{"paper":{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":27,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nNa rysunkach przedstawiono dwa typy nabłonków - A i B - występujących w organizmie\nczłowieka.\nNa podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1999.\na) Na podstawie rysunków podaj jedną cechę charakterystyczną dla tkanki nabłonkowej,\nwspólną dla obu typów nabłonków.\nb) Określ, który z nabłonków - A czy B - występuje w pęcherzykach płucnych, i wykaż\nzwiązek budowy tej tkanki z funkcją pęcherzyków płucnych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\na) (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie rysunku porównanie budowy dwóch typów\ntkanek nabłonkowych. (II.2b., I.1a.3)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne podanie jednej cechy budowy wspólnej dla przedstawionych na rysunku\ndwóch typów nabłonków jednowarstwowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• obecność błony podstawnej;\n• komórki ściśle do siebie przylegają;\n• bardzo mała ilość substancji międzykomórkowej.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między budową tkanki a funkcją, jaką\npełni w narządzie, w którym występuje. (III.2a., I.1b.3)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawny wybór nabłonka A wraz z uzasadnieniem uwzględniającym budowę\nkomórek nabłonka oraz funkcję narządu, w którym ten rodzaj nabłonka występuje.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• W pęcherzykach płucnych występuje tkanka nabłonkowa przedstawiona na rysunku A,\nponieważ jej komórki mają płaski kształt, co ułatwia wymianę gazową zachodzącą\nw płucach.\n• W pęcherzykach płucnych występuje nabłonek przedstawiony na rysunku A, który jest\ncienki, co umożliwia sprawną wymianę gazową w płucach.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nKręgosłup człowieka w płaszczyźnie strzałkowej ma esowaty kształt. Występują w nim\nfizjologiczne (naturalne) krzywizny: lordozy i kifozy, co przedstawiono na poniższym rysunku.\nNa podstawie: W. Lewiński, Anatomia i fizjologia człowieka, Reda 1996.\nA\nB\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\na) Spośród wymienionych odcinków kręgosłupa wybierz i zaznacz dwa, w których\nwystępują lordozy.\nA. szyjny B. piersiowy C. lędźwiowy D. krzyżowy E. guziczny\nb) Określ, jaką funkcję spełniają fizjologiczne krzywizny kręgosłupa.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie rysunku wskazanie charakterystycznych cech\nbudowy kręgosłupa. (II.2a., I.1a.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne zaznaczenie dwóch odcinków kręgosłupa, w których występują lordozy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA, C\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie znaczenia cech adaptacyjnych budowy\nkręgosłupa. (I.2a.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie właściwej funkcji fizjologicznych krzywizn kręgosłupa.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nFizjologiczne krzywizny kręgosłupa amortyzują wstrząsy (podczas chodzenia, biegania).\nUwaga:\nUznaje się odpowiedź: „Fizjologiczne krzywizny kręgosłupa ułatwiają utrzymanie równowagi\nprzy pionowej postawie ciała”.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (3 pkt)\nNa schemacie przedstawiono budowę stawu.\nNa podstawie: R. Aleksandrowicz, Mały atlas anatomiczny, Warszawa 2000.\na) Spośród odpowiedzi A-D wybierz i zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania.\nStaw przedstawiony na rysunku można ze względu na kształt zaklasyfikować do stawów\nA. kulistych.\nB. obrotowych.\nC. zawiasowych.\nD. siodełkowych.\nb) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby powstał poprawny opis budowy i działania stawu\nprzedstawionego na rysunku.\nStaw przedstawiony na rysunku łączy ramię z (przedramieniem / obręczą barkową). Jest\nstawem (prostym / złożonym). Umożliwia wykonywanie ruchów w (jednej / trzech)\npłaszczyznach.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1a)\n1b)\n2a)\n2b)\n3a)\n3b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nwyrostek\nbarkowy\nłopatki\njama\nstawowa\nchrząstka\nstawowa\ngłowa\nkości\nramiennej\nścięgno\ntrzon\nkości\nramiennej\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nc) Wyjaśnij,\nuwzględniając\nzarówno\nbudowę chrząstki\nszklistej pokrywającej\npowierzchnie stawowe, jak i budowę stawu, w jaki sposób odżywiane są chondrocyty\ntej tkanki.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 3. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie rodzaju stawu przedstawionego na rysunku.\n(I.1a.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za zaznaczenie stawu kulistego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie informacji dotyczących stawu\nprzedstawionego na rysunku. (III.2a., I.1b.4)\nZasady oceniania\n1 p. - za zaznaczenie trzech właściwych określeń.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nStaw przedstawiony na rysunku łączy ramię z (przedramieniem / obręczą barkową). Jest\nstawem (prostym / złożonym). Umożliwia wykonywanie ruchów w (jednej / trzech)\npłaszczyznach.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między budową tkanki chrzęstnej a jej\nfunkcjonowaniem w stawie. (III.2a., I.1b.7)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie sposobu odżywiania się chrząstki szklistej pokrywającej\npowierzchnie stawowe, uwzględniające brak unaczynienia tej tkanki i dyfuzję substancji\nodżywczych z jamy stawowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nChrząstka szklista nie jest unaczyniona, a więc składniki odżywcze uzyskuje na drodze\ndyfuzji z substancji wypełniającej jamę stawową.