{"paper":{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":66,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nProduktem deaminacji (dezaminacji) w ludzkich komórkach są jony amonowe. Powstająca\nprzy ich udziale glutamina (amid kwasu glutaminowego) jest uwalniana do krwi, z którą\nwędruje do wątroby. Zachodząca w wątrobie deamidacja powoduje ponowne uwolnienie jonów\namonowych.\nPoniżej przedstawiono reakcję syntezy glutaminy z glutaminianu zachodzącą w organizmie\nczłowieka.\nNa podstawie: D. Hames, N. Hooper, Krótkie wykłady. Biochemia, Warszawa 2010.","answer":null,"answer_text":"1 p. - za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania i jego uzasadnienia.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nZaznacz właściwe dokończenie zdania wybrane spośród A-B oraz jego poprawne\nuzasadnienie wybrane spośród 1.-3.\nGlutamina dla organizmu człowieka jest aminokwasem\nA.\negzogennym,\nponieważ\n1.\nmusi być dostarczana do organizmu wraz\nz pożywieniem.\n2.\njest syntetyzowana w organizmie z kwasu\nglutaminowego.\nB.\nendogennym,\n3.\njest rozkładana w organizmie do kwasu\nglutaminowego.","answer":"B 2.","answer_text":"1.1. (0-1)\nSchemat punktowania","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego jony amonowe są transportowane do wątroby w postaci glutaminy.\nW odpowiedzi uwzględnij właściwości amoniaku oraz sposób jego neutralizacji\nw organizmie człowieka.\nglutaminian\nglutamina\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"1.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające toksyczność jonów amonowych, ich transport\nwe krwi w formie związanej, deamidację w wątrobie i ich neutralizację w cyklu\nmocznikowym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Jony amonowe są toksyczne dla organizmu (alkalizują środowisko - osocze krwi), dlatego\nwe krwi są przenoszone w postaci związanej / aminokwasu (glutaminy), od którego\nw wątrobie jony te są ponownie oddzielane i neutralizowane w cyklu mocznikowym.\n• Jony amonowe są toksyczne dla organizmu dlatego we krwi są przenoszone w postaci\nglutaminy, od której w wątrobie jony te są ponownie oddzielane i przekształcane\nw mocznik.\nZadanie 2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie wszystkich trzech prawidłowych odpowiedzi.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - T, 3. - N\n4\nZadanie 3. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nWakuole w komórkach roślinnych to struktury, których główną funkcją jest magazynowanie\nwody, soli mineralnych oraz związków organicznych.\nOkreśl, które ze związków chemicznych wymienionych w tabeli mogą być gromadzone\nw wakuoli komórki roślinnej. Zaznacz T (tak), jeśli ten związek chemiczny występuje\nw wakuoli komórki roślinnej, albo N (nie) - jeśli w niej nie występuje.\n1. białko\nT\nN\n2. szczawian wapnia\nT\nN\n3. chlorofil\nT\nN","answer":null,"answer_text":"2 p. - za prawidłowe określenie roli antocyjanów w zwabianiu owadów / zwierząt w celu\nzapylenia kwiatów oraz zwabiania ptaków / zwierząt w celu rozsiewania nasion.\n1 p. - za prawidłowe określenie roli antocyjanów tylko w zwabianiu owadów / zwierząt\nw celu zapylenia kwiatów lub tylko zwabienia ptaków / zwierząt w celu rozsiewania\nnasion.\n0 p. - za odpowiedź niespełniająca powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\n5\nPrzykładowe rozwiązania\n1.\n• nadają płatkom kwiatów odpowiednią barwę, co zwabia owady/ zwierzęta, które zapylają\nkwiaty/ ich barwa przywabia zapylacze.\n2.\n• nadają skórce owoców barwę, co świadczy o dojrzałości owoców i zwabia ptaki/\nzwierzęta odżywiające się tymi owocami, a to skutkuje roznoszeniem nasion.","solution":"1. – T, 2. – T, 3. – N","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nInformacja 1.\nAntocyjany - grupa rozpuszczalnych w wodzie barwników gromadzonych w wakuolach\nkomórek roślinnych. Występują powszechnie w płatkach kwiatów oraz w owocach,\nnp. borówki czernicy. Rzadziej spotkane są w innych organach roślinnych, np. w liściach\nkapusty czerwonej. W organach wegetatywnych antocyjany gromadzą się głównie w skórce,\ngdzie pochłaniają promieniowanie UV, dzięki czemu obniżają ryzyko uszkodzenia DNA.\nWłaściwości lecznicze antocyjanów, znane od dawna w medycynie ludowej, są coraz szerzej\nwykorzystywane we współczesnym przemyśle farmaceutycznym. Uważa się, że antocyjany\nw organizmie człowieka m.in. przeciwdziałają kruchości naczyń krwionośnych, korzystnie\nwpływają na profil lipidowy, a także chronią rodopsynę przed uszkodzeniem.\nBarwa antocyjanów zależy od pH soku komórkowego: w środowisku obojętnym mają barwę\nfioletową, w kwaśnym - czerwoną, a w alkalicznym - niebieską. Jeżeli jednak występują\nw kompleksie z jonami glinu lub żelaza, np. w kwiatach chabra bławatka, to wtedy niezależnie\nod pH środowiska mają niebieską barwę.\nNa podstawie: E. Piątkowska, A. Kopeć, T. Leszczyńska, Antocyjany - charakterystyka, występowanie\ni oddziaływanie na organizm człowieka. „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 2011, 4 (77).\nInformacja 2.\nWykonano doświadczenie, w którym porównywano właściwości antocyjanów z liści czerwonej\nkapusty i z kwiatów chabra bławatka. W tym celu przygotowano po trzy zestawy probówek\nz wodnymi roztworami tych antocyjanów (I-III). Do probówek w dwóch zestawach (II i III)\ndodano odpowiednio różne związki chemiczne wywołujące zmiany pH roztworów\ni obserwowano zabarwienie tych roztworów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji uzupełnij tabelę - wpisz oczekiwany wynik\ndotyczący obserwowanej barwy roztworów antocyjanów w zestawie II i III dla obu\nbadanych roślin.\nBarwa roztworu\nZestawy doświadczalne\nliście czerwonej kapusty\nkwiaty chabra bławatka\nzestaw I - woda (pH 7)\nfioletowa\nniebieska\nzestaw II - dodano HCl\nczerwona\nzestaw III - dodano NaOH\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich trzech informacji w tabeli.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBarwa roztworu\nZestawy doświadczalne\nliście czerwonej kapusty\nkwiaty chabra bławatka\nzestaw I - woda (pH 7)\nfioletowa\nniebieska\nzestaw II - dodano HCl\nczerwona\nniebieska\nzestaw III - dodano NaOH\nniebieska\nniebieska","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nOkreśl, czy za pomocą takiego doświadczenia można stwierdzić, jakiego rodzaju\nantocyjany - połączone czy niepołączone z żelazem lub glinem - występują w komórkach\ninnych roślin. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe stwierdzenie, że za pomocą tego doświadczenia można określić, jakiego\nrodzaju antocyjany występują w roślinie i poprawne uzasadnienie odnoszące się do\nmożliwości kontroli pH soku komórkowego u roślin i obserwacji zmian lub braku\nzmian zabarwienia.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Tak, można określić jakiego rodzaju antocyjany występują w roślinie, kontrolując pH\nroztworu, ponieważ brak zmian niebieskiego zabarwienia przesądza o połączeniu\nantocyjanów z jonami glinu lub żelaza.