{"paper":{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":74,"source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nPierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel\neksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do\ncytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo\ngromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia\ngromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia.\nPoniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu\nmagnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego.\nHipoteza:\nPierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest\nzaburzenie eksportu cukrów z liści.\nPrzebieg doświadczenia:\nPrzez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne\npożywki:\n• połowę roślin zasilano pożywką pełną - próba A;\n• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu - próba B.\nRośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano\nzabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane\nrośliny barwiono płynem Lugola.\nWyniki doświadczenia:\n1. Barwienie płynem Lugola - przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono\nna zdjęciu poniżej;\n2. Barwa liści roślin - od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;\n3. Masa roślin - od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż\nrośliny w próbie A.\nNa podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana,\n„Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.\nbrak granatowego\nzabarwienia\ngranatowe\nzabarwienie\nroślina z próby A\nroślina z próby B\nMBI_1R","answer":"A","answer_text":"1 p. - za poprawne wskazanie próby kontrolnej (próby A) wraz z poprawnym uzasadnieniem\nodnoszącym się do obecności magnezu w pożywce i możliwości porównania wyników\nz próbą badawczą uprawianą bez magnezu.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nOkreśl, która próba roślin - A czy B - stanowiła próbę kontrolną w opisanym\ndoświadczeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do znaczenia tej próby\nw sprawdzeniu postawionej hipotezy.","answer":null,"answer_text":"1.1 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie i stosuje\nterminologię biologiczną, planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne […], rozróżnia\npróbę kontrolną i badawczą.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający\n2) omawia znaczenie makroelementów\ni wybranych mikroelementów (Mg).\nSchemat punktowania","solution":"Próbę kontrolną stanowiła próba A.","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nOceń, podkreślając TAK lub NIE, czy wyniki doświadczenia potwierdziły postawioną\nhipotezę. Wyjaśnij uzyskane wyniki.\nPotwierdzenie hipotezy: TAK / NIE\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] stawia hipotezy\ni weryfikuje je na drodze obserwacji\ni doświadczeń.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający\n2) omawia znaczenie makroelementów\ni wybranych mikroelementów (Mg).\nSchemat punktowania\n1 p. - za określenie prawdziwości postawionej hipotezy - TAK wraz z poprawnym\nwyjaśnieniem odnoszącym się do uzyskanych wyników doświadczenia, tj. do wykrycia\nskrobi w liściach roślin z deficytem magnezu zanim pojawiły się kolejne różnice między\nroślinami z obu grup.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTAK, ponieważ:\n• pierwszą zaobserwowaną różnicą, pomiędzy roślinami z próby badawczej i kontrolnej było\ngromadzenie się skrobi w liściach barwiącej się na kolor granatowy.\n• obecność skrobi w liściach roślin, które nie były zasilane Mg, wykryto w 14 dniu, a dopiero\nw kolejnych dniach zauważono pojawianie się kolejnych różnic między roślinami.\n• gromadzenie skrobi w liściach roślin z niedoborem magnezu było najwcześniej pojawiającą\nsię różnicą w stosunku do roślin zasilanych pełną pożywką.\n• w liściach rośliny z deficytem magnezu zaobserwowano zaburzenia eksportu cukrów,\no czym świadczy obecność skrobi w liściach.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, które nie odnoszą się w pełni do hipotezy „Pierwszym z badanych\nobjawów niedoboru magnezu ”","solution":"TAK","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWykaż związek między stopniowym żółknięciem badanych roślin a ich uprawą\nna pożywce bez soli magnezu.","answer":null,"answer_text":"1.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający\n2) omawia znaczenie makroelementów\ni wybranych mikroelementów (Mg).