{"paper":{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":75,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nOksydaza polifenolowa jest enzymem, który u roślin odpowiada za brązowienie tkanek po ich\nmechanicznym uszkodzeniu. Katalizuje ona reakcje, których przebieg wymaga obecności tlenu\ni pH w zakresie 6-7. Opracowano kilka sposobów powstrzymywania reakcji enzymatycznego\nbrązowienia pokrojonych warzyw i owoców, m.in. przez blanszowanie, polegające na krótkim\nogrzaniu produktów spożywczych w temperaturze 75-100 °C, albo przez dodanie kwasu\ncytrynowego lub substancji wiążących wodę.\nNa podstawie: R. Dębowska, Oksydazy polifenolowe roślin wyższych, „Postępy Biochemii”, t. 48, 1/2002;\nwww.food-info.net/pl/colour/enzymaticbrowning, www.worthingtonbiochem.com/ty/default\nWyjaśnij, dlaczego brązowienie warzyw jest powstrzymywane przez\n1. blanszowanie:\n2. spryskiwanie ich sokiem z cytryny:","answer":null,"answer_text":"1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające tylko wpływ wysokiej temperatury\n(blanszowania) albo tylko wpływ soku cytrynowego na działanie enzymu.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa schemacie przedstawiono strukturę i funkcjonowanie łańcucha oddechowego.\nNa podstawie: https://d1yboe6750e2cu.cloudfront.net/i/0fef08daa1f60f450ef6969da514d770456bedf8","answer":null,"answer_text":"2 p. - za poprawne wyjaśnienie działania blanszowania uwzględniające wpływ wysokiej\ntemperatury na denaturację oksydazy polifenolowej powodującą utratę jej właściwości\nkatalitycznych oraz za wyjaśnienie wpływu soku z cytryny uwzględniające obniżenie\npH środowiska, w którym działa oksydaza polifenolowa i w konsekwencji - obniżenie\naktywności tego enzymu.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nOkreśl lokalizację białkowych kompleksów łańcucha oddechowego w komórce\nprokariotycznej i komórce eukariotycznej. W miejsce wyznaczone przy każdym rodzaju\nkomórki (A-B) wpisz numer właściwej struktury wybrany spośród 1.-5.\nRodzaj komórki\nLokalizacja białkowych kompleksów\nłańcucha oddechowego\nA. prokariotyczna:\n1. zewnętrzna błona mitochondrium\nB. eukariotyczna:\n2. błona komórkowa\n3. cytozol\n4. nukleosom\n5. wewnętrzna błona mitochondrium\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający\n1) [ ] przedstawia podobieństwa i różnice\nmiędzy komórką prokariotyczną\na eukariotyczną [ ].\nSchemat punktowania\n1 p. - za oba poprawne przyporządkowania lokalizacji kompleksów białkowych łańcucha\noddechowego w komórce prokariotycznej i w komórce eukariotycznej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKomórka:\nA. prokariotyczna - 2\nB. eukariotyczna - 5","solution":"A. 2, B. 5","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWykaż związek między działaniem kompleksów białkowych łańcucha oddechowego,\noznaczonych na schemacie cyframi I, III i IV, a działaniem syntazy ATP.","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe [ ], formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty [ ].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n3) opisuje na podstawie schematów przebieg\n[ ] łańcucha oddechowego [ ];\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wykazanie związku uwzględniającego rolę kompleksów białkowych łańcucha\noddechowego w wytworzeniu gradientu stężeń protonów H+ w poprzek wewnętrznej\nbłony mitochondrium, warunkującego działanie syntazy ATP lub warunkującego\nsyntezę ATP.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Te trzy kompleksy pompują (transportują) jony H+ na drugą stronę błony / do przestrzeni\nmiędzybłonowej, wytwarzając w ten sposób gradient (elektrochemiczny) protonów, który\numożliwia działanie syntazy ATP.\n• Z udziałem kompleksów białkowych I, III i IV zachodzi transport aktywny protonów / H+\ndo przestrzeni międzybłonowej, a powrót protonów z przestrzeni międzybłonowej\ndo matriks warunkuje działanie syntazy ATP.\n• Przepływ elektronów przez te trzy kompleksy białkowe powoduje wypompowanie\nprotonów z matriks mitochondrialnej i prowadzi do tworzenia się potencjału błonowego.\nPrzepływ protonów z powrotem do matriks przez kanał w syntazie ATP umożliwia syntezę\nATP.\n• Dzięki działalności kompleksów białkowych łańcucha oddechowego możliwe jest\nzachowanie (właściwego) gradientu protonów po obu stronach błony, co umożliwia\nsyntezę ATP (z ADP).","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcjonowania łańcucha oddechowego\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nNADH + H+ oddaje elektrony kompleksom białkowym łańcucha\noddechowego, w wyniku czego utlenia się do NAD+.\nP\nF\n2. Kompleksy białkowe łańcucha oddechowego są uszeregowane\nna schemacie według wzrastającego powinowactwa do elektronów.\nP\nF\n3. Ostatecznym akceptorem elektronów i protonów przenoszonych\nw łańcuchu oddechowym jest woda.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"2.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający\n3) opisuje na podstawie schematów przebieg\n[ ] łańcucha oddechowego [ ].\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłową ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - P, 3 - F\nZadanie 3. (0-2)","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nPrzeprowadzono doświadczenie dotyczące warunków przebiegu fotosyntezy u moczarki\nkanadyjskiej. W tym celu przygotowano cztery zestawy doświadczalne A-D:\n• Jednakowej długości pędy moczarki kanadyjskiej umieszczono w zlewkach z wodnym\nroztworem sody oczyszczonej, które następnie przykryto szklanym lejkiem. Na szczycie\nkażdego lejka umieszczono szklaną probówkę wypełnioną wodą.\n• Wszystkie zestawy oświetlano światłem o takim samym natężeniu, ale w każdym zestawie\nutrzymywano inną temperaturę wody.\nNa rysunkach przedstawiono wyniki przeprowadzonego doświadczenia uzyskane w zestawach\nA-D.\nNa podstawie: http://www.proprofs.com/quiz-school/story.php?title=le-hw4111b\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nSformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nproblemy badawcze […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający\n1) przedstawia proces fotosyntezy […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie problemu badawczego uwzględniającego wpływ\ntemperatury na proces fotosyntezy u moczarki kanadyjskiej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Wpływ temperatury (wody / środowiska) na intensywność procesu fotosyntezy u moczarki\nkanadyjskiej.\n• Czy temperatura ma wpływ na intensywność fotosyntezy u badanej rośliny?\n• W zakresie jakich temperatur proces fotosyntezy u badanej rośliny zachodzi\nnajintensywniej?","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nOkreśl, w którym zestawie doświadczalnym (A-D) proces fotosyntezy zachodził\nz największą intensywnością. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych\nwyników doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający\n5) wskazuje […] produkty fotosyntezy.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie zestawu C doświadczenia wraz z uzasadnieniem odnoszącym się\ndo zgromadzenia największej ilości tlenu w probówce (górnej części probówki).\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Zestaw C, ponieważ w górnej części probówki zgromadziła się największa objętość / ilość\ntlenu, który jest produktem fotosyntezy.\n• Zestaw C, ponieważ im większa jest intensywność fotosyntezy, tym więcej powstaje\nproduktu w postaci tlenu, który zbiera się w probówce.\nUwaga:\nNie uznaje się uzasadnienia odnoszącego do innych czynników z pominięciem wydzielanego\ntlenu np. C, bo to optymalna temperatura dla przebiegu fotosyntezy dla badanej rośliny” lub\n„Zestaw C, widoczne największe zużycie wody”.\nZadanie 4. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nMchy pokrywają glebę dużymi, zwartymi darniami.\nNa zdjęciu przedstawiono fragment pewnej komórki mchu złotowłosa strojnego. Literami\noznaczono:\nm - mitochondria, v - wakuole, c - chloroplasty, g - krople tłuszczu zawarte w cytoplazmie.\nMBI_1R\nPrzeprowadzono obserwację, której celem było określenie odporności złotowłosa strojnego\nna niską temperaturę. Wiosną i zimą zmierzono zawartość chlorofilu i aktywność\nfotosyntetyczną tkanki, której komórkę przedstawiono na powyższym zdjęciu.\nWyniki badania podano w tabeli.\nPora roku\nTemperatura\npowietrza [°C]\nZawartość chlorofilu\n[µg/g świeżej masy]\nAktywność fotosyntetyczna\n[µmol O2/g świeżej masy]\nwiosna\n+2\n2,53\n125,12\nzima\n-5\n2,17\n115,13\nNa podstawie: N. Ljube, M. Wrischer, T. Prebeg, Z. Devide. Structural changes […] of the moss Polytrichum\nformosum […], „Acta Bot. Croat.” 64, 2005.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nOkreśl, czy na zdjęciu przedstawiono komórkę dojrzałego sporofitu, czy - gametofitu\nzłotowłosa strojnego. Odpowiedź uzasadnij - podaj jedną, widoczną na zdjęciu, cechę\nbudowy charakterystyczną dla tego pokolenia.","answer":null,"answer_text":"4.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy\n[…] przedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia, przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający\n2) wskazuje cechy charakterystyczne\nmszaków […], opisuje zróżnicowanie\nbudowy ich ciała, wskazując poszczególne\norgany i określając ich funkcje.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że jest to komórka gametofitu wraz z prawidłowym uzasadnieniem\nuwzględniającym obecność chloroplastów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nJest to komórka gametofitu, ponieważ\n• zawiera chloroplasty.\n• widoczne są grana (z chlorofilem).\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi wskazujących cechę charakterystyczną dla tego pokolenia, ale\nniewidoczną na zdjęciu, np. obecność chlorofilu.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWybierz i zaznacz właściwe dokończenie zdania spośród A-B oraz jego poprawne\nuzasadnienie wybrane spośród 1.-3.\nNa podstawie wyników obserwacji można stwierdzić, że złotowłos strojny\nA.\njest odporny na niską\ntemperaturę,\nponieważ\n1.\nw temperaturze poniżej 0 °C\nw komórkach ustaje fotosynteza.\n2.\nzimą gametofit zamiera i nie może\nzachodzić fotosynteza.\nB.\nnie jest odporny\nna niską temperaturę,\n3.\nzimą fotosynteza zachodzi na poziomie\ntylko niewiele niższym niż wiosną.","answer":"A 3","answer_text":"4.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne; formułuje\nproblemy badawcze, stawia hipotezy\ni weryfikuje je na drodze obserwacji […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy i jego\nznaczenie na Ziemi;\n2) określa rolę najważniejszych barwników\nbiorących udział w fotosyntezie.