\n• Można określić jakiego rodzaju antocyjany występują w roślinie, kontrolując pH roztworu,\nponieważ, gdy nie są one w kompleksie z glinem lub żelazem, o ujawniającym się\nfioletowym lub czerwonym kolorze antocyjanów decyduje pH soku komórkowego.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-2)\nOkreśl, w jaki sposób do rozmnażania roślin przyczyniają się antocyjany nadające barwę:\n1. płatkom kwiatów -\n2. skórce soczystych owoców -","answer":null,"answer_text":"3.3. (0-2)\nSchemat punktowania","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.4","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.4. (0-1)\nUzasadnij, że pochodzące z medycyny ludowej przekonanie, iż jedzenie owoców borówki\nczernicy korzystnie wpływa na wzrok - może być prawdziwe. W odpowiedzi odwołaj się\ndo odbioru bodźców świetlnych.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"3.4. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe uzasadnienie uwzględniające osłonowe działanie antocyjanów\nna rodopsynę i odnoszące się do udziału rodopsyny w odbieraniu bodźców świetlnych,\nlub do warunkowania prawidłowego funkcjonowania pręcików, lub do tego, że jest to\nbarwnik komórek siatkówki oka.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Antocyjany w owocach borówki chronią przed uszkodzeniem rodopsynę, która jest\nbarwnikiem w komórkach siatkówki oka, odpowiedzialnym za odbiór bodźców\nświetlnych.\n• Owoce borówki czernicy zawierają dużo antocyjanów, a te działają osłonowo\nna rodopsynę, która jest barwnikiem warunkującym prawidłowe funkcjonowanie\npręcików.\nZadanie 4. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nNa poniższym schemacie przedstawiono transport elektronów zachodzący podczas reakcji\nświetlnych fotosyntezy u roślin.\nNa podstawie: B. Alberts i inni, Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nNa podstawie schematu opisz, na czym polega udział fotosystemu II w fotolizie wody.","answer":null,"answer_text":"4.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny opis uwzględniający wybicie elektronów ze wzbudzonego chlorofilu\ni uzupełnianie powstałej „dziury” elektronami pochodzącymi z fotolizy wody,\nzachodzącej pod wpływem enzymu wchodzącego w skład fotosystemu II.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Z fotosystemu II są wybijane elektrony, a powstała „dziura” jest zapełniana przez\nelektrony pochodzące z wody rozszczepionej przez enzym wchodzący w skład PS II.\n• Ze wzbudzonego przez światło chlorofilu w fotosystemie II wybijane są elektrony, które\nprzechodzą na łańcuch transportu elektronów w błonie tylakoidu, a brakujące elektrony\nw fotosystemie II są uzupełniane z cząsteczki wody rozszczepianej przez enzym\nfotosystemu II.\n• Wzbudzony przez światło chlorofil w fotosystemie II pełni funkcję pompy przyciągającej\nelektrony (zasysa elektrony) z wody, powodując jej enzymatyczny rozkład i przekazuje\nelektrony układowi przenośników elektronów.\n6","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nNa podstawie schematu i własnej wiedzy uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały\ninformacje prawdziwe. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nKompleks cytochromów znajduje się w (zewnętrznej błonie otoczki chloroplastu /\nbłonie tylakoidu). Pompa protonowa transportuje protony (do wnętrza tylakoidu / na zewnętrz\ntylakoidu). Powstaje gradient protonowy, dzięki któremu następuje (fotoliza wody /\nsynteza ATP / synteza NADPH + H+).\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"4.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podkreślenie właściwych określeń we wszystkich trzech nawiasach.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKompleks cytochromów znajduje się w (zewnętrznej błonie otoczki chloroplastu /\nbłonie tylakoidu). Pompa protonowa transportuje protony (do wnętrza tylakoidu / na zewnętrz\ntylakoidu). Powstaje gradient protonowy, dzięki któremu następuje (fotoliza wody /\nsynteza ATP / synteza NADPH + H+).","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nSpośród poniższych odpowiedzi A-D wybierz i zaznacz tę, która zawiera poprawne\ninformacje dotyczące fotosystemów uczestniczących w transporcie elektronów\nzachodzącym w sposób niecykliczny oraz produktów reakcji towarzyszących temu\ntransportowi.\nFotosystem/y\nProdukt/y\nA.\ntylko PS I\ntylko ATP\nB.\ntylko PS I\nATP oraz NADPH + H+\nC.\nPS I i PS II\ntylko ATP\nD.\nPS I i PS II\nATP oraz NADPH + H+","answer":"D","answer_text":"4.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie prawidłowej odpowiedzi.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD.\nZadanie 5. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nNa rysunkach przedstawiono kolejne etapy podziału mitotycznego komórki roślinnej.\nInterfaza A B C D E\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1989.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nNa podstawie rysunków uporządkuj przedstawione w tabeli opisy etapów mitozy\nw kolejności ich zachodzenia w komórce roślinnej. Wpisz w tabelę numery 2.-5.\nOpis etapu\nKolejność\nWskutek skracania się mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego chromatydy\nkażdego chromosomu rozdzielają się i wędrują do przeciwległych biegunów\nkomórki.\nChromosomy zostają przyłączone do mikrotubul wrzeciona\nkariokinetycznego i ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki.\nChromatyna jest skondensowana. Zanika jąderko. Następuje początek\nformowania się wrzeciona kariokinetycznego.\n1\nWyodrębniają się chromosomy, z których każdy zawiera po dwie chromatydy\nsiostrzane. Zanika otoczka jądrowa.\nTworzą się jądra potomne, a pomiędzy nimi powstaje przegroda pierwotna,\nktóra powiększając się, rozdziela całkowicie dwie komórki potomne.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"5.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uporządkowanie wszystkich opisów etapów mitozy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkolejność: 4, 3, 1, 2, 5","solution":"kolejność: 4, 3, 1, 2, 5","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nSpośród etapów podziału mitotycznego komórki przedstawionych na rysunkach (A-E)\nwybierz i podaj oznaczenie literowe tego etapu, na którym:\n1. rozpoczynają się podział cytoplazmy i wytwarzanie ściany komórkowej\n2. chromosomy są najlepiej widoczne i mogą być wykorzystywane do określenia\nkariotypu komórki","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnych oznaczeń obu wskazanych w poleceniu etapów mitozy.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. D.\n2. B.\n7\nZadanie 5.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie przykładu tkanki roślinnej, w której odbywają się\nintensywne podziały mitotyczne oraz poprawne określenie znaczenia tych podziałów\ndla rośliny.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nA. kolenchyma\nB. drewno\nC. miazga\nD. łyko\nZnaczenie:\n• umożliwiają przyrost wtórny rośliny na grubość.\n• dają początek łyku i drewnu (w wiązkach przewodzących pędów i korzeni).\n• powodują wytworzenie wtórnych tkanek przewodzących.\nUwaga: Uznaje się odpowiedź „Miazga korkorodna powoduje wytworzenie wtórnych tkanek\nokrywających”.