wegetatywnego.","solution":"Światło. Uzasadnienie: Wszystkie grzyby są heterotrofami/organizmami cudzożywnymi i nie potrzebują światła do wytwarzania substancji pokarmowych.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nW tabeli podano nazwy grup bakterii (A-D) uczestniczących w obiegu azotu w przyrodzie oraz\nopisy przemian chemicznych azotu i związków azotowych (1-4).\nGrupa bakterii\nOpis przemiany chemicznej\nA.\nbakterie azotowe\n1.\nredukcja azotanów do N2 lub amoniaku\nB.\nbakterie nitryfikacyjne\n2.\nuwalnianie amoniaku z rozkładu związków\norganicznych\nC.\nbakterie amonifikacyjne\n3.\nwiązanie N2 i jego redukcja do grup aminowych\nw związkach organicznych\nD.\nbakterie denitryfikacyjne\n4.\nutlenianie amoniaku do azotanów\nPrzyporządkuj grupom bakterii przeprowadzane przez nie przemiany chemiczne. Wpisz\nw wykropkowanych miejscach numery odpowiadające tym przemianom.\nA.\n, B.\n, C.\n, D.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. W kiełkowaniu nadziemnym wydłuża się hipokotyl, a w kiełkowaniu podziemnym – epikotyl.\n2. W kiełkowaniu nadziemnym liścienie są wynoszone na powierzchnię gleby, a w kiełkowaniu podziemnym pozostają w glebie.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nW cyklu życiowym wielu roślin i grzybów występuje kilka sposobów rozmnażania pokolenia\ndiploidalnego i pokolenia haploidalnego. Są to:\nA. rozmnażanie wegetatywne,\nB. rozmnażanie przez gamety,\nC. rozmnażanie przez zarodniki powielające to stadium życiowe, na którym same powstały,\nD. rozmnażanie przez zarodniki łączące pokolenie diploidalne z pokoleniem haploidalnym.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nPrzyporządkuj pokoleniu diploidalnemu i pokoleniu haploidalnemu występujące u nich sposoby\nrozmnażania (A-D).\nPokolenie haploidalne:\nPokolenie diploidalne:","answer":"A, B, C","answer_text":"7.1. (0-1)\nRozwiązanie\nPokolenie haploidalne: A, B, C\nPokolenie diploidalne: A, C, D\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Wpływ siły grawitacji na korzeń i pęd rośliny.\nCzy korzeń i pęd w ten sam sposób reagują na działanie siły grawitacji?\nWpływ siły grawitacji na kierunek ruchu korzenia i pędu.\nCzy korzeń i pęd wykazują geotropizm dodatni czy ujemny?","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nPrzyporządkuj sposoby rozmnażania (A-D) do występowania zmienności genetycznej lub jej\nbraku.\nUwaga: nie uwzględniaj zmienności mutacyjnej.\nWystępowanie zmienności genetycznej wiąże się ze sposobami rozmnażania:\nBrak zmienności genetycznej wiąże się ze sposobami rozmnażania:\n7 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n6.\n7.1.\n7.2.\n8.1.\n8.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nRozwiązanie\nWystępowanie zmienności genetycznej wiąże się ze sposobami rozmnażania: B, D\nBrak zmienności genetycznej wiąże się ze sposobami rozmnażania: A, C\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n7 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 8. (0-4)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe sposoby reakcji roślin na bodźce\n(ruchy tropiczne i nastyczne); podaje ich przykłady (fototropizm,\ngeotropizm, sejsmonastia, nyktynastia).","solution":"W roślinie umieszczonej w pozycji poziomej na skutek działania siły grawitacji auksyny gromadzą się na spodniej stronie. Ponieważ korzeń i pęd mają inną wrażliwość na względnie wysokie stężenie auksyn, wyginają się w przeciwnych kierunkach. Pęd wygina się ku górze, gdyż jego spodnia strona rośnie szybciej. Z kolei spodnia strona korzenia rośnie wolniej, dlatego wygina się on ku dołowi.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nLiście wielu roślin, np. bobu, podnoszą się i opuszczają zgodnie z rytmem dnia i nocy nawet wtedy,\ngdy roślina przez kilkanaście dni jest albo ciągle oświetlona, albo ciągle zaciemniona. Zjawisko to\nw ciemności można wyeliminować przy pomocy inhibitorów oddychania komórkowego.\nRysunek przedstawia dobowy rytm podnoszenia i opuszczania liści przez roślinę.\nŹródło: A.J. Lack, D.E. Evans, Biologia roślin. Krótkie wykłady, Warszawa 2003, s. 115.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nNa podstawie rysunku wyjaśnij, w jaki sposób zmiany turgoru komórek poduszeczki liściowej\nodpowiadają za podnoszenie i opuszczanie liści. W odpowiedzi uwzględnij rodzaj i położenie\nkomórek poduszeczki liściowej.\npoduszeczka\nliściowa\ndzień\nkomórka\nzginająca\nniski turgor\nwysoki turgor\nprzekrój poprzeczny\nprzez poduszeczkę liściową\nkomórka prostująca\nCl\nCl\nCl\nK\nK+\nK+\nCl\nK\nCl\nK+\nnoc\nkomórka zginająca\nwysoki turgor\nkomórka prostująca\nniski turgor\nCl\nK\nCl\nK\n+ Cl\nK+\nCl\nK\n+ Cl\nK+","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-2)\nPrzykładowe rozwiązanie\nZa podnoszenie liści odpowiada wysoki turgor w dolnych, prostujących komórkach poduszeczki\nliściowej, a niski w komórkach górnych - zginających. Za opuszczanie liści odpowiada niski turgor\nw komórkach dolnych, prostujących, a wysoki w komórkach górnych - zginających.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne określenie położenia prostujących i zginających komórek poduszeczki liściowej oraz\npoprawne określenie zmian turgoru w tych komórkach.\n1 p. - poprawne określenie położenia prostujących i zginających komórek poduszeczki liściowej lub\npoprawne określenie zmian turgoru w tych komórkach.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Za podnoszenie liści odpowiada wysoki turgor w dolnych, prostujących komórkach poduszeczki liściowej, a niski w komórkach górnych – zginających. Za opuszczanie liści odpowiada niski turgor w komórkach dolnych, prostujących, a wysoki w komórkach górnych – zginających.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób transport jonów wiąże się ze zmianami turgoru komórek poduszeczki\nliściowej.