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający\n2) wskazuje cechy charakterystyczne\nmszaków.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie dokończenia zdania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA 3.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-2)\nWykaż, że mszaki\n1. przyczyniają się do ochrony gleby przed erozją spowodowaną wiatrem:\n2. wpływają na bilans wodny środowiska:\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"4.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy\n[…] przedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia, przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający\n1) przedstawia rolę organizmów\ntworzących biocenozę w kształtowaniu\nbiotopu (proces glebotwórczy, mikroklimat).\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne\nmszaków […] opisuje zróżnicowanie\nbudowy ich ciała, wskazując poszczególne\norgany i określając ich funkcje;\n6) podaje przykłady znaczenia roślin\nw życiu człowieka […].\nSchemat punktowania\n2 p. - za odpowiedź określającą rolę mszaków w ochronie gleby przed erozją poprzez\ntworzenie zwartych darni, oraz rolę mszaków w zmniejszeniu wahań bilansu wodnego,\npoprzez ograniczenie parowania wody z gleby lub zdolność magazynowania wody.\n1 p. - za odpowiedź określającą rolę mszaków tylko w ochronie gleby przed erozją albo rolę\nmszaków tylko w zmniejszaniu wahań bilansu wodnego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\n1.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Mszaki rosną w zwartych darniach, co chroni glebę przed wywiewaniem cząstek gleby.\n• Mszaki rosną w dużych skupieniach, co chroni glebę przed niszczeniem jej struktury.\n2.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Mszaki utrzymują wilgoć w ekosystemie / w glebie / w powietrzu dzięki swej możliwości\nmagazynowania wody.\n• Mszaki rosną w dużych skupieniach, dzięki czemu ograniczają parowanie wody z gleby.\n• Mszaki ograniczają parowanie wody z gleby poprzez silne pokrycie jej darnią.\n• Mszaki, magazynując wodę, zwiększają wilgotność podłoża, a taka gleba jest mniej\npodatna na działanie wiatru.\nZadanie 5. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nPnącza to rośliny wspinające się na inne rośliny lub podpory. We florze Polski przykładem\npnączy jest bluszcz pospolity, który występuje na terenie całego kraju. Ta roślina wytwarza dwa\nrodzaje korzeni:\n• Korzenie rosnące w ziemi, które zaopatrują roślinę w wodę i składniki mineralne.\n• Korzenie czepne, wytwarzane na pnących się pędach, zwłaszcza po stronie zwróconej ku\npodporze. Te korzenie wrastają w szpary kory drzew, nie sięgając jednak ich żywych tkanek,\ni wytwarzają substancje śluzowe, które po wyschnięciu zapewniają trwałe przytwierdzenie\ndo podpory.\nBluszcz ma błyszczące, ciemnozielone, skórzaste, osadzone na ogonkach liście, pod spodem -\njaśniejsze, matowe, z aparatami szparkowymi umieszczonymi tylko po tej stronie.\nW sprzyjających warunkach bluszcz może kwitnąć i owocować. Obupłciowe kwiaty bluszczu\nsą przedprątne - pręciki dojrzewają i wysypują pyłek przed osiągnięciem dojrzałości przez\nsłupek. Owoce, czarne pestkowce, z 2-5 jednonasiennymi pestkami i żywiczną owocnią\ndojrzewają w kwietniu - maju następnego roku i są pożywieniem dla wielu ptaków.\nNa podstawie: D.J. Metcalfe, Hedera helix, „Journal of Ecology” 3, 2005;\nhttp://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/bluszcz/bluszcz_pospolity/bluszcz_pospolity.php","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOkreśl, w jaki sposób zwierzęta przyczyniają się do rozprzestrzeniania się bluszczu\nw środowisku.","answer":null,"answer_text":"5.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający\n4) opisuje podstawowe sposoby rozsiewania\nsię nasion (z udziałem wiatru, wody\ni zwierząt), wskazując odpowiednie adaptacje\nw budowie owocu.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe określenie roli zwierząt w rozprzestrzenianiu się bluszczu\nw środowisku, uwzględniające przenoszenie nasion bluszczu przez zwierzęta żywiące\nsię owocami tej rośliny.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ptaki, które się żywią owocami bluszczu rozprzestrzeniają jego nasiona.\n• Ptaki zjadają pestkowce bluszczu i wraz z odchodami usuwają do środowiska nasiona\nbluszczu.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWykaż, odnosząc się do zależności międzygatunkowej, że bluszcz, mimo że nie jest\npasożytem, może jednak wywierać niekorzystny wpływ na drzewa, na których rośnie.","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe, formułuje […] opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty […].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający\n1) przedstawia źródło konkurencji\nmiędzygatunkowej, jakim jest korzystanie\nprzez różne organizmy z tych samych\nzasobów środowiska.\nSchemat punktowania\n1 p. - za odpowiedź odnoszącą się do występowania konkurencji międzygatunkowej\no zasoby środowiska między bluszczem i drzewami, na których rośnie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Niekorzystny wpływ bluszczu na drzewo stanowiące dla niego podporę ma związek\nz konkurencją między tymi roślinami o zasoby środowiska.\n• Bluszcz i drzewa, na których on rośnie, konkurują ze sobą o wodę / składniki mineralne\nwystępujące w glebie.\n• Wspinając się na drzewa bluszcz zasłania światło niżej położonym gałęziom drzewa,\nco powoduje ich obumieranie.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nNa podstawie tekstu podaj przykład jednej cechy budowy bluszczu, która wskazuje\nna przynależność tej rośliny do roślin okrytozalążkowych.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"5.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje […] i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający\n2) wskazuje cechy charakterystyczne\nmszaków, widłaków, skrzypów, paproci\noraz roślin nago- i okrytonasiennych,\nopisuje zróżnicowanie budowy ich ciała,\nwskazując poszczególne organy i określając\nich funkcje.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny przykład cechy budowy bluszczu wymienionej w tekście, wskazującej\nna przynależność do roślin okrytozalążkowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• wytwarzanie owoców / owocni\n• obecność słupków w kwiecie\n• wytwarzanie obupłciowych kwiatów\nZadanie 6. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nNa schemacie przedstawiono wyniki pięciu wariantów (A-E) doświadczenia, w którym badano\nwpływ fotoperiodu na zakwitanie dwóch gatunków roślin: dalii - rośliny dnia krótkiego oraz\nkosaćca - rośliny dnia długiego.\nPodczas doświadczenia przerywano okres ciemności krótkim oświetlaniem roślin błyskami\nświatła białego (wariant C) lub oświetlaniem roślin błyskami światła czerwonego (R, wariant\nD), albo oświetlaniem roślin błyskami światła czerwonego i następującymi po nich błyskami\nświatła dalekiej czerwieni (FR, wariant E).\nNa podstawie: Ł. Kowalewska, A. Mostowska, Dzień i noc w życiu roślin, „Kosmos” 3/64, 2015.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nNa podstawie wyników wariantów A-C przeprowadzonego doświadczenia określ\nwłaściwości fotoperiodu konieczne do zakwitnięcia dalii.","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje […] i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający\n3) wyjaśnia zjawisko fotoperiodyzmu.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe określenie właściwości fotoperiodu koniecznych do zakwitania dalii,\nodnoszące się do nieprzerwanego okresu ciemności powyżej 12 godzin.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dalia zakwita, gdy nieprzerwany czas trwania okresu ciemności przekracza 12 godzin /\ntrwa dłużej niż 12 godzin / trwa co najmniej 12 godzin.\n• Badana roślina dnia krótkiego kwitnie, gdy nieprzerwany okres ciemności trwa dłużej\nniż okres światła.\n• Dalia jest rośliną dnia krótkiego - nie zakwitnie, gdy okres ciemności będzie trwał krócej\nniż 12 godzin, / gdy będzie przerwany błyskiem światła.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się do wyników wariantów A--C, np. „długa,\nnieprzerwana światłem noc”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nNa podstawie wyników wariantów B, D i E przeprowadzonego doświadczenia sformułuj\nwniosek dotyczący zależności między przerywaniem ciemności błyskami światła\nczerwonego i błyskami światła dalekiej czerwieni a zakwitaniem kosaćca.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający\n3) wyjaśnia zjawisko fotoperiodyzmu.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe sformułowanie wniosku, uwzględniającego pobudzający wpływ\nbłysków światła czerwonego w ciemności na zakwitanie kosaćca i znoszenie tego\nefektu przez błyski światła dalekiej czerwieni.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Błyski światła czerwonego w ciemności powodują zakwitanie kosaćca / badanej rośliny\ndnia długiego, a błyski światła dalekiej czerwieni znoszą ten efekt.\n• Błyski światła dalekiej czerwieni w ciemności znoszą efekt błysków światła czerwonego,\nskutkującego skróceniem czasu nieprzerwanej ciemności i zakwitaniem rośliny dnia\ndługiego/ kosaćca.\n• Błyski światła czerwonego w ciemności powodują zakwitanie kosaćca / badanej rośliny\ndnia długiego, a błyski światła dalekiej czerwieni znoszą ten efekt.\n• Światło czerwone zastosowane podczas długiej nocy stymuluje zakwitanie kosaćca,\na zastosowanie po nim dalekiej czerwieni znosi ten efekt.\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi opisujących wyniki doświadczenia, np. Zakłócenia okresu\nciemności poprzez oświetlanie rośliny błyskami światła czerwonego spowodowało, że roślina\nzakwitła, a potraktowanie w tym okresie kosaćca światłem dalekiej czerwieni spowodowało\nbrak jego kwitnienia.\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Światło czerwone i daleka czerwień wpływają\nna zakwitanie roślin”.\nZadanie 7. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nNa rysunku przedstawiono budowę układu protonefrydialnego u przedstawiciela\nwolnożyjących płazińców. Aparat filtracyjny tego układu tworzy komórka płomykowa\npołączona żeberkowato z komórką kanalikową.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.