{"paper":{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":29,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę komórki nerwowej (neuronu).\nNa podstawie: H. Wiśniewski, Biologia, Warszawa 1994.\nUzupełnij opis rysunku - podaj nazwy elementów neuronu oznaczonych literami A i B\noraz wskaż kierunek przewodzenia impulsu nerwowego w neuronie: dorysuj grot\nstrzałki na rysunku.\nA B","answer":"A","answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie budowy i funkcjonowania neuronu. (I.1a.1)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie dwóch nazw elementów budowy neuronu i poprawne\ndorysowanie grotu do strzałki wskazującej kierunek przewodzenia impulsu.\n1 p. - za poprawne podanie tylko dwóch nazw elementów budowy neuronu lub tylko\nza poprawne dorysowanie grotu do strzałki wskazującej kierunek przewodzenia\nimpulsu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. dendryty B. neuryt / akson","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę kręgosłupa człowieka. Cyframi I-V oznaczono odcinki\nkręgosłupa.\nNa podstawie: C.J. Clegg, D.G. Mackean, Advanced Biology, Principles & applications, London 2012.\na) Uzupełnij tabelę - wpisz brakujące nazwy odcinków kręgosłupa oraz liczbę kręgów,\nwybraną spośród: 4-5, 7, 5, 12.\nOdcinek kręgosłupa\nNazwa odcinka kręgosłupa\nLiczba kręgów\nw odcinku kręgosłupa\nI\nII\npiersiowy\nIII\nIV\nV\nguziczny\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Do wymienionych poniżej cech budowy kręgosłupa (A-C) przyporządkuj\npo jednej funkcji pełnionej przez kręgosłup dzięki tym cechom, wybranej spośród\n1.-4.\nCechy budowy kręgosłupa\nFunkcje\nA. esowate wygięcia kręgosłupa\n1. wytwarzanie krwinek\nB. czerwony szpik kostny w trzonach\nkręgów\n2. wykonywanie ruchów\nC. połączenia stawowe między kręgami\n3. ochrona rdzenia kręgowego\n4. amortyzacja wstrząsów\nA B C","answer":"A","answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie i opisanie odcinków kręgosłupa człowieka.\n(I.1a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich pól w tabeli.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nOdcinek kręgosłupa\nNazwa odcinka kręgosłupa\nLiczba kręgów\nw odcinku kręgosłupa\nI\nszyjny\n7\nII\npiersiowy\n12\nIII\nlędźwiowy\n5\nIV\nkrzyżowy\n5\nV\nguziczny\n4-5\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie przystosowania budowy kręgosłupa do pełnienia\nokreślonych funkcji. (I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie po jednej funkcji wszystkim trzem wskazanym\ncechom kręgosłupa.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. - 4, B. - 1, C. - 2","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nZdolność komórek mięśniowych do skurczu wynika z ich szczególnej budowy. Wnętrze\nkomórek wypełniają włókienka białkowe (filamenty: grubsze - filamenty miozynowe\ni cieńsze - filamenty aktynowe). Podstawową jednostką kurczliwą komórki tkanki\nmięśniowej\npoprzecznie\nprążkowanej\njest\nsarkomer.\nNa\nponiższych\nschematach\nprzedstawiono: I - sarkomer w rozluźnionym i rozciągniętym mięśniu i II - sarkomer podczas\nskurczu.\nNa podstawie: C.A. Villee, Biologia, Warszawa 1990.\nNa podstawie analizy schematów uzupełnij poniższe zdania - wpisz w wyznaczone\nmiejsca odpowiednie oznaczenia literowe.\nPodczas skurczu w obrębie sarkomeru, wskutek przesuwania się względem siebie filamentów\naktynowych\ni\nmiozynowych,\nskróceniu\nulegają\nprążki oraz prążek\nNie zmienia się natomiast długość prążka , gdyż same filamenty nie zmieniają swojej\ndługości. Efektem tych zmian jest skrócenie sarkomeru.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2a)\n2b)\n3.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nLegenda\nZ - linie wyznaczające granice sarkomeru\nI - prążek, w którym występują wyłącznie\nfilamenty aktynowe\nA - prążek, w którym występują filamenty\naktynowe i miozynowe\nH - pasmo (prążek) przebiegające przez środek\nprążka A, w którym występują wyłącznie\nfilamenty miozynowe\nM - element podporowy sarkomeru\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nNa podstawie schematów opisanie mechanizmu skracania się\nsarkomeru. (II.1b, I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich trzech luk w zdaniach opisujących mechanizm\nskurczu sarkomeru.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nPodczas skurczu w obrębie sarkomeru, wskutek przesuwania się względem siebie filamentów\naktynowych i miozynowych, skróceniu ulegają prążki I oraz prążek H Nie\nzmienia się natomiast długość prążka A , gdyż same filamenty nie zmieniają swojej\ndługości. Efektem tych zmian jest skrócenie sarkomeru.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"4","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (3 pkt)\nEnergii niezbędnej do wywołania skurczu mięśnia dostarcza związek chemiczny - ATP\n(adenozynotrifosforan). Na schemacie przedstawiono w uproszczeniu dwie drogi (szlaki\nmetaboliczne) uzyskiwania ATP przez komórki mięśniowe w procesie oddychania: droga A\nskładająca się z procesów oznaczonych na schemacie cyframi I i II oraz droga B - składająca\nsię z procesów I i III.\na) Podaj nazwę procesu oznaczonego na schemacie cyfrą I oraz miejsce jego przebiegu\nw komórce.\nNazwa procesu:\nLokalizacja w komórce:\nb) Uzupełnij poniższe zdania - określ, czy dana droga uzyskiwania energii jest procesem\ntlenowym czy beztlenowym. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając informacje\nprzedstawione na schemacie.\nDroga A jest procesem , ponieważ\nDroga B jest procesem , ponieważ\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nInformacja do zadań 5. i 6.\nNa rysunku przedstawiono budowę układu pokarmowego człowieka, na który składa się\nprzewód pokarmowy, zróżnicowany na funkcjonalne odcinki i gruczoły trawienne.\nUwaga: W opisie rysunku nie uwzględniono wszystkich elementów budowy układu\npokarmowego.