\n8 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nWysoki turgor w danej grupie komórek poduszeczki liściowej wiąże się z napływem do nich\nznacznych ilości jonów (K+ i Cl-), co pociąga za sobą napływ wody i podniesienie jędrności\n(turgoru) komórek.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne wyjaśnienie związku między zmianami turgoru komórek poduszeczki liściowej\na transportem jonów do tych komórek.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Wysoki turgor w danej grupie komórek poduszeczki liściowej wiąże się z napływem do nich znacznych ilości jonów ($\\ce{K+}$ i $\\ce{Cl-}$), co pociąga za sobą napływ wody i podniesienie jędrności (turgoru) komórek.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego dobowy rytm podnoszenia i opuszczania liści ustaje w ciemności po dodaniu\ninhibitorów oddychania komórkowego.\n9 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n8.3.\n9.1.\n9.2.\n10.\n11.1.\n11.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nWyjaśnij zasadę działania przedstawionego mechanizmu i określ jego znaczenie dla takich ptaków\njak gęś kanadyjska.","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nPonieważ transport jonów do komórek wymaga nakładu energii (ATP), a w ciemności jedynym\nźródłem tej energii są procesy oddychania komórek, więc inhibicja/hamowanie oddychania\nkomórkowego prowadzi do ustania dobowego rytmu podnoszenia i opuszczania liści.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wyjaśnienie, dlaczego podanie inhibitorów oddychania komórkowego hamuje\nw ciemności podnoszenie i opuszczanie liści.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n8 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 9. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający:\n3) analizuje budowę anatomiczną organów roślinnych: pierwotną\ni wtórną budowę korzenia i łodygi rośliny dwuliściennej, pierwotną\nbudowę łodygi rośliny jednoliściennej, budowę liścia, określając\nzwiązek ich budowy z pełnioną funkcją.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający:\n2) przedstawia rolę hormonów roślinnych\nw funkcjonowaniu rośliny, w tym w reakcjach tropicznych.","solution":"Ponieważ transport jonów do komórek wymaga nakładu energii (ATP), a w ciemności jedynym źródłem tej energii są procesy oddychania komórek, więc inhibicja/hamowanie oddychania komórkowego prowadzi do ustania dobowego rytmu podnoszenia i opuszczania liści.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nU wielu roślin dochodzi do „planowego” zrzucania liści, kwiatów i owoców. Mechanizm tego procesu\nprzedstawiono na rysunku na przykładzie liścia.\nŹródło: A.J. Lack, D.E. Evans, Biologia roślin. Krótkie wykłady, Warszawa 2003, s. 118.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego typowa roślina liściasta strefy umiarkowanej zrzuca liście jesienią.","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nPonieważ liście roślin liściastych nie są przystosowane do niskich temperatur oraz warunków suszy\nfizjologicznej.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Prowadzenie odmiennego trybu życia przez formę larwalną i postać dorosłą w znacznym stopniu poszerza zakres zasobów środowiska wykorzystywanych przez gatunek/obniża poziom konkurencji wewnątrzgatunkowej.\nW stadium poczwarki następuje przebudowa całego organizmu/wszystkich układów narządów.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nZaproponuj, co może zrobić sadownik, aby przedłużyć pozostawanie liści na drzewach owocowych\nwczesną jesienią, w warunkach suszy sprzyjającej ich przedwczesnemu opadaniu.\nrozwijająca się strefa\nodcinająca staje się\nwrażliwa na etylen\nniski poziom auksyny,\nwzrastający etylenu\nwysoki poziom auksyny,\nniski etylenu\nstrefa odcinająca\nniewrażliwa na etylen\nSTARY LIŚĆ\nMŁODY LIŚĆ\nmiejsce oddzielania się\nzabezpieczone przed\nutratą wody\nwarstwy rozdzielające,\nktórych komórki\nwydzielają pod wpływem\netylenu enzymy\ndegradujące ścianę\nkomórkową","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nSadownik powinien skropić drzewa roztworem auksyny, co opóźni zrzucenie liści i pozwoli\nna prawidłowe dojrzewanie owoców.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 10. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację\nróżnych czynności życiowych. Zdający:\n11) wykazuje związek między budową układu krwionośnego a jego\nfunkcją u poznanych grup zwierząt.\nPrzykładowe rozwiązanie\nCiepła krew, płynąca tętnicami z tułowia do zimnych nóg (np. zanurzonych w wodzie lub w śniegu),\noddaje ciepło zimnej krwi, wracającej żyłami z nóg, dzięki czemu krew dopływająca do płetw jest już\nschłodzona i zmniejsza się utrata ciepła przez płetwy/nie dochodzi do nadmiernego wychłodzenia\nciała ptaka.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne wyjaśnienie zasady działania przedstawionego mechanizmu i poprawne wyjaśnienie\njego znaczenia.\n1 p. - poprawne wyjaśnienie zasady działania przedstawionego mechanizmu lub poprawne wyjaśnienie\njego znaczenia.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n9 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 11. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację\nróżnych czynności życiowych. Zdający:\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz wskazuje substancje,\nktóre są wydalane z organizmów różnych zwierząt, w powiązaniu\nze środowiskiem ich życia.","solution":"Sadownik powinien skropić drzewa roztworem auksyny, co opóźni zrzucenie liści i pozwoli na prawidłowe dojrzewanie owoców.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nU ptaków wodnych tułów i kończyny mają często odmienną temperaturę. Rysunek przedstawia\nzwiązany z tym mechanizm anatomiczno-fizjologiczny występujący u gęsi kanadyjskiej.\ntętnica żyła\n35°C\n30°\n20°\n10°\n27°\n33°\n18°\n9°","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ciepła krew, płynąca tętnicami z tułowia do zimnych nóg (np. zanurzonych w wodzie lub w śniegu), oddaje ciepło zimnej krwi, wracającej żyłami z nóg, dzięki czemu krew dopływająca do płetw jest już schłodzona i zmniejsza się utrata ciepła przez płetwy/nie dochodzi do nadmiernego wychłodzenia ciała ptaka.