\nSchemat punktowania\n1 p. - za odpowiedź uwzględniającą znaczenie magnezu jako elementu niezbędnego do syntezy\nchlorofilu nadającego zielone zabarwienie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Magnez jest niezbędny do syntezy chlorofilu, który nadaje liściom zielone zabarwienie.\n• Niedobór magnezu powoduje niedobór chlorofilu, więc liście tracą zielone zabarwienie.\n• Magnez jest składnikiem chlorofilu, który nadaje liściom zielone zabarwienie.\n• Niedobory magnezu w organizmach roślinnych (uprawianych na pożywce pozbawionej\nmagnezu) powoduje w nich chlorozę, czyli stopniowe żółknięcie liści.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego rośliny zasilane pożywką bez soli magnezu miały niższą świeżą masę\nniż rośliny zasilane pożywką pełną.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"1.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający\n1) przedstawia proces fotosyntezy i jego\nznaczenie na Ziemi.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające niedobór magnezu wywołujący spadek intensywności /\nwydajności fotosyntezy i w konsekwencji zmniejszenie ilości wytwarzanych związków\norganicznych lub uwzględniające spadek w stromie chloroplastów aktywności\nkarboksylazy rybulozobisfosforanowej i zaburzone wiązanie CO2, przez co ograniczone\njest wytwarzanie związków organicznych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSpowodowane jest to spadkiem intensywności fotosyntezy, a przez to zmniejszeniem ilości\nwytwarzanych związków organicznych.\nMagnez/Mg jest konieczny do prawidłowego przebiegu fotosyntezy, której produktami są\nzwiązki organiczne budujące ciało rośliny.\nMg wpływa na aktywność karboksylazy rybulozobisfosforanowej w stromie\nchloroplastów. Brak magnezu zaburza więc wiązanie CO2, a przez to ogranicza\nwytwarzanie związków organicznych, z których budowane jest ciało rośliny.\nNiższa świeża masa wynika z niedoboru chlorofilu (Mg wchodzi w skład chlorofilu) przez\nco roślina przeprowadzała fotosyntezę z mniejszą wydajnością i dlatego miała niższą masę\nniż roślina zasilana pełna pożywką.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych odnoszących się jedynie do hamowania fotosyntezy\njako konsekwencji niedoboru magnezu w pożywce.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/1.5","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"1.5","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.5. (0-1)\nSpośród wymienionych elementów budowy rośliny wybierz i podkreśl wszystkie te, które\nbiorą bezpośredni udział w transporcie węglowodanów z komórek miękiszu\nasymilacyjnego liści rzodkiewnika do komórek korzeni tej rośliny.\nkomórki przyrurkowe naczynia cewki rurki sitowe włókna drzewne","answer":null,"answer_text":"1.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne;\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający\n4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają\nsubstraty fotosyntezy i jakimi produkty\nfotosyntezy rozchodzą się w roślinie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wskazanie wszystkich struktur, które biorą bezpośredni udział\nw transporcie węglowodanów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n• komórki przyrurkowe, rurki sitowe\nZadanie 2. (0-2)","solution":"komórki przyrurkowe, rurki sitowe","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-1.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nBiałka histonowe są odpowiedzialne za pierwszy poziom upakowania DNA w chromatynie\norganizmów eukariotycznych. Rdzeń każdego nukleosomu tworzą białka histonowe z klas:\nH2A, H2B, H3 i H4. Chemiczne modyfikacje histonów mają bezpośredni wpływ na regulację\nekspresji informacji genetycznej. Synteza białek histonowych w komórce odbywa się głównie\nw fazie S cyklu komórkowego.\nAnaliza składu aminokwasowego białka histonowego H3, składającego się ze 136\naminokwasów, wykazała obecność wszystkich rodzajów aminokwasów z wyjątkiem\ntryptofanu. Jednocześnie stwierdzono w nim wysoką zawartość lizyny i argininy oraz obecność\ncysteiny.\nNa podstawie: https://www.chegg.com/homework-help/amino-acid-composition-histone-h3-protein-binds-dna-\nshown-fo-chapter-13-problem-112cq-solution-9780534493493-exc ( );\nS.B. Hake, C.D. Allis, Histone H3 variants and their potential role in indexing mammalian genomes: The ‘‘H3\nbarcode hypothesis’’, Proceedings…103, No 17. 