\nU dwóch gatunków wypławków słodkowodnych, o podobnej wielkości i budowie, stwierdzono\nzróżnicowanie liczby komórek układu protonefrydialnego (komórek płomykowych). Jeden\nz badanych gatunków wypławków - wielooczka czarna - zasiedla wody słodkie stojące oraz\nrzeki o słabym nurcie. Żyje w wodzie o nieco wyższym stężeniu soli niż stężenie preferowane\nprzez drugi gatunek - wypławka alpejskiego - występującego w chłodnych źródłach\ni strumieniach o niższym zasoleniu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nNa przykładzie wybranej cechy budowy komórki płomykowej wykaż, że ta komórka\nułatwia odprowadzanie płynów z jamy ciała u płazińców.","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający\n2) wymienia cechy pozwalające\nna rozróżnienie […] płazińców […].\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający\n1) przedstawia zależność między trybem\nżycia zwierzęcia (wolnożyjący […])\na budową ciała […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za odpowiedź uwzględniającą obecność rzęsek kierujących produkty metabolizmu\ndo światła kanalika protonefrydialnego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Komórka płomykowa zaopatrzona jest w rzęski, których ruch umożliwia przepływ wody\nz jamy ciała do światła kanalika protonefrydialnego.\n• Komórka płomykowa ma rzęski, których ruch umożliwia przepływ produktów przemiany\nmaterii do protonefrydium.\nUwaga:\nDo uznania odpowiedzi odnoszące się do innych cech budowy komórki płomykowej,\nnp. „Błona komórkowa tej komórki jest przystosowana do ultrafiltracji płynu tkankowego”\nlub „Komórka płomykowa jest połączona z komórką kanalikową w sposób umożliwiający\nprzepływ płynu do kanalików wydalniczych”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nOkreśl, który z dwóch gatunków - wielooczka czarna czy wypławek alpejski - powinien\nmieć większą liczbę komórek płomykowych. Wyjaśnij znaczenie większej liczby komórek\npłomykowych w procesie osmoregulacji u tego gatunku.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n1) przedstawia zależność między trybem\nżycia zwierzęcia (wolnożyjący […]\na budową ciała […];\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów […] w powiązaniu\nze środowiskiem ich życia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie wypławka alpejskiego oraz poprawne wyjaśnienie uwzględniające niższe\nstężenie soli w wodach będących środowiskiem życia tego płazińca i konieczność\nusuwania przez komórki płomykowe większej ilości wody osmotycznie napływającej\ndo jego ciała.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nJest to wypławek alpejski, ponieważ:\n• do jego organizmu intensywniej osmotycznie napływa woda na skutek większej różnicy\nciśnień osmotycznych, a większa liczba komórek płomykowych umożliwia sprawne\nusuwanie z organizmu nadmiaru wody.\n• większa liczba komórek płomykowych w środowisku o mniejszym zasoleniu umożliwia\nsprawne usuwanie nadmiaru wody napływającej osmotycznie do organizmu tych\nzwierząt.\nZadanie 8. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNa diagramie przedstawiono procentową zawartość trzech głównych azotowych produktów\nprzemiany materii w moczu wydalanym przez gady, które w różnym stopniu są związane\nze środowiskiem wodnym.\nNa podstawie: T. Umiński, Biologia, Warszawa 1993.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nRozpoznaj przedstawione na diagramie azotowe produkty przemiany materii wydalane\nprzez wymienione gady. Wpisz w wyznaczone miejsca nazwy tych produktów tak, aby\npowstała prawidłowa legenda diagramu.","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt,\nw powiązaniu ze środowiskiem ich życia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie trzech nazw azotowych produktów przemiany materii\nwydalanych przez wskazane gady.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\namoniak\nmocznik\nkwas moczowy","solution":"amoniak, mocznik, kwas moczowy","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nPodaj nazwę błony płodowej otaczającej jamę, do której są odkładane azotowe produkty\nprzemiany materii w czasie życia zarodkowego gadów.","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający\n20) przedstawia rolę błon płodowych\nw rozwoju zarodka kręgowców lądowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazwy błony płodowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nomocznia","solution":"omocznia","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego żółw błotny i żółw pustynny różnią się proporcjami wydalanych\nazotowych produktów przemiany materii. W odpowiedzi uwzględnij warunki środowiska\nżycia każdego z tych gatunków.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nformułuje wnioski […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt,\nw powiązaniu ze środowiskiem ich życia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mniejszą dostępność wody w środowisku\nżycia żółwia pustynnego, w porównaniu do środowiska życia żółwia błotnego, oraz\nkonieczność oszczędnej gospodarki wodnej u żółwia pustynnego i w konsekwencji\nwydalanie głównie kwasu moczowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Wydalanie kwasu moczowego w mniejszym stopniu niż wydalanie mocznika, przyczynia\nsię do utraty wody z organizmu, dlatego żółw pustynny, żyjący w środowisku ubogim\nw wodę, wydala głównie kwas moczowy, a żółw błotny żyjący w środowisku o większej\ndostępności wody - mocznik.\n• Żółw pustynny żyje w środowisku o mniejszej dostępności wody niż żółw błotny, dlatego,\nwydalając przede wszystkim kwas moczowy, nie zużywa wody na rozcieńczanie\nmocznika, jak w przypadku żółwia błotnego.\n• Żółw błotny żyje w środowisku o większej dostępności wody niż żółw pustynny i nie ma\npotrzeby prowadzenia tak oszczędnej gospodarki wodnej jak żółwie pustynne. Dlatego\nwydala przede wszystkim mocznik, wraz z którym tracone są większe ilości wody,\na jednocześnie jest to proces bardziej oszczędny energetycznie.\nZadanie 9. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nGniazdo łabędzia niemego (Cygnus olor), mające postać dużego kopca składającego się\nz fragmentów roślin, najczęściej umiejscowione jest w trzcinowisku. Bezpośrednio po\nwykluciu pisklęta dobrze pływają i towarzyszą rodzicom podczas żerowania. Pisklęta i młode\nłabędzie są szarobrązowe, jednak zdarzają się osobniki białe, tzw. odmiany polskiej,\nstanowiącej w naszym kraju zaledwie 3-5% populacji.\nPrzyczyną nietypowego ubarwienia piskląt jest recesywny allel b genu sprzężonego z płcią.\nUjawnia się on głównie u samic, gdyż u ptaków samice są heterogametyczne (ZW), a samce -\nhomogametyczne (ZZ). Poza białym puchem piskląt łabędzie odmiany polskiej wyróżniają się\ncielistoróżową skórą pokrywającą nogi i okolicę dzioba, która u form typowych jest czarna.\nŁabędzie, podobnie jak inne ptaki wodne, mają silnie rozwinięty gruczoł kuprowy położony\nnad nasadą ogona i wytwarzający wydzielinę służącą do natłuszczania piór.\nNa podstawie: M. Karetta, Atlas ptaków, cz.1., Bielsko-Biała 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nZapisz genotypy samicy odmiany polskiej i heterozygotycznego samca, stosując podane\nw tekście oznaczenia chromosomów i alleli.\nGenotyp samicy: Genotyp samca:","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne [ ].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) [ ] stosuje podstawowe pojęcia genetyki\nklasycznej (allel, allel dominujący, allel\nrecesywny [ ], homozygota, heterozygota,\ngenotyp, fenotyp);\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne zapisanie genotypów osobników rodzicielskich uwzględniające sprzężenie\nz płcią oraz podanie oznaczenia chromosomów i alleli.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp samicy: ZbW Genotyp samca: ZBZb\nUwagi:\nUznaje się zapis genotypów: Genotyp samicy: b/W i Genotyp samca: B/b.\nNie uznaje się:\n• zapisów nieuwzględniających sprzężenia z płcią lub użycie innych symboli na oznaczenie\nalleli bez legendy.\n• zapisów genotypów: ZWbb i ZZBb, ZbW, i ZBZb. ZbW, i ZBZb.\n• genotypów z zapisem chromosomów X i Y zamiast Z i W.\n• genotypów z zapisem obrazującym obecność allelu b na chromosomie W (Wb).","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-2)\nZapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i określ na jej podstawie, jakie jest\nprawdopodobieństwo, że pisklę, które się wykluło w gnieździe samicy odmiany polskiej\ni heterozygotycznego samca, będzie samcem odmiany polskiej.\nKrzyżówka:\n♂\n♀\nPrawdopodobieństwo: %","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji,\n[ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne [ ].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe [ ] (z dominacją zupełną\ni niezupełną […], posługując się\nszachownicą Punnetta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych;\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […].\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie właściwego prawdopodobieństwa (25%), że będzie to samiec odmiany\npolskiej, określonego na podstawie poprawnie wykonanej krzyżówki.\n1 p. - za poprawnie wykonaną krzyżówkę i błędnie określone prawdopodobieństwo lub jego\nbrak.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKrzyżówka:\n♂\n♀\nZB\nZb\nZb\nZB Zb\nZb Zb\nW\nZB W\nZbW\nPrawdopodobieństwo: 25%\nUwagi:\nUznaje się:\n2 p. - jeżeli zdający zapisał niepoprawnie genotypy w zadaniu 9.1, ale zapis wskazuje\nna rozumienie sprzężenia z płcią, np. ZWb, ZZbB; ZbW, ZbZB; poprawnie rozwiązał\ni zinterpretował krzyżówkę, pod warunkiem, że zapisy w obu zadaniach są spójne.\n2 p. - jeżeli zdający w zadaniu 9.1 użył innych oznaczeń literowych alleli, np. A oraz a\ni konsekwentnie stosuje je w poprawnie zapisanej i zinterpretowanej krzyżówce.\n1 p. - za odwrotne (niezgodne z przyjętymi oznaczeniami w szachownicy) zapisanie\ngenotypów płci i poprawną interpretację wyniku.\n1 p. - jeżeli zdający poprawnie zapisał krzyżówkę i określił prawdopodobieństwo 25%, ale\nzapisał informację: „1 samiec formy typowej, 1 samiec odmiany polskiej, 1 samica\nformy typowej, 1 samica odmiany polskiej”.\nNie uznaje się:\n• rozwiązania z zapisem nieuwzględniającym sprzężenia z płcią lub takie, w którym użyto\nsymboli X i Y na zapis chromosomów płci.\n• rozwiązania z zapisem uwzględniającym obecność allelu b na chromosomie W(Wb).\n• odpowiedzi w innej formie, niż wskazana w %, np. ½, 0,25 - chyba, że zdający skreśli\nsymbol %.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nOkreśl, czy łabędzie nieme są gniazdownikami czy - zagniazdownikami. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do informacji zawartych w tekście.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"9.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje [ ]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\nptaków […] w powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia;\n2) opisuje przebieg czynności życiowych,\nw tym rozmnażanie się i rozwój grup\nwymienionych w pkt 1.