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nRysunek przedstawia struktury odpowiedzialne za osmoregulację, występujące u ptaków morskich.\ngruczoł nosowy\nkanały\nnozdrze ze słoną wydzieliną","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. P\n2. F\n3. F","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nOkreśl, w jaki sposób ptaki morskie utrzymują równowagę osmotyczną w organizmie.","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-1)\nRozwiązanie\nPtaki morskie piją wodę morską, a nadmiar soli wydalają przez gruczoły nosowe.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Ptaki morskie piją wodę morską, a nadmiar soli wydalają przez gruczoły nosowe.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nUstal, czy krew ptaków morskich jest hipo-, hiper- czy izoosmotyczna w stosunku do wody\nmorskiej.\n10 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-1)\nRozwiązanie\nKrew jest hipoosmotyczna w stosunku do wody morskiej.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 12. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n3) przedstawia istotę procesu powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego;\n4) wymienia przykłady i opisuje rolę przekaźników nerwowych\nw komunikacji w układzie nerwowym.","solution":"Krew jest hipoosmotyczna w stosunku do wody morskiej.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nNa szlakach nerwowych występują szczeliny synaptyczne, w których stan pobudzenia jest przenoszony\npomiędzy kolejnymi neuronami dzięki dyfuzji przekaźnika chemicznego.\nSchemat przedstawia funkcjonowanie synapsy nerwowo-mięśniowej, w której neuroprzekaźnikiem\njest acetylocholina.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nOkreśl, czy przedstawiona synapsa należy do synaps pobudzających, czy hamujących. Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązania\n• Synapsa należy do synaps pobudzających, ponieważ wywołuje depolaryzację błony komórki\nefektora/komórki mięśniowej.\n• Synapsa należy do synaps pobudzających, ponieważ acetylocholina jest neuroprzekaźnikiem\npobudzającym.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n10 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":"Mechanizmy utrzymywania homeostazy działają na zasadzie sprzężeń zwrotnych. Głównym mechanizmem utrzymania stanu homeostazy jest sprzężenie zwrotne (ujemne), które polega na (hamowaniu) danego procesu przez jego efekt końcowy. Przykładem utrzymywania homeostazy dzięki działaniu układu (hormonalnego) jest spadek stężenia glukozy we krwi trzy godziny po posiłku.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nNa podstawie schematu określ, co się dzieje z tymi cząsteczkami neuroprzekaźnika wydzielonymi\ndo synapsy, które nie połączyły się z receptorami błony postsynaptycznej.","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nCząsteczki te są w szczelinie synaptycznej rozkładane przez (enzym) acetylocholinoesterazę do\ncholiny i grup acetylowych. Powstałe związki przechodzą do naczyń włosowatych/do układu\nkrążenia. Cholina przechodzi z powrotem do kolbki synaptycznej, gdzie służy do syntezy\nacetylocholiny.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź, uwzględniająca rozkład acetylocholiny, transport powstałych związków\ndo naczyń włosowatych oraz transport choliny z powrotem do kolbki synaptycznej.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Cząsteczki te są w szczelinie synaptycznej rozkładane przez (enzym) acetylocholinoesterazę do choliny i grup acetylowych. Powstałe związki przechodzą do naczyń włosowatych/do układu krążenia. Cholina przechodzi z powrotem do kolbki synaptycznej, gdzie służy do syntezy acetylocholiny.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego na szlakach przewodzenia nerwowego występują synapsy, chociaż spowalniają\none tempo przewodzenia stanu pobudzenia.\nDEPOLARYZACJA\nkomórka\nefektora\nkolbka\nsynaptyczna\nnaczynie\nwłosowate\nacetylo-\ntransferaza\ncholinowa\nACh - acetylocholina\nA - grupa acetylowa\nCh - cholina\nacetylo-\ncholino-\nesteraza\nACh\nACh\nACh\nCh\nCh\nCh\nCh\nA\nA\nA\n11 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n12.1.\n12.2.\n12.3.\n13.1.\n13.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"12.3. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nPonieważ w synapsach jest możliwa modyfikacja (wzmacnianie lub hamowanie) przewodzenia stanu\npobudzenia (co w przypadku błonowego impulsu nerwowego nie jest możliwe).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 13. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n1) klasyfikuje hormony według kryterium budowy chemicznej oraz\nprzedstawia wpływ hormonów peptydowych i sterydowych na\nkomórki docelowe;\n2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia\nich rolę w regulacji procesów życiowych;\n4) wykazuje nadrzędną rolę podwzgórza i przysadki mózgowej\nw regulacji hormonalnej (opisuje mechanizm sprzężenia zwrotnego\nmiędzy przysadką mózgową a gruczołem podległym […]);\n7) analizuje działanie hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie\ni rozród człowieka.","solution":"Ponieważ w synapsach jest możliwa modyfikacja (wzmacnianie lub hamowanie) przewodzenia stanu pobudzenia (co w przypadku błonowego impulsu nerwowego nie jest możliwe).","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nProcesy związane z funkcjonowaniem organizmu człowieka są regulowane głównie przez hormony.\nPraca wielu gruczołów dokrewnych jest kontrolowana przez podwzgórze oraz gruczołową część\nprzysadki. Hormony oddziałujące bezpośrednio na podległe im narządy organizmu są nazywane\ndocelowymi, natomiast te, które stymulują gruczoł dokrewny do wydzielania hormonów docelowych\n- tropowymi.