\nNa podstawie: Biologia, Jedność i różnorodność, praca zbiorowa, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie na schemacie wskazanego etapu oddychania\nkomórkowego i podanie jego lokalizacji w komórce. (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazwy procesu I oraz określenie miejsca przebiegu tego procesu\nw komórce.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNazwa procesu: glikoliza\nLokalizacja w komórce: cytoplazma / cytozol\nb) (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nNa podstawie schematu rozpoznanie procesu oddychania\ntlenowego i beztlenowego w komórce mięśniowej. (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie obu zdań, tj. poprawne określenie typu procesu każdej z dróg\nuzyskiwania energii i prawidłowe uzasadnienie, odnoszące się do etapu utlenienia\nglukozy lub produktów utleniania glukozy przedstawionych na schemacie.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie jednego zdania, tj. poprawne określenie typu procesu jednej\nz dróg uzyskiwania energii i prawidłowe jego uzasadnienie lub tylko za poprawne\nokreślenie typów procesów obu dróg uzyskiwania energii.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDroga A - jest procesem tlenowym, ponieważ nastąpiło całkowite utlenienie glukozy\ndo wody i ditlenku węgla [tlenku węgla(IV)] / ponieważ w II etapie powstaje ATP\noraz produktem utleniania pirogronianu jest H2O i CO2.\nDroga B - jest procesem beztlenowym, ponieważ nastąpiło częściowe / niecałkowite\nutlenienie glukozy (powstał kwas mlekowy) / pirogronian jest redukowany\ndo mleczanu / jest to fermentacja mlekowa.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nPodaj nazwę odcinka przewodu pokarmowego, do którego uchodzą przewody trzustki,\noraz wymień nazwy trzech głównych składników pokarmowych, które są trawione\nw tym odcinku dzięki enzymom zawartym w soku trzustkowym.\nOdcinek przewodu pokarmowego:\nSkładniki pokarmowe trawione w tym odcinku:\n1 2 3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie budowy i funkcji układu pokarmowego człowieka.\n(I.1a.4, I.4b.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie nazwy odcinka przewodu pokarmowego, do którego uchodzą\nprzewody trzustki, i poprawne podanie nazw trzech głównych składników\npokarmowych, które są w nim trawione.\n1 p.- za poprawne podanie tylko nazwy odcinka przewodu pokarmowego, do którego\nuchodzą przewody trzustki, lub tylko podanie nazw trzech głównych składników\npokarmowych, które są w nim trawione.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n• Odcinek przewodu pokarmowego: dwunastnica / jelito cienkie\n• Składniki pokarmowe trawione w tym odcinku: białka, węglowodany, tłuszcze lub\nkwasy nukleinowe\nUwaga:\nKolejność podania nazw składników pokarmowych dowolna.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nPodaj nazwę dwóch odcinków przewodu pokarmowego, do których światła nie są\nwydzielane enzymy trawienne.\n1 2\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4a)\n4b)\n5.\n6.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nWskazanie odcinków przewodu pokarmowego, w których\nnie zachodzi proces trawienia. (I.1a.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw dwóch odcinków przewodu pokarmowego, do których nie\nsą wydzielane enzymy trawienne.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nDwa z trzech wymienionych odcinków w dowolnej kolejności: przełyk, jelito grube, gardło.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nPodczas wysiłku fizycznego w organizmie człowieka wzrasta zapotrzebowanie na tlen,\nwskutek czego następuje zwiększenie wentylacji płuc. Głównym czynnikiem wywołującym\nzwiększenie wentylacji płuc jest wzrost stężenia dwutlenku węgla we krwi i jednocześnie\nspadek poziomu tlenu. Chemoreceptory znajdujące się głównie w aorcie i tętnicy szyjnej\nprzekazują informację o stężeniu CO2 do mózgu, gdzie zlokalizowane są ośrodki oddechowe.\na) Uporządkuj we właściwej kolejności etapy przekazywania informacji o zwiększonym\nstężeniu dwutlenku węgla we krwi człowieka. Wpisz w tabelę numery 2-5.\nEtapy\nKolejność\nWysłanie impulsów nerwowych z ośrodka oddechowego w mózgu do mięśni\noddechowych (przepony i mięśni międzyżebrowych).\nOdebranie przez chemoreceptory informacji o zwiększonym stężeniu CO2\nwe krwi.\nZwiększenie stężenia CO2 we krwi podczas wysiłku fizycznego.\n1\nWysłanie impulsów nerwowych z chemoreceptorów do ośrodka oddechowego\nw mózgu.\nZwiększenie częstości i głębokości oddechów.\nb) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało informacje prawdziwe. Podkreśl\nwłaściwe określenie w każdym nawiasie.\nPodczas wdechu następuje zasysanie powietrza do płuc, gdyż skurcz przepony i mięśni\nmiędzyżebrowych skutkuje (uniesieniem / obniżeniem) przepony, (uniesieniem / obniżeniem)\nżeber i w efekcie (zwiększeniem / zmniejszeniem) objętości klatki piersiowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7 (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nUporządkowanie według wskazanego kryterium etapów\npobudzania ośrodka oddechowego. (I.4b.5)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uporządkowanie we właściwej kolejności wszystkich etapów\nprzekazywania do ośrodka oddechowego informacji o zwiększonym stężeniu CO2\nwe krwi człowieka.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKolejność: 4, 2, 1, 3, 5\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie mechanizmu wentylacji płuc - opisanie fazy wdechu.\n(I.1c.