2006.","answer":null,"answer_text":"2 p. - za poprawne podanie znaczenia obu struktur tj. egzyny i apertury (porów) dla\nfunkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych.\n1 p. - za poprawne podanie znaczenia jednej ze struktur tj. egzyny lub apertury (porów) dla\nfunkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. Egzyna\n• chroni ziarno pyłku przed działaniem niekorzystnych warunków środowiska. /czynnikami\natmosferycznymi.\n• przesycona\nsporopoleniną\nchroni\nprzed\nwysychaniem\nziarno\npyłku\npodczas\nprzemieszczania się na słupek.\nUwaga: Do uznania odpowiedź „Zapewnia przetrwanie większej liczbie ziaren pyłku.\n2. Apertura\n• umożliwia wyrastanie /wydostanie się łagiewki pyłkowej z ziarna pyłku.\n• umożliwia wytworzenie łagiewki pyłkowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy uzupełnij tekst dotyczący\nbiałka histonowego H3 tak, aby powstał poprawny jego opis. W każdym nawiasie\npodkreśl właściwe określenie.\nStrukturę pierwszorzędową białka histonowego H3 tworzy 136 aminokwasów, które są\npołączone wiązaniami (peptydowymi / wodorowymi). Histony H3 cechuje znaczna zawartość\naminokwasów, które mają charakter (zasadowy / kwasowy / obojętny), dzięki czemu mogą\noddziaływać (kowalencyjnie / elektrostatycznie) z DNA.","answer":"peptydowymi, zasadowy, elektrostatycznie","answer_text":"2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n1) opisuje budowę aminokwasów\n(wzór ogólny, grupy funkcyjne);\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek;\n6) charakteryzuje wybrane grupy białek\n(histony).\nSchemat punktowania\n1 p. - za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich trzech nawiasach.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStrukturę pierwszorzędową białka histonowego H3 tworzy 136 aminokwasów, które są\npołączone wiązaniami (peptydowymi / wodorowymi). Histony H3 cechuje znaczna zawartość\naminokwasów, które mają charakter (zasadowy / kwasowy / obojętny), dzięki czemu mogą\noddziaływać (kowalencyjnie / elektrostatycznie) z DNA.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w komórce eukariotycznej produkcja białek histonowych\nw większości odbywa się w fazie S cyklu komórkowego, chociaż ogólne tempo syntezy\nbiałek w tej fazie jest niskie.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n1) przedstawia organizację DNA w genomie\n(helisa, nukleosom, chromatyda, chromosom);\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające replikację / podwojenie ilości DNA w fazie S oraz\nzachodzące w tej fazie wiązanie DNA z białkami histonowymi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ponieważ w fazie S jest syntetyzowany DNA, który w komórkach eukariotycznych musi\nzostać połączony z nowo zsyntetyzowanymi białkami histonowymi.\n• W fazie S zachodzi podwojenie ilości DNA, które musi być nawinięte na białka histonowe,\nwięc muszą one być najpierw wytworzone.\n• W fazie S cyklu komórkowego zachodzi replikacja DNA, a DNA związane jest z histonami,\nwięc muszą one zostać w dużych ilościach wytworzone w fazie S.\n• Faza S → replikacja DNA/podwajanie ilości DNA → wiązanie DNA z białkami\nhistonowymi\nZadanie 3. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nW wielu komórkach zwierzęcych błona komórkowa stanowi zaledwie 2-5% powierzchni\nwszystkich błon cytoplazmatycznych, a 95-98% powierzchni przypada na błony\nwewnątrzkomórkowe. Metabolizm typów komórek przedstawionych w tabeli zachodzi\nw większości przy udziale ich błon wewnętrznych.\nRodzaj błony\nUdział procentowy błony w całkowitej\npowierzchni błon komórki\nkomórki wątroby\n(hepatocyty)\nkomórki\nzewnątrzwydzielnicze\ntrzustki\nbłona komórkowa\n2\n5\nbłona siateczki śródplazmatycznej szorstkiej\n35\n60\nbłona siateczki śródplazmatycznej gładkiej\n16\n< 1\nbłona aparatu Golgiego\n7\n10\nzewnętrzna błona mitochondrialna\n7\n4\nwewnętrzna błona mitochondrialna\n32\n17\ninne\nok. 1\nok. 3\nNa podstawie: R. Milo, R. Phillips, Cell Biology by the Numbers, Garland Science, 2015.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nZaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania - wybierz odpowiedź spośród A-B\noraz odpowiedź spośród 1.-3.\nWiększy procentowy udział błon siateczki śródplazmatycznej gładkiej w całkowitej\npowierzchni błon komórki występuje w\nA.\nkomórkach wątroby,\nponieważ\n1.\nzachodzą tam procesy związane z syntezą\ncholesterolu.\n2. są one odpowiedzialne za wydzielanie\nhormonów.\nB.\nkomórkach\nzewnątrzwydzielniczych\ntrzustki,\n3.