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/4","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono zmiany w wykorzystywaniu tłuszczów i węglowodanów podczas\nwysiłku.\nNa podstawie: K. Birch, D. MacLaren, K. George, Fizjologia sportu. Krótkie wykłady, Warszawa 2012.\na) Na podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek dotyczący wykorzystania\nwęglowodanów i tłuszczów podczas wysiłku.\n% tłuszczów\n% węglowodanów\n30\n35\n40\n45\n50\n55\n60\n65\n70\n0\n20\n40\n60\n80\n90\nczas wysiłku (min)\nwzględny katabolizm tłuszczów\nlub węglowodanów (%)\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Opisz, w jaki sposób adrenalina wpływa na podwyższenie poziomu glukozy we krwi\npodczas wysiłku fizycznego. W odpowiedzi uwzględnij lokalizację opisywanych\nprocesów w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku dotyczącego wykorzystywania\nsubstancji energetycznych podczas wysiłku. (III.2a., I.4a.3)\nZasady oceniania\n1 p. - za prawidłowe sformułowanie wniosku, uwzględniającego związek między czasem\ntrwania wysiłku a rodzajem wykorzystywanej substancji energetycznej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• W pierwszej fazie wysiłku wykorzystywane są przede wszystkim węglowodany,\na w dalszej fazie wysiłku wykorzystywane są głównie tłuszcze.\n• Wraz z upływem czasu wysiłku wykorzystanie węglowodanów zmniejsza się, a zwiększa\nsię wykorzystanie tłuszczów.\n• Podczas wysiłku wykorzystanie węglowodanów i tłuszczów zmienia się - najpierw\nwykorzystywane są głównie węglowodany, a w dalszym etapie - głównie tłuszcze.\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nOpisanie wpływu adrenaliny na metabolizm substratów\nenergetycznych. (III.2a., I.4b.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawny opis wpływu adrenaliny na podwyższenie poziomu glukozy we krwi oraz\npodanie miejsca uwalniania glukozy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Podczas wysiłku fizycznego adrenalina stymuluje rozkład glikogenu do glukozy. Glukoza\njest uwalniana do krwi w wątrobie.\n• Adrenalina stymuluje w wątrobie rozkład glikogenu do glukozy, która następnie jest\nuwalniana do krwi.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono proces rozkładu fragmentu białka i fragmentu cukru\nw przewodzie pokarmowym człowieka przy udziale enzymów trawiennych oznaczonych\nliterami X i Y.\na) Do enzymów trawiennych oznaczonych na schemacie literami X i Y przyporządkuj ich\nnazwy wybrane spośród wymienionych.\namylaza trzustkowa pepsyna lipaza trzustkowa sacharaza\nEnzym X: Enzym Y:\nb) Podaj nazwę pierwszego odcinka przewodu pokarmowego człowieka, w którym\ntrawione są białka.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3c)\n4a)\n4b)\n5a)\n5b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nA1 A2- aminokwasy\nG - glukoza\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu trawienia białek i cukrów w przewodzie\npokarmowym człowieka. (I.4a.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie obu oznaczeniom literowym odpowiednich nazw\nenzymów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nX - pepsyna\nY - amylaza trzustkowa\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie przebiegu trawienia białek w przewodzie\npokarmowym człowieka. (I.4a.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy pierwszego odcinka przewodu pokarmowego, w którym\nzachodzi trawienie białek.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nżołądek","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (3 pkt)\nZwiązki osmotycznie czynne to takie, których obecność w roztworze jest przyczyną napływu\nwody do roztworu przez błony biologiczne. Takim związkiem jest np. laktoza. Prawie\nwszystkie niemowlęta i dzieci są zdolne do trawienia laktozy. U większości dorosłych\nnie występuje enzym laktaza, który katalizuje hydrolizę laktozy. U dorosłych z niedoborem\nlaktazy, po spożyciu mleka krowiego w świetle jelita cienkiego gromadzi się laktoza, która\nnie jest wchłaniana z jelita cienkiego do krwi i przechodzi dalej do jelita grubego.\na) Podaj nazwę grupy związków organicznych, do których należy laktoza.\nb) Wyjaśnij, dlaczego u osób spożywających mleko niedobór enzymu laktazy może być\nprzyczyną wzdęć i biegunek. W odpowiedzi uwzględnij proces przeprowadzany przez\nbakterie jelitowe.\nc) Określ, w jaki sposób osobom z nietolerancją laktozy umożliwia się spożywanie\nproduktów mlecznych.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\na) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie przynależności składników pokarmowych\ndo określonych grup związków organicznych. (I.3c.8)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy grupy związków organicznych, do których należy\nlaktoza.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• cukry\n• węglowodany\n• disacharydy\n• dwucukry\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między właściwościami cukrów,\na procesem ich trawienia i wchłaniania w przewodzie\npokarmowym człowieka. (III.2a., I.4b.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające brak możliwości trawienia i wchłaniania\nlaktozy w jelicie cienkim oraz proces fermentacji laktozy w jelicie grubym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• U ludzi z niedoborem enzymu laktazy cukier laktoza nie jest trawiony i wchłaniany w jelicie\ncienkim, ale przy udziale bakterii jelitowych podlega fermentacji w jelicie grubym,\nczego objawami są wzdęcia i biegunki.\n• U dorosłych ludzi z niedoborem laktazy zaburzone jest trawienie laktozy. Ponieważ\nnie jest trawiona i wchłaniana w jelicie cienkim, gromadzi się ona w jelicie grubym,\ngdzie przy udziale bakterii jelitowych ulega fermentacji.