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie zdania opisującego mechanizm wdechu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nPodczas wdechu następuje zasysanie powietrza do płuc, gdyż skurcz przepony i mięśni\nmiędzyżebrowych skutkuje (uniesieniem / obniżeniem) przepony, (uniesieniem / obniżeniem)\nżeber i w efekcie (zwiększeniem / zmniejszeniem) objętości klatki piersiowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nPodczas dużego wysiłku fizycznego w organizmie człowieka naczynia krwionośne miejscowo\nsię rozszerzają i do komórek mięśniowych dopływa większa ilość krwi, transportującej\ndo nich tlen za pośrednictwem krwinek czerwonych (erytrocytów), wyspecjalizowanych\nw jego transporcie.\na) Wyjaśnij, dlaczego krwinki czerwone do pełnienia swojej funkcji transportowej tlenu\nwymagają obecności w nich żelaza Fe2+.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Uzasadnij, dlaczego dojrzałe krwinki czerwone nie mogą naprawiać powstających w nich\nuszkodzeń ani też się dzielić.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8 (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie przystosowania budowy erytrocytów\ndo transportu tlenu. (III.2a, I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie roli jonów żelaza Fe2+ w funkcji transportowej erytrocytów,\nodnoszące się do nietrwałego łączenia się Fe2+ z tlenem.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Dwuwartościowy jon żelaza nietrwale przyłącza tlen.\n• Dzięki temu jonowi hemoglobina przyłącza tlen w płucach i oddaje go w tkankach.\n• Hemoglobina występująca w erytrocytach składa się z grupy hemowej zawierającej Fe2+,\ndo którego przyłącza się nietrwale tlen, dzięki czemu może być przez nią transportowany.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie przyczyny niezdolności erytrocytów do podziałów\nkomórkowych i naprawy uszkodzeń. (III.2a, I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie przyczyny niezdolności dojrzałych erytrocytów do naprawy\nuszkodzeń i podziałów komórkowych, odnoszące się do braku informacji genetycznej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Nie mają DNA.\n• Dojrzałe erytrocyty nie mają jądra komórkowego, a więc nie mają informacji genetycznej\ndotyczącej tych procesów.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nPojemność minutowa serca to objętość krwi, którą pompuje do naczyń tętniczych jedna\nkomora serca w ciągu jednej minuty. Oblicza się ją, mnożąc pojemność wyrzutową (objętość\nkrwi wypompowywaną podczas jednego skurczu serca przez komorę do tętnic) przez liczbę\nuderzeń serca w ciągu minuty. U osoby dorosłej podczas spoczynku serce uderza ok. 72 razy\nna minutę, a komora jednorazowo pompuje do tętnic ok. 70 ml krwi.\nNa wykresie przedstawiono zmiany pojemności minutowej serca u mężczyzn w różnym\nwieku podczas wysiłku fizycznego o wzrastającej intensywności.\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n14\n16\n18\n0\n50\n100\n150\npojemnośc minutowa serca\n[l/min]\nwysiłek dynamiczny [W]\nMężczyzna - lat 25\nMężczyzna - lat 50\nNa podstawie: W.Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, Warszawa 2005.\nNa podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek dotyczący wpływu wysiłku\nfizycznego na pojemność minutową serca mężczyzny w zależności od jego wieku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nTworzenie informacji.\nNa podstawie wykresu sformułowanie wniosku dotyczącego\nwpływu wysiłku fizycznego na pojemność minutową serca\nmężczyzny. (III.2c, I.1c.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego dodatniego wpływu wysiłku\nfizycznego na pojemność minutową serca mężczyzny, uwzględniające brak wpływu\nwieku mężczyzny na tę zależność.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWraz ze wzrostem wysiłku fizycznego wzrasta (proporcjonalnie) pojemność minutowa\nserca niezależnie od wieku mężczyzny.\nNiezależnie od wieku mężczyzny wysiłek fizyczny zwiększa o tyle samo pojemność\nminutową serca.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nW naczyniach krwionośnych wyprowadzających krew z serca panuje wysokie ciśnienie.\nNaczynia te mają stosunkowo małe światło i nie ma w nich zastawek. W naczyniach\ndoprowadzających krew do serca jest niskie ciśnienie. Mają one stosunkowo szerokie światło\ni występują w nich zastawki.\nNa podstawie tekstu uzupełnij tabelę, w której porównasz opisane naczynia krwionośne.\nNazwa naczynia\n(tętnice/żyły)\nKierunek\nprzepływu krwi\nCiśnienie\nŚwiatło\nnaczynia\nZastawki\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7a)\n7b)\n8a)\n8b)\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nKorzystanie z informacji.\nNa podstawie tekstu porównanie w tabeli działania tętnic i żył.\n(II.2b, I.2b.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli lub co najmniej sześć pól tabeli.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nNazwa\nnaczynia\n(tętnice/ żyły)\nKierunek\nprzepływu krwi\nCiśnienie\nŚwiatło\nnaczynia\nZastawki\nTętnica\nod serca\nwysokie\nmałe\nbrak\nŻyła\ndo serca\nniskie\nduże\nobecne","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nWitamina K, należąca do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, wpływa na syntezę\nczynników krzepnięcia krwi. Jej źródłem są rośliny, np. szpinak, rośliny kapustowate,\nw mniejszym stopniu także pomidory, truskawki oraz - z produktów pochodzenia\nzwierzęcego - wątroba. Zapotrzebowanie człowieka na witaminę K jest pokrywane przez\npokarm oraz bakterie jelitowe żyjące w jelicie grubym.\nWyjaśnij, dlaczego zaburzenia w procesie wchłaniania tłuszczów, w przypadku np.\nniektórych\nchorób,\nmogą\nprowadzić\ndo\nwystąpienia\nkrwawień\ni\ntrudności\nw zahamowaniu krwotoków. W odpowiedzi uwzględnij właściwości i funkcję\nwitaminy K.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie związku między zaburzeniami wchłaniania\ntłuszczów a trudnościami w krzepnięciu krwi. (III.2a, I.3c.8)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające rozpuszczalność witaminy K w tłuszczach\ni jej wpływ na krzepliwość krwi, wg schematu:\nzaburzenia wchłaniania tłuszczów → niedobór witaminy K (wit. nie jest wchłaniana\nw jelicie) → ograniczenie syntezy czynników krzepnięcia krwi → trudności w zahamowaniu\nkrwotoków\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Zaburzenia wchłaniania tłuszczów mogą spowodować niedobór witaminy K, która jest\nrozpuszczalna w tłuszczach i wpływa na syntezę czynników krzepnięcia krwi, co może\nskutkować pojawianiem się krwawień i trudnościami w zahamowaniu krwotoków.