{"paper":{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":32,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nŚciana komórkowa u roślin lądowych to struktura zbudowana głównie z celulozy - substancji\no dużej wytrzymałości na rozciąganie i stanowiącej włóknisty szkielet ściany, a także z pektyn\ni hemicelulozy - wypełniających ten szkielet.\na) Wykaż związek między budową ściany komórkowej a funkcją, jaką ta ściana pełni\nw komórce.\nb) Spośród wymienionych nazw wybierz i podkreśl wszystkie odnoszące się do organizmów,\nktórych komórki mają ścianę komórkową.\nbrunatnice skorupiaki podstawczaki orzęski bakterie Gram-ujemne","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWykazanie związku między budową ściany komórkowej,\na funkcją, jaką pełni ona w komórce. (III.2a, I.1c.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie związku między wybranym elementem budowy ściany\nkomórkowej a funkcją, jaką dzięki obecności tego elementu ściana pełni w komórce.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Celulozowy szkielet ściany komórkowej nadaje kształt komórkom.\n• Włókna celulozowe zabezpieczają przed nadmiernym rozciąganiem ściany i rozerwaniem\nprotoplastu.\n• Wypełnienie szkieletu pektynami / hemicelulozami zabezpiecza przed wnikaniem patogenów\ndo komórki.\n• Wysycenie szkieletu ligniną nadaje ścianie komórkowej sztywność, co zapewnia komórce\nwiększą wytrzymałość mechaniczną.\n• Kutyna na powierzchni ściany komórkowej ogranicza utratę wody z komórki.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnych związków\nchemicznych. Np. odpowiedź „Struktura ściany komórkowej zapewnia sztywność komórkom”\nokreśla jedynie funkcję ściany, a nie wykazuje związku między jej budową a funkcją.\nNie uznaje się tylko stwierdzenia, że ściana komórkowa pełni funkcję ochronną, bez określenia\nczynnika, przed którym chroni komórkę.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie grup organizmów, których komórki mają ścianę\nkomórkową. (I.1a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie wszystkich trzech grup organizmów, których komórki mają ścianę\nkomórkową.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nbrunatnice skorupiaki podstawczaki orzęski bakterie Gram-ujemne","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nUmieszczenie żywej komórki w roztworze hipotonicznym skutkuje stopniowym napływem\ndo jej wnętrza wody, co powoduje zwiększanie się objętości komórki i w efekcie może\nprowadzić do jej pęknięcia.\na) Podaj, jakich komórek - roślinnych czy zwierzęcych - dotyczy ten opis. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do zjawiska zachodzącego w tych komórkach i do ich\nbudowy.\nb) Określ konsekwencje umieszczenia komórki roślinnej w roztworze hipertonicznym.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nRozpoznanie i uzasadnienie zjawiska osmozy w komórkach\nzwierzęcych. (III.3a, I.4a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie komórki zwierzęcej i poprawne uzasadnienie, odnoszące się do braku\nściany komórkowej w tym rodzaju komórek, czyli braku ochrony komórek przed\npęknięciem w przypadku napływu wody do komórki.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Zwierzęca, ponieważ pęka pod wpływem napływu wody, gdyż jest otoczona tylko błoną\nkomórkową.\n• Jest to komórka zwierzęca - otoczona jest wyłącznie błoną komórkową, a w wyniku\nosmotycznego napływu wody do wnętrza komórki powiększa się jej objętość.\n• Opis dotyczy komórek zwierzęcych, ponieważ komórka ta nie ma ściany komórkowej\ni dlatego wskutek nadmiernego napływu wody do jej wnętrza komórka pęka.\n• Jest to komórka zwierzęca, ponieważ w tym przypadku wzrost ciśnienia spowodowany\nosmotycznym napływem wody rozerwie błonę komórkową, z uwagi na brak ściany\nkomórkowej.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nOkreślenie skutków umieszczenia komórki roślinnej\nw roztworze hipertonicznym. (III.2a, I.4a.1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź, odnoszącą się w sposób pośredni lub bezpośredni\ndo plazmolizy.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Z komórki roślinnej umieszczonej w roztworze hipertonicznym odpływa woda i wskutek\ntego protoplast odstaje od ściany komórkowej.\n• Na skutek osmotycznego odpływu wody z komórki dojdzie do plazmolizy.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono fazy cyklu komórkowego.\nOkreśl, w której fazie cyklu komórkowego zanika otoczka jądrowa, i podaj tego\nprzyczynę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie cyklu komórkowego - wskazanie fazy, w której zanika\notoczka jądra komórkowego i wyjaśnienie tego przyczyny.\n(I.4a.15)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie fazy M, w której zanika otoczka jądra komórkowego, i podanie\nprzyczyny tego zjawiska, jaką jest rozdział materiału genetycznego do komórek\npotomnych.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Faza M, ponieważ chromosomy rozchodzą się do komórek potomnych.\nOtoczka jądrowa zanika w fazie M, ponieważ chromatyna znajdująca się w jądrze\nróżnicuje się w chromosomy, które podczas mitozy zostają rozdzielone do komórek\npotomnych.\nFaza M, ponieważ istnieje konieczność rozdzielenia DNA (materiału genetycznego)\nzawartego w jądrze komórkowym do komórek potomnych.\nUwaga:\nNie uznaje się podania określenia wyłącznie „mitoza” lub „mejoza” zamiast podania fazy M,\nponieważ polecenie dotyczy faz przedstawionych na schemacie.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nMocznik wydalany przez wiele zwierząt lądowych (a także - przez człowieka) powstaje\nw cyklu mocznikowym. Poniżej zapisano sumaryczne równanie reakcji tego cyklu.\nCO2 + NH3+ 3ATP + kwas + 2H2O → CO(NH2)2 + 2ADP + 2Pi + AMP + PPi + kwas\nasparaginowy fumarowy\nNa podstawie: M. Popielarska, R. Konieczny, G. Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków 2008.\na) Określ, czy cykl mocznikowy jest przykładem anabolizmu, czy - katabolizmu.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej z cech tej klasy reakcji.\nb) Podaj znaczenie syntezy mocznika dla prawidłowego funkcjonowania organizmu\nczłowieka.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1a)\n1b)\n2a)\n2b)\n3.\n4a)\n4b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nOkreślenie i uzasadnienie kierunku metabolizmu reprezentowanego\nprzez cykl mocznikowy. (III.2a, I.4a.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie anabolicznego charakteru przedstawionej reakcji wraz z prawidłowym\nuzasadnieniem odnoszącym się do zapotrzebowania energetycznego lub wzrostu\nstopnia złożoności produktu względem substratu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Jest to reakcja syntezy, a zatem anaboliczna.\n• Jest to reakcja anaboliczna, ponieważ wymaga dostarczenia energii / ATP.\n• Jest to anabolizm - ze związków prostszych powstają związki bardziej złożone.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi dotyczących wyższego poziomu energetycznego produktów niż\nsubstratów, ponieważ równanie reakcji nie uwzględnia bilansu cieplnego.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie znaczenia cyklu mocznikowego dla funkcjonowania\norganizmu człowieka. (I.4a.8)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie znaczenia cyklu mocznikowego dla organizmu człowieka,\nuwzględniające przekształcenie toksycznego amoniaku w mocznik.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Dzięki powstawaniu mocznika organizm człowieka pozbywa się toksycznego produktu\nprzemiany materii, jakim jest amoniak.\n• Cykl mocznikowy umożliwia powstawanie mniej toksycznego niż amoniak mocznika.\n• Cykl mocznikowy umożliwia powstawanie nietoksycznego dla organizmu człowieka\nmocznika z toksycznego amoniaku.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nEnzymy mogą być regulowane za pośrednictwem efektorów, które przyłączają się do enzymu\nw innym miejscu niż centrum aktywne - w tzw. centrum allosterycznym. Ta regulacja może\npolegać na hamowaniu lub aktywowaniu enzymów. W szlaku metabolicznym aktywność enzymów\nallosterycznych jest często regulowana przez końcowe produkty tego szlaku.