\nc) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nWskazanie źródeł i roli w organizmie człowieka wybranych\nskładników pokarmowych. (I.3c.8)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne określenie sposobu umożliwienia osobom z nietolerancją laktozy\nspożywania produktów mlecznych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nSpożywanie produktów mlecznych przez osoby nietolerujące laktozy umożliwiają:\n• stosowanie środków farmakologicznych, np. enzymu laktazy;\n• picie mleka bezlaktozowego;\n• znajdujące się w produktach mlecznych bakterie wytwarzające bakteryjną laktazę.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/7","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (3 pkt)\nPiramida żywieniowa to graficzne przedstawienie zasad zdrowego odżywiania. Obrazuje proporcje\noraz częstość spożywanych produktów z poszczególnych grup produktów spożywczych. Zgodnie\nz zaleceniami dietetyków, kluczowym elementem diety powinny być składniki najmniej\nprzetworzone, bogate w witaminy, minerały i błonnik. Te zalecenia dotyczą osób zdrowych.\nU podstawy piramidy znajduje się aktywność fizyczna, na którą należy poświęcić minimum\n30 minut dziennie.\nNa podstawie: https//dietetycy.org.pl/piramida-zywieniowa-2017\na) Uzupełnij poniższą piramidę żywieniową - każdą z wymienionych grup produktów\nspożywczych wpisz w odpowiedni niewypełniony poziom piramidy.\nwarzywa jaja mięso ryby owoce\nb) Wyjaśnij, dlaczego dieta bogata w warzywa i owoce sprzyja profilaktyce nowotworów jelita\ngrubego.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6a)\n6b)\n6c)\n7a)\n7b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\naktywność fizyczna\nprodukty zbożowe\nprodukty mleczne\ntłuszcze\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nc) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wpływu aktywności fizycznej na organizm\nczłowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nSystematyczna aktywność fizyczna wspomagana dietą bogatą w wapń\ni witaminę D stymuluje wzrost mineralizacji kości.\nP\nF\n2.\nPrawidłowo dobrane i wykonywane ćwiczenia powodują wzmocnienie\nmięśni szkieletowych i przyczyniają się do leczenia wad postawy.\nP\nF\n3.\nWzmożona praca serca w czasie wysiłku fizycznego powoduje lepsze\nukrwienie jelit.\nP\nF","answer":"b","answer_text":"Zadanie 7. (0-3)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie schematu - uporządkowanie grup produktów\nspożywczych zgodnie z zasadami zdrowego odżywiania.\n(II.2c., I.3c.8)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wpisanie wszystkich grup produktów spożywczych do odpowiedniego\npoziomu piramidy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie związku między dietą bogatą w warzywa i owoce\na profilaktyką chorób nowotworowych. (III.2a., I.3c.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za właściwe wyjaśnienie uwzględniające zawartość błonnika w warzywach i owocach\ni jego rolę w profilaktyce nowotworów jelita grubego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWarzywa i owoce zawierają duże ilości błonnika, który zwiększa perystaltykę jelit i pomaga\nprzesuwać treść pokarmową, co zapobiega stanom zapalnym, które mogą prowadzić do\nnowotworzenia.\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nOkreślenie wpływu aktywności fizycznej na organizm\nczłowieka. (III.2b., I.1b.7)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - P, 2. - P, 3. - F\naktywność fizyczna\nprodukty zbożowe\nprodukty mleczne\ntłuszcze\nwarzywa, owoce\njaja, mięso, ryby\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":3,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\na) Uzupełnij poniższy schemat tak, aby prawidłowo ilustrował krążenie krwi w dużym\ni małym obiegu krwi człowieka. Wpisz w wyznaczone miejsca nazwy obiegów krwi oraz\nwłaściwe nazwy naczyń krwionośnych - wybierz je spośród wymienionych poniżej.\nżyły główne tętnice płucne aorta żyły płucne\n1. Obieg\n2. Obieg\nb) Określ rolę małego obiegu krwi w funkcjonowaniu organizmu człowieka.\nprawa komora\npłuca\nlewy przedsionek\nlewa komora\nprawy przedsionek\ntkanki ciała\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\na) (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie krążenia krwi w organizmie człowieka. (I.1b.7,8)\nZasady oceniania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie całego schematu, tj. wpisanie właściwych nazw obu\nobiegów krwi oraz nazw naczyń krwionośnych obu obiegów.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie schematu dotyczącego tylko jednego obiegu krwi -\nwpisanie nazwy obiegu i jego naczyń krwionośnych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nObieg duży / obwodowy\nObieg mały / płucny\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli małego obiegu krwi w organizmie człowieka.\n(I.1c.8)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne określenie roli małego obiegu krwi w organizmie człowieka,\nuwzględniające wymianę gazową zachodzącą w płucach.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Rolą małego obiegu krwi jest natlenowanie krwi i usunięcie z niej dwutlenku węgla\nw płucach.\n• Mały obieg krwi zapewnia zaopatrzenie krwi w tlen.\n• W małym obiegu krwi zachodzi wymiana dwutlenku węgla na tlen / wymiana gazowa.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nKomórki ciała pobierają tlen z płynu tkankowego na zasadzie dyfuzji. Na poniższym schemacie\nprzedstawiono przepływ krwi przez naczynie włosowate w dużym obiegu.\nNa podstawie: Fizjologia człowieka, pod red. S.J. Konturka, Wrocław 2007.