\n• Witamina K jest rozpuszczalna w tłuszczach i zaburzenia wchłaniania tłuszczów mogą\nspowodować jej niedobór, co może skutkować brakiem niektórych czynników krzepnięcia\nkrwi, na których syntezę ta witamina wpływa.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nChoroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce. Najczęstszymi\ni najgroźniejszymi chorobami układu krążenia są miażdżyca tętnic oraz choroba\nnadciśnieniowa, prowadzące do wielu innych schorzeń, takich jak zawał serca czy udar\nmózgu. Wielu z chorób układu krążenia można byłoby uniknąć, jeżeli przestrzegałoby się\npewnych zasad profilaktycznych.\na) Wyjaśnij, w jaki sposób miażdżyca tętnic wieńcowych zwiększa ryzyko wystąpienia\nzawału serca.\nb) Oceń, czy poniższe zalecenia dotyczące diety, których należy przestrzegać,\naby zmniejszyć ryzyko powstania miażdżycy, są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zalecenie\njest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nKonieczne jest ograniczenie ilości spożywanych tłuszczów roślinnych,\nzwłaszcza zawierających nienasycone kwasy tłuszczowe.\nP\nF\n2.\nNależy ograniczyć liczbę kalorii w pokarmie, unikając przede wszystkim\nproduktów o dużej zawartości łatwo przyswajanych cukrów.\nP\nF\n3\nNależy częściej spożywać produkty zawierające naturalny błonnik,\nprzede wszystkim warzywa i owoce.\nP\nF\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie związku między miażdżycą a występowaniem\nu człowieka zawału serca. (III.1b, I.3c.11)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mechanizm powstawania miażdżycy i jego\nskutek, polegający na niedotlenieniu mięśnia sercowego i jego obumieraniu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nMiażdżyca polega na odkładaniu w naczyniach wieńcowych blaszek miażdżycowych,\nzamykających ich światło, co skutkuje niedotlenieniem (i niedożywieniem) mięśnia\nsercowego i w efekcie jego obumieraniem.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nPlanowanie działań na rzecz własnego zdrowia - określenie\nsposobów postępowania zmniejszających ryzyko wystąpienia\nmiażdżycy. (III.1b, I.3c.11)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech zaleceń profilaktycznych zapobiegających\nwystąpieniu miażdżycy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - P, 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące limfocytów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\ninformacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Limfocyty B i T w organizmie człowieka dojrzewają w szpiku kostnym.\nP\nF\n2. Limfocyty B i T biorą udział w odpowiedzi odpornościowej - komórkowej.\nP\nF\n3. Limfocyty B i T w organizmie człowieka biorą udział w tworzeniu odporności\nnabytej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie miejsca wytwarzania limfocytów i ich funkcji\nw organizmie człowieka. (I.4b.8)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących limfocytów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - F, 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nZapotrzebowanie na wodę zdrowego dorosłego człowieka zależy od temperatury\ni wilgotności otoczenia. Na diagramie przedstawiono straty wody przez organizm człowieka\nw ciągu doby.\nNa podstawie: W.Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, Warszawa 2005.\na) Na podstawie przedstawionych informacji określ, ile wody powinien pobrać człowiek\nw ciągu doby, aby gospodarka wodna organizmu została zbilansowana.\nb) Wyjaśnij, jakie znaczenie w procesie termoregulacji organizmu ma zjawisko\npocenia się.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.\n12a)\n12b)\n13.\n14a)\n14b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nInformacja do zadań 15., 16. i 17.\nNa schemacie przedstawiono budowę układu wydalniczego i rozrodczego mężczyzny.\nNa podstawie: D.J. Taylor, N.P.O. Green, G.W. Stout, „Biological Science” nr 2, London 1997.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14 (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nNa podstawie informacji przedstawionych na wykresie opisanie\nregulacji gospodarki wodnej organizmu. (II.1b, I.4b.11)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie ilości wody koniecznej do pobrania w ciągu doby przez\norganizm człowieka dla zbilansowania jego gospodarki wodnej.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW ciągu doby człowiek musi pobrać:\n• tyle samo wody, ile straci w ciągu doby.\n• 2500 cm3 wody.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie znaczenia zjawiska pocenia się w procesie\ntermoregulacji organizmu. (III.2a, I.4b.11)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie znaczenia zjawiska pocenia się w procesie termoregulacji\nodnoszące się do odbierania ciepła z organizmu podczas parowania potu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Pocenie się obniża znacznie temperaturę ciała, ponieważ parujący z powierzchni ciała pot\nodbiera z organizmu dużą ilość ciepła.\n• Dzięki parowaniu potu organizm pozbywa się nadmiaru ciepła / ochładza się.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\na) Uzupełnij poniższy schemat ilustrujący drogę wody w układzie wydalniczym człowieka.\nWpisz w wyznaczone miejsca określenia wybrane spośród wymienionych.\nmoczowód nasieniowód kanalik kręty I rzędu kanalik zbiorczy\nTorebka Bowmana   pętla Henlego  kanalik kręty II rzędu\n  miedniczka nerkowa \n pęcherz moczowy  cewka moczowa.