\nNa schemacie przedstawiono sposób regulacji allosterycznej enzymu katalizującego pierwszy etap\nszlaku metabolicznego, składającego się łącznie z trzech różnych reakcji enzymatycznych.\nKońcowy produkt jest efektorem pierwszego enzymu szlaku.\nNa podstawie: W. Czerwiński, Fizjologia roślin, Warszawa 1978.\na) Określ, czy efektor, którego działanie zilustrowano na schemacie, ma charakter\naktywatora, czy - inhibitora. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając zmiany struktury\nprzestrzennej tego enzymu.\nb) Wyjaśnij, w jaki sposób nadmiar produktu końcowego wpłynie w opisanym\nprzypadku na łańcuch katalizowanych reakcji.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nOkreślenie i uzasadnienie typu regulacji allosterycznej\nprzedstawionej na schemacie. (III.2a, I.4a.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie, że efektor jest inhibitorem, wraz z uzasadnieniem odnoszącym\nsię do jego wpływu na zmianę struktury przestrzennej centrum aktywnego enzymu,\nco uniemożliwia przyłączenie się substratu lub powoduje unieczynnienie enzymu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Efektor ma charakter inhibitora, ponieważ jego przyłączenie się do centrum\nallosterycznego powoduje zmianę kształtu centrum aktywnego enzymu i substrat\nnie może się do enzymu przyłączyć.\n• Ma charakter inhibitora, ponieważ przyłączając się do enzymu zmienia jego centrum\naktywne, co powoduje dezaktywację enzymu.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie mechanizmu regulacji allosterycznej szlaku\nmetabolicznego poprzez jego produkt końcowy. (III.2a, I.4a.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające w sposób pośredni lub bezpośredni ujemne\nsprzężenie zwrotne.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Produkt końcowy łączy się z pierwszym enzymem i powoduje, że reakcja katalizowana\nprzez ten enzym zostaje zahamowana, a przez to cały łańcuch reakcji przestaje\nfunkcjonować.\n• Hamowanie przez produkt końcowy ma charakter ujemnego sprzężenia zwrotnego -\nnadmiar produktu, łącząc się z centrum allosterycznym pierwszego enzymu, wpływa\nhamująco na pierwszy enzym szlaku metabolicznego, hamując tym samym zachodzenie\nkolejnych reakcji łańcucha.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi ogólnych, nieodnoszących się do wpływu produktu końcowego\nna aktywność pierwszego enzymu, np. „Nadmiar produktu końcowego spowoduje zatrzymanie\nkatalizowanej reakcji z powodu zahamowania pierwszego jej etapu.”","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (3 pkt)\nNa schemacie A przedstawiono przebieg jednej z faz fotosyntezy - fazę niezależną od światła\n(cykl Calvina-Bensona), w której zachodzi asymilacja dwutlenku węgla. W cyklu tym zostają\nzużyte produkty fazy fotosyntezy zależnej od światła - ATP i NADPH + H+, tzw. siła\nasymilacyjna. Poszczególne etapy cyklu Calvina-Bensona zaznaczono cyframi 1-3.\nNa schemacie B przedstawiono wynik doświadczenia, w którym w komórkach glonu\nz rodzaju Chlorella badano zmiany stężenia kwasu 3-fosfoglicerynowego (PGA) oraz\nrybulozo-1,5-bisfosforanu (RuBP), jakie zachodzą podczas tego cyklu na świetle\ni w ciemności.\nNa podstawie: Levetin-McMahon, Plants and society, The McGraw-Hill Companies, 2008;\nM. Calvin. The Path of Carbon in Photosynthesis, „Science” 1962, volume 135, nr 3507.\na) Podaj nazwy etapów cyklu Calvina-Bensona oznaczonych na schemacie A\ncyframi 1-3 oraz określ lokalizację tego cyklu w chloroplaście.\nEtapy cyklu Calvina-Bensona:\n1 2 3\nLokalizacja tego cyklu w chloroplaście:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n5a)\n5b)\n6a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nb) Na podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego w ciemności ilość RuBP\nspada praktycznie do zera, a ilość PGA gwałtownie rośnie i utrzymuje się na wysokim\npoziomie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\na) (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie na schemacie etapów cyklu Calvina-Bensona\ni określenie lokalizacji tego cyklu w chloroplaście. (I.4a.3)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe podanie wszystkich trzech nazw etapów cyklu Calvina-Bensona\ni określenie lokalizacji tego cyklu w chloroplaście.\n1 p. - za prawidłowe podanie wszystkich trzech nazw etapów cyklu Calvina-Bensona lub\nprawidłowe określenie lokalizacji tego cyklu w chloroplaście.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nEtapy cyklu Calvina-Bensona: 1. karboksylacja, 2. redukcja, 3. regeneracja\nLokalizacja tego cyklu w chloroplaście: stroma / macierz\nUwaga:\nNie uznaje się opisania etapu cyklu Calvina-Bensona zamiast podania jego nazwy,\nnp. „3. odtworzenie RuBP”.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nNa podstawie informacji przedstawionych na schemacie -\nwyjaśnienie zmian ilości RuBP i PGA zachodzących\nw ciemności. (III.2a, I.4a.3)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające spadek ilości RuBP przez jego zużycie\nw procesie karboksylacji i brak regeneracji oraz wzrost ilości PGA przez zatrzymanie\njego redukcji z powodu braku siły asymilacyjnej.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• W ciemności następuje spadek ilości RuBP, który zostaje zużyty w procesie\nkarboksylacji. Natomiast rośnie ilość PGA, który nie może być redukowany do PGAL,\ngdyż w ciemności nie powstaje ATP i NADPH + H+. Dochodzi więc także do zatrzymania\nregeneracji RuBP.\n• W ciemności następuje spadek ilości RuBP, ponieważ zużyty w procesie karboksylacji\nRuBP nie regeneruje się, gdyż cykl Calvina zatrzymał się na etapie wytwarzania PGA,\nktórego ilość rośnie, ponieważ nie może on być redukowany do PGAL, gdyż nie jest\nwytwarzana siła asymilacyjna.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę mitochondrium.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.\na) Wybranym elementom budowy mitochondrium (A-C) przyporządkuj po jednym\nz procesów (1-4), jakie w nich zachodzą. Wpisz odpowiednie numery w wyznaczone\nmiejsca.\nElementy budowy mitochondrium\nProcesy\nA. grzebień mitochondrialny\n1. glikoliza\nB. macierz mitochondrialna\n2. łańcuch oddechowy\nC. rybosomy\n3. cykl kwasu cytrynowego\n4. synteza białka\nA B C\nb) Wybierz z poniższych (A-D) i zaznacz etap oddychania tlenowego, w którym\npowstaje najwięcej cząsteczek ATP w przeliczeniu na jedną cząsteczkę utlenionej\nglukozy.\nA. glikoliza\nB. powstawanie acetylo-CoA (reakcja pomostowa)\nC. cykl kwasu cytrynowego (cykl Krebsa)\nD. łańcuch transportu elektronów (łańcuch oddechowy)\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nPrzyporządkowanie elementom budowy mitochondrium\nprocesów w nich zachodzących. (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie wszystkim trzem elementom budowy mitochondrium\nprocesów, jakie w nich zachodzą.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. - 2, B. - 3, C. - 4\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nWskazanie etapu oddychania komórkowego dostarczającego\nkomórce największą ilość ATP. (I.4a.6)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór procesu dostarczającego największą ilość ATP.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nD.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nChwasty konkurują z roślinami uprawnymi o zasoby środowiska - światło, wodę i związki\nmineralne. Niektóre gatunki chwastów mogą również oddziaływać na określone gatunki\nroślin uprawnych przez wydzielanie specyficznych związków czynnych biologicznie,\nzwanych allelopatinami. Efekt działania tych substancji może być szkodliwy lub korzystny -\nwystępuje wówczas allelopatia ujemna lub dodatnia.\nUczniowie przygotowali dwa zestawy doświadczalne - każdy składał się z 10 doniczek\nz ziemią ogrodową, a w każdej z nich wysiano po 10 nasion grochu jadalnego. Zestawy\numieścili w tych samych warunkach oświetlenia i temperatury, a ziemię w doniczkach\npodlewali:\n• w zestawie nr 1 - wodą wodociągową, w której przez trzy dni moczone były świeże kłącza\nperzu,\n• w zestawie nr 2 - wodą wodociągową.\nPocząwszy od trzeciego dnia co drugi dzień uczniowie sprawdzali, ile nasion grochu\nwykiełkowało w każdej doniczce w danym zestawie. Wyniki doświadczenia przedstawili\nw tabeli.