\nodpowiadają one za syntezę białek, które\numożliwiają np. detoksykację.","answer":"A 1.","answer_text":"3.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie obu poprawnych odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA 1.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nNa podstawie informacji z tabeli określ, które z przedstawionych komórek - komórki\nwątroby czy komórki trzustki - mają większą zdolność do syntezy ATP. Odpowiedź\nuzasadnij.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […], objaśnia i komentuje\ninformacje […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający\n4) opisuje budowę i funkcje mitochondriów\n[…].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający\n3) opisuje na podstawie schematów przebieg\nglikolizy, dekarboksylacji oksydacyjnej\npirogronianu, cyklu Krebsa i łańcucha\noddechowego; podaje miejsce zachodzenia\ntych procesów w komórce.\nSchemat punktowania\n1 p. - za odpowiedź wskazującą komórki wątroby wraz z poprawnym uzasadnieniem\nodnoszącym się do dużego udziału błony wewnętrznej mitochondrialnej w tych\nkomórkach oraz do roli tej błony w powstawaniu ATP.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nKomórki wątroby, ponieważ\n• w tych komórkach większy udział niż w komórkach trzustki stanowią wewnętrzne błony\nmitochondrialne, na których zachodzi synteza ATP.\n• komórki wątroby mają większy procentowy udział wewnętrznych błon mitochondrialnych,\ndlatego może zachodzić w nich więcej fosforylacji oksydacyjnej, w wyniku czego powstaje\nATP.\n• jest prawdopodobne, że jest więcej mitochondriów, a więc więcej wewnętrznych błon\nmitochondrialnych, na których zachodzi synteza ATP.\n• hepatocyty - udział % wewnętrznej błony mitochondrialnej jest większy niż w przypadku\ntrzustki, a na wewnętrznej błonie przebiega łańcuch oddechowy, w wyniku którego\nprodukowane jest ATP.\nZadanie 4. (0-2)","solution":"Komórki wątroby","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nDifosforan adenozyny (ADP) jest fosforylowany do ATP w procesach fosforylacji:\nsubstratowej, oksydacyjnej lub fotosyntetycznej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nUzupełnij poniższą tabelę tak, aby prawidłowo ilustrowała podobieństwa i różnice między\nfosforylacją fotosyntetyczną a fosforylacją oksydacyjną. Wpisz „TAK” we wszystkie\nwłaściwe komórki tabeli, jeśli dany proces zachodzi.\nProcesy\nFosforylacja\nfotosyntetyczna\noksydacyjna\nPrzepływ elektronów przez kolejne przenośniki.\nPrzepływ protonów przez syntazę ATP.\nPrzekazanie elektronów na cząsteczkę tlenu.","answer":null,"answer_text":"4.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\n4. Fotosynteza. Zdający\n3) wyjaśnia, w jaki sposób powstaje AT.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie tabeli - wpisanie „TAK” we wszystkie komórki tabeli.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nProcesy\nFosforylacja\nfotosyntetyczna\noksydacyjna\nPrzepływ elektronów przez kolejne przenośniki\nTAK\nTAK\nPrzepływ protonów przez syntazę ATP\nTAK\nTAK\nPrzekazanie elektronów na cząsteczkę tlenu\nTAK","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nSpośród wymienionych przykładów organizmów wybierz i podkreśl wszystkie te, których\nkomórki mogą przeprowadzać fosforylację fotosyntetyczną.\ndrożdże sinice krasnorosty brunatnice wirki","answer":null,"answer_text":"4.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia Zdający […]\nrozpoznaje organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n2) przedstawia charakterystyczne cechy sinic\njako bakterii prowadzących fotosyntezę\noksygeniczną (tlenową) […],\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n2) przedstawia różnorodność sposobów\nodżywiania się protistów[…]\n3) rozróżnia najważniejsze grupy glonów\n(brunatnice, okrzemki, bruzdnice, krasnorosty,\nzielenice) […];\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający\n6) wymienia najczęściej występujące płazińce.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe podkreślenie trzech przykładów organizmów, których komórki mogą\nprowadzić fosforylację fotosyntetyczną.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ndrożdże sinice krasnorosty brunatnice wirki\nZadanie 5. (0-6)","solution":"sinice, krasnorosty, brunatnice","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nTransfer materiału genetycznego (DNA) między komórkami bakterii odbywa się na drodze\nkoniugacji, transdukcji lub transformacji:\n• koniugacja - polega na jednokierunkowym transferze plazmidowego DNA z jednej komórki\nbakteryjnej do drugiej;\n• transdukcja - zachodzi z udziałem wirusów;\n• transformacja - polega na pobieraniu przez bakterie materiału genetycznego ze środowiska.