\nb) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące wydalania moczu z organizmu człowieka są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nMocz wytwarzany przez nerki stale spływa do pęcherza moczowego, a odpływa\nokresowo przez cewkę moczową.\nP\nF\n2.\nWnętrze pęcherza wyściela pofałdowana błona śluzowa, pod którą znajduje\nsię warstwa mięśni gładkich, co umożliwia rozciąganie pęcherza.\nP\nF\n3.\nZwieracz cewki moczowej, zbudowany z mięśnia gładkiego, kontroluje wyrzut\nmoczu na zewnątrz organizmu.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie procesów zachodzących w układzie wydalniczym\nczłowieka. (I.4b.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny zapis wszystkich etapów drogi wody w układzie wydalniczym człowieka.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nTorebka Bowmana  kanalik kręty I rzędu  pętla Henlego  kanalik kręty II rzędu \nkanalik zbiorczy  miedniczka nerkowa  moczowód  pęcherz moczowy  cewka\nmoczowa.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nScharakteryzowanie funkcji narządów w układzie\nwydalniczym człowieka. (I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących wytwarzania moczu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1 - P, 2. - P, 3. - F","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nKomórki nabłonkowe wyścielające kanaliki kręte I rzędu w nefronach zawierają liczne\nmitochondria, a od strony światła kanalika zaopatrzone są w mikrokosmki.\nW poniższych zdaniach podkreśl w nawiasach właściwe określenia tak, aby powstały\ninformacje prawdziwe.\n1. Liczne mitochondria dostarczają energię do procesów (aktywnego transportu / dyfuzji)\nglukozy i aminokwasów z moczu pierwotnego do komórek kanalika.\n2. Mikrokosmki (zwiększają / zmniejszają) powierzchnię resorpcji i sekrecji kanalika.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie adaptacji budowy kanalików nerkowych do pełnionej\nfunkcji. (I.2a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie obu zdań opisujących znaczenie wskazanych cech budowy\nkomórek nabłonkowych kanalika I rzędu w pełnieniu ich funkcji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. Liczne mitochondria dostarczają energię do procesów aktywnego transportu / dyfuzji\nglukozy i aminokwasów z moczu pierwotnego do komórek kanalika.\n2. Mikrokosmki (zwiększają / zmniejszają) powierzchnię resorpcji i sekrecji kanalika.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nDo podanych nazw narządów męskiego układu rozrodczego (A-D) przyporządkuj\nspośród 1. -5. po jednej funkcji pełnionej przez te narządy. Wpisz odpowiednie numery\nw wyznaczone miejsca.\nNarząd\nFunkcja\nA. najądrze\n1. transport plemników\nB. nasieniowód\n2. wyrzut nasienia poza organizm (ejakulacja)\nC. cewka moczowa\n3. wytwarzanie plemników\nD. kanaliki nasienne jąder\n4. dojrzewanie i krótkotrwałe gromadzenie plemników\n5. wytwarzanie androgenów\nA B C D","answer":"A","answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie funkcji wskazanych narządów męskiego układu\nrozrodczego. (I.1c.4)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne przyporządkowanie po jednej funkcji do wszystkich czterech narządów\nmęskiego układu rozrodczego.\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie po jednej funkcji do trzech narządów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. - 4, B. - 1, C. - 2, D. - 3","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nJedną z funkcji jąder jest wydzielanie męskiego hormonu płciowego - testosteronu, który\nodgrywa ważną rolę w wielu procesach życiowych człowieka.\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące roli testosteronu w organizmie człowieka są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Determinuje płeć genotypową rozwijającego się płodu.\nP\nF\n2. W okresie dojrzewania u chłopców wpływa na zmianę barwy głosu.\nP\nF\n3, Poprzez pobudzanie syntezy białek wpływa na wzrost masy narządów\nrozrodczych, mięśni i kości.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie roli testosteronu w organizmie człowieka. (I.4b.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji dotyczących roli testosteronu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F 2. - P 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nKortyzol to hormon należący do glikokortykoidów, wydzielany przez korę nadnerczy. Wpływa\nna metabolizm oraz funkcjonowanie wielu narządów, np. nerek, serca i naczyń krwionośnych.\nPobudza wydzielanie HCl w żołądku. Powoduje również zmniejszenie liczby limfocytów\ni niektórych granulocytów oraz zmniejszenie wytwarzania przeciwciał. Wydzielanie kortyzolu\nzwiększa się w organizmie, który pozostaje pod wpływem działania długotrwałego stresu.\na) Na podstawie podanych informacji wyjaśnij, dlaczego człowiek pozostający\nw długotrwałym stresie jest bardziej podatny na choroby zakaźne. W odpowiedzi\nuwzględnij działanie kortyzolu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15a)\n15b)\n16.\n17.\n18.\n19a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Wyjaśnij, dlaczego glikokortykoidy znalazły zastosowanie w leczeniu osób, u których\nprzeprowadzono przeszczep.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie związku między długotrwałym stresem\na podatnością człowieka na choroby. (III.2a, I.4b.8)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie zależności między działaniem długotrwałego stresu\na podatnością organizmu na choroby, uwzględniające działanie kortyzolu na układ\nlimfatyczny i w konsekwencji - osłabienie obrony organizmu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nKortyzol ma działanie immunosupresyjne / hamuje wytwarzanie przeciwciał i komórek\nodpornościowych, a ten hormon jest wydzielany w stresie.\nU człowieka pozostającego w długotrwałym stresie zwiększa się wydzielanie kortyzolu,\nktóry powoduje zanik tkanki limfatycznej, co skutkuje zmniejszeniem liczby limfocytów\ni niektórych granulocytów, co w efekcie uniemożliwia / osłabia obronę organizmu przed\nczynnikami chorobotwórczymi.