\nZaznacz wiersz tabeli (A-D), w którym elementom oznaczonym numerami I-III\nprawidłowo przyporządkowano odpowiednie wartości ciśnienia parcjalnego tlenu.\nI\n[mm Hg]\nII\n[mm Hg]\nIII\n[mm Hg]\nA\n23\n40\n95\nB\n95\n23\n40\nC\n40\n23\n95\nD\n95\n40\n23","answer":"D","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOpisanie działania dużego obiegu krwi człowieka.\n(II.2a., I.4b.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nlewa komora\ntkanki ciała\nprawy przedsionek\nżyły główne\naorta\nprawa komora\npłuca\nlewy przedsionek\nżyły płucne\ntętnice płucne\nPoprawna odpowiedź\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/10","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nWentylację płuc regulują ośrodki oddechowe zlokalizowane w rdzeniu przedłużonym.\nCzynnikiem wywołującym przyśpieszenie wentylacji płuc jest wzrost stężenia dwutlenku\nwęgla we krwi, tworzącego z wodą kwas węglowy. Dysocjacja kwasu węglowego powoduje\nzwiększenie stężenia jonów wodorowych i spadek pH krwi, na co wrażliwe są chemoreceptory\nznajdujące się w ścianie aorty i tętnic szyjnych.\nOkreśl,\nczy\nwentylacja\npłuc\njest\nodruchem\nwarunkowym,\nczy - odruchem\nbezwarunkowym. Odpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7c)\n8a)\n8b)\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nI\nII\nIII\nI - krew tętnicza\nII - płyn tkankowy\nIII - komórki ciała\nkoniec tętniczy\nnaczynia włosowatego\nkoniec żylny\nnaczynia włosowatego\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nTworzenie informacji\nZanalizowanie mechanizmu wentylacji płuc. (III.2a., I.4b.5,11)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie odnoszące się do cech odruchu bezwarunkowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Wentylacja płuc jest odruchem bezwarunkowym, ponieważ odpowiadają za nią ośrodki\noddechowe w rdzeniu przedłużonym, poza korą mózgową.\n• Wentylacja płuc jest reakcją wrodzoną, więc jest odruchem bezwarunkowym.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/11","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nAspiracyjne, tzw. zachłystowe, zapalenie płuc to rodzaj infekcji płucnej, który jest\nwywoływany przez przedostanie się obcej substancji, zwykle treści żołądkowej, do płuc. Jej\nzaleganie doprowadza do rozwoju bakterii tlenowych i beztlenowych atakujących płuca. Często\nspotykane jest ono u chorych w podeszłym wieku, np. długotrwale przebywających w pozycji\nleżącej, z zaburzeniami świadomości czy połykania.\nNa rysunku przedstawiono fragment dróg oddechowych człowieka z uwzględnieniem tchawicy\ni odchodzących od niej oskrzeli głównych, które różnią się grubością i długością.\nNa podstawie: https://commons.wikimedia.org\na) Wykaż związek między cechami budowy oskrzela prawego i lewego a częstszym\nwystępowaniem aspiracyjnego zapalenia płuca prawego niż płuca lewego.\nb) Określ nazwę odcinka dróg oddechowych oznaczonego na rysunku literą X i podaj\njeden przykład jego funkcji.\nX\ntchawica\noskrzele\nprawe\noskrzele\nlewe\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między budową i funkcją oskrzeli\na zapadalnością na choroby płuc. (III.2a., I.2a.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wykazanie związku między budową oskrzeli a częstością stanów\nzapalnych płuc, uwzględniające szerokość i długość oskrzeli oraz ich funkcję.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Stany zapalne częściej występują w płucu prawym niż w lewym, ponieważ oskrzele prawe\njest szersze i krótsze niż lewe, co powoduje, że przechodzące przez nie powietrze jest\nw mniejszym stopniu oczyszczone z bakterii wywołujących stany zapalne płuc.\n• Oskrzele prawe jest szersze i krótsze niż lewe, co powoduje, że pokarm może łatwiej\ndostać się do tego oskrzela, a jego zaleganie sprzyja rozwojowi bakterii wywołujących\nstany zapalne płuc.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie na schemacie układu oddechowego\nwskazanego narządu i określenie jego funkcji. (I.1a,c.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy wskazanego narządu dróg oddechowych i określenie\njego funkcji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\n• krtań - wytwarzanie dźwięków;\n• krtań - transport powietrza;\n• krtań - zabezpiecza drogi oddechowe przed dostaniem się do nich pokarmu z gardła.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nGruźlica jest chorobą zakaźną człowieka wywołaną przez prątki. Głównym źródłem zakażenia\njest chory człowiek, który wraz z kaszlem czy kichaniem rozsiewa prątki gruźlicy. Są to\nbakterie oddychające tlenowo, odporne na wiele czynników środowiskowych, takich jak:\nwysuszenie, podwyższona i niska temperatura, wysokie i niskie pH. Prątki atakują i rozwijają\nsię w różnych narządach człowieka, m.in. w węzłach chłonnych, skórze, płucach, kościach,\nmózgu i nerkach.\nPodaj nazwę narządu ludzkiego, w którym prątki gruźlicy rozwijają się najczęściej.\nOdpowiedź uzasadnij.\nNarząd:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie tekstu określenie drogi zakażenia prątkami\ngruźlicy. (II.2c., I.3c.10)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy narządu wraz z uzasadnieniem uwzględniającym\nsposób zakażenia drogą kropelkową.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNarząd: płuca,\nUzasadnienie: ponieważ zakażenie następuje poprzez wdychanie prątków gruźlicy wraz\nz powietrzem.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nDziałanie wazopresyny (hormonu antydiuretycznego, ADH) polega na pobudzaniu zwrotnego\nwchłaniania (resorpcji) wody z kanalików nerkowych. Zaburzenia resorpcji mogą prowadzić\ndo moczówki prostej. Ta choroba może występować albo jako moczówka prosta pochodzenia\nośrodkowego - przy niedoczynności podwzgórza lub przysadki mózgowej, albo jako\nmoczówka prosta pochodzenia nerkowego - przy niewrażliwości kanalików nerkowych\nna działanie wazopresyny.