\nNa podstawie: U. Kasprzykowska, M. Sobieszczańska, Plastyczność bakteryjnych genomów - międzykomórkowy\ntransfer informacji genetycznej, „Postępy mikrobiologii”, 53 (2) 2014.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nUporządkuj przedstawione poniżej etapy koniugacji bakterii (A-E) w kolejności\nilustrującej przebieg tego procesu.\nKolejność:","answer":"A, C, E, D, B","answer_text":"5.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; […], wskazuje\nźródła różnorodności biologicznej […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie kolejności etapów koniugacji przedstawionych na schemacie\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkolejność: A, C, E, D, B","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nUzasadnij, że do przekazania informacji genetycznej zapisanej w plazmidzie, na drodze\nkoniugacji, wystarczy przeniesienie do komórki - biorcy tylko jednej nici DNA\nplazmidowego.","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający\n3) uzasadnia znaczenie sposobu syntezy DNA\n(replikacji semikonserwatywnej) dla\ndziedziczenia informacji.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie sposobu przekazania informacji genetycznej w plazmidzie\nuwzględniające komplementarność zasad azotowych lub możliwość syntezy drugiej nić\nDNA na matrycy jednej nici.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dzięki temu, że DNA tworzą dwie nici, które są komplementarne, na matrycy jednej nici\nprzekazanej do komórki biorcy możliwa jest synteza drugiej nici.\n• Ponieważ druga nić zostanie wytworzona w oparciu o regułę komplementarności zasad\nazotowych na nici DNA plazmidowego.\n• Wystarczy przekazać do komórki biorcy tylko jedną nić DNA plazmidowego, ponieważ\nmoże ona zostać dobudowana (dzięki komplementarnym zasadom azotowym).\n• Ponieważ nici DNA są komplementarne względem siebie, dlatego mając jedną nić DNA\nplazmidowego mogą dobudować drugą.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nUzasadnij, że bakteria, która jest biorcą DNA plazmidowego w procesie koniugacji, może\nodnieść korzyści z tego procesu. W odpowiedzi uwzględnij przykład takiej korzyści.\nA\nB\nC\nD\nE\nbakteria\nbakteria\nplazmid\nplazmid jest\nnacinany\nw swoistym\nmiejscu\npowielanie\nDNA\nplazmido-\nwego\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"5.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […], wskazuje\nźródła różnorodności biologicznej […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie uwzględniające przykład korzyści dla bakterii odnoszącej się\ndo nabycia konkretnych nowych cech adaptacyjnych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Bakterie w ten sposób uzyskują nowe cechy np. oporność na antybiotyki.\n• Dzięki koniugacji bakteria otrzymuje nowe geny, które kodują białka nadające bakteriom\nnowe cechy, np. zdolność do wytwarzania niektórych aminokwasów.\n• Dzięki koniugacji bakteria otrzymuje materiał genetyczny, dzięki którym bakterie nabierają\nnowych właściwości, np. zdolność do rozkładu określonych związków organicznych.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nUzasadnij, że bakteriofagi mogą być wektorami przenoszącymi DNA pomiędzy\nkomórkami bakterii.","answer":null,"answer_text":"5.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający\n2) opisuje cykl życiowy bakteriofaga (lityczny\ni lizogeniczny).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, że bakteriofagi mogą zawierać DNA bakterii i być wektorami\nprzenoszącymi DNA bakterii do nowej komórki bakterii.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Bakteriofagi mogą być wektorami przenoszącymi DNA pomiędzy komórkami bakterii,\nponieważ podczas jego składnia może dostać się fragment DNA bakterii, który będzie\nprzeniesiony przez tego faga do nowej komórki.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.5","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.5. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego intensywna międzykomórkowa wymiana informacji genetycznej\nzachodząca w populacji bakterii zapewnia tym mikroorganizmom bardzo szybkie tempo\newolucji adaptacyjnej.","answer":null,"answer_text":"5.