\nSchemat przedstawia regulację wydzielania hormonów.\nA\nX\npłat przedni\nprzysadki\npodwzgórze\nprzysadkowy\nhormon\ntropowy\nhormon\ngruczołu\ndocelowego\nB\nC\nA\ngruczoł\ndocelowy","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nPodaj nazwę grupy hormonów oznaczonych na schemacie literą C.","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nRozwiązanie\nliberyny/hormony uwalniające\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej nazwy grupy hormonów.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"liberyny/hormony uwalniające","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nZaznacz sposób wydzielania hormonów przez komórki oznaczone na schemacie literą X.\nOdpowiedź uzasadnij.\nA. Wydzielanie endokrynne.\nB. Wydzielanie neurokrynne.\nC. Wydzielanie autokrynne.\nD. Wydzielanie parakrynne.\nUzasadnienie:\n12 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":"B","answer_text":"13.2. (0-1)\nRozwiązanie\nB. Uzasadnienie: ponieważ hormony są wydzielane przez neurony.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź oraz poprawne uzasadnienie.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n11 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","solution":"B. Uzasadnienie: ponieważ hormony są wydzielane przez neurony.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nPrzyporządkuj struktury wewnątrzwydzielnicze do właściwych grup, wpisując w wykropkowane\nmiejsca odpowiadające im numery.\n1. przytarczyce, 2. jądra, 3. tarczyca, 4. wysepki Langerhansa, 5. kora nadnerczy,\n6. rdzeń nadnerczy, 7. jajniki, 8. część nerwowa przysadki\nStruktury zależne od części gruczołowej przysadki:\nStruktury niezależne od części gruczołowej przysadki:","answer":null,"answer_text":"13.3. (0-1)\nRozwiązanie\nStruktury zależne od części gruczołowej przysadki: 2, 3, 5, 7\nStruktury niezależne od części gruczołowej przysadki: 1, 4, 6, 8\nSchemat punktowania\n1 p. - w pełni poprawne przyporządkowanie.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Struktury zależne od części gruczołowej przysadki: 2, 3, 5, 7\nStruktury niezależne od części gruczołowej przysadki: 1, 4, 6, 8","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/13.4","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"13.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nPodkreśl nazwy tych hormonów, dla których narządem docelowym są jądra.\nhormon tyreotropowy (TSH), hormon lu(teo)tropowy (LH),\nhormon adrenokortykotropowy (ACTH), testosteron, hormon folikulotropowy (FSH)","answer":null,"answer_text":"13.4. (0-1)\nRozwiązanie\nhormon lu(teo)tropowy (LH), hormon folikulotropowy (FSH)\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 14. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę serca i naczyń krwionośnych, wskazuje ich\ncechy adaptacyjne do pełnionych funkcji.","solution":"hormon lu(teo)tropowy (LH), hormon folikulotropowy (FSH)","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-13.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nUkład krwionośny składa się z kilku rodzajów naczyń, przez które krew przepływa z różną prędkością\ni pod różnym ciśnieniem. Najmniejszą średnicą - od 8 μm do 10 μm - charakteryzują się naczynia\nwłosowate.\nErytrocyty człowieka są okrągłymi, dwuwklęsłymi komórkami o średnicy od 6 μm do 9 μm.\nZe względu na swój kształt mają one większą powierzchnię w stosunku do objętości niż komórki\no kształcie kulistym.\nW tabeli przedstawiono dane dotyczące ciśnienia i prędkości przepływu krwi w naczyniach układu\nkrwionośnego dorosłego człowieka.\nAorta\nTętnica ramieniowa\nNaczynia włosowate\nŻyły\nCiśnienie krwi [mm Hg]\n170\n120\n25\n0-20\nPrędkość przepływu krwi\n[cm/s]\ndo 50\n35\n0,1-0,2\n20-30\nŹródło: Encyklopedia przyrodnicza dla każdego, Warszawa 2014, s. 463.\n13 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n13.3.\n13.4.\n14.1.\n14.2.\n15.1.\n15.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. F\n2. P\n3. P","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nNa podstawie podanych informacji wyjaśnij, dlaczego w naczyniach włosowatych jest najmniejsza\nprędkość przepływu krwi.","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nŚrednica naczyń włosowatych jest zbliżona do średnicy erytrocytów. Z tego względu komórki te\nmuszą się przeciskać przez naczynia włosowate. Wskutek tarcia krwinek o ściany naczynia obniża się\nciśnienie krwi i - co za tym idzie - szybkość przepływu krwi.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź, uwzględniająca średnicę naczyń włosowatych oraz średnicę erytrocytów.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Średnica naczyń włosowatych jest zbliżona do średnicy erytrocytów. Z tego względu komórki te muszą się przeciskać przez naczynia włosowate. Wskutek tarcia krwinek o ściany naczynia obniża się ciśnienie krwi i – co za tym idzie – szybkość przepływu krwi.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWykaż związek między kształtem a funkcją erytrocytu.","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nErytrocyty odpowiadają w organizmie za transport gazów oddechowych. Ich dwuwklęsły kształt\nwpływa na wielkość stosunku powierzchni komórki do jej objętości i tym samym zwiększa\nmożliwość przenikania gazów oddechowych przez błonę erytrocytów.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wykazanie związku pomiędzy kształtem erytrocytu a jego funkcją w organizmie.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n12 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 15. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu i dwutlenku węgla.","solution":"Erytrocyty odpowiadają w organizmie za transport gazów oddechowych. Ich dwuwklęsły kształt wpływa na wielkość stosunku powierzchni komórki do jej objętości i tym samym zwiększa możliwość przenikania gazów oddechowych przez błonę erytrocytów.