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że łabędzie są zagniazdownikami i uzasadnienie odnoszące się\ndo właściwej informacji z tekstu, dotyczącej stopnia samodzielności piskląt / młodych\nłabędzi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nŁabędzie są zagniazdownikami, ponieważ pisklęta towarzyszą rodzicom podczas\nżerowania.\nŁabędzie są zagniazdownikami, ponieważ młode bezpośrednio po wykluciu samodzielnie\npływają.\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych nieodnoszących się do stopnia samodzielności\npiskląt, np.\n• Łabędzie są zagniazdownikami, ponieważ dobrze pływają i towarzyszą rodzicom podczas\nżerowania.\n• Są zagniazdownikami, ponieważ ich pisklęta nie są zdane na opiekę rodziców.\n• Zagniazdownikami, ponieważ potrafią same funkcjonować bez opieki rodziców.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.4","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.4. (0-1)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla funkcjonowania łabędzia w środowisku wodnym ma dobrze\nrozwinięty u niego gruczoł kuprowy.","answer":null,"answer_text":"9.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje [ ]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem [ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\nptaków […] w powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia;\n2) opisuje przebieg czynności życiowych,\nw tym rozmnażanie się i rozwój grup\nwymienionych w pkt 1.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające zapobieganie namakaniu piór poprzez ich natłuszczanie\ni znaczenie tego procesu dla życia w środowisku wodnym, jak: możliwość poruszania\nsię w wodzie lub latania, albo ograniczenie utraty ciepła.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Gruczoł kuprowy wydziela tłustą wydzielinę służącą do natłuszczania piór w celu ochrony\nprzed zawilgoceniem, co utrudniałoby poruszanie się w wodzie.\n• Gruczoł kuprowy wydziela tłustą wydzielinę służącą do natłuszczania piór w celu ochrony\nprzed zamoknięciem w wodzie, co utrudniałoby latanie.\n• Dzięki wydzielinie gruczołu kuprowego, natłuszczone z zewnątrz, ściśle przylegające,\npióra konturowe tworzą warstwę izolującą wypełnioną od środka ogrzanym przez ciało\npowietrzem, co sprawia, że ptaki nie wychładzają się w wodzie, w której pływają.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się jedynie do nieprzepuszczalności\nnatłuszczonych piór dla wody lub nienamakania piór natłuszczonych wydzieliną gruczołu\nkuprowego bez określenia, jakie to ma znaczenie dla życia w środowisku wodnym.\nZadanie 10. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nWalenie to ssaki pochodzące od lądowych parzystokopytnych, które wtórnie przystosowały się\ndo życia w wodzie.\nMają torpedowate ciało, a wiele gatunków osiąga bardzo duże rozmiary. Skóra waleni jest naga,\na funkcję termoizolacyjną pełni u nich gruba warstwa tłuszczu podskórnego. Kończyny\nprzednie uległy przekształceniu w płetwy, a tylne - zanikły, chociaż u niektórych gatunków\nwewnątrz ciała znajdują się szczątki ich szkieletu. Kości o budowie gąbczastej są przesycone\ntłuszczem. Ogon jest zakończony poziomo ułożoną płetwą ogonową, niezawierającą kości ani\nchrząstek, a na grzbiecie znajduje się różnej wielkości płetwa grzbietowa, która również jest\npozbawiona szkieletu.\nObjętość płuc waleni jest niewielka w stosunku do masy ich ciała, a tlen niezbędny\ndo oddychania w czasie zanurzenia jest magazynowany w mięśniach.\nNa podstawie: Encyklopedia szkolna. Biologia, pod red. A. Urbanka, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nNa podstawie tekstu podaj dwie cechy świadczące o tym, że walenie pochodzą od ssaków\nlądowych.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […]; interpretuje\nróżnorodność organizmów na Ziemi jako\nefekt ewolucji biologicznej.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający\n1) przedstawia podstawowe źródła wiedzy\no mechanizmach i przebiegu ewolucji […].\n2. Dobór naturalny. Zdający\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […] omawia skutki doboru\nw postaci powstawania adaptacji\nu organizmów.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\nssaków w powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie dwóch właściwych cech świadczących o pochodzeniu waleni od ssaków\nlądowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• obecność szczątkowego szkieletu kończyn tylnych,\n• oddychanie płucami,\n• przekształcenie kończyn przednich w płetwy.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedź odnoszącą się do informacji z tekstu o pochodzeniu waleni,\nnp. „pochodzenie od lądowych parzystokopytnych”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOkreśl, jakie znaczenie dla funkcjonowania waleni w środowisku wodnym ma duża ilość\ntłuszczu znajdująca się pod ich skórą i w jamach kości.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"10.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje [ ]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe,\n[ ] formułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne;\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia, przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający\n1) wymienia cechy charakterystyczne ryb,\npłazów, gadów, ptaków i ssaków\nw powiązaniu ze środowiskiem i trybem\nżycia.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n2) opisuje różne rodzaje powłok ciała\nzwierząt;\n3) analizuje rolę i współdziałanie układu\nmięśniowego i różnych typów szkieletu\n(wewnętrznego, zewnętrznego,\nhydraulicznego) podczas ruchu zwierząt.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie znaczenia dużej ilości tłuszczu pod skórą i w jamach kości dla\nfunkcjonowania waleni w środowisku wodnym, polegającego na zmniejszaniu ciężaru\nwłaściwego ich ciała\nlub\nza poprawne określenie znaczenia dużej ilości tłuszczu podskórnego, odnoszącego się\ndo funkcji termoizolacyjnej lub energetycznej tłuszczu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dzięki dużej ilości tłuszczu zgromadzonego w warstwie podskórnej oraz w jamach kości\nzwierzęta te (mające duże rozmiary) zmniejszają ciężar właściwy swojego ciała /\nzwiększają swoją wyporność, co ułatwia im pływanie.\nD\n• Gruba warstwa tłuszczu pod skórą chroni walenie przed nadmiernym oziębieniem\norganizmu / przed utratą ciepła w zimnych wodach oceanu.\n• Gruba warstwa tłuszczu pod skórą stanowi zapas energetyczny wykorzystywany podczas\nporuszania się waleni.\nZadanie 11. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nFibroblasty to komórki tkanki łącznej właściwej. Aktywne metabolicznie fibroblasty mogą być\nrozpoznane dzięki obecności szorstkiej siateczki śródplazmatycznej. Nieaktywne fibroblasty,\nzwane także fibrocytami, są mniejsze i mają zredukowaną siateczkę śródplazmatyczną.\nFibroblasty wytwarzają m.in. kolagen i mają zdolność do podziałów mitotycznych, których\nczęstość zwiększa się podczas regeneracji tkanki łącznej.\nWykonano doświadczenie, w którym badano wpływ płytkowego czynnika wzrostu (PDGF),\nwytwarzanego przez płytki krwi, na podział komórek fibroblastów. W tym celu przygotowano\nhodowlę ludzkich fibroblastów, które w swojej błonie komórkowej mają receptory dla PDGF.\nUzyskane fibroblasty rozdzielono do dwóch wyjałowionych naczyń zawierających\nodpowiednie podłoże hodowlane z solami mineralnymi, aminokwasami, glukozą\ni antybiotykiem. Przygotowano z nich dwa zestawy doświadczalne:\n• zestaw 1. - zawierający podłoże hodowlane i fibroblasty,\n• zestaw 2. - zawierający podłoże hodowlane i fibroblasty oraz czynnik wzrostu (PDGF).\nOba naczynia umieszczono w inkubatorze o temperaturze 37 °C. Podziały fibroblastów\nzaobserwowano jedynie w naczyniu 2.\nNa podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz hipotezę badawczą, która mogła być sprawdzana\nw opisanym doświadczeniu.\nA. Do działania PDGF wymagana jest obecność glukozy.\nB. Płytkowy czynnik wzrostu - PDGF - wywołuje podziały komórek fibroblastów.\nC. Temperatura ma wpływ na podziały komórek fibroblastów poprzez działanie PDGF.\nD. Aby zachodziły podziały komórkowe fibroblastów, niezbędny jest antybiotyk.","answer":"B","answer_text":"11.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie\ni stosuje terminologię biologiczną […]\nstawia hipotezy i weryfikuje je na drodze\nobserwacji i doświadczeń […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający\n1) rozpoznaje ([…] według opisu itd.) tkanki\nbudujące ciało człowieka oraz podaje ich\nfunkcję i lokalizację w organizmie\nczłowieka.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nbiologiczne znaczenie obu typów podziału.\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie prawidłowej hipotezy badawczej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nOkreśl, który z zestawów - 1. czy 2. - był próbą kontrolną w opisanym doświadczeniu.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do znaczenia tej próby w interpretacji wyników.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie i stosuje\nterminologię biologiczną; planuje, przeprowad\ni dokumentuje obserwacje i doświadczenia\nbiologiczne […] określa warunki\ndoświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający\n1) rozpoznaje ([…] według opisu itd.) tkanki\nbudujące ciało człowieka oraz podaje ich\nfunkcję i lokalizację w organizmie\nczłowieka.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie próby 1. wraz z prawidłowym uzasadnieniem odnoszącym się do braku\nbadanego czynnika - PDGF oraz możliwości porównania tempa podziałów komórek\nz próbą badawczą.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZestaw 1., ponieważ nie było w nim badanego czynnika - płytkowego czynnika wzrostu /\nPDGF, co pozwala wnioskować, że to właśnie PDGF w próbie 2. jest odpowiedzialny\nza inicjowanie podziałów komórek.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych odwołujących się wyłącznie do definicji próby\nkontrolnej, np.\n• zestaw 1. - bo nie został wprowadzony czynnik zewnętrzny,\n• zestaw 1. - bo nie zawierało badanej substancji,\n• zestaw 1. - bo nie wprowadzono czynnika badawczego, którego działanie chcemy\nsprawdzić.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nUzasadnij, dlaczego konieczne było wyjałowienie naczyń hodowlanych oraz dodanie\nantybiotyku do podłoża, na którym hodowano fibroblasty. W odpowiedzi uwzględnij\nznaczenie tych czynności dla interpretacji wyników doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"11.