\nZadanie 6. (0-4)","solution":"1. D.\n2. B.","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nWybierz spośród poniższych (A-D) i zaznacz nazwę tkanki roślinnej, w której zachodzą\nintensywne podziały mitotyczne, oraz określ, jakie znaczenie dla rozwoju rośliny mają\npodziały komórek tej tkanki.\nA. kolenchyma\nB. drewno\nC. miazga\nD. łyko\nZnaczenie:","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nStosowane powszechnie w przemyśle piekarniczym i piwowarskim drożdże szlachetne\n(Saccharomyces cerevisiae) są wykorzystywane również w przemyśle farmaceutycznym\ni biotechnologii. Są stosowane np. do produkcji szczepionki rekombinowanej przeciw\nwirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B), która zazwyczaj jest trzykrotnie podawana\nosobie szczepionej.\nPoniżej na rysunku A przedstawiono budowę komórki drożdży, a na rysunku B - rozmnażanie\nsię drożdży.\nA\nB\nNa podstawie: S. Gertlerowa, L. Ogrzebacz, Sprawdzanie i utrwalanie wiadomości z botaniki, Warszawa 1986;\nhttps://bazalekow.mp.pl\nwakuola\nściana komórkowa\njądro komórkowe\ncytoplazma\nglikogen\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nNa podstawie rysunku A uzupełnij poniższe zdania - podkreśl w nawiasach właściwe\nokreślenia, oraz w wyznaczonych miejscach wpisz nazwy odpowiednich organellów\nkomórkowych.\nPrzedstawiona na rysunku A komórka jest (prokariotyczna / eukariotyczna), ponieważ\nma\nCechami odróżniającymi jej budowę od budowy typowej komórki zwierzęcej jest obecność\ni\nObecność glikogenu jako materiału zapasowego jest cechą odróżniającą tę komórkę\nod komórki (roślinnej / zwierzęcej).","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech nazw struktur komórkowych oraz podkreślenie\nwłaściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzedstawiona na rysunku A komórka jest (prokariotyczna / eukariotyczna), ponieważ ma\njądro komórkowe.\nCechami odróżniającymi budowę tej komórki od typowej komórki zwierzęcej jest obecność\nwakuoli i ściany komórkowej / ściany komórkowej i wakuoli.\nObecność glikogenu jako materiału zapasowego jest cechą odróżniającą tę komórkę\nod komórki (roślinnej / zwierzęcej).","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące drożdży są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\ninformacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Są wielokomórkowymi grzybami, które rozmnażają się przez pączkowanie.\nP\nF\n2. Wytwarzają owocniki zbudowane z nibytkanki (plektenchymy).\nP\nF\n3. W warunkach beztlenowych drożdże przeprowadzają fermentację\nalkoholową.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F 2 - F 3 - P\n8","solution":"1 – F 2 – F 3 – P","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nSpośród podanych poniżej wybierz i podkreśl trzy rodzaje odporności uzyskiwanej dzięki\nszczepieniu przeciwko WZW.\nswoista nieswoista czynna bierna naturalna sztuczna","answer":null,"answer_text":"6.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podkreślenie wszystkich trzech nazw rodzajów odporności.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nswoista nieswoista czynna bierna naturalna sztuczna","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego szczepionkę przeciwko WZW typu B powtarza się trzykrotnie.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"6.4. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające mechanizm działania szczepionki -\nwytworzenie przeciwciał i komórek pamięci immunologicznej oraz skutek - możliwość\nszybkiego zwalczania wirusa przy ponownym z nim kontakcie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Szczepionkę tę powtarza się trzykrotnie po to, aby uzyskać w organizmie odpowiednio\nwysoki poziom przeciwciał w surowicy oraz odpowiednią liczbę kompetentnych\nkomórek pamięci immunologicznej, dzięki czemu w przypadku kontaktu z wirusem\nbędzie mógł go od razu zwalczać.\n• Jednorazowe podanie antygenu powierzchniowego wirusa HBV (HBsAg) powoduje\nprzede wszystkim wytwarzanie przeciwciał przeciw wirusowi w celu jego zwalczenia,\na po (drugim i trzecim) powtórzeniu szczepienia będzie w organizmie wystarczająca ilość\nkomórek pamięci, dzięki czemu w przypadku kontaktu z wirusem będzie mógł go od razu\nzwalczać.\nZadanie 7. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nWęgorze występują w rzekach i jeziorach zachodniej i środkowej Europy. Po osiągnięciu\ndojrzałości płciowej wędrują do Morza Sargassowego. Przejście z wód słodkich do morskich\nwymaga zmian w osmoregulacji u tych ryb, dlatego dość długi okres spędzają one w strefie\nujścia rzek, gdzie zasolenie wody jest niewielkie. Po tarle osobniki dorosłe giną, a larwy\nwęgorza unoszone są przez Prąd Zatokowy i po ok. 2 latach docierają do wybrzeży Europy.\nPo przeobrażeniu małe węgorze wędrują do rzek i jezior, gdzie żyją średnio ok. 10 lat.\nW osoczu krwi węgorzy znajduje się niebezpieczna dla ssaków ichtiotoksyna - białko mające\ndziałanie podobne do jadu węży. Traci ona swoje toksyczne właściwości w temperaturze\npowyżej 58 ºC.\nNa podstawie: http://www.rtw.org.pl;\nB. Wysok, J. Uradziński, M. Gomółka-Pawlicka, Toxins occurring in fish, crustacea and shellfish - a review,\nPol. J. Food Nutr. Sci. 2007, Vol. 57, No. 1.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie opisywały mechanizm osmoregulacji\nu węgorza. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nWęgorze przebywające w wodzie słodkiej mają płyny ustrojowe o (wyższej / niższej)\nosmolalności niż otaczająca je woda, dlatego (stale piją wodę / nie piją wody). Ich komórki\nsolne znajdujące się w skrzelach stale (wychwytują / wydalają) sole mineralne. W wodzie słonej\nu węgorzy (zmienia się / pozostaje bez zmian) działanie komórek solnych, które muszą stale\n(wychwytywać / wydalać) sole mineralne, aby utrzymać stężenie płynów ustrojowych\nna właściwym poziomie, natomiast woda musi być stale (wydalana / uzupełniana).","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach wszystkich sześciu określeń.\n1 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach pięciu określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWęgorze przebywające w wodzie słodkiej mają płyny ustrojowe o (wyższej / niższej)\nosmolalności niż otaczająca je woda, dlatego (stale piją wodę / nie piją wody). Ich komórki\nsolne znajdujące się w skrzelach stale (wychwytują / wydalają) sole mineralne. W wodzie\nsłonej u węgorzy (zmienia się / pozostaje bez zmian) działanie komórek solnych, które muszą\nstale (wychwytywać / wydalać) sole mineralne aby utrzymać stężenie płynów ustrojowych\nna właściwym poziomie, a woda musi być stale (wydalana / uzupełniana).\n9","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nNa podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego pomimo obecności szkodliwej dla ssaków\nichtiotoksyny, mięso węgorza może być - pod pewnym warunkiem - spożywane przez\nludzi. Uwzględnij właściwości tej trucizny.