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nNa wykresie przedstawiono efekt wiązania tlenu przez hemoglobinę dorosłego człowieka (HbA),\nhemoglobinę płodu (HbF) i mioglobinę jako zależność stopnia wysycenia tych białek tlenem od\nciśnienia parcjalnego tlenu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWskaż, która z krzywych przedstawionych na wykresie ilustruje efekt wiązania tlenu przez HbA.\nOdpowiedź uzasadnij.","answer":"A","answer_text":"15.1. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nKrzywa A, ponieważ HbA ma najniższe powinowactwo do tlenu spośród trzech przedstawionych\nbiałek.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Dzięki ukrwieniu wrotnemu hormony podwzgórza trafiają bezpośrednio do celu, czyli do przysadki, co skraca czas ich transportu i zapobiega rozproszeniu po całym ciele. W konsekwencji regulacja nerwowo-hormonalna jest szybka i bardzo efektywna.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nUstal, które białko wysyca się tlenem zgodnie z przebiegiem krzywej C. Odpowiedź uzasadnij.\nwysycenie tlenem [%]\nciśnienie parcjalne tlenu [kPa]\n100\nC\nA\n75\n25\n50\n0\n13,3\n6,65\nB\n14 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"15.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązania\n• Mioglobina, ponieważ ma najwyższe powinowactwo do tlenu/wysyca się tlenem przy niskim\nciśnieniu parcjalnym tego gazu.\n• Mioglobina, ponieważ magazynuje ona tlen i oddaje go dopiero w wypadku silnego niedotlenienia.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 16. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości\ndotyczących budowy\ni funkcjonowania\norganizmu ludzkiego.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy odpowiedzialne\nza utrzymanie wybranych parametrów środowiska wewnętrznego\nna określonym poziomie (wyjaśnia regulację stałej temperatury\nciała, rolę stałości składu płynów ustrojowych, np. stężenia glukozy\nwe krwi, stałości ciśnienia krwi).\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę serca i naczyń krwionośnych, wskazuje ich\ncechy adaptacyjne do pełnionych funkcji;\n2) wykazuje współdziałanie układu krwionośnego z innymi\nukładami (limfatycznym, pokarmowym, wydalniczym,\ndokrewnym);\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym\n(z uwzględnieniem przystosowania w budowie naczyń krwionośnych\ni występowania różnych rodzajów sieci naczyń włosowatych);\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych składników krwi\n(krwinki, płytki, przeciwciała).","solution":"Układ wrotny wątroby./Krążenie wrotne łączące narządy jamy brzusznej/żołądek/jelita/trzustkę/śledzionę z wątrobą.\nUkład wrotny trzustki./Krążenie wrotne trzustki łączące wyspy trzustkowe ze zrazikami trzustki.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nInformacja I\nCiśnienie onkotyczne jest to ciśnienie wywierane przez roztwór koloidalny białek, głównie albumin,\nznajdujących się w osoczu krwi. Ciśnienie to zapobiega przenikaniu wody i elektrolitów z osocza\ndo tkanek.\nInformacja II\nW trakcie przepływu krwi przez naczynia włosowate tkanek ciała dochodzi do wyciśnięcia części\nosocza z naczyń do tkanek (proces X). Tam z osocza tworzy się płyn międzykomórkowy (tkankowy).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nPrzyporządkuj proces X - wyciskania części osocza z naczyń włosowatych do tkanek - oraz proces\nY - wchłaniania części płynu tkankowego do naczyń włosowatych - do odpowiednich rodzajów\nciśnień oznaczonych na schemacie.\nX -\nY -","answer":null,"answer_text":"16.1. (0-1)\nRozwiązanie\nX - ciśnienie hydrostatyczne krwi\nY - ciśnienie onkotyczne białek krwi\n13 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, błędna albo brak odpowiedzi.","solution":"X – ciśnienie hydrostatyczne krwi\nY – ciśnienie onkotyczne białek krwi","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nPodaj dwa przykłady związków przenikających z naczyń włosowatych do tkanek w procesie X\noraz dwa przykłady związków przenikających z tkanek do naczyń włosowatych w procesie Y.\nProces X:\nProces Y:\nŹródło: R.D. Jurd, Biologia zwierząt. Krótkie wykłady, Warszawa 2007, s. 148.\nciśnienie\nX\nX\nY\nY\nciśnienie hydrostatyczne krwi\nciśnienie\nonkotyczne\nbiałek krwi\nkoniec\nprzytętniczy\nwoda i rozpuszczone w niej\nzwiązki drobnocząsteczkowe\nsą wyciskane poza naczynie\nkoniec\nprzyżylny\n15 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n16.1.\n16.2.\n16.3.\n16.4.\n17.\n18.\n19.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"16.2. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nProces X: tlen/O2, glukoza\nProces Y: dwutlenek węgla/CO2, amoniak\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Proces X: tlen/$\\ce{O2}$, glukoza\nProces Y: dwutlenek węgla/$\\ce{CO2}$, amoniak","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.3. (0-1)\nUstal, na którym końcu naczynia włosowatego - przytętniczym czy przyżylnym - wartość pH\nkrwi jest niższa. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"16.3. (0-1)\nRozwiązanie\nWartość pH krwi jest niższa na końcu przyżylnym naczynia włosowatego, ponieważ dwutlenek\nwęgla/CO2 przenikający z tkanek w niewielkim stopniu zakwasza krew.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wskazanie końca naczynia włosowatego oraz poprawne uzasadnienie.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Wartość pH krwi jest niższa na końcu przyżylnym naczynia włosowatego, ponieważ dwutlenek węgla/$\\ce{CO2}$ przenikający z tkanek w niewielkim stopniu zakwasza krew.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/16.4","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"16.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.4. (0-1)\nWyjaśnij, co dzieje się z tą częścią płynu tkankowego, która nie została wchłonięta do naczyń\nwłosowatych w ich odcinku przyżylnym.","answer":null,"answer_text":"16.4. (0-1)\nRozwiązanie\nCzęść płynu tkankowego niewchłonięta do naczyń włosowatych wnika do naczyń limfatycznych\ni w postaci chłonki (limfy) opuszcza tkankę.