\nDzień obserwacji\nŁączna liczba nasion grochu jadalnego,\nktóre wykiełkowały w zestawie\nnr 1\nnr 2\n3\n22\n52\n5\n42\n74\n7\n71\n88\n9\n88\n89\na) Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.\nb) Sformułuj wniosek na podstawie wyników doświadczenia.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6b)\n7a)\n7b)\n8a)\n8b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nSformułowanie problemu badawczego do przedstawionego\ndoświadczenia. (III.2a, I.4a.13, I.3b.2. PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawnie sformułowany problem badawczy, uwzględniający oba badane gatunki,\nallelopatię i kiełkowanie nasion.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Czy w perzu znajdują się allelopatiny wpływające na kiełkowanie nasion grochu?\n• Wpływ substancji w wyciągu z perzu na dynamikę kiełkowania nasion grochu.\n• Wpływ wyciągu z perzu na zdolność kiełkowania nasion grochu.\n• Czy substancje wydzielane przez kłącza perzu wpływają na szybkość kiełkowania nasion\ngrochu?\n• Czy perz działa allelopatycznie na kiełkowanie nasion grochu?\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi ogólnych, nieodnoszących się do badanego w doświadczeniu\nwpływu substancji wydzielanych przez kłącza perzu, np. „Wpływ perzu na kiełkowanie nasion\ngrochu”, lub nieodnoszących się do obu gatunków roślin: perzu i grochu.\nNie uznaje się problemów badawczych, które odwołują się jedynie do metodyki\ndoświadczenia, np. „Czy podlewanie nasion grochu wodą, w której moczono kłącza perzu\nwpływa na ich kiełkowanie?”\nNie uznaje się problemów badawczych zakładających, że allelopatiny występują w wyciągu\nz kłączy perzu, np. „Jak allelopatiny z kłączy perzu wpływają na szybkość kiełkowania nasion\ngrochu?”, ponieważ dopiero za pomocą doświadczenia można to sprawdzić.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nSformułowanie wniosku na podstawie wyników\nprzedstawionego doświadczenia. (III.2a, I.4a.13, I.3b.2. PP )\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawnie sformułowany wniosek, dotyczący ujemnego allelopatycznego wpływu\nsubstancji zawartych w perzu na kiełkowanie lub szybkość kiełkowania nasion grochu,\nlub stwierdzający brak wpływu tych substancji na zdolność kiełkowania nasion grochu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW kłączach perzu znajdują się substancje opóźniające kiełkowanie nasion grochu.\nPerz wytwarza allelopatiny hamujące kiełkowanie nasion grochu.\nPerz wykazuje allelopatię ujemną - zmniejsza szybkość kiełkowania nasion grochu.\nPerz produkuje substancje wpływające szkodliwie na kiełkowanie nasion grochu.\nSubstancje wydzielane przez perz nie wpływają na zdolność kiełkowania nasion grochu.\nPerz wykazuje allelopatię ujemną w stosunku do kiełkujących nasion grochu.\nUwaga:\nDopuszcza się nieuwzględnienie nazwy grochu pod warunkiem, że znajduje się ona\nw poprawnie sformułowanym problemie badawczym.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do różnej zdolności lub szybkości\nkiełkowania nasion grochu w badanych grupach, np. „W grupie pierwszej pod wpływem\nperzu wykiełkowało mniej nasion grochu”, a więc stanowiących jedynie opis wyników\ndoświadczenia, lub wniosków zbyt ogólnych, np.: „Wyciąg z perzu wpływa na szybkość\nkiełkowania nasion grochu” lub „Między perzem a grochem występuje allelopatia ujemna”.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (3 pkt)\nPodczas rozkładu materii organicznej w glebie tworzy się amoniak, który jest stosunkowo\nlotną substancją. Związek ten może pozostać w glebie związany w postaci soli amonowych,\nmoże także być utleniony w procesie nitryfikacji. Ten proces przeprowadzają (w dwóch\netapach) chemoautotroficzne bakterie glebowe z rodzaju Nitrosomonas i Nitrobacter\nw obecności tlenu. Bakterie z obu rodzajów występują w glebie zawsze razem, w związku\nzwanym parabiozą. Dzięki temu w glebie nie nagromadzają się związki azotowe powstałe\nw pierwszym etapie nitryfikacji. Poniżej zapisano reakcje obu etapów tego procesu.\nI etap przeprowadzany przez bakterie z rodzaju Nitrosomonas:\n2NH4+ + 3O2 → 2NO2- + 4H+ + 2H2O + energia\nII etap przeprowadzany przez bakterie z rodzaju Nitrobacter:\n2NO2- + O2 → 2NO3- + energia\na) Określ, jakie znaczenie ma ten proces dla bakterii nitryfikacyjnych, a jakie - dla\nroślin rosnących na glebach, w których te bakterie żyją.\nDla bakterii:\nDla roślin:\nb) Podaj, jaki poziom troficzny zajmują bakterie nitryfikacyjne w ekosystemie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\na) (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie znaczenia procesu nitryfikacji dla bakterii\nnitryfikacyjnych i dla roślin. (I.3b.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne określenie znaczenia opisanego procesu dla bakterii odnoszącego się\ndo uzyskiwania energii koniecznej do asymilacji dwutlenku węgla oraz dla roślin\nodnoszącego się do uzyskania lepiej przyswajalnych form azotu.\n1 p. - za poprawne określenie znaczenia opisanego procesu dla bakterii nitryfikacyjnych lub\ndla roślin.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Dla bakterii: Uzyskują ATP niezbędny do wytwarzania związków organicznych.\nDla roślin: Bakterie te utleniają amoniak do lepiej przyswajalnych przez rośliny związków\nazotowych.\n• Dla bakterii: Bakterie uzyskują energię niezbędną do drugiego etapu chemosyntezy.\nDla roślin: Azotany wytworzone przez bakterie nie są lotne w przeciwieństwie\ndo amoniaku, dzięki czemu azot zatrzymywany jest w glebie i jest dostępny\ndla roślin.\nUwaga:\nNie uznaje się w przypadku bakterii odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się\ndo dostarczania energii niezbędnej do życia lub do procesów metabolicznych.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie poziomu troficznego zajmowanego w ekosystemie\nprzez bakterie nitryfikacyjne. (I.3b.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie poziomu troficznego producentów, który w ekosystemie zajmują bakterie\nnitryfikacyjne.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\npoziom producentów / producenci / I poziom troficzny","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nKażdemu z wymienionych elementów budowy roślin okrytonasiennych związanych\nz rozmnażaniem (A-D) przyporządkuj jego opis wybrany spośród 1.-5. Wpisz\nodpowiednie numery w wyznaczone miejsca.\nElement budowy\nOpis elementu budowy\nA. łagiewka pyłkowa\n1. Struktura, w ośrodku której rozwija się gametofit żeński.\nB. nasienie\n2. U większości gatunków zawiera zarówno pręciki, jak\ni owocolistki.\nC. kwiat\n3. Organ powstający ze ściany zalążni po procesie zapłodnienia.\nD. zalążek\n4. Silnie wydłużona struktura, której funkcją jest transport jąder\nplemnikowych.\n5. Organ o charakterze przetrwalnikowym zawierający zarodek\ni materiały zapasowe.\nA B C D\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie elementów budowy rośliny nasiennej związanych\nz rozmnażaniem. (I.2a.2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za cztery poprawne przyporządkowania organom roślinnym ich opisów.\n1 p. - za trzy poprawne przyporządkowania organom roślinnym ich opisów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. - 4, B. - 5, C. - 2, D. - 1","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nW tabeli zamieszczono wyniki badania, w którym określano wpływ czynników środowiska\nna zawartość wody w roślinie. Podczas badania mierzono ilość wody pobieranej\ni wytranspirowanej przez roślinę. Badanie przeprowadzono w lecie, w ciągu doby, a uzyskane\nwyniki zapisywano co cztery godziny.\nGodzina\npomiaru\nIlość pobranej\nwody [g] w ciągu\n4 godzin\nIlość wyparowanej\nwody [g] w ciągu\n4 godzin\n04:00\n6\n1\n08:00\n6\n8\n12:00\n14\n20\n16:00\n22\n29\n20:00\n13\n10\n24:00\n8\n3\nNa podstawie: M.K. Sands, Problems in Plant Physiology, John Murray, London 1988.\na) Wymień dwa czynniki środowiskowe, które mają wpływ na intensywność transpiracji.\n1 2\nb) Na podstawie wyników badania podaj zakres godzin, w których liście rośliny miały\nnajmniejszy turgor. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do bilansu wodnego rośliny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nWskazanie czynników środowiskowych wpływających\nna intensywność transpiracji. (I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie dwóch czynników środowiskowych wpływających na intensywność\ntranspiracji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nświatło / nasłonecznienie\ntemperatura (powietrza)\nwilgotność (powietrza) / zawartość pary wodnej w powietrzu\nruch powietrza / wiatr\nUwaga:\nNie uznaje się czynników mających bezpośredni wpływ na pobieranie wody z podłoża,\nnp. zasolenia.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nZinterpretowanie wyników doświadczenia dotyczącego\ntranspiracji roślin. (III.1a, I.4a.7)\nSchemat punktowania\n1 p. - za\npoprawne\npodanie\nprzedziału\nczasowego\nobejmującego\ngodzinę\n16:00,\nz uzasadnieniem, że o tej godzinie skumulowany (liczony do tego momentu) bilans\nwodny miał najniższą wartość.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• 12:00 - 16:00, ponieważ różnica pomiędzy sumą wody pobranej i wytranspirowanej\nod początku obserwacji osiągnęła największą ujemną wartość o godz. 16:00.\n• 16:00 - 20:00, ponieważ całkowity bilans wodny osiągnął wtedy minimum.\n• Ok. 16.00, ponieważ różnica pomiędzy pobraną a utraconą do tego momentu wodą\nosiągnęła najniższą wartość.\nUwaga:\nDopuszcza się podanie zakresu 12:00 - 20:00 z prawidłowym uzasadnieniem.\nNie uznaje się uzasadnienia odnoszącego się wyłącznie do tempa utraty wody w określonym\nprzedziale\nczasowym\nzamiast\nodniesienia\ndo\nzawartości\nwody\nw\nroślinie\nnp. „Liście rośliny miały najmniejszy turgor w przedziale czasowym 12:00 - 16:00, ponieważ\nróżnica między wodą pobraną a wytranspirowaną w tym przedziale czasowym jest\nnajmniejsza.”","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące reakcji wzrostowych roślin są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nTropizmy to ruchy wzrostowe organów roślinnych zachodzące wskutek\ndziałania zewnętrznych bodźców, niezależnie od ich kierunku.\nP\nF\n2.\nW reakcjach tropicznych nierównomierny wzrost części organu następuje\nna skutek asymetrycznego rozmieszczenia w nim auksyn.\nP\nF\n3.\nOrgany wykazują różną wrażliwość na stężenie auksyny - to samo stężenie\nauksyny, które hamuje wzrost korzenia, działa stymulująco na wzrost pędu.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n9a)\n9b)\n10.\n11a)\n11b)\n12.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nTworzenie informacji.\nOcena prawdziwości informacji dotyczących reakcji\nwzrostowych roślin. (III.2a, I.4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - P, 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nTurkuć podjadek (Gryllotalpa gryllotalpa) jest owadem z rzędu prostoskrzydłych. Ryje\nw ziemi korytarze, którymi dociera do podziemnych części rośliny, będących jego głównym\npokarmem. Na rysunku przedstawiono stadia rozwojowe turkucia podjadka.\nNa podstawie: Zoologia, pod red. J. Hempel-Zawitkowskiej, Warszawa 1996.\na) Określ, jaki rodzaj przeobrażenia występuje w rozwoju turkucia podjadka.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do tych cech jego larw, które są widoczne\nna rysunku.\nb) Wykaż związek budowy pierwszej pary odnóży krocznych tego owada z trybem jego\nżycia.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie rodzaju przeobrażenia u owada przedstawionego\nna rysunku. (I. 4a.9)\n1 p. - za określenie, że jest to przeobrażenie niezupełne, oraz uzasadnienie odnoszące się\ndo podobieństwa budowy zewnętrznej larwy do imago.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nJest to rozwój z przeobrażeniem niezupełnym, ponieważ budowa larwy jest podobna\ndo imago.\nPrzeobrażenie niezupełne, ponieważ larwy przypominają wyglądem postać dorosłą, ale są\nmniejsze.\nJest to hemimetabolia, ponieważ larwa przedstawiona na rysunku jest podobna do imago,\nale nie ma skrzydeł.\nUwaga:\nDopuszcza się określenie: przeobrażenie niecałkowite, półprzeobrażenie.\nNie uznaje się odpowiedzi: przeobrażenie niepełne, przeobrażenie częściowe, przeobrażenie\npośrednie, przeobrażenie proste.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nWykazanie związku budowy odnóży krocznych owada z jego\ntrybem życia. (III.2a, I.2a.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie cech budowy odnóży turkucia wskazujących jednoznacznie adaptację\ndo kopania.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOdnóża pierwszej pary turkucia są duże i szerokie, co ułatwia kopanie tuneli w glebie.\nSą masywne i mają kolce, co umożliwia turkuciowi drążenie korytarzy w ziemi.\nOdnóża pierwszej pary turkucia są łopatkowate, co ułatwia rycie w podłożu.\nOkazałe i spłaszczone odnóża grzebne pomagają w kopaniu tuneli.\nUwaga:\nUznaje się użycie określeń: „wyrostki”, „ząbki”, „haczyki”, „pazurki” zamiast „kolce”, oraz\ncechę „silne umięśnienie”.\nNie uznaje się odpowiedzi „odnóża grzebne” bez odniesienia do ich cech budowy, ponieważ\njest to jedynie wskazanie ich funkcji.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nU zwierząt bezkręgowych dość często spotyka się obojnactwo (hermafrodytyzm) - zjawisko\nwystępowania w ciele jednego osobnika jednocześnie żeńskich i męskich gruczołów rozrodczych.\nObojnactwo szczególnie często występuje u bezkręgowców będących pasożytami wewnętrznymi.\nU zwierząt hermafrodytycznych najczęściej zachodzi zapłodnienie krzyżowe, rzadziej -\nsamozapłodnienie (np. u tasiemca). Obupłciowość bardzo często występuje też u roślin,\nnp. gametofity większości paproci mają zarówno plemnie, jak i rodnie.\nOkreśl,\nczy\npotomstwo\npodanych\nponiżej\norganizmów\npowstałe\nw\nwyniku\nsamozapłodnienia będzie zróżnicowane genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odwołując\nsię do procesu powstawania gamet u tych gatunków.\n1. Potomstwo tasiemca uzbrojonego:\n2. Potomstwo paproci narecznicy samczej:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nTworzenie informacji.\nOkreślenie i uzasadnienie na przykładach zróżnicowania\ngenetycznego potomstwa powstałego w wyniku\nsamozapłodnienia. (I.4a.9)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne stwierdzenie, że potomstwo tasiemca uzbrojonego będzie zróżnicowane\ngenetycznie, a potomstwo paproci narecznicy samczej nie będzie zróżnicowane\ngenetycznie, wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do istoty podziału komórkowego\npodczas wytwarzania gamet w danym przypadku.\n1 p. - za poprawne określenie i uzasadnienie zróżnicowania genetycznego lub jego braku\nw odniesieniu tylko do jednego przykładu.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. Potomstwo tasiemca uzbrojonego będzie zróżnicowane genetycznie, ponieważ gamety\npowstają w procesie mejozy, (a więc zmienność powstanie na skutek losowej segregacji\nchromosomów do gamet / procesu crossing-over).\n2. Potomstwo paproci narecznicy samczej nie będzie zróżnicowane genetycznie, ponieważ\ngamety powstają w procesie mitozy, (a zatem są identyczne).\n1. Potomstwo tasiemca uzbrojonego będzie zróżnicowane genetycznie, ponieważ haploidalne\ngamety będą zawierać różne kombinacje alleli diploidalnego osobnika.\n2. Potomstwo paproci narecznicy samczej będzie identyczne genetycznie, ponieważ\ngametofity są haploidalne i wytwarzają identyczne gamety.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nSen zimowy zwierząt to zjawisko fizjologiczne związane z koniecznością przetrwania zimy,\na polegające na bardzo silnym obniżeniu przemiany materii. Spowolnione są wtedy procesy\nżyciowe - spada temperatura ciała i obniża się zużycie tlenu. Zwierzęta żyją kosztem tłuszczu\nodłożonego w lecie. Występuje znaczna regresja tarczycy i nadnerczy.\nNa podstawie: Leksykon biologiczny, pod red. C. Jury i H. Krzanowskiej, Warszawa 1992.\nWykaż związek między funkcją wewnątrzwydzielniczą tarczycy a przerwaniem snu\nzimowego organizmu stałocieplnego. W odpowiedzi uwzględnij nazwę hormonu\nwydzielanego przez tarczycę.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13a)\n13b)\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nTworzenie informacji.