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie uwzględniające właściwości trucizny, czyli denaturację\nichtiotoksyny w temperaturze powyżej 58ºC oraz spożywanie przez człowieka mięsa\npoddanego obróbce termicznej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nMięso węgorza może być spożywane przez człowieka, ponieważ człowiek spożywa mięso\nwędzone / gotowane / smażone / poddane obróbce termicznej, a w temperaturze powyżej\n58ºC ichtiotoksyna, która jest białkiem, ulega denaturacji i nie jest toksyczna.\nZadanie 8. (0-6)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nRozkład glikogenu do glukozy jest katalizowany m.in. przez enzym fosforylazę glikogenową.\nTen enzym występuje w formie nieaktywnej w komórkach, w których jest magazynowany\nglikogen. Jednym z czynników wpływających na przejście enzymu w postać aktywną jest\nadrenalina.\nZwiększone stężenie cyklicznego AMP (cAMP) w cytozolu uruchamia kaskadę reakcji, której\nkońcowym efektem jest aktywacja fosforylazy glikogenowej. Na schemacie przedstawiono\nwpływ adrenaliny na aktywację fosforylazy glikogenowej.\nNa podstawie: J.M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nNa podstawie schematu uzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie opisywały\nmechanizm aktywacji fosforylazy glikogenowej. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe\nokreślenie.\nAdrenalina jest (pochodną aminokwasu / hormonem peptydowym). Receptor wiążący\nadrenalinę znajduje się (w błonie komórkowej / w cytoplazmie). Związanie adrenaliny przez\nreceptor prowadzi do (powstania / rozpadu) kompleksu białka G. W aktywacji cyklazy\nadenylanowej uczestniczy (cAMP / GTP) oraz podjednostka (α / γ). Aktywna cyklaza\nadenylanowa przekształca (cAMP do ATP / ATP do cAMP).\nadrenalina\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach wszystkich sześciu określeń.\n1 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach pięciu określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAdrenalina jest (pochodną aminokwasu / hormonem peptydowym). Receptor wiążący\nadrenalinę znajduje się (w błonie komórkowej / w cytoplazmie). Związanie adrenaliny przez\nreceptor prowadzi do (powstania / rozpadu) kompleksu białka G. W aktywacji cyklazy\nadenylanowej uczestniczy (cAMP / GTP) oraz podjednostka (α / γ). Aktywna cyklaza\nadenylanowa przekształca (cAMP do ATP / ATP do cAMP).","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nPodkreśl poniżej nazwy dwóch narządów w organizmie człowieka, w których komórkach\nzachodzi proces aktywacji fosforylazy glikogenowej przedstawiony na schemacie.\njelito cienkie wątroba mózg mięsień szkieletowy naczynie krwionośne","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podkreślenie dwóch narządów.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\njelito cienkie wątroba mózg mięsień szkieletowy naczynie krwionośne\n10","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania - wpisz w wyznaczone miejsca nazwy odpowiednich hormonów\noraz narządów z nimi związanych w organizmie człowieka.\nHormonem, innym niż adrenalina, który także wywołuje rozkład glikogenu do glukozy,\njest Powstaje on w komórkach\ni przenoszony jest z krwią do Ten hormon działa antagonistycznie\ndo","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wpisanie w zdaniach wszystkich czterech poprawnych określeń (dwóch nazw\nhormonów i dwóch nazw narządów) organizmu człowieka.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nHormonem, innym niż adrenalina, który wywołuje rozkład glikogenu do glukozy jest\nglukagon. Powstaje on w komórkach (alfa) trzustki i przenoszony jest z krwią do wątroby.\nHormon ten działa antagonistycznie do insuliny.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.4","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.4. (0-1)\nSpośród poniższych reakcji wybierz i zaznacz dwie, które są skutkiem działania\nadrenaliny.\nA. Zwężanie się źrenicy oka.\nB. Przyśpieszenie bicia serca.\nC. Wzrost ilości erytrocytów we krwi.\nD. Zwężenie naczyń krwionośnych w skórze.\nE. Przyśpieszenie wydzielania enzymów trawiennych.","answer":"B, D","answer_text":"8.4. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie dwóch prawidłowych odpowiedzi.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.\nD.","solution":"B.\nD.","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.5","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.5. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób wzrost poziomu adrenaliny we krwi wpływa na intensywniejszą\npracę mięśni w sytuacji zagrożenia.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.5. (0-1)\nSchemat punktowania:\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie uwzględniające stymulację przez adrenalinę rozkładu\nglikogenu do glukozy oraz zwiększenie intensywności oddychania komórkowego\nskutkującego syntezą ATP/ uzyskaniem energii do pracy mięśni.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Wzrost poziomu adrenaliny zwiększa ilość rozkładanego glikogenu, co skutkuje\npodniesieniem poziomu glukozy we krwi, która jest substratem do przemian\nenergetycznych w mięśniach, dzięki czemu mięśnie mogą pracować intensywniej.\n• Wzrost poziomu adrenaliny stymulującej rozkład glikogenu powoduje wzrost poziomu\nglukozy we krwi - substratu oddychania komórkowego, co skutkuje zwiększeniem ilości\nATP i umożliwia intensywniejszą pracę mięśni.\n• Adrenalina przyspiesza bicie serca i ogranicza krążenie w skórze, zwiększając tym samym\nprzepływ krwi przez mięśnie, dzięki czemu dociera do nich więcej tlenu, koniecznego\ndo utleniania cukrów, co sprawia, że powstaje więcej ATP do pracy mięśni.\n11\nZadanie 9. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nBanany są bogatym źródłem składników mineralnych, witamin z grupy B, witaminy C oraz\nkwasu foliowego. Zawierają również dużo białka oraz węglowodanów, których zawartość jest\nznacznie wyższa niż w innych owocach. W niedojrzałych, zielonych owocach banana cukry\nwystępują głównie pod postacią skrobi, która w miarę dojrzewania owoców prawie w całości\nulega rozkładowi na cukry proste.\nWadą tych owoców jest to, że wykazują one stosunkowo krótką trwałość i dlatego przywozi się\nowoce niedojrzałe, które dojrzewają dopiero na miejscu ich przeznaczenia.\nNa podstawie: www.odzywianie.info.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nOkreśl, w jaki sposób można sprawdzić, czy w probówkach zawierających zawiesinę\nprzygotowaną z całkowicie dojrzałego owocu banana jest jeszcze obecna skrobia\n(probówka 1.) i czy występują już cukry proste (probówka 2.). W odpowiedzi dla każdej\nz prób uwzględnij nazwę zastosowanego odczynnika i sposób odczytania wyniku.\n1. probówka 1. - wykrywanie skrobi:\n2. probówka 2. - wykrywanie cukrów prostych:","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe określenie sposobów sprawdzenia w dojrzałym owocu banana obecności\nskrobi i obecności cukrów prostych, uwzględniających podanie poprawnej nazwy\nodczynnika oraz prawidłowy sposób odczytania wyniku dla każdego z nich.\n1 p. - za określenie sposobu sprawdzenia w dojrzałym owocu banana obecności: - tylko\nskrobi albo tylko cukrów prostych - uwzględniającego podanie poprawnej nazwy\nodczynnika i prawidłowy sposób odczytania wyniku.