\na) Określ, w którym przypadku moczówki prostej - pochodzenia ośrodkowego\nczy pochodzenia nerkowego - przyczyną jej wystąpienia jest niedobór wazopresyny.\nOdpowiedź uzasadnij.\nb) Podaj, jakie zagęszczenie moczu - duże czy małe - występuje u ludzi chorych\nna moczówkę prostą. Odpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11a)\n11b)\n12.\n13a)\n13b)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nNa przykładzie moczówki prostej wykazanie zaburzenia\nhomeostazy organizmu. (III.2a., I.4b.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za\nokreślenie\nprzypadku\nmoczówki\nprostej\npochodzenia\nośrodkowego\nwraz\nz uzasadnieniem uwzględniającym niedobór wazopresyny produkowanej w podwzgórzu lub\nuwalnianej z przysadki mózgowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nOpisany przypadek moczówki prostej jest pochodzenia ośrodkowego, ponieważ niedobór\nwazopresyny występuje w przypadku niedoczynności przysadki mózgowej / podwzgórza.\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie informacji w tekście przedstawienie zależności\nmiędzy objawami choroby a jej przyczyną. (II.1a., I.4b.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie małego zagęszczenia moczu wraz z uzasadnieniem uwzględniającym\nzmniejszenie resorpcji wody.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Małe zagęszczenie moczu, ponieważ w moczówce prostej zaburzona jest resorpcja wody\nz moczu.\n• Małe zagęszczenie, ponieważ podczas zaburzonej resorpcji woda nie jest w odpowiednim\nstopniu wchłaniana zwrotnie, przez co większa ilość wody zostaje w moczu.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nNerki są narządami silnie ukrwionymi. W ciągu doby przez nerki człowieka przepływa ok.\n1700 litrów krwi. Tak duży przepływ krwi ma związek z funkcją nerek.\nWykaż, że intensywny przepływ krwi przez nerki ma znaczenie dla zachowania\nhomeostazy organizmu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie współdziałania układu krwionośnego\ni wydalniczego w utrzymaniu homeostazy organizmu\nczłowieka. (III.2a., I.4b.11)\nZasady oceniania\n1 p. - za wykazanie związku między ukrwieniem nerek a zachowaniem homeostazy\norganizmu, uwzględniające rolę nerek w utrzymaniu właściwego składu płynów\nustrojowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Przez nerki przepływa duża ilość krwi, z której w nerkach zostają usunięte zbędne\ni szkodliwe substancje, co umożliwia zachowanie stałych parametrów krwi.\n• Intensywny przepływ krwi przez nerki umożliwia przefiltrowanie dużej ilości krwi\ni usunięcie z niej zbędnych produktów przemiany materii. Dzięki temu utrzymany jest stały\nskład krwi i nie dochodzi do zatrucia organizmu.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/15","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono w sposób uproszczony wybrane narządy wchodzące w skład układu\nrozrodczego kobiety i etapy cyklu jajnikowego.\nNa podstawie: https://en.m.wikipedia.org\na) Uporządkuj etapy cyklu jajnikowego - wpisz numery 2.-5. w odpowiednie miejsca\ntabeli.\nEtapy cyklu jajnikowego\nKolejność\nZanik ciałka żółtego.\nOwulacja.\nWzrost pęcherzyków pierwotnych.\n1.\nPowstanie ciałka żółtego.\nDojrzewanie pęcherzyka Graafa.\nX\nmacica\npęcherzyki\npierwotne\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Podaj nazwę narządu oznaczonego na rysunku literą X oraz określ funkcję, jaką ten\nnarząd pełni podczas rozrodu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\na) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie rysunku uporządkowanie kolejności etapów\ncyklu jajnikowego. (II.2a., I.4a.1,9)\nZasady oceniania\n1 p. - za wpisanie we właściwej kolejności wszystkich etapów cyklu jajnikowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKolejność: 5, 3, 1, 4, 2\nb) (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie na schemacie wskazanego narządu układu\nrozrodczego i określenie jego znaczenia w procesie\nrozmnażania. (II.2a., I.4a.1,9)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy wskazanego narządu i poprawne określenie jego\nfunkcji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nJajowód:\n• umożliwia transport komórki jajowej do miejsca ewentualnego spotkania z plemnikami\ni zapłodnienia;\n• jest miejscem, w którym zachodzi zapłodnienie;\n• transportuje zarodek do macicy;\n• odżywia zarodek przez pierwsze dni po zapłodnieniu.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/16","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nZdolność odczuwania zimna i ciepła to czucie termiczne, w którym uczestniczą receptory\ntemperatury zlokalizowane w skórze właściwej. Receptory ciepła są położone w głębszych\nwarstwach skóry i jest ich ok. 30 tysięcy. Receptory zimna, których jest ok. 150 tysięcy,\nznajdują się w górnych warstwach skóry, blisko jej powierzchni. W sytuacji, w której\ntemperatura otoczenia i powierzchni skóry są jednakowe, nie są pobudzane żadne receptory\ntermiczne.\nNa podstawie tekstu podaj dwie przyczyny, które powodują, że człowiek szybciej odczuwa\nspadek temperatury otoczenia niż jej podwyższenie.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie przedstawionych informacji wskazanie cech\nadaptacyjnych w budowie narządów do termoregulacji.\n(II.2a., I.2a.1)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawną odpowiedź uwzględniającą: lokalizację receptorów zimna bliżej\npowierzchni skóry oraz ich większą liczbę niż receptorów ciepła.