\nWykazanie związku między funkcją wewnątrzwydzielniczą\ntarczycy a przerwaniem snu zimowego organizmu\nstałocieplnego. (III.2a, I.4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie związku między funkcją wewnątrzwydzielniczą tarczycy\na przerwaniem snu zimowego organizmu stałocieplnego, polegającego na wzroście\nogólnego tempa metabolizmu wywołanego przez hormony tarczycy, czyli tyroksynę\nlub trójjodotyroninę\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Tarczyca wytwarza hormon tyroksynę, która wzmaga podstawową przemianę materii,\nco prowadzi do przerwania snu zimowego organizmu stałocieplnego.\n• Wraz ze wzrostem ilości T3 wzrasta tempo metabolizmu, co skutkuje wybudzaniem się\nze snu zimowego.\nUwaga:\nUznaje się symboliczne oznaczenie hormonów tarczycy: T4, T3.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (3 pkt)\nNa rysunku przedstawiono budowę skóry płazów, która u tych zwierząt pełni istotną funkcję\nw wymianie gazowej.\nNa podstawie: C. Hickman, L. Roberts, A. Larson, Integrated principles of zoology, New York 2001.\na) Na podstawie informacji przedstawionych na rysunku oceń, czy poniższe zdania\nopisujące budowę skóry płazów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\nb) Wyjaśnij, w jaki sposób występujące w skórze płazów liczne gruczoły śluzowe i liczne\nnaczynia krwionośne umożliwiają płazom sprawną wymianę gazową.\n1. Gruczoły śluzowe:\n2. Naczynia krwionośne:\n1. Skórę płazów okrywa nabłonek jednowarstwowy.\nP\nF\n2. Pory występujące w skórze płazów są ujściami gruczołów śluzowych.\nP\nF\n3. Gruczoły śluzowe są wytworami naskórka.\nP\nF\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie budowy i funkcji różnych rodzajów powłok ciała\nzwierząt - na przykładzie budowy skóry płazów. (I.2a, I.4a.9)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji opisujących skórę płazów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - P\nb) (0-2)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie roli elementów budowy skóry płazów\nw usprawnianiu ich wymiany gazowej. (III.2a, I.4a.9)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne wyjaśnienie, w jaki sposób oba elementy budowy skóry płazów\numożliwiają wymianę gazową, uwzględniające w przypadku:\ngruczołów śluzowych - utrzymywanie wilgotnego naskórka zapewniającego wydajną\ndyfuzję tlenu lub obu gazów pomiędzy powietrzem a skórą;\nnaczyń krwionośnych - zapewnienie wystarczająco dużej powierzchni w celu\numożliwienia sprawnej dyfuzji gazów pomiędzy skórą a krwią lub zapewnienie\nprzepływu krwi ułatwiającego odbiór tlenu i dostarczanie CO2.\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, w jaki sposób tylko jeden z wymienionych elementów\nbudowy skóry płazów umożliwia wymianę gazową.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• 1. Gruczoły śluzowe - w śluzie rozpuszcza się tlen, co ułatwia jego dyfuzję.\n2. Naczynia krwionośne - krew transportuje dwutlenek węgla do skóry, a tlen\ntransportuje - ze skóry.\n• 1. Gruczoły śluzowe - wytwarzany przez nie śluz utrzymuje wilgotność naskórka,\nco ułatwia dyfuzję tlenu z powietrza w głąb skóry.\n2. Naczynia krwionośne - ich gęsta sieć zwiększa powierzchnię dyfuzji tlenu do krwi\ni CO2 z krwi, co zwiększa intensywność wymiany gazowej.\n• 1. Gruczoły śluzowe - wytwarzany przez nie śluz ułatwia przenikanie gazów przez skórę\ndzięki rozpuszczaniu się ich w wodzie.\n2. Naczynia krwionośne - płynąca nimi krew odbiera tlen i oddaje dwutlenek węgla,\nco zwiększa intensywność wymiany gazowej.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do lokalizacji naczyń krwionośnych blisko powierzchni\nskóry, dzięki czemu droga dyfuzji gazów przez skórę jest krótsza.\nNie uznaje się odniesienia wyłącznie do dwutlenku węgla z pominięciem tlenu jako gazu\noddechowego.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nJeżeli uwzględni się rytmikę dobową aktywności ruchowej, zwierzęta dzieli się na dwa\nzasadnicze typy: zwierzęta dzienne i nocne. Wykonano eksperyment, w którym badano\ndobowy rozkład aktywności lokomotorycznej karaczana amerykańskiego (Periplaneta\namericana), w warunkach cyklu (fotoperiodu) składającego z 12 godzin światła i 12 godzin\nciemności. Wyniki eksperymentu zilustrowano na wykresie.\nNa podstawie: B. Cymborowski, Zegary biologiczne, Warszawa 1987.\nSformułuj problem badawczy tego eksperymentu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nTworzenie informacji.\nSformułowanie problemu badawczego do opisanego\neksperymentu. (III.1a, I.3b.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawnie sformułowanie problemu badawczego odnoszącego się do zależności\nmiędzy fotoperiodem lub dobowymi zmianami oświetlenia a aktywnością ruchową\nkaraczana.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Wpływ fotoperiodu na aktywność lokomotoryczną karaczana amerykańskiego.\n• Czy fotoperiod wpływa na aktywność lokomotoryczną karaczana amerykańskiego?\n• W jakich porach cyklu dobowego karaczany są aktywne ruchowo?\n• Jak fotoperiod składający się z 12 godzin światła i 12 godzin ciemności wpływa\nna aktywność lokomotoryczną karaczana amerykańskiego?\n• Czy karaczan jest zwierzęciem nocnym?\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi dotyczących tylko wpływu światła lub tylko ciemności,\nnp. „Czy światło wpływa na aktywność ruchowa karaczana?”","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nTa przewlekła choroba kości polega na zaniku beleczek kostnych w wyniku zaburzenia\nprocesów mineralizacji i demineralizacji w tkance kostnej. Prowadzi do zmniejszenia gęstości\nkości. Występuje głównie u kobiet po menopauzie, u których jedną z przyczyn tej choroby są\nzaburzenia hormonalne, m.in. obniżenie poziomu estrogenów.\nNa podstawie: M. Popielarska, R. Konieczny, G. Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków 2008.\nPodaj nazwę choroby opisanej w tekście i przykład jej skutku występującego\nu człowieka najczęściej.\nNazwa choroby:\nSkutek:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16a)\n16b)\n17.\n18.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie choroby opisanej w tekście i określenie jej\nskutków. (I.3c.9, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy choroby oraz poprawnego przykładu skutków tej choroby.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNazwa choroby: osteoporoza\nSkutek: kruchość i łamliwość kości / pęknięcia i złamania kości","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nNa zdjęciach A i B przedstawiono dwie różne tkanki łączne występujące w organizmie\nczłowieka.\nA\nB\nNa podstawie: http://histology-world.com;\nhttp://www.udel.edu\na) Rozpoznaj tkanki przedstawione na zdjęciach A i B - podaj ich nazwy.\nA B\nb) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące porównania tkanek oporowych są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie tkanek łącznych przedstawionych na zdjęciach.\n(I.1a.1, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych nazw obu przedstawionych na zdjęciach tkanek oporowych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. (tkanka) chrzęstna / chrzęstna szklista / chrząstka\nB. (tkanka) kostna / istota zbita tkanki kostnej / kostna zbita\nUwaga:\nNie uznaje się określenia wyłącznie „tkanka szklista” w odniesieniu do tkanki A oraz\nwyłącznie „tkanka zbita” lub „kość” do tkanki B.\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nPorównanie budowy tkanek łącznych przedstawionych\nna zdjęciach. (I.1a.1, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń dotyczących porównania tkanek\noporowych.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - F, 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nW trawieniu białka w przewodzie pokarmowym biorą udział proteazy żołądkowe, trzustkowe\ni jelitowe. Hydrolizują one wiązania peptydowe. Wydzielane są do światła przewodu\npokarmowego w formie proenzymów.\na) Uzasadnij, że wydzielanie pepsyny w postaci pepsynogenu ma znaczenie ochronne dla\nżołądka.\nb) Określ, w jaki sposób pepsynogen jest aktywowany w żołądku do pepsyny.\n1. Tkanka kostna jest zbudowana z komórek martwych, a tkanka chrzęstna\n- z komórek żywych.