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. probówka 1.: wykrywanie skrobi - do probówki z zawiesiną sporządzoną z dojrzałego\nowocu banana należy dodać odczynnik płyn Lugola (wodny roztwór jodu w jodku potasu).\nPojawia się niebieskofioletowy kolor zawiesiny świadczący o obecności skrobi.\n2. probówka 2.: wykrywanie cukrów prostych - do probówki z zawiesiną sporządzoną\nz dojrzałego owocu banana należy dodać odpowiedni odczynnik: płyn Fehlinga I i Fehlinga II\n/ odczynnik Trommera Cu(OH)2 / odczynnik Benedicta, a następnie zawartość probówki\npodgrzać nad palnikiem. Po podgrzaniu pojawia się ceglastoczerwony kolor zawiesiny\nświadczący o obecności cukrów prostych.\nUwaga:\nUznaje się: użycie odczynnika Tollensa ale tylko dla fruktozy.\nObserwację obecności osadu Cu2O dla odczynnika Trommera.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nPodaj pełną nazwę tkanki roślinnej, w której są zmagazynowane węglowodany w owocach\nbananów.","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy tkanki.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nmiękisz spichrzowy\nUwaga: W odpowiedzi powinna być pełna nazwa określająca rodzaj tkanki miękiszowej.","solution":"miękisz spichrzowy","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nSpośród odpowiedzi A-D wybierz i zaznacz prawidłowe dokończenie poniższego zdania.\nW celu przyśpieszenia procesu dojrzewania owoców banana można użyć\nA. auksyn.\nB. giberelin.\nC. cytokinin.\nD. etylenu.\nMBI_1R","answer":"D.","answer_text":"9.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie prawidłowego dokończenia zdania.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD.\n12\nZadanie 10. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe przyporządkowanie wszystkim trzem witaminom skutków ich\nniedoboru.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nwitamina A - 4., witamina B9 (kwas foliowy) - 1., witamina C - 2.\nZadanie 11. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - P\nZadanie 12. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nKażdej z wymienionych poniżej witamin przyporządkuj wybrany spośród 1.-4. skutek jej\nniedoboru w organizmie człowieka. Wpisz numery w wyznaczone miejsca.\n1. wady cewy nerwowej u płodu\n2. szkorbut\n3. krzywica u dzieci\n4. tzw. kurza ślepota\nwitamina A witamina B9 (kwas foliowy) witamina C","answer":null,"answer_text":null,"solution":"witamina A – 4., witamina B9 (kwas foliowy) – 1., witamina C – 2.","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcjonowania oka ludzkiego są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Barwnik obecny w czopkach składa się z witaminy A oraz białka,\nnatomiast w pręcikach obecne są trzy różne barwniki.\nP\nF\n2. Promieniowanie świetlne wnikające do oka wywołuje reakcje\nfotochemiczne w czopkach i pręcikach.\nP\nF\n3. Największe zagęszczenie czopków występuje w dołku środkowym\n(w centrum plamki żółtej) na siatkówce oka.\nP\nF","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1 – F, 2 – P, 3 – P","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nKręgowce lądowe, w tym także człowiek, są przystosowane do oddychania tlenem\natmosferycznym. Wymiana gazowa odbywa się u nich za pomocą płuc.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1 (0-1)\nWymień jedną cechę budowy płuc człowieka charakterystyczną wyłącznie dla ssaków.","answer":null,"answer_text":"12.1 (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej cechy budowy płuc człowieka.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n• płuca zbudowane z pęcherzyków płucnych / budowa pęcherzykowa\n• obecność opłucnej","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2 (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób oddycha płód człowieka, i podaj, kiedy płuca płodu wypełniają\nsię powietrzem.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"12.2 (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie sposobu wymiany gazowej u płodu uwzględniającego\nudział łożyska w wymianie gazowej oraz stwierdzenie, że płuca wypełniają się\npowietrzem podczas pierwszego kontaktu dziecka ze środowiskiem zewnętrznym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\n13\nPrzykładowe rozwiązania\nPłód, rozwijając się wewnątrz owodni ma płuca wypełnione płynem i nie ma kontaktu\nz powietrzem atmosferycznym, a tlen otrzymuje poprzez łożysko bezpośrednio od matki,\ndzięki pępowinie. Płuca płodu wypełniają się powietrzem zaraz po porodzie / po\npierwszym kontakcie dziecka ze środowiskiem zewnętrznym.\nPłód człowieka oddycha dzięki krążeniu płodowemu, tzn. krew płodu ulega utlenowaniu\nprzepływając przez łożysko. Płuca płodu wypełniają się powietrzem zaraz po urodzeniu\nsię dziecka / podczas pierwszego krzyku dziecka / podczas jego zachłyśnięcia się\npowietrzem.\nZadanie 13. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nNa schemacie, w sposób ogólny, przedstawiono mechanizm regulacji stężenia glukozy we krwi\nczłowieka.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nUzupełnij powyższy schemat tak, aby ilustrował zaburzenie homeostazy glukozowej,\nktóre zostało spowodowane pominięciem posiłku. W tym celu spośród odpowiedzi\nzamieszczonych w każdej ramce 1.-4. wybierz i zaznacz w kwadraciku znakiem X\nodpowiedź właściwą.","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie odpowiedzi we wszystkich czterech ramkach schematu.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nUwaga:\nW\npkt 3.\ndopuszcza\nsię\nzaznaczenie\ndwóch\nodpowiedzi:\nglikogenoliza\ni glukoneogeneza .","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nSpośród procesów zachodzących w wątrobie (punkt 3. na schemacie) wybierz i zapisz\nnazwę tego, który będzie stymulowany przez długotrwałą głodówkę.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie poprawnej nazwy procesu zachodzącego w wątrobie.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nglukoneogeneza\n14\nZadanie 14. (0-4)","solution":"glukoneogeneza","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nPrawidłowy produkt genu RB1, znajdującego się na 13 chromosomie, zapewnia właściwą\nkontrolę podziałów komórkowych. Recesywna mutacja genu RB1 może prowadzić\ndo rozwinięcia się siatkówczaka - groźnego nowotworu siatkówki oka.\nZaobserwowano, że ok. połowa chorych dziedziczy tylko jeden zmutowany allel od rodzica,\na drugi pojawia się dopiero w czasie rozwoju zarodkowego. Stwierdzono, że przyczyną\npojawienia się drugiego recesywnego allelu może być zdarzający się błąd podczas podziału\nmitotycznego. Skutkiem tego jest powstanie komórki zawierającej w danej parze\nchromosomów homologicznych - trzy, a nie dwa chromosomy potomne. Zdarza się,\nże dodatkowy chromosom jest w dalszych etapach rozwojowych gubiony i w ten sposób\npowstają komórki o prawidłowej liczbie chromosomów. Proces przejścia od komórki\nheterozygotycznej do homozygotycznej nazywany jest utratą heterozygotyczności.\nNa schemacie przedstawiono etapy mitozy (A-D) podczas rozwoju zarodkowego kończące się\npowstaniem siatkówczaka (E).