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie zasadności stosowania glikokortykoidów\nw leczeniu osób po przeszczepie. (III.2a, I.4b.8)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie zasadności stosowania glikokortykoidów w leczeniu osób,\nu których przeprowadzono przeszczep, uwzględniające wpływ tych związków\nna tkankę limfatyczną w postaci hamowania reakcji odpornościowych.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Glikokortykoidy znalazły zastosowanie w leczeniu osób, u których dokonano przeszczepu,\nponieważ powodują one zanik tkanki limfatycznej, co skutkuje zmniejszonym\nwytwarzaniem przeciwciał i w efekcie hamowaniem reakcji odpornościowych\npowodujących odrzucanie przeszczepu.\n• Ponieważ ma działanie immunosupresyjne, a odrzucenie przeszczepu wiąże się\nz pobudzeniem układu immunologicznego przez antygeny dawcy.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"20","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nNiedobór wapnia w organizmie człowieka może wynikać m.in. z długotrwałego\nzmniejszonego dostarczania tego pierwiastka wraz z pokarmem lub ze złego wchłaniania\nwapnia w jelicie. Hipokalcemią określa się zbyt niskie stężenie wapnia we krwi, czyli spadek\njego zawartości w surowicy poniżej 2,25 mmol/l. Objawami hipokalcemii mogą być tężyczka,\nczyli nadmierna pobudliwość mięśni do skurczu, niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca.\nZmniejszone spożycie wapnia stosunkowo rzadko prowadzi do objawów hipokalcemii, gdyż\norganizm ma jego zapasy zdeponowane w kościach. Z kolei odpowiednie przyjmowanie tego\npierwiastka z pokarmem nie zabezpiecza organizmu przed hipokalcemią, ponieważ stężenie\nwapnia we krwi jest regulowane hormonalnie.\nNa podstawie: W. Jakubas-Kwiatkowska, A. Błachowicz, E. Franek, Hipokalcemia w praktyce klinicznej -\nprzyczyny, objawy i leczenie, „Choroby Serca i Naczyń” nr 4, 2005.\na) Wybierz i zaznacz nazwę hormonu, którego niedobór w organizmie może być\nprzyczyną hipokalcemii.\nA. kortyzol\nB. kalcytonina\nC. parathormon\nD. trijodotyronina\nb) Wyjaśnij, uwzględniając procesy związane z utrzymaniem homeostazy, dlaczego\ndługotrwałe zmniejszone dostarczanie wapnia z pokarmem przez osobę dorosłą może\nprowadzić do osłabienia jej kości.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":"C","answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nNa podstawie informacji w tekście wskazanie hormonu,\nktórego niedobór może być przyczyną hipokalcemii.\n(II.1a, I.3c.9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie hormonu, którego niedobór może być przyczyną hipokalcemii.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie mechanizmu homeostazy w organizmie\nczłowieka na przykładzie regulacji parametrów ustrojowych -\npoziomu wapnia we krwi człowieka. (III. 2a, I.3c.9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uwalnianie wapnia z kości w przypadku jego\nniedoboru we krwi spowodowanego brakiem w pożywieniu, co powoduje osłabienie\nkości.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Przy małej podaży wapnia, organizm uruchamia jego zapasy znajdujące się w kościach,\naby utrzymać stały poziom wapnia we krwi, co powoduje, że odwapnione kości tracą\nswoje właściwości mechaniczne.\n• We krwi człowieka ilość wapnia powinna być utrzymana na stałym poziomie, dlatego\nkiedy pierwiastek ten nie jest dostarczany z pokarmem w odpowiedniej ilości i spada jego\nstężenie we krwi, pobudzane jest wydzielanie hormonu / parathormonu, który powoduje\nuwalnianie tego pierwiastka z kości do krwi, prowadząc do ich osłabienia.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę fragmentu DNA. Literami oznaczono zasady azotowe:\nA - adenina, T - tymina, G - guanina.\na) Podaj nazwy związków chemicznych oznaczonych na schemacie cyframi 1, 2 i 3.\n1 2\n3\nb) Podaj nazwę rodzaju wiązania chemicznego pomiędzy zasadami azotowymi oznaczonego\nna schemacie cyfrą 4.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\na) (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw wskazanych związków chemicznych budujących DNA.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. reszta kwasu fosforowego / ortofosforowego / fosforowego(V),\n2. deoksyryboza,\n3. cytozyna\nb) (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazwy rodzaju wiązania pomiędzy wskazanymi zasadami\nazotowymi.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n(wiązanie) wodorowe","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nW organizmie człowieka występują dwa rodzaje kwasów nukleinowych DNA i RNA. Wśród\nRNA rozróżniamy jeszcze, w zależności od funkcji i struktury, trzy podstawowe rodzaje\nRNA: rRNA, mRNA i tRNA.\nDokończ zdania 1-4 opisujące proces biosyntezy białka - wpisz w wyznaczone miejsca\nskrótowce odpowiednich kwasów nukleinowych biorących w niej udział.\n1. Przechowywanie informacji genetycznej o budowie białka -\n2. Przeniesienie informacji genetycznej o budowie białka z jądra komórkowego do cytozolu -\n3. Odczytanie informacji genetycznej o budowie białka i transport aminokwasów do jego\nsyntezy -\n4. Składnik struktury komórkowej, na której odbywa się synteza białka -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19b)\n20a)\n20b)\n21a)\n21b)\n22.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie funkcji kwasów nukleinowych w procesie\nbiosyntezy białka. (I.4a, 15)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne dokończenie wszystkich czterech zdań dotyczących funkcji kwasów\nnukleinowych - poprawne wpisanie nazw czterech rodzajów kwasów nukleinowych.