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie i stosuje\nterminologię biologiczną; planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne; […] określa\nwarunki doświadczenia, rozróżnia próbę\nkontrolną i badawczą […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający\n1) rozpoznaje ([…], według opisu itd.) tkanki\nbudujące ciało człowieka oraz podaje ich\nfunkcję i lokalizację w organizmie\nczłowieka.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający\n5) […] przedstawia drogi zakażenia\nbakteriami oraz przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób bakteryjnych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe uzasadnienie odnoszące się do możliwości negatywnego wpływu\nbakterii na podziały komórkowe fibroblastów lub na wynik doświadczenia.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Fibroblasty to żywe komórki tkanki łącznej, które mogłyby ulec infekcji patogenami, np.\nbakteriami znajdującymi się w pożywce lub na naczyniach hodowlanych. Usunięcie\nbakterii z hodowli gwarantuje, że różnice między próbą badawczą i kontrolną\nnie wynikają z losowego zakażenia.\n• Jeżeli w podłożu znalazłyby się bakterie to mogłyby zaburzyć przebieg doświadczenia\ni negatywnie wpłynąć na jego wyniki, dlatego konieczne było wyjałowienie naczyń.\n• Mikroorganizmy zakażające hodowlę są potencjalnym czynnikiem wpływającym\nna podziały komórkowe fibroblastów, dlatego powinny być usunięte z hodowli.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.4","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.4. (0-1)\nWyjaśnij, uwzględniając rolę siateczki śródplazmatycznej szorstkiej, dlaczego aktywne\nfibroblasty i fibrocyty mają różną ilość tej siateczki.","answer":null,"answer_text":"11.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający\n4) przedstawia biologiczną rolę białek.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający\n5) wyjaśnia […], siateczki\nśródplazmatycznej (gładkiej i szorstkiej)\n[…] w przemianie materii komórki.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający\n2) […] wykazuje cechy budowy narządów\nbędące ich adaptacją do pełnionych funkcji.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie różnicy w ilości szorstkiej siateczki wewnątrzplazmatycznej\nw\nkomórkach\nfibroblastów\ni\nfibrocytów,\nuwzględniające\nrolę\nrybosomów\nwystępujących na siateczce wewnatrzplazmatycznej szorstkiej w produkcji kolagenu,\nlub białek uczestniczących w podziałach komórkowych fibroblastów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Fibroblasty, w przeciwieństwie do fibrocytów, są aktywne i wytwarzają kolagen, który\njest białkiem wydzielanym na zewnątrz, a białka są syntetyzowane na rybosomach\nznajdujących się na szorstkiej siateczce śródplazmatycznej.\n• Fibroblasty w przeciwieństwie do fibrocytów intensywnie się dzielą. Po podziale\ncytoplazmy zachodzi konieczność syntezy białek do budowy błony komórkowej rosnącej\nkomórki, które są wytwarzane na szorstkiej siateczce śródplazmatycznej.\n• Fibrocyty są nieaktywnymi fibroblastami, nie biorą więc udziału w produkcji kolagenu,\nani też innych białek, które są produkowane na rybosomach znajdujących się na szorstkiej\nsiateczce śródplazmatycznej.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Fibrocyty mają zredukowaną siateczkę\nwewnątrzplazmatyczną, ponieważ są one nieaktywne, więc będą one wytwarzać mniej białek\nniż fibroblasty”\nlub np. „Fibroblasty mają rozwiniętą siateczkę wewnątrzplazmatyczną szorstką, ponieważ\nwytwarzają odpowiednie białka, w przeciwieństwie do fibrocytów, które są nieaktywne”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.5","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.5. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego płytkowy czynnik wzrostu (PDGF) jest uwalniany przez płytki krwi\nw organizmie człowieka w miejscu zranienia, np. skóry.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"11.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n11. Budowa i funkcje skóry. Zdający\n1) opisuje budowę skóry i wykazuje\nzależność pomiędzy budową a funkcjami\nskóry (ochronna […].\n6. Układ krwionośny. Zdający\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych\nskładników krwi (krwinki, płytki […]).\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie odnoszące się do gojenia się ran w wyniku aktywności\nfibroblastów, uwzględniające funkcję tych komórek, czyli wytwarzanie kolagenu (lub\nsubstancji międzykomórkowej), oraz uwzględniające stymulowanie podziałów\nfibroblastów przez PDGF.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• W miejscu zranienia, fibroblasty tkanki łącznej są potrzebne do produkcji włókien\nkolagenu do zagojenia się rany skóry, a wytwarzany tam PDGF stymuluje podziały\nfibroblastów.\n• PDGF stymuluje podziały fibroblastów, które wytwarzają kolagen niezbędny do zagojenia\nsię rany.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi niepełnych, np. „Będzie pobudzał podziały komórek dzięki czemu\nmożliwe będzie zasklepienie się rany”. lub zbyt ogólnych, np. „PDGF stymuluje podziały\nfibroblastów konieczne do zabliźniania się ran”.\nZadanie 12. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nWitamina D3 (cholekalcyferol) w organizmie człowieka jest wytwarzana w skórze\nz 7-dehydrocholesterolu pod wpływem promieniowania ultrafioletowego B (UVB) o długości\nfali 290-315 nm. Ten proces zazwyczaj nie pokrywa zapotrzebowania organizmu na tę\nwitaminę, dlatego też ważnym jej źródłem jest pokarm.\nCholekalcyferol jest nieaktywny i wymaga hydroksylacji na 1. i 25. atomie węgla, co prowadzi\ndo powstania aktywnej formy witaminy D3 - kalcytriolu. Pierwszy etap jej aktywacji zachodzi\nw hepatocytach, natomiast drugi - w nerkach, pod wpływem parathormonu.\nKontrola metabolizmu witaminy D3 następuje głównie w nerkach, gdzie niskie stężenia wapnia\ni fosforu oraz wysokie stężenie parathormonu (PTH) w surowicy pobudzają syntezę\nkalcytriolu. Aktywna witamina D3 odgrywa ważną rolę m.in. w procesach wchłaniania wapnia\nz przewodu pokarmowego.\nNa podstawie: R. Bednarski, R. Donderski, J. Manitius, Rola witaminy D3 w patogenezie nadciśnienia\ntętniczego, „Polski Merkuriusz Lekarski”, 136/2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nNa podstawie tekstu oceń, czy poniższe informacje dotyczące witaminy D3 są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nPierwszy etap hydroksylacji cholekalcyferolu zachodzi w wątrobie.\nP\nF\n2.\nBezpośrednim substratem do wytwarzania aktywnej witaminy D3\n(kalcytriolu) w skórze człowieka jest 7-dehydrocholesterol.\nP\nF\n3.\nNiskie stężenie parathormonu we krwi pobudza syntezę aktywnej formy\nwitaminy D3.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n1) klasyfikuje hormony według kryterium\nbudowy chemicznej oraz przedstawia wpływ\nhormonów peptydowych i sterydowych\nna komórki docelowe;\n5) wyjaśnia mechanizm antagonistycznego\ndziałania niektórych hormonów na przy\nkładzie insuliny i glukagonu oraz\nkalcytoniny i parathormonu.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F","solution":"1. P, 2. F, 3. F","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nNa podstawie tekstu określ, jaki wpływ na gospodarkę wapniową organizmu będzie miało\nobniżenie tempa hydroksylacji cholekalcyferolu w nerkach. Odpowiedź uzasadnij,\nuwzględniając funkcję tej witaminy w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje [ ]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje [ ] i przetwarza informacje\n[ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający\n2) podaje źródła, funkcje i wyjaśnia\nznaczenie składników pokarmowych dla\nprawidłowego rozwoju i funkcjonowania\norganizmu ze szczególnym uwzględnieniem\nroli witamin, soli mineralnych […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie ujemnego wpływu na gospodarkę wapniową i uzasadnienie,\nodnoszące się do upośledzenia wchłaniania wapnia w jelitach oraz niedoboru wapnia\nw organizmie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Obniżenie tempa hydroksylacji cholekarcyferolu będzie miało ujemny w pływ\nna gospodarkę wapniową w organizmie człowieka, ponieważ spowoduje upośledzenie\nwchłaniania wapnia w jelitach.\n• Zaburzenie tego procesu spowoduje niedobór kalcytriolu / aktywnej D3, a tym samym,\nupośledzenie wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego i jego niedobór w organizmie.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi z błędną terminologią odnoszące się do „wapna”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nSpośród wymienionych poniżej nazw pokarmów wybierz i podkreśl nazwy wszystkich\nbędących bogatym źródłem witaminy D3.\nmarchew mięso ryb pieczywo pełnoziarniste produkty mleczne szpinak\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"12.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający\n2) podaje źródła, funkcje […] pokarmowych\ndla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania\norganizmu ze szczególnym uwzględnieniem\nroli witamin, soli mineralnych […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie nazw dwóch właściwych pokarmów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nmarchew, mięso ryb, pieczywo pełnoziarniste, produkty mleczne, szpinak\nZadanie 13. (0-3)","solution":"mięso ryb, produkty mleczne","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nPrzyjmowanie pokarmów i gospodarka zasobami energetycznymi pozostają pod kontrolą\nukładu nerwowego i hormonalnego. Szczególne znaczenie mają tu dwa antagonistycznie\ndziałające ośrodki pokarmowe: ośrodek głodu i ośrodek sytości zlokalizowane w podwzgórzu\n- części mózgowia. Na czynności ośrodków głodu i sytości wpływa wiele różnych sygnałów,\nm.in. obniżenie poziomu glukozy we krwi pobudza ośrodek głodu, a wzrost poziomu glukozy\nwe krwi pobudza ośrodek sytości.\nNa schemacie przedstawiono powiązania między niektórymi narządami człowieka. Linią\nprzerywaną zaznaczono działanie hormonów, a linią ciągłą - bezpośredni wpływ układu\nnerwowego.\nNa podstawie: L.A. Frohman, L.L. Bernardis, Effect of hypothalamic stimulation on plasma glucose, insulin,\nand glucagon levels, „American Journal of Physiology”, t. 221, 1971.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nPodaj nazwę narządu oznaczonego na schemacie literą X.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający\n2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje\nich lokalizację i przedstawia ich rolę\nw regulacji procesów życiowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy narządu oznaczonego na schemacie literą X.