\nUwaga: W celu uproszczenia, komórka macierzysta na schemacie zawiera tylko trzy pary\nchromosomów homologicznych, z których jeden zawiera recesywny, zmutowany allel\n(oznaczony kropką).\nA B C D E\nNa podstawie: S. Cebrat, M. Cebrat, Człowiek przejrzysty, czyli jego problemy z własną genetyką, 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj, na którym z etapów przemian A-E prowadzących do powstania siatkówczaka\nnastąpiła utrata heterozygotyczności komórki, skutkująca rozwojem siatkówczaka.","answer":"E, D","answer_text":"14.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie przemiany, w której doszło do utraty heterozygotyczności, skutkującej\nrozwojem siatkówczaka.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\netap: E.\nUwaga: Odpowiedź dopuszczalna: „pomiędzy etapem D i etapem E”.","solution":"etap: E.","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWybierz ze schematu ten etap mitozy A-D, w którym doszło do błędu w rozchodzeniu się\nchromosomów, i określ, na czym ten błąd polega.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe podanie etapu mitozy, w którym doszło do błędu w rozchodzeniu się\nchromosomów i określenie, na czym ten błąd polega.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Etap C. - do przeciwległych biegunów komórki rozchodzą się połówki chromosomów /\nchromatydy, natomiast w przedstawionym przypadku jeden z chromosomów wędruje\ndo bieguna w całości / w postaci dwóch chromatyd.\n• Etap C. - jeden z chromosomów przechodzi do przeciwległego bieguna komórki w całości\n/ niepodzielony na chromatydy / przechodzi cały chromosom zamiast jego połówki.\nUwaga: Odpowiedź dopuszczalna: „B / C - błąd zaszedł już w metafazie (B), gdzie\nnieprawidłowo były połączone włókna z wrzecionem, ale ujawnił się dopiero w anafazie (C)\npodczas rozchodzenia się chromosomów homologicznych”.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-1)\nNa podstawie tekstu określ, w jakim przypadku dziecko rodziców, którzy są zdrowi, ale\njedno z nich jest nosicielem recesywnego allelu, może zachorować na siatkówczaka oka.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do genotypów rodziców i genotypu chorego dziecka.","answer":null,"answer_text":"14.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe uzasadnienie odnoszące się do przekazania dziecku recesywnego genu\nprzez rodzica-nosiciela oraz do utraty heterozygotyczności w rozwoju zarodkowym\ni zmiany genotypu dziecka na homozygotę recesywną względem genu RB1.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nJeżeli jedno ze zdrowych rodziców (nosiciel) ma recesywny allel, to może go przekazać\ndziecku. Będzie ono heterozygotą, ale będzie chore tylko wtedy, jeśli na skutek błędów\nw trakcie podziałów komórkowych w czasie rozwoju zarodkowego dojdzie do utraty\nheterozygotyczności i stanie się ono homozygotą recesywną pod względem tego allelu.\n15","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.4","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące genetycznego podłoża powstania siatkówczaka\noka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli stwierdzenie\njest fałszywe.\n1. Pojawienie się w populacji ludzkiej recesywnego allelu genu RB1 jest\nskutkiem mutacji chromosomowej.\nP\nF\n2. Allel warunkujący siatkówczaka oka nie jest sprzężony z płcią, ponieważ\nchromosom, na którym on się znajduje, jest autosomem.\nP\nF\n3. Rozwój siatkówczaka oka jest spowodowany trisomią 13. pary\nchromosomów autosomalnych, powstałą w rozwoju zarodkowym.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"14.4. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. -za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - F\nZadanie 15. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wskazanie rodzaju biblioteki genów i poprawne uzasadnienie odnoszące\nsię do obecności intronów w DNA z biblioteki genomowej lub obecności samych\neksonów (z mRNA) w genach z biblioteki cDNA oraz braku możliwości\nprzeprowadzenia splicingu przez bakterie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Biblioteka genomowa DNA reprezentuje cały genom, a więc zawiera zarówno sekwencje\nkodujące, jak i sekwencje niekodujące, dlatego nie można jej zastosować do produkcji\nbiałka w przypadku bakterii, które nie mają możliwości wycinania intronów /\nprzeprowadzenia splicingu.\n• Biblioteka cDNA zawiera tylko eksony, a więc takie DNA można użyć do produkcji\nkonkretnego\nbiałka\nw\nkomórkach\nbakterii,\nponieważ\nnie\nwymaga\nobróbki\npotranskrypcyjnej, której bakterie nie mogą przeprowadzić.\nZadanie 16. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie prawidłowych genotypów i fenotypów obojga rodziców oraz za zapisanie\nprawidłowej krzyżówki między lisem białopyskim i lisem platynowym.\n1 p. - za podanie tylko genotypów i prawidłowe zapisanie krzyżówki.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nGenotyp: Aba x Aa\nFenotyp: białopyski platynowy\n16\nAb\na\nA\nAAb\n(letalne)\nAa\n(platynowe)\na\nAba\n(białopyskie)\naa\n(srebrzyste)\nUwaga: Oznaczenie płci nie ma znaczenia dla poprawności odpowiedzi.\nZadanie 17. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach wszystkich sześciu określeń.\n1 p. - za prawidłowe podkreślenie w zdaniach pięciu określeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nU Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich\nprzypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może)\nbyć nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący\nsię na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan\nodziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii\n(tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).\nZadanie 18. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej kolejności ułożenia wszystkich czterech genów na\nchromosomie.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkolejność: d, b, a, c lub c, a, b, d\n17\nZadanie 19. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe wykazanie, że kanianka jest rośliną pasożytniczą, polegające na podaniu\nna podstawie tekstu jednej cechy budowy kanianki jako rośliny i jednej cechy budowy\nkanianki jako pasożyta.\n1 p. - za uzasadnienie polegające na podaniu na podstawie tekstu tylko jednej cechy budowy\nkanianki jako rośliny lub tylko jednej cechy budowy kanianki jako pasożyta.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nKanianka jest rośliną, ponieważ:\n• ma organy roślinne takie jak pęd / korzenie / (barwn, obupłciowe) kwiaty,\n• wykształca: owoce / nasiona.\nKanianka jest pasożytem, ponieważ:\n• ma bezzieleniowe łodygi pozbawione liści,\n• nie ma chlorofilu,\n• ma haustoria / ssawki (za pomocą których pobiera z rośliny żywicielskiej wszystkie\nzwiązki chemiczne niezbędne do życia).\nZadanie 20. (0-4)","solution":"1 – F, 2 – P, 3 – F","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nGeny organizmów eukariotycznych mogą być przechowywane w tzw. bibliotekach genów.\nWyróżnia się ich dwa rodzaje:\n1. biblioteki genomowe - są otrzymywane przez wyizolowanie i oczyszczenie całego\ngenomowego DNA danego organizmu, a następnie przez pocięcie go i umieszczenie\nw wektorach.