\n1 p. - za poprawne dokończenie trzech zdań - poprawne wpisanie nazw trzech rodzajów\nkwasów nukleinowych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie budowy fragmentu DNA. (I.1a.1, 4a.14)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie budowy DNA - wskazanie rodzaju wiązań\nstabilizujących strukturę przestrzenną DNA. (I.1a, 1,4a.14)\nPoprawne odpowiedzi\n1. Przechowywanie informacji genetycznej o budowie białka - DNA.\n2. Przeniesienie informacji genetycznej o budowie białka z jądra komórkowego do cytozolu -\nmRNA.\n3. Odczytanie informacji genetycznej o budowie białka i transport aminokwasów do jego\nsyntezy - tRNA.\n4. Składnik struktury komórkowej, na której odbywa się synteza białka - rRNA.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"23","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (3 pkt)\nNa rodowodzie przedstawiono dziedziczenie daltonizmu w pewnej rodzinie. Jest to choroba\nwarunkowana allelem recesywnym, sprzężonym z płcią.\na) Przyjmując (d) na oznaczenie allelu powodującego chorobę, zapisz genotypy osób\noznaczonych numerem 2. i 3.\nGenotyp osoby 2.: Genotyp osoby 3.:\nb) Określ, jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko rodziców oznaczonych\n5. i 6. będzie chłopcem cierpiącym na daltonizm. Odpowiedź uzasadnij, wykonując\nkrzyżówkę genetyczną.\n♀\n♂\nPrawdopodobieństwo: %.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nRozwiązanie zadania genetycznego - określenie genotypów\nosób wskazanych w rodowodzie. (III.2c, I.4c.16)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zapisanie genotypów osób oznaczonych na schemacie numerami 2 i 3.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nGenotyp osoby 2.: XDXd Genotyp osoby 3.: XDY\nb) (0-2)\nTworzenie informacji.\nRozwiązanie zadania genetycznego -na podstawie krzyżówki\ngenetycznej określenie prawdopodobieństwa wystąpienia\nchoroby u dziecka wskazanych rodziców. (III.2c, I.4c.16).\nSchemat punktowania\n2 p. - za\npoprawne\nwykonanie\nkrzyżówki\ngenetycznej\ni\npoprawne\nokreślenie\nprawdopodobieństwa wystąpienia choroby u dziecka rodziców oznaczonych numerami\n5 i 6.\n1 p. - za poprawne wykonanie tylko krzyżówki genetycznej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań. lub za brak odpowiedzi.\nUwaga:\nNie uznaje się poprawnej wartości prawdopodobieństwa przy błędnie wykonanej krzyżówce\ngenetycznej.\nNie uznaje się odpowiedzi, w której zdający nie uwzględnił sprzężenia cechy z płcią\n(nie uwzględnił chromosomu X z allelami tego genu).\nPoprawna odpowiedź\nPrawdopodobieństwo: 25%.\n♂\n♀\nXD\nY\nXD\nXDXD\nXDY\nXd\nXDXd\nXdY","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"24","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (1 pkt)\nKształt nosa jest cechą warunkowaną genem autosomalnym. Ojciec o orlim kształcie nosa\n(cecha dominująca) i matka o prostym kształcie nosa (cecha recesywna) mają dwoje dzieci\no prostym kształcie nosa.\nOkreśl, czy ojciec jest homozygotą czy heterozygotą pod względem cechy kształtu nosa.\nOdpowiedź uzasadnij.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nTworzenie informacji.\nRozwiązanie zadania genetycznego - określenie\ni uzasadnienie rodzaju zygotyczności ojca pod względem\ndziedziczonej cechy. (III.2c, I.4c.16)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że ojciec jest heterozygotą, i poprawne uzasadnienie uwzględniające\nsposób dziedziczenia opisanej cechy.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Prosty kształt nosa ujawnia się tylko w stanie homozygotycznym (cecha autosomalna),\na więc, skoro od matki dzieci otrzymały allel recesywny, to musiały otrzymać drugi taki\nallel od heterozygotycznego ojca.\n• Ojciec jest heterozygotą, ponieważ gdyby był homozygotą, to wszystkie jego dzieci\nmiałyby orli kształt nosa.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (1 pkt)\nChoroby genetyczne mogą być spowodowane zarówno przez geny recesywne, jak i przez\ngeny dominujące, mające swoje loci w autosomach lub chromosomach płci.\nPodkreśl nazwę choroby, która jest warunkowana allelem recesywnym sprzężonym\nz płcią.\nfenyloketonuria choroba Huntingtona hemofilia mukowiscydoza anemia sierpowata","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie choroby genetycznej opisanej w tekście.\n(I.3c, I.4c.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie choroby genetycznej uwarunkowanej allelem recesywnym\nsprzężonym z płcią.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nfenyloketonuria choroba Huntingtona hemofilia mukowiscydoza anemia sierpowata","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"26","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nAnaliza czynników odpowiedzialnych za współczesne wymieranie roślin w Europie ujawnia,\nże zjawisko to ma bardzo złożony charakter. Jedną z przyczyn wymierania roślin jest trwała\nzmiana abiotycznych warunków siedliskowych. Na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego\n(OPN) przeprowadzono badania nad wpływem działalności gospodarczej człowieka\nna liczebność występującuych tam gatunków roślin. Wyniki badań wybranych form\ndziałalności człowieka przedstawiono na wykresie.\nNa podstawie: J. Kornaś, A. Medwecka-Kornaś, Geografia roślin, Warszawa 1986.\na) Na podstawie analizy wykresu określ, która forma działalności człowieka okazała się\nnajbardziej niszcząca dla flory OPN. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając zmiany\nw bogactwie gatunkowym.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23a)\n23b)\n24.\n25.\n26a)\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Zaznacz spośród A-C najskuteczniejszą formę ochrony dla ginących gatunków roślin\nw Ojcowskim Parku Narodowym. Odpowiedź uzasadnij.\nA. uprawianie ginących gatunków w ogrodach botanicznych\nB. ochrona czynna w miejscu ich występowania\nC. ochrona gatunkowa\nUzasadnienie:\nInformacja do zadań 27. i 28.