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 17. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku aminokwasów w białku\nza pomocą kolejności nukleotydów w DNA, posługuje się tabelą\nkodu genetycznego;\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów\nRNA oraz rybosomów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRNA jest zbudowany z 4 rodzajów zasad azotowych, a białka są zbudowane z 20 rodzajów\naminokwasów. Gdyby znakiem kodu genetycznego był pojedynczy nukleotyd, to na 1 znak kodu\nprzypadałoby średnio 5 różnych aminokwasów, więc podczas odczytu informacji genetycznej\nzapis byłby niejednoznaczny. Gdyby znakiem kodu genetycznego były dwa kolejne nukleotydy, to\nznaków kodu byłoby wciąż mniej niż rodzajów aminokwasów budujących białka. Dopiero w kodzie\ntrójkowym znaków jest więcej niż rodzajów kodowanych aminokwasów.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n14 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 18. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku aminokwasów w białku\nza pomocą kolejności nukleotydów w DNA, posługuje się tabelą\nkodu genetycznego;\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów\nRNA oraz rybosomów.\nRozwiązanie\nMinimalna liczba rodzajów tRNA wynosi 20, ponieważ tyle jest aminokwasów do zakodowania.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 19. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku aminokwasów w białku\nza pomocą kolejności nukleotydów w DNA, posługuje się tabelą\nkodu genetycznego;\n2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów\nRNA oraz rybosomów.\nRozwiązanie\nSyntetazy aminoacylo-tRNA: odczytywanie kodu genetycznego\nRybosomy: odczytywanie informacji genetycznej\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 20. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n2) przedstawia i stosuje prawa Mendla;\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym sprzężenia z płcią) i przedstawia\nsposoby ich mapowania na chromosomie.","solution":"Część płynu tkankowego niewchłonięta do naczyń włosowatych wnika do naczyń limfatycznych i w postaci chłonki (limfy) opuszcza tkankę.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-16.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nWyjaśnij, odnosząc się do liczby rodzajów zasad azotowych w RNA oraz do liczby rodzajów\naminokwasów w białkach, dlaczego znakiem kodu genetycznego jest trójka nukleotydów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"RNA jest zbudowany z 4 rodzajów zasad azotowych, a białka są zbudowane z 20 rodzajów aminokwasów. Gdyby znakiem kodu genetycznego był pojedynczy nukleotyd, to na 1 znak kodu przypadałoby średnio 5 różnych aminokwasów, więc podczas odczytu informacji genetycznej zapis byłby niejednoznaczny. Gdyby znakiem kodu genetycznego były dwa kolejne nukleotydy, to znaków kodu byłoby wciąż mniej niż rodzajów aminokwasów budujących białka. Dopiero w kodzie trójkowym znaków jest więcej niż rodzajów kodowanych aminokwasów.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nPodaj minimalną liczbę rodzajów tRNA występujących w komórkach. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Minimalna liczba rodzajów tRNA wynosi 20, ponieważ tyle jest aminokwasów do zakodowania.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nW procesie translacji biorą udział enzymy - syntetazy aminoacylo-tRNA - oraz rybosomy.\nPrzyporządkuj każdej z tych struktur rolę odgrywaną przez nią w translacji: odczytywanie kodu\ngenetycznego lub odczytywanie informacji genetycznej.\nSyntetazy aminoacylo-tRNA:\nRybosomy:\n16 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Syntetazy aminoacylo-tRNA: odczytywanie kodu genetycznego\nRybosomy: odczytywanie informacji genetycznej","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nZgodnie z II prawem Mendla allele różnych genów są przekazywane do gamet i dziedziczone\nniezależnie od siebie. Odstępstwo od II prawa Mendla dotyczy genów sprzężonych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nPodaj warunek konieczny sprzężenia ze sobą dwóch genów.","answer":null,"answer_text":"20.1. (0-1)\nRozwiązanie\nWarunkiem koniecznym sprzężenia ze sobą dwóch genów jest ich lokalizacja w jednym\nchromosomie.\n15 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wskazanie warunku koniecznego sprzężenia dwóch genów.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Aby włączyć fragment eukariotycznego DNA do plazmidu bakteryjnego, należy tą samą restryktazą (2) przeciąć zarówno plazmid/wektor, jak i łączony z nim DNA, następnie wymieszać je i za pomocą ligazy DNA (4) połączyć ze sobą.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nOkreśl, w jakiej sytuacji, w wypadku genów sprzężonych, powstają dwa rodzaje gamet, a w jakiej\n- cztery rodzaje gamet.\n1\n1\nI\nII\nIII\n1\n2\n3\n4\n5\n3\n2\n2\n4","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nRozwiązanie\nDwa rodzaje gamet powstają wtedy, gdy między genami sprzężonymi nie doszło do crossing-over.\nCztery rodzaje gamet powstają wtedy, gdy między genami sprzężonymi zachodzi crossing-over.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 21. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) […] stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel\ndominujący, allel recesywny, […] homozygota, heterozygota,\ngenotyp, fenotyp);\n2) […] stosuje prawa Mendla;\n5) […] analizuje drzewa rodowe, w tym dotyczące występowania\nchorób genetycznych człowieka.","solution":"Aby skonstruować wektor ekspresyjny umożliwiający bakterii wytwarzanie proinsuliny ludzkiej, należy uzyskać dojrzały mRNA (pro)insuliny/mRNA (pro)insuliny po splicingu, ponieważ nie zawiera on intronów/sekwencji niekodujących.\nDojrzały mRNA należy pobrać z komórek (komórek $\\beta$) wysepek Langerhansa ludzkiej trzustki, ponieważ odpowiadają one za wytwarzanie insuliny.