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntrzustka","solution":"trzustka","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego podczas stresu nie odczuwa\nsię głodu.","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający\n2) określa czynniki wpływające na\nzaburzenie homeostazy organizmu (stres\n[…]).\n12. Układ dokrewny. Zdający\n6) wyjaśnia działanie adrenaliny i podaje\nprzykłady sytuacji, w których jest ona\nwydzielana.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wydzielanie podczas stresu adrenaliny, która\npowoduje rozkład glikogenu w wątrobie lub uwzględniające wydzielanie glukagonu\npod wpływem adrenaliny, co powoduje wzrost poziomu glukozy we krwi i w efekcie\n- pobudzenie ośrodka sytości.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• W sytuacji stresowej w organizmie człowieka wydzielana jest adrenalina (z rdzenia\nnadnerczy), która powoduje rozkład glikogenu w wątrobie, co z kolei powoduje wzrost\npoziomu glukozy w krwi. Podwyższony poziom glukozy we krwi pobudza ośrodek\nsytości i człowiek nie odczuwa głodu / w mniejszym stopniu odczuwa głód.\n• Pod wpływem stresu we krwi wzrasta poziom adrenaliny, która pobudza wydzielanie\nglukagonu (przez komórki trzustki), który z kolei powoduje wzrost poziomu glukozy\nwe krwi, co pobudza ośrodek sytości.\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi niepełnych, np. bez odniesienia do pobudzenia ośrodka sytości,\nnp. „Podczas stresu nie odczuwa się głodu, ponieważ podwzgórze pobudza przez nerwy\ntrzewne rdzeń nadnerczy do wydzielania adrenaliny, która to pobudza komórki alfa trzustki\ndo wydzielania glukagonu, który wspomaga wytwarzanie w wątrobie glukozy dzięki czemu\nczujemy sytość”,\nlub odpowiedzi zbyt ogólnych, np. .”Podczas stresu wzrasta ilość glukozy, a to pobudza\nośrodek sytości, co skutkuje tym, że nie odczuwamy głodu”.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania.\nOśrodki głodu i sytości znajdują się w\nA. kresomózgowiu.\nB. międzymózgowiu.\nC. śródmózgowiu.\nD. rdzeniu przedłużonym.","answer":"B","answer_text":"13.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający\n1) opisuje budowę i funkcje mózgu, rdzenia\nkręgowego i nerwów.\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie prawidłowego dokończenia zdania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.\nZadanie 14. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje [ ]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nII. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego\nna określonym poziomie (wyjaśnia regulację\nstałej temperatury ciała […]).\n6. Układ krwionośny. Zdający\n2) wykazuje współdziałanie układu\nkrwionośnego z innymi układami […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające określenie przyczyny - dużej wilgotności powietrza\noraz mechanizmu - utrudnionego parowania wody z wydzielanego potu i skutku - czyli\nograniczenie chłodzenia / zmniejszone oddawanie ciepła.\n0 p. - za odpowiedź niespełniająca powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• W wilgotnych lasach równikowych pocenie się jest mniej wydajne w termoregulacji,\nponieważ bardzo duża wilgotność powietrza (przy podobnych ruchach powietrza)\nspowalnia parowanie wody z potu z powierzchni skóry, co warunkuje oddawanie ciepła.\n• W wilgotnych lasach równikowych pocenie się nie warunkuje skutecznej termoregulacji,\nponieważ bardzo duża wilgotność powietrza ogranicza parowanie wody z potu\nz powierzchni skóry, co jest czynnikiem koniecznym do chłodzenia ciała.\n• W lesie deszczowym wilgotność powietrza jest bardzo wysoka i pot pozostaje w dużym\nstopniu na skórze w postaci ciekłej. Z organizmu nie zostanie pobrane ciepło potrzebne\ndo tego, by woda w nim zawarta mogła zmienić stan skupienia, tak, jak dzieje się to\nna pustyni, gdzie wilgotność powietrza jest niska.\n• W takich warunkach zbyt mała różnica potencjałów wody między potem a wilgotnym\nśrodowiskiem utrudnia parowanie wody z powierzchni skóry i oddawanie ciepła.\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do wskazania przyczyny, czyli dużej\nwilgotności powietrza w lasach równikowych bez odniesienia się do skutku, czyli\nzmniejszonego oddawania ciepła, np.\n• W równikowym lesie deszczowym panuje duża wilgotność powietrza. W lesie równikowym\npara wodna osadza się na naszej skórze i nawilża ją i zostaje częściowo zahamowany\nproces pocenia się , podczas gdy na pustyni tak się nie dzieje. Organizm wydziela pot, aby\nschłodzić suchą skórę.\n• Ponieważ w lesie równikowym występuje większa wilgotność powietrza, która spowalnia\nproces parowania wody.\nZadanie 15. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nW równikowym lesie deszczowym i na piaszczystej pustyni może panować ta sama\ntemperatura, ale wilgotność powietrza będzie skrajnie różna: np. w lesie deszczowym bardzo\nwysoka, a na pustyni - bardzo niska. W obu ekosystemach warunki termiczne nie są\nkomfortowe dla człowieka przede wszystkim z powodu zbyt wysokiej temperatury. Jednym\nze sposobów termoregulacji u człowieka jest chłodzenie organizmu na skutek pocenia się.\nWyjaśnij, dlaczego chłodzenie organizmu poprzez pocenie się jest znacznie mniej wydajne\nu człowieka przybywającego w równikowym lesie deszczowym niż u człowieka\nznajdującego się na piaszczystej pustyni, w tych samych warunkach temperatury i przy\nniewielkim ruchu powietrza.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nDo zakażenia człowieka wścieklizną dochodzi wskutek kontaktu ze śliną zakażonego\nzwierzęcia, np. podczas pogryzienia przez takie zwierzę. Pacjentom głęboko pokąsanym przez\nzwierzę chore (lub podejrzane o zakażenie wścieklizną) jak najszybciej podaje się surowicę\nodpornościową zawierającą immunoglobuliny skierowane przeciw antygenom wirusa\nwścieklizny, a następnie wykonuje się serię trzech szczepień zawierających inaktywowane\ncząstki wirusa.\nNa podstawie: J.D. Ostrowska, T. Hermanowska-Szpakowicz, Wścieklizna i jej profilaktyka u ludzi,\n„Medycyna Wet”, 53 (3) 1991;\nwww.mp.pl/szczepienia","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nUzasadnij, że opisany schemat postępowania z osobami potencjalnie zakażonymi wirusem\nwścieklizny można określić jako uodparnianie bierno-czynne. W odpowiedzi odnieś się\ndo obu rodzajów odporności.","answer":null,"answer_text":"15.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII Etap edukacyjny.\nVI. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ odpornościowy. Zdający\n2) rozróżnia odporność […] bierną i czynną;\n3) porównuje działanie surowicy\ni szczepionki […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się zarówno do podawania choremu surowicy\nzawierającej gotowe przeciwciała - wywołującej odporność bierną, jak i szczepionki\npowodującej wytwarzanie przeciwciał przez organizm - wywołującej odporność\nczynną.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPodanie surowicy osobom potencjalnie zarażonym wywołuje odporność bierną, gdyż podaje\nsię zawarte w niej przeciwciała (pochodzące spoza organizmu), natomiast podanie\nszczepionki wywołuje odporność czynną, ponieważ organizm chorego sam wytwarza\nprzeciwciała.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące reakcji odpornościowych uruchamianych\nw organizmie człowieka podczas stosowania uodparniania bierno-czynnego są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli stwierdzenie jest fałszywe.\n1.\nPodanie surowicy zawierającej immunoglobuliny przeciw wściekliźnie\nzapewnia choremu dłuższą odporność na tę chorobę niż podanie szczepionki.\nP\nF\n2.\nW reakcji na podanie surowicy organizm pacjenta rozpoczyna samodzielne\nwytwarzanie przeciwciał przeciwko wirusowi wścieklizny.\nP\nF\n3.\nPodanie drugiej i trzeciej dawki szczepionki przeciw wściekliźnie uruchamia\nw organizmie zaszczepionego wtórną odpowiedź immunologiczną.\nP\nF\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"15.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII Etap edukacyjny.\nVI. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ odpornościowy. Zdający\n3) porównuje działanie surowicy\ni szczepionki […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za właściwą ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.\nZadanie 16. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający\n3) przedstawia istotę procesu powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego;\n4) […] opisuje rolę przekaźników\nnerwowych w komunikacji w układzie\nnerwowym.\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, ze efektem działania GABA jest hamowanie przewodzenia\ni uwzględnienie mechanizmu tego procesu - wnikanie anionów chlorkowych\ndo wnętrza komórki, co skutkuje hiperpolaryzacją błony postsynaptycznej lub\nuniemożliwieniem depolaryzacji i brakiem potencjału czynnościowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNastąpi hamowanie przewodzenia, ponieważ:\n• dochodzi do napływu anionów chlorkowych do wnętrza komórki w wyniku czego\ndochodzi do hiperpolaryzacji błony postsynaptycznej i nie może powstać potencjał\nczynnościowy.\n• aby powstał potencjał czynnościowy musi dojść do depolaryzacji błony komórkowej,\na wnikanie anionów chlorkowych do wnętrza komórki postsynaptycznej uniemożliwia\ndepolaryzację tej błony.\n• potencjał czynnościowy powstaje, gdy błona komórki ulega depolaryzacji, a wnikanie\nanionów chlorkowych do wnętrza komórki postsynaptycznej powoduje hiperpolaryzację\nbłony.\n• wnikanie do wnętrza komórki anionów chlorkowych tłumi powstawanie potencjału\nczynnościowego, czyniąc błonę komórki docelowej bardziej odporną na depolaryzację.\nZadanie 17. (0-2)","solution":"1. F, 2. F, 3. P","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nRodzaj receptora w błonie postsynaptycznej decyduje, czy odpowiedzią komórki nerwowej\nna związanie określonego neuroprzekaźnika będzie przewodzenie, czy - hamowanie\nprzewodzenia impulsu nerwowego.\nNa rysunku przedstawiono sposób przekazywania impulsu nerwowego przez synapsę, w której\nneuroprzekaźnikiem jest kwas ɣ-aminomasłowy (GABA).\nNa podstawie: E.M. Jorgensen, GABA, Howard Hughes Medical Institute and Department of Biology, University\nof Utah, Salt Lake City, 2005;\nhttp://www.wormbook.org/chapters/www_gaba/gaba.pdf\nOkreśl, czy efektem działania neuroprzekaźnika w synapsie przedstawionej na schemacie\nbędzie hamowanie przewodzenia impulsu nerwowego, czy - powstanie potencjału\nczynnościowego. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając mechanizm powstawania impulsu\nnerwowego.