\nP\nF\n2. Tkanka chrzęstna jest silnie ukrwiona, natomiast w tkance kostnej nie\nwystępują naczynia krwionośne.\nP\nF\n3. Komórki tkanki kostnej połączone są ze sobą wypustkami, a komórki\ntkanki chrzęstnej nie mają takich wypustek.\nP\nF\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nNa przykładzie pepsyny uzasadnienie przyczyny wydzielania\nenzymów proteolitycznych w formie nieczynnej. (III.3a, I.4a.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do tego, że pepsyna trawi białka, a zatem\nmoże uszkadzać ściany żołądka.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPepsyna jest enzymem proteolitycznym i wydzielanie jej w formie nieczynnej zapobiega\nsamotrawieniu komórek, w których powstaje.\nPepsyna jest enzymem trawiącym białka i wydzielanie jej w formie nieczynnej zapobiega\nstrawieniu komórek wydzielniczych ścian żołądka.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie sposobu aktywacji pepsynogenu do pepsyny.\n(I.4a.4)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie odwołujące się do niskiego pH (HCl) lub autokatalizy.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Niskie pH (w żołądku)\n• Aktywacja kwasem solnym / HCl / H+\n• Przez pepsynę / autokataliza","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę serca człowieka i kierunek przepływu krwi.\nNa podstawie: P. Willmer, G. Stone, I. Johston, Environmental Physiology of Animals, Carlton (Australia) 2005.\na) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przepływu krwi przez serce człowieka\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\nb) W poniższej tabeli opisz naczynia krwionośne oznaczone na rysunku literami A-C.\nNaczynie\nNazwa naczynia krwionośnego\nRodzaj płynącej w naczyniu krwi\n(odtlenowana / utlenowana)\nA.\nB.\nC.\nc) Podaj funkcję, jaką w sercu pełnią zastawki półksiężycowate.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19a)\n19b)\n20a)\n20b)\n21a)\n21b)\n21c)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n1. Lewa komora serca wtłacza krew do małego obiegu krwi.\nP\nF\n2. Naczynia dużego obiegu krwi stawiają większy opór hydrodynamiczny\ndla krwi wypływającej z serca niż naczynia małego obiegu.\nP\nF\n3. Prawa i lewa komora serca w ciągu jednej minuty w przybliżeniu\npompują tę samą objętość krwi.\nP\nF\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOpisanie działania dużego i małego obiegu krwi człowieka.\n(I.1a.1, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń dotyczących przepływu krwi przez\nserce.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - P, 3. - P\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nRozpoznanie na schemacie i scharakteryzowanie wskazanych\nnaczyń krwionośnych. (I.1a.1, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne opisanie w tabeli wskazanych naczyń krwionośnych - podanie wszystkich\nnazw naczyń krwionośnych i rodzaju krwi w nich płynącej.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNaczynie\nNazwa naczynia krwionośnego\nRodzaj płynącej w naczyniu krwi\n(odtlenowana / utlenowana)\nA\npień płucny / tętnica płucna\nodtlenowana\nB\naorta\nutlenowana\nC\nżyła płucna\nutlenowana\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślenie funkcji zastawek półksiężycowatych w sercu.\n(I.1a.1, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie funkcji zastawek półksiężycowatych w sercu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZastawki półksiężycowate zapobiegają cofaniu się krwi z aorty do komory lewej oraz\nz pnia płucnego do komory prawej.\n• Zastawki półksiężycowate warunkują jednokierunkowy przepływ krwi do aorty.\n• Warunkują jednokierunkowy przepływ krwi w tętnicy płucnej / w pniu płucnym.\n• Zapobiegają cofaniu się krwi do komór.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nUporządkuj etapy odpowiedzi humoralnej w kolejności ich zachodzenia - wpisz w tabelę\nnumery 2-5.\nEtapy\nKolejność\nKomórki plazmatyczne produkują przeciwciała, tworzące kompleksy z antygenami\nna powierzchni patogenu.\nLimfocyty T rozpoznają kompleksy antygenów patogenu prezentowane\nna powierzchni makrofagów i wydzielają cytokiny.\nMakrofagi fagocytują patogen, a następnie prezentują na swej powierzchni jego\nantygeny.\n1\nCytokiny i antygeny aktywują kompetentne limfocyty B, które powiększają się\ni dzielą mitotycznie, w wyniku czego tworzą komórki plazmatyczne i komórki\npamięci.\nKomórki pamięci utrzymują się w organizmie po pierwotnym kontakcie\nz antygenem i sprawiają, że wtórna odpowiedź immunologiczna na ten sam\nantygen jest szybsza i silniejsza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nUporządkowanie etapów odpowiedzi humoralnej organizmu\nwedług wskazanego kryterium. (II.2a, I.4a.8, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich etapów odpowiedzi humoralnej zgodnie\nz kolejnością ich zachodzenia.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKolejność: 4, 2, 1, 3, 5","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nSpośród wymienionych nazw gruczołów wydzielania dokrewnego, wybierz i podkreśl\nnazwę tego, który nie podlega kontroli na osi „podwzgórze - przysadka - gruczoł\npodległy”.\ntarczyca jajniki kora nadnerczy trzustka","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozróżnienie gruczołów wydzielania wewnętrznego\nniepodlegających kontroli układu podwzgórzowo-\n-przysadkowego. (I.1b.11, 4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór gruczołu wydzielania wewnętrznego, który nie podlega\nbezpośredniej kontroli układu „podwzgórze - przysadka - gruczoł podległy”.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\ntarczyca jajniki kora nadnerczy trzustka","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/24","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nOsmolalność opisuje liczbę moli substancji osmotycznie czynnych rozpuszczonych w 1 litrze\nrozpuszczalnika (wody). W utrzymaniu równowagi wodno-jonowej organizmu bierze udział\nm.in. ADH - hormon antydiuretyczny (wazopresyna).\na) Podaj nazwę gruczołu wydzielania wewnętrznego, w którym magazynowany jest\nADH.\nb) Wyjaśnij, na czym polega rola ADH w utrzymaniu stałej osmolalności osocza.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nPodanie nazwy gruczołu wydzielania wewnętrznego,\nw którym magazynowany jest hormon ADH. (I.4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy gruczołu (przysadka mózgowa).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nprzysadka mózgowa / przysadka / tylny płat przysadki mózgowej\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie roli hormonu ADH w utrzymaniu równowagi\nwodno-jonowej organizmu. (III.2a, I.4a.10)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające:\nwydzielanie ADH  zwiększenie resorpcji wody w nerkach  spadek osmolalności\nosocza.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWydzielanie ADH powoduje wzrost przepuszczalności ścian kanalików nerkowych dla\nwody, czego konsekwencją jest jej zwrotne wchłanianie do krwi i w efekcie spadek\nosmolalności osocza.\nADH zwiększa resorpcję wody w nerkach, co powoduje spadek ciśnienia osmotycznego\nosocza.\nUwaga\nUznaje się pojęcie pokrewne „osmolarność” zamiast „osmolalność”.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/25","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nPod wpływem ogrzewania struktura podwójnej helisy DNA ulega zniszczeniu i rozpada się\nna pojedyncze nici. Temperatura, w której dochodzi do utraty połowy helikalnej struktury tej\ncząsteczki, nazywana jest temperaturą denaturacji cząsteczki DNA. Wartość tej temperatury\njest zależna od składu nukleotydów budujących cząsteczkę DNA. Denaturacja jest procesem\nodwracalnym (renaturacja).\na) Zaznacz poprawne dokończenie zdania.\nWartość temperatury denaturacji będzie najwyższa w przypadku fragmentu cząsteczki DNA,\nktórego jedna z nici (1.- 4.) zawiera następującą sekwencję zasad:\n1.\nTGA GAT CAT GAT\n2.\nCCC GGA GAT TTA\n3.\nAAT CGA TTC GTA\n4.