\nŁąka jest bogatym ekosystemem, w którym żyją trawy i inne rośliny zielne, owady,\nnp. motyle i chrząszcze żywiące się liśćmi. Z kręgowców można spotkać jaszczurki, ptaki,\nnp. owadożerną pliszkę żółtą, do której są przyczepione kleszcze, drapieżnego błotniaka\nłąkowego budującego gniazdo na ziemi oraz liczne ssaki: np. gryzonie, a nawet lisy. W glebie\nrozwijają się niektóre gatunki grzybów i bakterie, z których część żyje w korzeniach\nkoniczyny - rośliny z rodziny bobowatych.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nZinterpretowanie informacji przedstawionych na wykresie\ndotyczących Ojcowskiego Parku Narodowego.\n(III.3b, I.4b.12)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybranie osuszania terenu i uzasadnienie odwołujące się do największego spadku\nliczebności gatunków lub największej liczby gatunków, które wyginęły.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Najbardziej niszczące okazało się osuszanie terenu II, ponieważ tam jest najwięcej\ngatunków, których liczebność spadła.\n• II, ponieważ w wyniku tej działalności wyginęła największa liczba gatunków.\nUwaga: Uznaje się podanie różnic w bogactwie gatunkowym w formie wartości liczbowych\nodczytanych z wykresu.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWskazanie i uzasadnienie najskuteczniejszej formy ochrony\nginących gatunków roślin w Ojcowskim Parku Narodowym.\n(III.3b, I.4b.12)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybranie ochrony czynnej w miejscu występowania ginących gatunków roślin\ni poprawne uzasadnienie, wykazujące że wybrana forma przyczynia się do zapewnienia\ntym gatunkom jak najkorzystniejszych dla nich warunków życia.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nB., ponieważ ochrona czynna w miejscu ich występowania pozwoli na przywrócenie\nnaturalnych warunków siedliskowych, np. przywrócenie naturalnych stosunków wodnych.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"27","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nNa podstawie przedstawionych informacji uzupełnij tabelę - wybierz z tekstu i wpisz\nprzykład organizmu reprezentującego wskazany w tabeli poziom troficzny opisanego\nekosystemu.\nPoziom troficzny\nPrzykład organizmu\nproducenci\nkonsumenci I rzędu\nkonsumenci II rzędu\ndestruenci","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-2)\nKorzystanie z informacji.\nNa podstawie analizy tekstu podanie przykładów organizmów\nreprezentujących określony poziom troficzny w opisanym\nekosystemie. (II.1a, I.3b.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie czterech wierszy tabeli.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPoziom troficzny\nPrzykład organizmu\nproducenci\ntrawy / rośliny zielne\nkonsumenci I rzędu\nmotyle / chrząszcze / gryzonie\nkonsumenci II rzędu\npliszka żółta / błotniak łąkowy\ndestruenci\nbakterie / grzyby","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/28","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nOkreśl relacje między organizmami żyjącymi na łące, wymienionymi w poniższej tabeli\n- wpisz w każdym wierszu nazwę rodzaju zależności międzygatunkowej.\nRelacje między:\nNazwa rodzaju\nzależności\nmiędzygatunkowej\n1.\nlisem polującym na gryzonie lub jaszczurki a błotniakiem\n2.\nlisem polującym na gryzonie a gryzoniami\n3.\nbakteriami korzeniowymi a koniczynami\n4.\npliszką żółtą a kleszczami\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie zależności międzygatunkowych między opisanymi\norganizmami. (I.3b.2)\nSchemat punktowania\n2 p - za poprawne określenie wszystkich czterech zależności między wskazanymi\norganizmami.\n1 p - za poprawne określenie trzech zależności między wskazanymi organizmami.\n0 p - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nRelacje między:\nNazwa rodzaju zależności\nmiędzygatunkowej\n1. lisem polującym na gryzonie lub jaszczurki a błotniakiem\nkonkurencja\n2. lisem polującym na gryzonie a gryzoniami\ndrapieżnictwo\n3. bakteriami korzeniowymi a koniczynami\nsymbioza / mutualizm\n4. pliszką żółtą a kleszczami\npasożytnictwo","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad/29","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nEfekt cieplarniany to zjawisko spowodowane obecnością w atmosferze gazów cieplarnianych,\npolegające na zatrzymywaniu długofalowego promieniowania Słońca (promieniowania\ncieplnego), które ogrzewa naszą planetę. Obecnie (częściowo na skutek działalności\nczłowieka) ilość zatrzymywanego promieniowania cieplnego się zwiększa, co prowadzi\ndo stopniowego ocieplania się klimatu. Jednak wiele państw Europy, a także Stany\nZjednoczone, coraz więcej energii elektrycznej uzyskuje ze źródeł odnawialnych (wiatr,\nsłońce, energia geotermalna, woda).\nWyjaśnij, w jaki sposób uzyskiwanie przez kraje uprzemysłowione większej ilości\nenergii elektrycznej ze źródeł odnawialnych może przyczynić się do zmniejszenia\nprocesu ocieplania klimatu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n26b)\n27.\n28.\n29.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie znaczenia wykorzystywania alternatywnych\nźródeł energii dla przeciwdziałania niekorzystnym zmianom\nw środowisku. (III.2a, I.3b.6)\nSchemat punktowania\n1 p - za poprawne wyjaśnienie wpływu zwiększonego korzystania z alternatywnych źródeł\nenergii na zmniejszenie procesu ocieplania klimatu, uwzględniające zmniejszenie\nemisji CO2 jako gazu cieplarnianego.\n0 p - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nKorzystanie z alternatywnych źródeł energii sprawia, że zmniejsza się emisja\ndo atmosfery CO2, który jest jednym z gazów cieplarnianych, co może skutkować\nstopniowym zmniejszaniem się ocieplenia klimatu / spowolnieniem podwyższania się\ntemperatury Ziemi.\nKorzystanie z odnawialnych źródeł energii wiąże się ze zmniejszeniem emisji CO2\ndo atmosfery, a CO2 jest gazem cieplarnianym odpowiedzialnym za globalne ocieplenie.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}