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nSchemat przedstawia dziedziczenie pewnej choroby. Osoby: III - 1, III - 2 oraz III - 4 są chore.\nPozostałe osoby z pokolenia II i III są zdrowe. Genotypy i fenotypy osób z pokolenia I są nieznane.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nUstal, czy choroba jest dziedziczona recesywnie, czy dominująco. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"21.1. (0-1)\nRozwiązanie\nChoroba jest dziedziczona recesywnie, ponieważ zdrowi rodzice mają chore dzieci/chore dzieci mają\nzdrowych rodziców.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Im większe zagęszczenie/większa liczba kijanek/osobników, tym wolniejszy ich wzrost. Im mniejsze zagęszczenie/mniejsza liczba kijanek/osobników, tym ich wzrost jest szybszy.\nKijanki konkurują ze sobą o wspólnie wykorzystywane zasoby przyrody/przestrzeń życiową/pokarm/tlen. Przy dużym zagęszczeniu na jednego osobnika przypada mniej zasobów, co spowalnia tempo ich wzrostu.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nUstal, czy choroba jest dziedziczona autosomalnie, czy w sposób sprzężony z płcią. Odpowiedź\nuzasadnij.","answer":null,"answer_text":"21.2. (0-1)\nRozwiązanie\nChoroba jest dziedziczona autosomalnie, ponieważ zdrowy ojciec ma chorą córkę/chora córka ma\nzdrowego ojca. W przypadku dziedziczenia sprzężonego z płcią zdrowy ojciec ma zawsze zdrowe\ncórki/chora córka ma zawsze chorego ojca.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"Choroba jest dziedziczona autosomalnie, ponieważ zdrowy ojciec ma chorą córkę/chora córka ma zdrowego ojca. W przypadku dziedziczenia sprzężonego z płcią zdrowy ojciec ma zawsze zdrowe córki/chora córka ma zawsze chorego ojca.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/21.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"21.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.3. (0-1)\nOkreśl, jakie układy alleli nie mogą wystąpić w pokoleniu I.\n17 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n20.1.\n20.2.\n21.1.\n21.2.\n21.3.\n22.\n23.1.\n23.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"21.3. (0-1)\nRozwiązanie\nAA x AA i aa x aa\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n16 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 22. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria genetyczna i medycyna\nmolekularna. Zdający:\n10) przedstawia projekt poznania genomu ludzkiego i jego\nkonsekwencje dla medycyny, zdrowia, ubezpieczeń zdrowotnych.\nPrzykładowe rozwiązania\nAspekt pozytywny: Wiedza o posiadanych allelach genów wpływających na zdrowie może\nzmodyfikować nasz styl życia - ułatwić nam zachowanie zdrowia pomimo obciążenia\ngenetycznego/zapobiec rozwojowi choroby warunkowanej genetycznie dzięki częstszym badaniom\nprofilaktycznym/ułatwić spersonalizowane leczenie/zapobiec przekazaniu potomstwu negatywnego\nallelu.\nAspekt negatywny: Wiedza o posiadanych allelach genów wpływających na nasze zdrowie może\nwywołać przekonanie o nieuchronności rozwoju choroby warunkowanej genetycznie i rezygnację\nz walki z nią/wywołać poczucie braku obciążeń genetycznych i prowokować ryzykowne zachowania\nzdrowotne/utrudnić zdobycie zatrudnienia/pogorszyć warunki ubezpieczenia zdrowotnego.\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne wskazanie pozytywnego i negatywnego aspektu posiadania wiedzy o własnym\ngenomie.\n1 p. - poprawne wskazanie jednego aspektu (pozytywnego lub negatywnego) posiadania wiedzy\no własnym genomie.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 23. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata\norganizmów na różnych\npoziomach organizacji\nżycia.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n4) przedstawia związki symbiotyczne, w które wchodzą grzyby\n(w tym mikoryzę).","solution":"1. utrata ogona\n2. utrata skrzeli zewnętrznych\n3. wykształcenie/rozbudowa kończyn","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-21.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-2)\nPrzyjmuje się, że w niedługim czasie będzie można stosunkowo tanio i szybko zbadać genom każdego\nczłowieka.\nWskaż jeden pozytywny i jeden negatywny aspekt uzyskania takiej informacji, biorąc pod uwagę\nmożliwość jej wykorzystania.\nAspekt pozytywny:\nAspekt negatywny:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Aspekt pozytywny: Wiedza o posiadanych allelach genów wpływających na zdrowie może zmodyfikować nasz styl życia – ułatwić nam zachowanie zdrowia pomimo obciążenia genetycznego/zapobiec rozwojowi choroby warunkowanej genetycznie dzięki częstszym badaniom profilaktycznym/ułatwić spersonalizowane leczenie/zapobiec przekazaniu potomstwu negatywnego allelu.\nAspekt negatywny: Wiedza o posiadanych allelach genów wpływających na nasze zdrowie może wywołać przekonanie o nieuchronności rozwoju choroby warunkowanej genetycznie i rezygnację z walki z nią/wywołać poczucie braku obciążeń genetycznych i prowokować ryzykowne zachowania zdrowotne/utrudnić zdobycie zatrudnienia/pogorszyć warunki ubezpieczenia zdrowotnego.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"23","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nRysunek przedstawia dwa typy mikoryzy.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/23.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"23.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nNa podstawie rysunku wyjaśnij, na czym polega mikoryza ektotroficzna.","answer":null,"answer_text":"23.1. (0-1)\nRozwiązanie\nW mikoryzie ektotroficznej strzępki grzyba oplatają korzenie i wnikają do przestrzeni\nmiędzykomórkowych (przejmując funkcję pobierania wody).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"W każdej z grup należało porównać potomstwo jednej samicy, aby ograniczyć wpływ genów samicy/wpływ zmienności genetycznej potomstwa na uzyskany wynik/aby osobniki porównywane w grupach były możliwie podobne do siebie.