\nTAC CCT ATC GAT\nb) Wyjaśnij, dlaczego wartość temperatury denaturacji cząsteczki DNA jest zależna od\njej składu nukleotydowego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nRozpoznanie fragmentu cząsteczki DNA o najwyższej wartości\ntemperatury denaturacji. (III.2a, I.14b, 14.PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania - wskazanie cząsteczki 2.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nSekwencja zasad: 2.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nWyjaśnienie związku między temperaturą denaturacji cząsteczki\nDNA a jej składem nukleotydowym. (III.2a, I.14b, 14.PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wpływ liczby wiązań wodorowych w parach\nC-G oraz proporcji par C-G do A-T w cząsteczce DNA na temperaturę denaturacji\ncząsteczki.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Pary komplementarnych nukleotydów są połączone dwoma lub trzema wiązaniami\nwodorowymi, dlatego im więcej par C-G z trzema wiązaniami, tym temperatura denaturacji\njest wyższa.\n• Jeżeli par C-G jest więcej niż A-T, to temperatura denaturacji DNA jest wyższa, gdyż jest\nwięcej wiązań wodorowych do rozerwania.\n• Wartość temperatury denaturacji jest zależna od liczby nukleotydów połączonych trzema\nwiązaniami wodorowymi. Im więcej par C-G, tym więcej energii w postaci ciepła trzeba\ndostarczyć, aby rozdzielić obie nici.\n• Im więcej jest w cząsteczce DNA par C-G połączonych trzema wiązaniami wodorowymi,\ntym ta temperatura jest wyższa.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/26","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nWśród zasad azotowych wchodzących w skład fragmentu nici DNA kodującej (nieulegającej\ntranskrypcji), tymina stanowi 35%, guanina - 15%, a cytozyna - 20%.\nPodaj udział procentowy wszystkich zasad azotowych wchodzących w skład:\n1. nici matrycowej tego fragmentu DNA\n2. pre-mRNA powstałego w wyniku transkrypcji tego fragmentu DNA.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22.\n23.\n24a)\n24b)\n25a)\n25b)\n26.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-2)\nTworzenie informacji.\nObliczenie składu procentowego zasad azotowych\nw opisanym fragmencie nici DNA i pre-mRNA.\n(III.2b, I.4c.14, PP)\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie prawidłowego składu procentowego zasad azotowych we fragmencie nici\nmatrycowego DNA i w fragmencie nici pre-mRNA.\n1 p. - za podanie prawidłowego składu procentowego zasad azotowych jednej ze wskazanych\nnici kwasu nukleinowego (w DNA lub w pre-mRNA).\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n1. w nici matrycowej DNA: adenina 35%, cytozyna 15%, guanina 20%, tymina 30%\n2. w nici pre-mRNA: uracyl 35%, guanina 15%, cytozyna 20%, adenina 30%\nUwaga:\nUznaje się zapis nazw zasad za pomocą symboli: A, T, G, C, U.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/27","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"27","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (3 pkt)\nU bydła brak rogów dominuje zupełnie nad ich występowaniem. Bezrożnego buhaja\nskrzyżowano z trzema krowami. Potomstwo urodzone przez:\n• rogatą krowę nr 1. - było rogate,\n• bezrożną krowę nr 2. - było rogate,\n• bezrożną krowę nr 3. - było bezrożne.\na) Podaj genotyp buhaja i wszystkie możliwe genotypy krów: 1., 2. i 3., przy czym allel\nwarunkujący bezrożność oznacz literą B.\nGenotyp buhaja:\nMożliwe genotypy krów: 1 2 3\nb) Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i na jej podstawie określ\nstosunek liczbowy genotypów i fenotypów potomstwa bezrożnego buhaja i krowy nr 2.\nStosunek liczbowy genotypów potomstwa:\nStosunek liczbowy fenotypów potomstwa:","answer":"a","answer_text":"Zadanie 27. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nRozwiązanie zadania genetycznego - zapisanie genotypów\nwskazanych osobników. (III.2b, I.4b.18)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie wszystkich, wskazanych w poleceniu, możliwych genotypów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nBuhaj: Bb\nKrowy: 1. bb 2. Bb, 3. BB i Bb\nb) (0-2)\nTworzenie informacji.\nZapisanie krzyżówki genetycznej i określenie na jej podstawie\nstosunku liczbowego genotypów i fenotypów potomstwa\nwskazanej pary rodziców. (III.2b, I.4b.18)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawnie wykonaną krzyżówkę genetyczną i podanie stosunku liczbowego\ngenotypów oraz określenie stosunku liczbowego określonych fenotypów.\n1 p. - za poprawnie wykonaną tylko krzyżówkę genetyczną przy nieprawidłowej pozostałej\nczęści rozwiązania, czyli braku podania stosunku liczbowego genotypów oraz stosunku\nliczbowego określonych fenotypów.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n♀\n♂\nB\nb\nB\nBB\nBb\nb\nBb\nbb\nStosunek liczbowy genotypów potomstwa: 1 : 2 : 1\nStosunek liczbowy fenotypów potomstwa: bezrożne do rogatych: 3 : 1\nUwaga:\nUznaje się zastosowanie innych niż podane oznaczeń literowych alleli, jeżeli jest podana\nlegenda.\nUznaje się pominięcie określenia fenotypów jeżeli były one poprawnie przyporządkowane\ngenotypom w podpunkcie a), albo wpisane zostały do krzyżówki.\nNie uznaje się zastosowania innych oznaczeń literowych alleli bez podania legendy. W takim\nprzypadku zdający otrzymuje: 0 p. za odpowiedź a), i pełną punktację za prawidłowe\nrozwiązanie b), jeżeli oznaczenia były stosowane konsekwentnie w całym zadaniu.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/28","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (1 pkt)\nDystrofia mięśniowa Duchenne’a jest nieuleczalną chorobą genetyczną objawiającą się\nnieodwracalnym zanikiem mięśni. Pierwsze objawy występują w wieku 3 do 8 lat, a w wieku\n12 lat większość chorych nie jest już w stanie samodzielnie chodzić. Średni okres przeżycia\nwynosi w USA 28 lat, a śmierć następuje najczęściej w wyniku niewydolności oddechowej\nlub niewydolności krążenia. Ze względu na sposób dziedziczenia tej choroby zapadają na nią\nniemal wyłącznie chłopcy z częstością 1 na 3500 urodzeń. Istnieją pojedyncze przypadki\nwystąpienia tej choroby u dziewczynek z zespołem Turnera (jeden chromosom X).\nWyjaśnij, dlaczego na tę chorobę zapadają prawie wyłącznie chłopcy. W odpowiedzi\nweź pod uwagę genotypy chorych chłopców oraz ich rodziców.\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nTworzenie informacji.\nZinterpretowanie tekstu dotyczącego sposobu dziedziczenia\ndystrofii mięśniowej. (III.3a, I.4b.17,18, PP)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie przyczyny zapadania na dystrofię mięśniową chłopców,\nuwzględniające recesywność allelu i jego sprzężenie z płcią oraz śmiertelność\nprzedreprodukcyjną chorych mężczyzn.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Chory chłopiec musi otrzymać chromosom X z wadliwym genem od matki, a chora\ndziewczynka od obojga rodziców, w tym od chorego ojca. W przypadku tej choroby jest\nto mało prawdopodobne, ponieważ mężczyźni umierają bardzo młodo.\n• Jest to choroba recesywna, sprzężona z płcią. Na tę chorobę zapadają chłopcy będący\nhemizygotami, którzy wadliwy gen mogli otrzymać wyłącznie od matki. Chłopcy\numierają zwykle w wieku przedreprodukcyjnym, a zatem nie ma możliwości, aby kobiety\nbyły homozygotami recesywnymi względem uszkodzonego genu.\n• Jest to choroba recesywna sprzężona z płcią, a chorujący chłopcy nie mogą przekazać\nswoim córkom chromosomu X z wadliwym genem, ponieważ są już ciężko chorzy przed\nokresem dojrzewania.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/29","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nUporządkuj etapy procesu prowadzącego do otrzymania transgenicznej kukurydzy\nwytwarzającej prowitaminę A. Wpisz w tabelę numery 2-6.\nEtapy procesu\nKolejność\nGen kodujący prowitaminę A wstawiono do plazmidu bakterii.\nPlazmid przecięto enzymami restrykcyjnymi.\nZ komórki bakterii Agrobacterium tumefaciens wyizolowano plazmid.\n1\nWyhodowano kukurydzę, która syntetyzuje prowitaminę A.\nZmodyfikowany plazmid wprowadzono do komórki bakterii.\nZainfekowano tkanki kukurydzy transgenicznymi bakteriami.\nZadanie. 30. (1 pkt)\nPod koniec XX wieku zaczęto stosować badania DNA dla potrzeb sądownictwa.