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi\nPoprawna odpowiedź\n1. Receptory zimna są zlokalizowane bliżej powierzchni skóry.\n2. Receptorów zimna jest więcej niż receptorów ciepła.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/17","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nDo badań okulistycznych w celach diagnostycznych używane są krople zawierające naturalny\nalkaloid - atropinę. Podanie atropiny w postaci kropli do oczu powoduje wzrost ciśnienia\nwewnątrz gałki ocznej i długotrwałe rozszerzenie źrenic, co ułatwia przeprowadzenie badania.\nJedną z częstszych chorób oczu jest jaskra, która prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego\nna skutek nadmiernego ciśnienia panującego wewnątrz gałki ocznej.\na) Wyjaśnij, dlaczego aby przeprowadzić badanie oka u pacjenta chorego na jaskrę,\nlekarz nie stosuje atropiny, ale zaleca podanie innego środka rozszerzającego\nźrenicę oka.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.\n15a)\n15b)\n16.\n17a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Spośród wymienionych elementów budowy oka A-D wybierz i zaznacz ten, od którego\nodchodzi nerw wzrokowy.\nA. tęczówka B. soczewka C. siatkówka D. naczyniówka","answer":"C","answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działania na rzecz własnego zdrowia -\nprzewidywanie skutków opisanej metody badania.\n(III.1b., I.1b.5)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające wpływ atropiny na wzrost ciśnienia\nw gałce ocznej i w konsekwencji możliwość uszkodzenia nerwu wzrokowego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Ponieważ atropina dodatkowo zwiększyłaby ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, co mogłoby\nspowodować uszkodzenie nerwu wzrokowego.\n• Jaskra\njest\nchorobą\nspowodowaną\nnadmiernym\nciśnieniem\nw\ngałce\nocznej,\na zastosowanie atropiny spowodowałoby dodatkowy wzrost ciśnienia wewnątrz gałki\nocznej i uszkodzenie nerwu wzrokowego.\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie budowy oka. (I.1b.5)\nZasady oceniania\n1 p. - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/18","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nZawartość jodu w pokarmach roślinnych zależy od ilości tego pierwiastka w ziemi uprawnej.\nNa terenach ubogich w jod jego ilość w przeliczeniu na suchą masę roślinną wynosi 10 μg/kg,\npodczas gdy na glebach zasobnych w jod - 1 mg/kg.\nProduktami spożywczymi o dużej zawartości jodu są np. ryby morskie, owoce morza, glony morskie\ni rośliny rosnące na glebach o dużej zawartości jodu. Tereny oddalone od wybrzeży, np. górzyste\ntereny Szwajcarii, są bardzo ubogie w jod. U mieszkańców tych okolic obserwowano masowe\nwystępowanie tzw. wola. Od 1922 roku, kiedy rząd szwajcarski postanowił do soli produkowanej\nw swoim kraju dodawać jod, liczba osób, u których występowało wole, znacznie się obniżyła.\nNa podstawie: M. Gietka-Czernel, Profilaktyka niedoboru jodu, „Postępy Nauk Medycznych”, t. XXVIII, nr 12/2015.\nWyjaśnij, dlaczego po wprowadzeniu soli jodowanej w Szwajcarii znacznie zmniejszyła się\nliczba ludzi, u których występowało wole. W odpowiedzi uwzględnij rolę jodu w organizmie\nczłowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie zależności między odżywianiem się człowieka\na prawidłowym funkcjonowaniem tarczycy. (III.1b., I.3c.8)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zwiększenie w pożywieniu ilości jodu\nniezbędnego do syntezy hormonów tarczycy, których niedobór wywołuje wole.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź:\nWprowadzenie soli jodowanej uzupełniło w diecie opisanych ludzi niedobory jodu,\nniezbędnego do produkcji hormonów tarczycy, których niedobór wywołuje wole.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nKod genetyczny to reguła, według której informacja genetyczna zapisana w sekwencji\nnukleotydów jest tłumaczona na sekwencję aminokwasów w białku. Jedną z cech kodu\ngenetycznego jest możliwość zapisania jednego aminokwasu za pomocą różnych kodonów.\na) Określ, na którym etapie ekspresji informacji genetycznej - transkrypcji\nczy translacji - komórka bezpośrednio wykorzystuje kod genetyczny. Odpowiedź\nuzasadnij.\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Podaj nazwę cechy kodu genetycznego opisanej w tekście i wykaż jej znaczenie dla\nzmniejszenia szkodliwych skutków mutacji zachodzących w materiale genetycznym.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie podstawowych zasad dziedziczenia i ekspresji\ninformacji genetycznej. (III.2a., I.4c.16)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie prawidłowego etapu ekspresji informacji genetycznej oraz poprawne\nuzasadnienie uwzględniające wykorzystanie kodu genetycznego.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKod genetyczny jest wykorzystywany na etapie translacji, ponieważ na tym etapie następuje\nłączenie aminokwasów w określonej kolejności, zakodowanej w sekwencji nukleotydów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nWykazanie związku między właściwościami kodu\ngenetycznego a zmniejszeniem szkodliwych skutków mutacji.\n(III.2a., I.4c.14,15)\nZasady oceniania\n1 p. - za podanie poprawnej nazwy cechy kodu genetycznego oraz wykazanie, że cecha ta\numożliwia zminimalizowanie szkodliwych skutków mutacji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nCecha kodu: zdegenerowany\nPrzykładowe uzasadnienia:\n• Cecha ta umożliwia zminimalizowanie skutków mutacji, ponieważ mimo zmienionej\nsekwencji zasad w DNA kolejność aminokwasów w białku nie zostaje zmieniona.\n• Cecha ta umożliwia występowanie zmian sekwencji zasad DNA bez naruszenia sekwencji\naminokwasowej białka.