\n2. biblioteki cDNA - zbiór klonów komórek bakteryjnych, np. Escherichia coli, zawierający\ncDNA komplementarny do mRNA całego transkryptomu danego organizmu.\nPodaj, którą z bibliotek genów organizmu eukariotycznego - genomową czy cDNA -\nnależy wykorzystać w celu uzyskania produktów białkowych w komórkach bakterii.\nOdpowiedź uzasadnij.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nAllel a warunkuje u lisów srebrzysty kolor sierści, allel A - platynowy kolor sierści, natomiast\nallel Ab odpowiada tylko za biały kolor pyska: takie lisy nazywają się białopyskie. Oba allele\ndominujące, które powstały na drodze mutacji allelu a, w stanie homozygotycznym dają efekt\nletalny. Taki sam skutek daje również ich układ heterozygotyczny - AAb.\nPodaj genotypy oraz fenotypy samicy i samca, u których w potomstwie wystąpią\nrównocześnie lisy białopyskie, platynowe i srebrzyste. Zapisz odpowiednią krzyżówkę\nuzasadniającą odpowiedź.\nGenotypy rodziców (P): i\nFenotypy rodziców (P):\nKrzyżówka:","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-2)\nDo poradni genetycznej zgłosił się mężczyzna, którego ojciec zmarł na hemofilię. Ten\nmężczyzna nie jest chory na hemofilię i planuje potomstwo ze zdrową kobietą. W całej, licznej\nrodzinie kobiety od pokoleń nikt nie chorował na hemofilię.\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby utworzyły prawdziwą informację, którą mógłby\notrzymać mężczyzna w poradni genetycznej, dotyczącą ryzyka wystąpienia hemofilii\nu jego przyszłego potomstwa. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.\nU Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich\nprzypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może)\nbyć nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący\nsię na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan\nodziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii\n(tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nCztery geny - a, b, c i d - są ze sobą sprzężone. Ustalono następujące odległości między parami\ntych genów:\na - c = 10 cM\nc - b = 13 cM\nb - a = 3 cM\nd - a = 8 cM\nd - c = 18 cM.\nPodaj kolejność ułożenia na chromosomie genów: a, b, c i d.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"kolejność: d, b, a, c lub c, a, b, d","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nPrzykładem rośliny pasożytniczej jest kanianka pospolita (Cuscuta europaea). Jest to roślina\njednoroczna, o czerwonawych, bezzieleniowych, bezlistnych pędach do 1 m długości. Ta\nroślina owija się wokół rośliny żywicielskiej, z której czerpie wodę i substancje organiczne\nza pomocą ssawek wyrastających z łodygi. Ssawki wrastają do wiązek przewodzących rośliny\nżywicielskiej. Korzenie zanikają po wykiełkowaniu rośliny. Kanianka pospolita ma różowe\nkwiaty obupłciowe, zebrane w pęczki. Owocem jest torebka, a jej nasiona są zdolne\ndo kiełkowania nawet po 30 latach.\nNa podstawie: P. Jedynak, Roślinne bestie, „Wiedza i Życie”, czerwiec 2011.\nNa podstawie tekstu i własnej wiedzy wykaż, że kanianka jest rośliną pasożytniczą.\nOdpowiedź uzasadnij, wymieniając po jednej cesze budowy kanianki jako rośliny i jako\npasożyta.\n1. Kanianka jest rośliną, ponieważ:\n2. Kanianka jest pasożytem, ponieważ:","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nRdestowiec ostrokończysty (Reynoutria japonica) jest rośliną pochodzącą z południowej Azji.\nDo Europy został sprowadzony w XIX wieku jako roślina ozdobna. Samorzutnie\nrozprzestrzenił się nadmiernie, przez co wyparł rodzime gatunki roślin, i obecnie występuje\ndość pospolicie w całej Polsce.\nRdestowiec jest wieloletnią rośliną zielną, silnie rozgałęziającą się i dorastającą nawet do 3 m\nwysokości. Ma drobne kwiaty, zebrane w wiechowaty kwiatostan. Jako owoce wytwarza\noskrzydlone drobne orzeszki. Rośnie na różnych glebach i łatwo akumuluje w organizmie\nmetale ciężkie. Jego podziemne części tworzą liczne rozłogi, za pomocą których rozmnaża się\nwegetatywnie: tworzy gęste jednorodne łany.\nRdestowiec ostrokończysty jest uznawany za gatunek inwazyjny. Zalecane jest usuwanie go\nprzed okresem kwitnienia i późniejsze niszczenie mechaniczne. Bezwzględnie powinien być\nusuwany z obszarów chronionej przyrody.\nNa podstawie: B. Tokarska-Guzik i inni, Wytyczne dotyczące zwalczania rdestowców na terenie Polski,\nNFOŚ i GW Uniwersytet Śląski, Katowice 2015.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-2)\nNa podstawie tekstu podaj dwie cechy rdestowca ostrokończystego, które zadecydowały,\nże w Polsce stał się on gatunkiem inwazyjnym. Każdą z odpowiedzi uzasadnij, odnosząc\nsię do konkurencji międzygatunkowej.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"20.1. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie dwóch cech rdestowca odnoszących się do jego wegetatywnego\nrozmnażania, lub do małych wymagań siedliskowych, lub do dużych jego rozmiarów\nwraz\nz prawidłowym uzasadnieniem dla każdej z tych cech, uwzględniającym wygrywanie\nkonkurencji międzygatunkowej w opanowywanym przez niego środowisku.\n1 p. - za poprawne podanie jednej cechy wraz z prawidłowym uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRdestowiec ostrokończysty uznawany jest za gatunek inwazyjny, ponieważ:\n• łatwo rozmnaża się wegetatywnie, co powoduje, że w miejscu występowania szybko\nzajmuje coraz większy obszar.\n• ma małe wymagania w stosunku do warunków środowiska, dzięki czemu może rosnąć\npraktycznie wszędzie.\n• osiąga duże rozmiary, więc łatwo wygrywa konkurencję np. o światło z innymi\n(rodzimymi) gatunkami roślin.\n18","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące rdestowca ostrokończystego są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Rdestowiec ostrokończysty może mieć zastosowanie jako bioindykator\njakości gleb.\nP\nF\n2. Sprowadzenie do Europy rdestowca ostrokończystego jest przykładem\nreintrodukcji gatunku.\nP\nF\n3. Usuwanie rdestowca ostrokończystego z obszarów chronionych jest\nprzykładem ochrony czynnej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F 2 - F 3 - P","solution":"1 – F 2 – F 3 – P","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.3","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.3. (0-1)\nWykaż, że zalecenie usuwania rdestowca ostrokończystego przed okresem kwitnienia jest\nzasadne.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"20.3. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za wykazanie zasadności wskazanego zalecenia, odnoszące się do powstawania nasion\ni ich roli w rozprzestrzenianiu się roślin.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nUsuwanie rdestowca ostrokończystego przed okresem kwitnienia zapobiega wytworzeniu\nprzez roślinę nasion, dzięki którym mogłaby ona rozprzestrzenić się na nowych terenach.\nZadanie 21. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nNa schemacie przedstawiono fragment sieci troficznej w lesie liściastym.