\nGdy w próbce jest zbyt mało DNA jądrowego, lub gdy jest on mocno zniszczony, bierze się\npod uwagę DNA mitochondrialny - mtDNA, który występuje w komórkach w większej\nliczbie kopii niż jądrowy. Zygota człowieka otrzymuje ok. 100 tys. cząsteczek mtDNA, które\nznajdowały się w mitochondriach oocytu. Mitochondria obecne w plemniku, zawierające\npo ok. 100 kopii mtDNA, po zapłodnieniu degenerują wraz z ich zawartością, w wyniku\nniepoznanego dotąd dobrze mechanizmu.\nNa podstawie: K. Gawęda-Walerych, I.Sołtyszewski, Zastosowanie analizy mitochondrialnego DNA\nw badaniach kryminalistycznych, www.badanieojccostwa.pl\nNa\npodstawie\nprzedstawionych\ninformacji\nwyjaśnij,\ndlaczego\nmtDNA,\nw przeciwieństwie do DNA jądrowego, nie może być wykorzystywany do ustalania\nojcostwa.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n27a)\n27b)\n28.\n29.\n30.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nUporządkowanie etapów procesu otrzymania transgenicznej\nkukurydzy według wskazanego kryterium. (I.4b.22)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich etapów procesu prowadzącego do otrzymania\ntransgenicznej kukurydzy.\n0 p. - za każda inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKolejność: 3, 2, 1, 6, 4, 5","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/31","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nWszechstronne badania wykorzystujące zarówno dane paleontologiczne, jak i dane\no sekwencjach DNA wykazały, że niektóre tradycyjnie uznawane grupy taksonomiczne\nnie są naturalne, ale sztuczne. Przykładowo kręgowce lądowe wywodzą się z ryb, ale nie są\ndo nich zaliczane. Współczesne płazy są jedną gałęzią drzewa rodowego. Do płazów włącza\nsię też pierwotne kręgowce lądowe będące zarówno przodkami współczesnych płazów, jak\ni owodniowców. Z kolei ostatni wspólny przodek gadów był też przodkiem ptaków. Rozróżnia\nsię trzy rodzaje grup taksonomicznych:\n• monofiletyczne - obejmujące wspólnego przodka i wszystkich jego potomków\n• parafiletyczne - obejmujące ostatniego wspólnego przodka oraz niektórych jego\npotomków\n• polifiletyczne - niemające bliskiego wspólnego przodka (pochodzące od różnych bliskich\nprzodków).\nNa schemacie przedstawiono pokrewieństwa ewolucyjne wybranych grup taksonomicznych\n(I-III).\nNa podstawie: E.P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin, Biologia, Warszawa 2014.\na) Podaj oznaczenie cyfrowe grupy parafiletycznej wybranej spośród I-III. Odpowiedź\nuzasadnij, wykorzystując oznaczenia organizmów podane na schemacie.\nb) Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nJeśli do płazów zaliczymy zarówno gatunki współczesne, jak i najstarsze\nkręgowce lądowe, a także wspólnego przodka płazów i owodniowców, to\npłazy są grupą monofiletyczną.\nP\nF\n2.\nWszystkie kręgowce lądowe są grupą parafiletyczną, ponieważ wywodzą\nsię z ryb.\nP\nF\n3.\nGady nie są grupą monofiletyczną, ponieważ ich ostatni wspólny przodek\nbył też przodkiem ptaków.\nP\nF\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nRozpoznanie na schemacie i uzasadnienie wskazanej grupy\ntaksonomicznej. (II.1b, I.4b.23)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie grupy III i wykazanie, że nie obejmuje ona wszystkich potomków\nwspólnego przodka D.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia wymienionych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nGrupą parafiletyczną jest grupa III, ponieważ obejmuje tylko część gatunków\nwywodzących się od wspólnego przodka D.\nIII, ponieważ należą do niej tylko gatunki 4 i 5, ale nie należy gatunek 6, wywodzący się\ntakże od ostatniego wspólnego przodka gatunków 4 i 5.\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji.\nZinterpretowanie relacji pokrewieństwa ewolucyjnego grup\norganizmów przedstawionych na schemacie. (II.1b, I.4b.23)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń dotyczących pokrewieństwa\nwymienionych grup organizmów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - F, 2. - F, 3. - P","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/32","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (1 pkt)\nZgodnie z regułą ekogeograficzną sformułowaną przez Bergmanna, zwierzęta stałocieplne\nklimatów chłodnych mają większe rozmiary ciała od swoich krewnych, żyjących w klimatach\nciepłych. Przykładowo lis polarny jest masywniejszy i większy niż lis pustynny (fenek),\na niedźwiedź eurazjatycki ma większe rozmiary niż żyjący w lasach deszczowych niedźwiedź\nmalajski.\nNa podstawie: A. Mackenzie, A. Ball, S. Virdee, Krótkie wykłady. Ekologia, Warszawa 2000.\nWykaż znaczenie adaptacyjne większych rozmiarów ciała kręgowców stałocieplnych\nżyjących w klimatach chłodnych w porównaniu do ich krewnych żyjących w klimatach\nciepłych. W odpowiedzi uwzględnij stosunek powierzchni ciała do objętości.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-1)\nTworzenie informacji.\nWykazanie związku między rozmiarami ciała zwierząt a ich\nadaptacją do życia w różnych strefach klimatycznych.\n(III.2a, I.3b.2)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie, że wraz ze wzrostem rozmiarów ciała zwierząt stałocieplnych\nspada utrata ciepła, w przeliczeniu na jednostkę masy, przez jego powierzchnię,\nz powodu malejącego stosunku powierzchni ciała do jego objętości.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKręgowce stałocieplne klimatu chłodnego mają większe rozmiary ciała, więc mają mniejszą\npowierzchnię względem objętości (masy) i w związku z tym tracą mniej ciepła w przeliczeniu\nna jednostkę masy.\nUwaga\nNie uznaje się ogólnego stwierdzenia, że jest to „korzystny stosunek powierzchni ciała\ndo objętości” bez ustalenia, z czego ta korzyść wynika.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/33","paper_id":"biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"33","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (2 pkt)\nRyby kostnoszkieletowe obejmują dwie grupy: ryby promieniopłetwe oraz mięśniopłetwe.\nPłetwy ryb promieniopłetwych są utworzone z błoniastego fałdu skóry rozpiętego\nna szkielecie z promieni kości skórnych i nie mają mięśni. Natomiast płetwy ryb\nmięśniopłetwych osadzone są na umięśnionych trzonach. Budowa trzonu takiej płetwy\nwykazuje pewne podobieństwo do budowy szkieletu kończyny kręgowców lądowych.\nNaukowcy zbadali rozwój płetw i kończyn kręgowców lądowych i stwierdzili, że jest on\nkontrolowany przez te same geny.\na) Na podstawie tekstu uzasadnij tezę, że kończyny kręgowców lądowych oraz płetwy ryb\nmięśniopłetwych są narządami homologicznymi.\nb) Określ, która grupa ryb - promieniopłetwe czy mięśniopłetwe - jest bliżej\nspokrewniona z kręgowcami lądowymi. Odpowiedź uzasadnij, podając dwie cechy\nbudowy płetw wskazujące na to pokrewieństwo.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n31a)\n31b)\n32.\n33a)\n33b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji.\nNa podstawie tekstu uzasadnienie homologicznego charakteru\nwskazanych narządów kręgowców. (III.2a, I.4b.23)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie homologicznego charakteru wskazanych narządów\nkręgowców, odnoszące się do wspólnego planu budowy lub kontroli przez te same\ngeny.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Kończyny kręgowców lądowych i płetwy ryb mięśniopłetwych są to narządy\nhomologiczne, ponieważ ich rozwój jest kontrolowany przez te same geny.\n• Są to narządy homologiczne, ponieważ istnieje podobieństwo budowy szkieletu kończyny\nkręgowców lądowych i trzonu płetwy ryb mięśniopłetwych.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji.\nNa podstawie tekstu rozpoznanie i uzasadnienie grupy ryb\nbliżej spokrewnionej z kręgowcami lądowymi. (III.2a, I.4b.23)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie ryb mięśniopłetwych, jako grupy ryb bliżej spokrewnionej\nz kręgowcami lądowymi i wskazanie dwóch cech budowy płetw, które o tym świadczą.\n0 p. - za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRyby mięśniopłetwe są bliżej spokrewnione z kręgowcami lądowymi, o czym świadczy\nbudowa trzonu płetw podobna do budowy szkieletu kończyny kręgowca lądowego oraz\numięśnienie trzonów płetw.","solution":null,"image":"img/biologia-2017-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}