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nNa rysunkach przedstawiono oko ośmiornicy i oko kręgowca.\nNa podstawie: A. Jerzmanowski, K. Staroń, C. Korczak, Biologia z higieną i ochroną środowiska,\nWarszawa 1992.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nZaznacz poprawne dokończenie zdania - wybierz odpowiedź spośród A-B oraz odpowiedź\nspośród 1.-2.\nOczy ośmiornicy i oczy kręgowców pod względem budowy anatomicznej to narządy\nA.\nanalogiczne,\nktóre powstały w procesie\n1.\nkonwergencji.\nB.\nhomologiczne,\n2.\ndywergencji.","answer":"A 1","answer_text":"17.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający opisuje\n[…] organizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne; przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia,\nprzedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem […]\ninterpretuje różnorodność organizmów\nna Ziemi jako efekt ewolucji biologicznej.\nIX. Ewolucja.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi.\nZdający\n3) opisuje warunki, w jakich zachodzi […]\newolucja zbieżna; podaje przykłady\nkonwergencji i dywergencji; identyfikuje\nkonwergencje i dywergencje na podstawie\nschematu, rysunku, opisu […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie dokończenia zdania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA 1.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nPodaj nazwy dwóch elementów anatomicznych oka, które tworzą układ optyczny oka\ni załamują promienie świetlne.\n1\n2\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"17.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n10. Narządy zmysłów. Zdający:\n2) przedstawia budowę oka […] oraz\nwyjaśnia sposób ich działania (omawia\ndrogę bodźca).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazw dwóch elementów budowy oka, które załamują promienie\nświetlne.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• soczewka\n• rogówka\n• ciało szkliste\nZadanie 18. (0-4)","solution":"np. soczewka, rogówka","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nW procesie replikacji DNA bierze udział m.in. prymaza - enzym, który katalizuje syntezę\nstarterów będących krótkimi odcinkami RNA, komplementarnymi do matrycowego DNA.\nŁańcuchowa reakcja polimerazy (PCR) naśladuje replikację DNA i służy do powielania\nfragmentu DNA bez udziału komórek - w probówce.\nNa poniższym schemacie przedstawiono proces dobudowywania komplementarnej nici\nw czasie replikacji DNA w komórce.\nNa podstawie: http://faculty.samford.edu/~djohnso2/44962w/405/06/CELL4e-Fig-06-04-0.jpg","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nPodaj, używając symboli: A, T, C, G, U, sekwencje nukleotydowe fragmentu nici RNA\ni fragmentu nici DNA, które zaznaczono klamrami na rysunku C.\nRNA: 5’ 3’\nDNA: 5’ 3’","answer":null,"answer_text":"18.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n4) opisuje i porównuje strukturę i funkcję\ncząsteczek DNA i RNA.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie sekwencji nukleotydowych RNA i DNA stanowiących\nuzupełnienie schematu C.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRNA: 5’ C U C U 3’\nDNA : 5’ A A C T G A 3’","solution":"RNA: 5’ C U C U 3’, DNA: 5’ A A C T G A 3’","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz prawidłowe dokończenie poniższego zdania.\nReplikacja DNA jądrowego zachodzi w czasie cyklu komórkowego podczas\nA. fazy G1. B. fazy S. C. fazy G2. D. fazy M.\nMBI_1R","answer":"B","answer_text":"18.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje [ ] procesy […] biologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie dokończenia zdania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nPodaj nazwę wiązań występujących w cząsteczce DNA, które są rozrywane podczas\nreplikacji przy udziale helikazy, oraz nazwę czynnika, który powoduje ich rozerwanie\npodczas przebiegu PCR.\nNazwa wiązań: Nazwa czynnika:","answer":null,"answer_text":"18.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający\n3) przedstawia rodzaje wiązań\ni oddziaływań chemicznych występujące\nw cząsteczkach biologicznych i ich rolę.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający\n2) przedstawia strukturę podwójnej helisy\noraz określa rolę wiązań wodorowych w jej\nutrzymaniu.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający\n3) przedstawia zasadę metody PCR\n(łańcuchowej reakcji polimerazy) i jej\nzastosowanie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy wiązań, które ulegają rozerwaniu podczas replikacji\nDNA oraz poprawne określenie wysokiej temperatury jako czynnika, który powoduje\nrozerwanie tych wiązań (wiązań wodorowych) w czasie przebiegu PCR.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n• Nazwa wiązań: (wiązania) wodorowe\n• Nazwa czynnika: wysoka temperatura / temperatura ok. 95oC / temperatura ok. 90 C.","solution":"wiązania wodorowe, wysoka temperatura","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.4","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.4. (0-1)\nSpośród wymienionych poniżej przykładów A-D wybierz i zaznacz ten, do którego\nniezbędne jest zastosowanie techniki PCR.\nA. Diagnostyka zespołu Turnera u noworodków.\nB. Określanie oporności szczepów bakterii na dany antybiotyk.\nC. Oznaczanie poziomu TSH (hormonu tyreotropowego) we krwi pacjenta.\nD. Ustalanie tożsamości przestępcy na podstawie śladowej ilości materiału genetycznego.","answer":"D","answer_text":"18.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie\ndo przedstawionych informacji […].\nRozumie znaczenie współczesnej biologii\nw życiu człowieka.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający\n3) przedstawia zasadę metody PCR\n(łańcuchowej reakcji polimerazy) i jej\nzastosowanie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie przykładu, do którego niezbędne jest zastosowanie techniki\nPCR.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD.\nZadanie 19. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nPoniżej przedstawiono schematycznie dwa przykłady zestawów alleli trzech genów i ich\npołożenie w chromosomach homologicznych. W wyniku rekombinacji, zachodzącej podczas\nmejozy, mogą powstawać różne układy alleli tych genów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nDla każdego przykładu podaj nazwę procesu zachodzącego w czasie mejozy, dzięki któremu\nw gametach może wystąpić osiem różnych kombinacji alleli wyszczególnionych genów.\nPrzykład 1:\nPrzykład 2:","answer":null,"answer_text":"19.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…] wskazuje źródła różnorodności\nbiologicznej i jej reprezentację na poziomie\ngenetycznym […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nbiologiczne znaczenie obu typów podziału.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe podanie nazw procesów warunkujących wytwarzanie gamet różniących\nsię składem alleli wyszczególnionych genów przez osobnika 1. i osobnika 2.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzykład 1: crossing-over,\nPrzykład 2: losowa segregacja / niezależne rozchodzenie się chromosomów.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnej „rekombinacja” w odniesieniu do przykładu 1. lub 2.,\nponieważ w obu przypadkach chodzi o procesy prowadzące do rekombinacji genetycznej.","solution":"1: crossing-over, 2: losowa segregacja","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nZapisz dwa najrzadziej pojawiające się układy alleli na chromosomach z przykładu 1.\nw wytwarzanych gametach.\n1 2\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…] wskazuje źródła różnorodności\nbiologicznej i jej reprezentację na poziomie\ngenetycznym […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nznaczenie biologiczne tych procesów.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n4) opisuje sprzężenia genów […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za wypisanie obu właściwych układów alleli.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nUkłady alleli w gametach:\n1. AbD 2. aBd lub 1. aBd 2. AbD\nZadanie 20. (0-3)","solution":"1. AbD, 2. aBd (lub odwrotnie)","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nOsoby chorujące na hipercholesterolemię rodzinną mają w surowicy krwi wysoki poziom\nlipoprotein o niskiej gęstości, czyli tzw. „złego cholesterolu” (LDL). Najczęstszą przyczyną tej\nchoroby jest mutacja w kodującym receptor LDL genie, który jest zlokalizowany na krótkim\nramieniu chromosomu 19. Ta mutacja powoduje niewłaściwe działanie receptorów LDL, które\nwystępują głównie na powierzchni komórek wątroby, co prowadzi do podwyższenia poziomu\ncholesterolu we krwi już w dzieciństwie. U chorych może dojść do rozwoju choroby wieńcowej\ni zawałów serca w bardzo młodym wieku.\nHipercholesterolemia rodzinna dziedziczy się w taki sposób, że ryzyko jej pojawienia się\nu dzieci, których jedno z rodziców jest chore, a drugie - zdrowe, wynosi 50% lub 100%,\nw zależności od tego, czy osoba chora jest heterozygotą czy homozygotą.\nObecnie prowadzi się badania nad leczeniem hipercholesterolemii rodzinnej poprzez\nwprowadzanie do wątroby pacjenta hepatocytów, które najpierw od niego pobrano, a następnie\nhodowano je w warunkach laboratoryjnych, i za pomocą rekombinowanych retrowirusów\nwprowadzono do nich prawidłowy gen kodujący receptor LDL.\nNa podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015;\nwww.hipercholesterolemia.com.pl/Hipercholesterolemia_rodzinna,10,56","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz poprawne dokończenie zdania.\nHipercholesterolemia rodzinna jest warunkowana przez allel\nA. recesywny autosomalny.\nB. dominujący autosomalny.\nC. recesywny sprzężony z płcią.\nD. dominujący sprzężony z płcią.","answer":"B","answer_text":"20.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […] wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp).\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe zaznaczenie dokończenia zdania.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nOkreśl, czy heterozygotyczni rodzice chorzy na hipercholesterolemię rodzinną mogą mieć\ndziecko, które nie będzie miało tej choroby. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […] wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe [ ] (z dominacją zupełną\ni niezupełną […], posługując się\nszachownicą Punnetta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za\nokreślenie,\nże\nheterozygotyczni\nrodzice\nmogą\nmieć\ndziecko\nniemające\nhipercholesterolemii rodzinnej i poprawne uzasadnienie odwołujące się do możliwości\nspotkania się alleli recesywnych obecnych w genotypach obojga rodziców.