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/20","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"20","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nU zdrowego mężczyzny o kariotypie 46, XY w wyniku nieprawidłowych podziałów\nmejotycznych powstały dwa rodzaje nieprawidłowych gamet:\n• jedne plemniki zawierały dwa chromosomy z 23. pary,\n• inne nie zawierały w ogóle chromosomów z 23. pary.\nUwaga: Zapis kariotypu mężczyzny 46, XY z przecinkiem oznacza, że osoba ta ma 46 wszystkich\nchromosomów (44 autosomy i 2 chromosomy płci), natomiast symbole XY oznaczają\nchromosomy płci tej osoby.\nSpośród genotypów A-E wybierz i zaznacz dwa nieprawidłowe genotypy gamet tego\nmężczyzny.\nA. 22, XY B. 23, Y C. 22, 0 D. 23, X E. 24, XY","answer":"C","answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie i opisanie typów mutacji. (I.4c.17)\nZasady oceniania\n1 p. - za zaznaczenie dwóch nieprawidłowych genotypów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC, E","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/21","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (3 pkt)\nGrupy krwi człowieka w układzie AB0 są determinowane przez trzy allele: IA, IB, i.\nNa poniższym schemacie rodowodu uwzględniono grupy krwi niektórych osób: ojca\noznaczonego numerem 1. oraz dwóch córek oznaczonych numerami 3. i 4. Grupy krwi matki\noznaczonej numerem 2. i trzeciej córki oznaczonej numerem 5. nie są znane.\na) Podaj genotypy osób oznaczonych numerami 1., 3. i 4., używając symboli alleli\npodanych w tekście.\nOsoba 1.: Osoba 3.: Osoba 4.:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17b)\n18.\n19a)\n19b)\n20.\n21a)\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nb) Podaj genotyp matki i określ jej grupę krwi.\nGenotyp matki: Grupa krwi matki:\nc) Oblicz prawdopodobieństwo, że córka oznaczona numerem 5. ma grupę krwi B. Zapisz\nkrzyżówkę genetyczną (szachownicę Punneta).\nKrzyżówka:\n♀\n♂\nOdpowiedź:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\na) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie rodowodu - ustalenie genotypów osób\nwskazanych w rodowodzie. (III.2a., I.4c.16)\nZasady oceniania\n1 p. - za zapisanie trzech prawidłowych genotypów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nosoba 1. - IAi\nosoba 2. - IBi\nosoba 4. - ii\nb) (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie rodowodu - określenie genotypu i grupy krwi\nmatki. (III.2a., I.4c.16)\nZasady oceniania\n1 p. - za określenie genotypu i grupy krwi matki.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nGenotyp matki: IBi\nGrupa krwi matki: B\nc) (0-1)\nTworzenie informacji\nZapisanie krzyżówki genetycznej i określenie\nprawdopodobieństwa wystąpienia wskazanej grupy krwi.\n(III.2c., I.4c.16)\nZasady oceniania\n1 p. - za\npoprawne\nzapisanie\nkrzyżówki\ngenetycznej\ni\npoprawne\nobliczenie\nprawdopodobieństwa wystąpienia grupy krwi B.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKrzyżówka:\n♀\n♂\nIB\ni\nIA\nIAIB\nIAi\ni\nIBi\nii\nOdpowiedź: 25%","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/22","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"22","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nJedną z metod inżynierii genetycznej jest mikrowstrzeliwanie, które polega na wstrzeliwaniu\ndo komórki docelowej mikrokulek wykonanych z wolframu lub złota, które uprzednio\npoddawane są opłaszczaniu obcym DNA. Całość działań przeprowadza się za pomocą\ntzw. „armatki genowej”. Komórki w tym przypadku nie są pozbawiane ścian komórkowych,\nco jest pewnym usprawnieniem. Dodatkowo, modyfikacjom może zostać poddany genom\nmitochondrialny lub chloroplastowy.\nhttps://biotechnologia.pl/biotechnologia/metody-transformacji-genetycznej,596\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące opisanej metody są prawdziwe - zaznacz P jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nMikrowstrzeliwanie może służyć otrzymywaniu organizmów\ntransgenicznych.\nP\nF\n2.\nTechnika mikrowstrzeliwania skutkuje powodzeniem jedynie\nw przypadku genów z usuniętymi intronami.\nP\nF\n3.\nTechnika mikrowstrzeliwania może być użyta w przypadku modyfikacji\ngenetycznej roślin.\nP\nF\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie tekstu opisanie przedstawionej techniki\ninżynierii genetycznej. (II.2a., I.4c.19)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech informacji.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. - P, 2. - F, 3. - P\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/23","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nCzłowiek należy do ssaków naczelnych. Poniżej przedstawiono cechy charakterystyczne dla\nwiększości ssaków z tego rzędu:\n1. dobrze rozwinięty mózg, a zwłaszcza półkule kresomózgowia z korą mózgową;\n2. palce zakończone paznokciami;\n3. stopa z przeciwstawnym paluchem;\n4. dłoń z przeciwstawnym kciukiem;\n5. bogato unerwione opuszki palców;\n6. oczy osadzone w przedniej części głowy;\n7. umiejętność rozróżniania barw.\nSpośród wymienionych cech wybierz i wpisz w wyznaczone miejsce oznaczenie cyfrowe\ntej cechy, która:\na) umożliwia widzenie stereoskopowe: ,\nb) jest charakterystyczna dla większości naczelnych, ale nie występuje u człowieka:\nInformacja do zadań 24., 25. i 26.\nMszyce są owadami, które wysysają sok z łyka roślin. Te soki zawierają dużo wody i cukrów,\na mało innych substancji odżywczych. Dlatego mszyce wydalają nadmiar wody z cukrami\n(tzw. spadź), które są chętnie spijane przez mrówki. Mrówki te zapewniają mszycom ochronę\nprzed ich naturalnymi wrogami - biedronkami.\nZe względu na możliwość wykorzystania biedronki do walki z mszycami sprowadzono do Europy\nbiedronkę azjatycką, która zjada więcej mszyc niż nasza rodzima biedronka siedmiokropka.