\nNa podstawie: A. Mackenzie, A.S. Ball, S.R. Virdee, Ekologia. Krótkie wykłady, Warszawa 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-2)\nWypisz ze schematu dwa przykłady organizmów, które zajmują więcej niż jeden poziom\ntroficzny, oraz dla każdego z nich określ wszystkie poziomy troficzne, które zajmuje ten\norganizm w opisanym ekosystemie.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"21.1. (0-2)\nSchemat punktowania\n2 p. - za wypisanie ze schematu dwóch prawidłowych przykładów organizmów (łasica\ni sikora modra) wraz z podaniem wszystkich właściwych poziomów troficznych dla\nkażdego z nich.\n1 p. - za wypisanie ze schematu jednego przykładu organizmu i podanie wszystkich\nwłaściwych dla niego poziomów troficznych lub tylko wypisanie dwóch prawidłowych\nprzykładów organizmów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nŁasica - konsument II-rzędu/ trzeci poziom troficzny, konsument III-rzędu/ czwarty poziom\ntroficzny.\nSikora modra - konsument I-rzędu/ drugi poziom troficzny, konsument II-rzędu/ trzeci\npoziom troficzny.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nWybierz ze schematu i zapisz dwa przykłady par organizmów, które konkurują o pokarm\nw tym ekosystemie.\n1 i\n2 i\nrośliny zielne\nłasica\nmysz\nsowa\nliście drzew\ni krzewów\nowady roślinożerne\nsikora modra\nowoce, nasiona\ndrzew i krzewów\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"21.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie na podstawie schematu dwóch par organizmów, które konkurują\no pokarm.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\n19\nPrzykładowe rozwiązanie\n• łasica i sowa\n• owady roślinożerne i mysz\nZadanie 22. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nRafy koralowe powstają z zewnętrznych szkieletów wapiennych wytwarzanych przez polipy\nkoralowców. Koralowce pozyskują tlen i związki organiczne od jednokomórkowych,\nfotosyntetyzujących glonów żyjących w ich komórkach. Przestrzeń między szkieletami\nkoralowców zasiedlają różne organizmy morskie, np. gąbki, ostrygi, skorupiaki, rozgwiazdy,\nślimaki morskie, różne gatunki ryb, a także łodziki - należące do głowonogów.\nZagrożeniem dla rafy koralowej mogą być sami jej mieszkańcy. Niektóre rozgwiazdy kruszą\nmuszle ślimaków i małży, a gatunek rozgwiazdy zwany koroną cierniową zjada polipy\nkoralowców. Żarłoczna rozgwiazda sama z kolei pada ofiarą trytonów - ślimaków morskich.\nW wielu krajach, np. Australii i Indonezji, te ślimaki zostały wzięte pod ochronę, jednak wciąż\nsą nielegalnie odławiane ze względu na swoje piękne, ozdobne muszle.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012;\nR. Dunbar, Przyroda świata - Wielka Rafa Koralowa, Bielsko Biała 1994.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nOkreśl przynależność systematyczną wymienionych w tabeli zwierząt, będących\nmieszkańcami raf koralowych. Wstaw znak X w odpowiednie komórki tabeli.\nparzydełkowce\nmięczaki\nszkarłupnie\nkoralowce\nłodziki\nrozgwiazdy\ntrytony","answer":null,"answer_text":"22.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe określenie przynależności systematycznej wszystkich czterech\nwymienionych w tabeli zwierząt.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nparzydełkowce\nmięczaki\nszkarłupnie\nkoralowce\nX\nłodziki\nX\nrozgwiazdy\nX\ntrytony\nX","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego masowe odławianie trytonów może być poważnym zagrożeniem dla\nrafy koralowej. W odpowiedzi uwzględnij zależności międzygatunkowe.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"22.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie uwzględniające przyczynę - odławianie trytonów,\nmechanizm - spadek liczebności trytonów, które żywią się rozgwiazdami i skutek -\nwzrost liczebności rozgwiazd niszczących rafę poprzez zjadanie polipów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNadmierne odławianie trytonów powoduje spadek liczebności populacji trytonów,\nco z kolei przyczyni się do wzrostu liczebności rozgwiazd zjadających polipy\nkoralowców tworzących rafę.\nTrytony zjadają koronę cierniową. Zmniejszenie ich liczebności spowoduje wzrost\nliczebności korony cierniowej, która bezpośrednio niszczy rafy koralowe.\nZadanie 23. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"23","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nZmiany w składzie i strukturze biocenoz lądowych są najbardziej widoczne po silnych\nzaburzeniach równowagi, np. takich, jakie miały miejsce w okresach zlodowaceń niszczących\ncałą roślinność, co skutkowało pozostawieniem skały macierzystej. Tereny odsłaniane przez\ncofający się lodowiec były kolonizowane przez nieliczną grupę organizmów, w tym przez\nporosty, mchy oraz dębika ośmiopłatkowego, który współżyje z bakteriami wiążącymi azot\natmosferyczny. Rozwój tych organizmów umożliwił późniejszy wzrost innym gatunkom roślin.\nObecnie dębik ośmiopłatkowy będący pozostałością roślinności z okresu zlodowaceń,\nwystępuje w północnej Europie i w górach Europy, w Ameryce Północnej, na Grenlandii\ni na Kaukazie. W Polsce występuje w Tatrach i na nielicznych stanowiskach w Pieninach.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/23.1","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"23.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nNa podstawie tekstu oceń, czy poniższe informacje dotyczące dębika ośmiopłatkowego,\nwystępującego w górach Europy, są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Dębik ośmiopłatkowy w Pieninach jest przykładem gatunku reliktowego.\nP\nF\n2. Dębik ośmiopłatkowy w Tatrach jest przykładem gatunku zawleczonego\nprzez człowieka.\nP\nF\n3. Dębik ośmiopłatkowy w Alpach jest przykładem gatunku pionierskiego.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"23.1. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - F, 3 - P\n20","solution":"1 – P, 2 – F, 3 – P","image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-23.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/23.2","paper_id":"biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"23.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2018,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nOkreśl, jakie znaczenie dla dębika ośmiopłatkowego ma symbioza z bakteriami\nwiążącymi azot atmosferyczny.\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"23.2. (0-1)\nSchemat punktowania\n1 p - za\nprawidłowe\nokreślenie\nznaczenia\nzwiązku\nmutualistycznego\ndla\ndębika\nośmiopłatkowego wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do braku\nwystarczającej ilości składników odżywczych dla roślin w glebie polodowcowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Bakterie dostarczają dębikowi ośmiopłatkowemu przyswajalnych form azotu, bez których\nroślina ta nie mogłaby rosnąć na jałowej glebie / ubogiej w składniki mineralne glebie\npolodowcowej.\n• Po przejściu lodowca gleba jest uboga w azot, a dzięki symbiozie z bakteriami dębik\nośmiopłatkowy ma zapewniony dostęp przyswajalnej formy azotu.","solution":null,"image":"img/biologia-2018-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-23.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}