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nHeterozygotyczni rodzice mogą mieć zdrowe dziecko, ponieważ każdy z nich ma w swoim\ngenotypie recesywny allel warunkujący obecność prawidłowego receptora LDL. Dziecko\nmoże odziedziczyć oba te allele (z prawdopodobieństwem 25% / ¼).","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.3","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.3. (0-1)\nOkreśl, czy opisana metoda leczenia hipercholesterolemii rodzinnej jest terapią genową.\nOdpowiedź uzasadnij.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"20.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […] wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia\n8. Biotechnologia. Inżynieria genetyczna\ni medycyna molekularna. Zdający\n2) przedstawia istotę procedur inżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania\nobcego genu do organizmu);\n6) przedstawia różnorodne zastosowanie\nmetod genetycznych m.in. w […]\ndiagnostyce medycznej […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie, że opisana metoda leczenia hipercholesterolemii rodzinnej jest terapią\ngenową oraz uzasadnienie odnoszące się do wprowadzania do komórek pacjenta\nprawidłowego genu kodującego receptor LDL.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nJest to terapia genowa, ponieważ do komórek pacjenta wprowadza się prawidłowy gen kodujący\nreceptor LDL.\nZadanie 21. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nFauna Australii różni się zasadniczo od fauny innych rejonów świata: 87% gatunków ssaków,\n93% gatunków gadów i 94% gatunków płazów żyjących w Australii jest endemitami, czyli\ngatunkami występującymi wyłącznie na tym kontynencie.\nDziobak (Ornithorhynchus anatinus) to endemiczny ssak australijski z rzędu stekowców.\nOrganizmy przypominające współczesne dziobaki występowały już ponad 110 mln lat temu.\nDziobak ma wiele cech, które nie występują u ssaków łożyskowych, a są obecne u gadów.\nNa podstawie: A.D. Chapman, Numbers of Living Species in Australia and the Word, Canberra 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nSpośród wymienionych cech anatomicznych i fizjologicznych dziobaka wybierz i podkreśl\nwszystkie te, które nie występują u ssaków łożyskowych, a są obecne u gadów.\nciało pokryte sierścią gruczoły mleczne jajorodność kloaka przepona\nkość krucza w obręczy barkowej","answer":null,"answer_text":"21.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje i klasyfikuje organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[ ].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający\n4) na podstawie charakterystycznych cech\nzalicza kręgowce do odpowiednich gromad,\na ssaki odpowiednio do stekowców,\ntorbaczy lub łożyskowców.\nIX. Ewolucja.\n4. Powstawanie gatunków. Zdający\n2) przedstawia mechanizm powstawania\ngatunków wskutek izolacji geograficznej\ni rolę czynników zewnętrznych\n(zlodowacenia, zmiany klimatyczne,\nwędrówki kontynentów) w powstawaniu\ni zanikaniu barier.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie wszystkich trzech właściwych cech dziobaka, które nie występują\nu ssaków łożyskowych, a są obecne u gadów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nciało pokryte sierścią gruczoły mleczne jajorodność kloaka przepona\nkość krucza w obręczy barkowej","solution":"jajorodność, kloaka, kość krucza w obręczy barkowej","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nOkreśl czynnik, który zadecydował o tym, że w toku ewolucji powstała w Australii fauna\nkręgowców tak odmienna od fauny innych kontynentów.","answer":null,"answer_text":"21.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje formułuje\ni przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty [ ].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje i klasyfikuje organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[ ].\nIX. Ewolucja.\n4. Powstawanie gatunków. Zdający\n2) przedstawia mechanizm powstawania\ngatunków wskutek izolacji geograficznej\ni rolę czynników zewnętrznych\n(zlodowacenia, zmiany klimatyczne,\nwędrówki kontynentów) w powstawaniu\ni zanikaniu barier.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie, że czynnikiem decydującym o odmienności fauny Australii\nbyła długotrwała izolacja geograficzna tego kontynentu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Długotrwała izolacja geograficzna.\n• Fauna Australii powstała przy bardzo długiej geologicznej izolacji kontynentu.\n• Australia bardzo dawno oddzieliła się od pozostałych kontynentów i jej fauna rozwijała się\nw izolacji.\nZadanie 22. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nPoniżej opisano pewien biom.\nPodczas zimy gleba tego biomu pokryta jest śniegiem, latem - nasiąknięta wodą. Występują tu\nliczne sadzawki i rozlewiska. Pod powierzchnią gleby występuje warstwa wiecznej zmarzliny.\nBiocenozy są złożone z niewielkiej liczby gatunków występujących w dużych liczebnościach.\nKrótki sezon wegetacyjny jest wykorzystywany do intensywnego rozrodu. Na tych terenach\nwystępują ekosystemy bezleśne. Większość gatunków roślin to byliny, zakwitające w ciągu\nkilku dni od rozpoczęcia roztopów.\nDo największych roślinożerców tej strefy należą duże ssaki: karibu, wół piżmowy i renifer,\nktóre charakteryzuje niski, w porównaniu ze ssakami innych stref, stosunek powierzchni ciała\ndo jego objętości. Pospolite tu owady, takie jak komary i meszki, mają czarno ubarwione ciało.\nTereny te zamieszkuje też okresowo wiele ptaków wędrownych, które pozostają tam\ndo zakończenia okresu lęgowego.\nNa podstawie: P. Golinowski, Biologia od A do Z, Warszawa 2012;\nEncyklopedia audiowizualna Britannica, Poznań 2006.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWybierz spośród A-D i zaznacz nazwę biomu, którego dotyczy przedstawiony opis.\nA. sawanna B. step C. tajga D. tundra\nMBI_1R","answer":"D","answer_text":"22.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający opisuje\n[…] organizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne [ ].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n1) wymienia główne czynniki geograficzne\nkształtujące różnorodność gatunkową\ni ekosystemową Ziemi (klimat,\nukształtowanie powierzchni), podaje\nprzykłady miejsc charakteryzujących się\nszczególnym bogactwem gatunkowym;\n3) wyjaśnia rozmieszczenie biomów na kuli\nziemskiej, odwołując się do zróżnicowania\nczynników klimatycznych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za zaznaczenie właściwego biomu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD.","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-2)\nWypisz z tekstu jedną cechę budowy zwierząt zmiennocieplnych oraz jedną cechę budowy\nzwierząt stałocieplnych i określ, na czym polega znaczenie przystosowawcze każdej z tych\ncech do życia tych zwierząt w klimacie opisanego biomu.\n1. Zwierzęta zmiennocieplne:\n2. Zwierzęta stałocieplne:","answer":null,"answer_text":"22.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający opisuje\n[…] organizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne [ ].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n1) wymienia główne czynniki geograficzne\nkształtujące różnorodność gatunkową\ni ekosystemową Ziemi (klimat,\nukształtowanie powierzchni), podaje\nprzykłady miejsc charakteryzujących się\nszczególnym bogactwem gatunkowym;\n3) wyjaśnia rozmieszczenie biomów na kuli\nziemskiej, odwołując się do zróżnicowania\nczynników klimatycznych.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawnie podanie obu cech zwierząt (wielkość - stałocieplnych i czarną barwę -\nzmiennocieplnych) oraz poprawne określenie znaczenia adaptacyjnego każdej z nich.\n1 p - za podanie tylko jednej cechy z wykazaniem jej znaczenia adaptacyjnego\nlub\nza wypisanie obu właściwych cech, ale niepełne, jednak poprawne merytorycznie,\nokreślenie ich znaczenia adaptacyjnego, np. ciemne ciało pochłania więcej promieni\nsłonecznych, korzystny stosunek powierzchni ciała do jego objętości pomaga\nw utrzymaniu ciepła.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Zwierzęta zmiennocieplne: ciemny kolor ciała pochłania większą ilość promieni niż kolor\njasny, co powoduje efektywniejsze pochłanianie ciepła z promieni słonecznych.\n2. Zwierzęta stałocieplne: mają mniejszy stosunek powierzchni ciała do jego objętości,\nco ogranicza straty ciepła / zapobiega nadmiernemu wypromieniowywaniu (endogennego)\nciepła i spadkowi temperatury ich ciała.\nZadanie 23. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony\nprzyrody i środowiska oraz zna i rozumie\nzasady zrównoważonego rozwoju.\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający\n5) uzasadnia konieczność zachowania\nstarych odmian roślin uprawnych i ras\nzwierząt hodowlanych jako części\nróżnorodności biologicznej.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech argumentów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - N, 2. - T, 3. - N","solution":null,"image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2019,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-1)\nWspółcześnie podejmuje się wiele działań mających nie dopuścić do wyginięcia dawnych\nodmian roślin użytkowych, np. drzew owocowych. Są one zagrożone wyginięciem w związku\nz rozwojem rolnictwa intensywnego, w którym dominują nowe odmiany roślin dające wysokie\nplony. Ochrona zasobów genowych roślin użytkowych, oprócz nadrzędnego zadania\nzachowania różnorodności biologicznej, ma również znaczenie praktyczne.\nNa podstawie: G. Hodun, W. Podyma, Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie,\nWarszawa 2009.\nOceń, czy poniższe argumenty dotyczące praktycznego znaczenia zachowania dawnych\nodmian drzew owocowych w sadownictwie są uzasadnione naukowo. Zaznacz T (tak),\njeżeli argument ma uzasadnienie naukowe, albo N (nie) - jeśli go nie ma.\n1.\nDawne odmiany drzew owocowych nie są modyfikowane genetycznie,\ndlatego jedzenie ich owoców korzystniej wpływa na zdrowie ludzi niż\njedzenie owoców nowych odmian, zawierających obce geny.\nT\nN\n2.\nDawne odmiany drzew owocowych mogą być bardziej odporne na niektóre\nchoroby i szkodniki, dzięki czemu mogą posłużyć do wyhodowania\nnowych odmian lub służyć jako podkładki do szczepienia.\nT\nN\n3. Drzewa owocowe dawnych odmian mają smaczniejsze owoce o lepszych\nwłaściwościach użytkowych.\nT\nN\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. N, 2. T, 3. N","image":"img/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}