\nBiedronka azjatycka żywi się nie tylko mszycami, lecz także larwami innych biedronek.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie cech wspólnych i cech odróżniających\nczłowieka od innych ssaków cechy. (I.4b.13)\nZasady oceniania\n2 p. - za poprawne wskazanie obu właściwych cech.\n1 p. - za poprawne wskazanie tylko jednej cechy.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\na) 6.\nb) 3.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/24","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nNa podstawie przedstawionych informacji określ i wpisz w tabelę nazwy trzech różnych\nantagonistycznych zależności międzygatunkowych oraz podaj przykłady tych zależności.\nNazwa zależności\nPrzykład\n1.\n2.\n3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzajów antagonistycznych zależności\nmiędzygatunkowych przedstawionych w tekście. (I.3b.2)\nZasady oceniania\n2 p. - za poprawne nazwanie i poprawne podanie przykładów trzech zależności\nmiędzygatunkowych.\n1 p. - za poprawne nazwanie i poprawne podanie przykładów dwóch lub jednej zależności\nmiędzygatunkowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNazwa zależności\nPrzykład\n1.\npasożytnictwo\nmszyce - rośliny\n2.\nkonkurencja\nbiedronki siedmiokropki - biedronki azjatyckie\n3.\ndrapieżnictwo\nbiedronki - mszyce\nbiedronki siedmiokropki - biedronki azjatyckie","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/25","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (1 pkt)\nNa podstawie tekstu zapisz złożony z czterech elementów łańcuch pokarmowy.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n21b) 21c)\n22.\n23a)\n23b)\n24.\n25.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nNa podstawie przedstawionych informacji zapisanie\nwskazanego łańcucha pokarmowego. (II.1a., I.3b.2)\nZasady oceniania\n1 p. - za poprawne zapisanie czteroelementowego łańcucha pokarmowego, uwzględniającego\nzależności opisane w tekście.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nrośliny → mszyce → biedronki siedmiokropki → biedronki azjatyckie","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/26","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nNa podstawie tekstu określ, czy dla zachowania różnorodności biologicznej korzystne jest\nwykorzystywanie do walki biologicznej organizmów sprowadzonych z innego ekosystemu lub\nobszaru geograficznego. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-1)\nTworzenie informacji\nZinterpretowanie opisanego przykładu zmian w środowisku\nwywołanych działalnością człowieka. (III.2b., I.3a.4)\nZasady oceniania\n1 p. - za określenie „nie” lub „tak” dla opisanego działania człowieka wraz z poprawnym\nargumentem odnoszącym się do przyjętego stanowiska.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Nie, ponieważ sprowadzone organizmy nie mają naturalnych wrogów i wygrywają\nkonkurencję z rodzimymi gatunkami, np. biedronka azjatycka zjada nie tylko mszyce,\nale także larwy biedronek rodzimych.\n• Tak, ponieważ stosowanie pestycydów zwalczających mszyce niszczy znacznie więcej\nowadów, niż wyrządzi szkód konkurencja między dwoma gatunkami biedronek.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/27","paper_id":"biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"27","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (3 pkt)\nGazy powszechnie występujące, ale nadmiernie emitowane w wyniku działalności ludzkiej,\ntakie jak CO2 czy metan, są przyczyną efektu cieplarnianego, którego konsekwencją może być\nglobalne ocieplenie klimatu. W minionym stuleciu wraz ze zwiększaniem się stężenia\ndwutlenku węgla wzrosła o 0,4-0,7 °C globalna temperatura. Podwojenie stężenia\natmosferycznego CO2 w stosunku do obecnego poziomu może doprowadzić do dalszego\nocieplenia o ok. 3,5 °C.\nNa podstawie: A. Mackenzie, A.S. Ball, S.R. Virdee, Ekologia. Krótkie wykłady, Warszawa 2009.\na) Wykaż, że można zmniejszyć ilość dwutlenku węgla w atmosferze poprzez następujące\ndziałania:\n1. zmianę źródeł energii wykorzystywanych przez człowieka\n2. zalesianie nieużytków.\nb) Podaj przykład możliwych niekorzystnych zmian środowiska na Ziemi, jeżeli dojdzie\ndo dalszego ocieplania się klimatu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n26.\n27a)\n27b)\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMBI_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-3)\na) (0-2)\nTworzenie informacji\nPlanowanie działań na rzecz ochrony środowiska.\n(III.1b., I.3a.6)\nZasady oceniania\n2 p. - za poprawne wykazanie, że oba wymienione w poleceniu sposoby działań umożliwiają\nograniczenie emisji CO2.\n1 p. - za poprawne wykazanie jednego sposobu działania umożliwiającego ograniczenie\nemisji CO2.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. Alternatywne źródła energii, np. słoneczna czy wiatrowa, nie emitują do atmosfery CO2,\nco zmniejszy ilość gazów cieplarnianych w atmosferze.\n2. Zalesianie nieużytków spowoduje, że więcej drzew będzie wykorzystywało CO2\ndo fotosyntezy, co zmniejszy ilość CO2 w atmosferze.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie przykładów niekorzystnych zmian\nw środowisku, spowodowanych emisją CO2. (I.3a.4)\nZasady oceniania\n1 p. - za\npodanie\npoprawnego\nprzykładu\nniekorzystnych\nzmian\nw\nśrodowisku\nspowodowanych wzrostem emisji CO2.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\ntopnienie lodów polarnych;\npodnoszenie się poziomu wód morskich;\nmigracja organizmów w poszukiwaniu optymalnych warunków życia, np. odpowiedniej\ntemperatury.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}