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-23.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/23.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"23.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nNa podstawie rysunku określ, w jaki sposób mikoryza ektotroficzna wpływa na budowę korzenia.\nstrzępki\ngrzyba\nMIKORYZA\nENDOTROFICZNA\nMIKORYZA\nEKTOTROFICZNA\nstrzępki\ngrzyba\n18 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"23.2. (0-1)\nRozwiązanie\nMikoryza ektotroficzna powoduje zanik włośników w komórkach skórki korzenia/epiblemy/\nryzodermy.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n17 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nZadanie 24. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości\nmetodyki badań\nbiologicznych.\nIV. Poszukiwanie,\nwykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu,\nrozróżniając zakres tolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych mu zasobów;\n2) określa środowisko życia organizmu, mając podany jego zakres\ntolerancji na określone czynniki (np. temperaturę, wilgotność,\nstężenie tlenków siarki w powietrzu).","solution":"Wynik doświadczenia potwierdza tezę, że długość trwania dźwięków wydawanych przez samca rzekotki jest dobrym pośrednim wskaźnikiem jakości jego genów. Potomstwo samca wydającego długo dźwięki godowe miało większe tempo wzrostu oraz wyższą masę w momencie metamorfozy niż potomstwo samca wydającego dźwięki godowe krótko.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-23.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"24","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.\nU pewnego gatunku morskiego kraba eksperymentalnie zbadano zakresy tolerancji ekologicznej na\ndwa czynniki środowiskowe, ważne dla jego przeżywalności. W tym celu utworzono trzy grupy (I-III)\nosobników tego gatunku poddawane badaniom. Uzyskane wyniki przedstawiono na wykresach A-C.\nŹródło: T. Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Warszawa 1996, s. 27.\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n0\n10\n0%\n30%\n70%\n90%\n15\n20\n25\n30\n35\n15\n20\n25\n30\n35\n20\n30\n40\n50\nzasolenie [‰]\ntemperatura [°C]\nwykres A\ngrupa I\nwykres B\ngrupa II\nwykres C, grupa III\nX1\nX2\nX4\nX3\n19 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n24.1.\n24.2.\n24.3.\n25.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/24.1","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"24.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.1. (0-1)\nOkreśl, co było przedmiotem badań w grupie III.","answer":null,"answer_text":"24.1. (0-1)\nRozwiązanie\nW grupie III badano tolerancję ekologiczną krabów w warunkach jednoczesnego działania dwóch\nczynników (temperatury i zasolenia).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"W grupie III badano tolerancję ekologiczną krabów w warunkach jednoczesnego działania dwóch czynników (temperatury i zasolenia).","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-24.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/24.2","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"24.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego krab nie występuje w wodach o temperaturze 15°C i zasoleniu 5‰, chociaż\nzakres jego tolerancji na temperaturę wynosi 15-35°C, a na zasolenie - 0-50‰.","answer":null,"answer_text":"24.2. (0-1)\nRozwiązanie\nW warunkach jednoczesnego działania obu czynników zakres tolerancji ekologicznej krabów na te\nczynniki zmniejsza się.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"W warunkach jednoczesnego działania obu czynników zakres tolerancji ekologicznej krabów na te czynniki zmniejsza się.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-24.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/24.3","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"24.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.3. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący tolerancji ekologicznej organizmów w warunkach naturalnych\nw porównaniu z tolerancją ekologiczną organizmów badaną na każdy z czynników osobno.","answer":null,"answer_text":"24.3. (0-1)\nPrzykładowe rozwiązanie\nW warunkach naturalnych tolerancja ekologiczna organizmów jest wynikiem oddziaływania na te\norganizmy wielu czynników i jest niższa od tolerancji ekologicznej tych organizmów badanej na\nkażdy z czynników osobno.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZadanie 25. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie\ni argumentacja.\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru naturalnego i jego\nrodzaje (stabilizujący, kierunkowy, różnicujący), omawia skutki\ndoboru w postaci powstawania adaptacji u organizmów.\nRozwiązanie\n1F, 2P, 3P\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.","solution":"W warunkach naturalnych tolerancja ekologiczna organizmów jest wynikiem oddziaływania na te organizmy wielu czynników i jest niższa od tolerancji ekologicznej tych organizmów badanej na każdy z czynników osobno.","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-24.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2016,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych informacji. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo\nliterę F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nJeśli wartość jednego z czynników środowiska powoli wzrasta, to w populacji\nzaczyna działać dobór stabilizujący.\nP\nF\n2.\nDobór różnicujący faworyzuje w populacji osobniki o skrajnych wartościach\ncechy.\nP\nF\n3.\nDobór kierunkowy eliminuje osobniki z jednego krańca przedziału zmienności.\nP\nF\n20 z 20\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nBiologia - poziom rozszerzony\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1F, 2P, 3P","image":"img/biologia-2016-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"}]}