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIX. Ewolucja\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n1) wykazuje rolę mutacji i rekombinacji\ngenetycznej w powstawaniu zmienności, która\njest surowcem ewolucji;\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie skutków intensywnej wymiany informacji genetycznej\nprowadzących do zmienności genetycznej bakterii, i w konsekwencji, lepszego\nprzystosowania organizmów do warunków środowiska lub przeżycia.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Intensywny transfer informacji genetycznej, prowadzi do ogromnej zmienności\ngenetycznej tych organizmów w obrębie jednego gatunku / populacji, a dzięki temu\nzwiększa się prawdopodobieństwo, że będą osobniki, które są lepiej przystosowane do\ndanych warunków środowiska.\nTransfer informacji genetycznej powoduje, że bakterie różnią się między sobą pod\nwzględem informacji genetycznej, a więc także pod względem zdolności do przeżycia\nw określonych warunkach środowiska.\n• Zapewnia on wymianę materiału genetycznego, a co za tym idzie wzrost zmienności\ngenetycznej. Zmienność genetyczna sprawia, że pojawią się bakterie, które będą\nprzystosowane do zmiennych warunków środowiska.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/5.6","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"5.6","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.6. (0-1)\nDo podanych w tabeli cech wektora plazmidowego 1.-3., wykorzystywanego przy\nwprowadzaniu obcego DNA do komórek bakterii, przyporządkuj spośród A-D\npo jednym jego znaczeniu w tym procesie.\nA. Umożliwia rozdzielenie wektorów do komórek potomnych.\nB. Umożliwia selekcję szczepów, które pobrały plazmid.\nC. Umożliwia włączenie obcego DNA do wektora plazmidowego.\nD. Ułatwia miejscowe rozplecenie helisy DNA.\nCecha wektora plazmidowego\nZnaczenie podczas\nwprowadzania DNA\ndo bakterii\n1.\nMiejsce inicjacji replikacji bogate w pary AT, a nie - w pary\nCG.\n2.\nObecność fragmentu z wieloma miejscami rozpoznawalnymi\nprzez enzymy restrykcyjne.\n3.\nObecność genu oporności na określony antybiotyk.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"5.6. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna. Zdający\n2) przedstawia\nistotę\nprocedur\ninżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania obcego\ngenu do organizmu).\nSchemat punktowania\n1 p. - za przyporządkowanie poprawnych znaczeń dotyczących cech wektorów w procesie\nwprowadzania obcego DNA dla trzech cech wektorów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - D, 2. - C, 3. - B\nZadanie 6. (0-2)","solution":"1. – D, 2. – C, 3. – B","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-5.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nBezwodny chlorek kobaltu ma barwę niebieską, natomiast po związaniu cząsteczek wody\nprzyjmuje zabarwienie różowe.\nUczniowie uprawiali w szkolnym ogrodzie trzy gatunki roślin: pomidory, fasolę i nasturcję. Byli\nciekawi, którą z grządek należy najczęściej podlewać.\nPrzygotowali więc po 3 doniczki z roślinami: pomidora, fasoli oraz nasturcji. Następnie na górnej\ni dolnej powierzchni jednego liścia każdej z roślin umieścili krążki wysuszonej bibuły nasyconej\nchlorkiem kobaltu i przykryli je szkiełkami przytrzymywanymi przez zaciski tak, aby nie uszkodzić\nliścia.\nCzas potrzebny do zmiany zabarwienia papierków na różowy u wszystkich roślin, zarówno\nna dolnej, jak i na górnej powierzchni liści, uczniowie zmierzyli za pomocą stopera, a następnie\nobliczyli odpowiednie wartości średnie, a wyniki podali w sekundach.\nNa podstawie: http://www.biologydiscussion.com/experiments/top-10-experiments-on-plants-with-\ndiagram/56651","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nSformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia. W odpowiedzi uwzględnij\nbadany proces oraz obydwie zmienne niezależne.","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […]\nformułuje problemy badawcze.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (transpiracja).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne sformułowanie problemu badawczego odnoszącego się do intensywności /\nnatężenia transpiracji, górnej i dolnej powierzchni liści oraz odnoszącego się do różnych\n/ trzech gatunków badanych roślin (pomidora, fasoli i nasturcji).\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Porównanie intensywności transpiracji z dolnej i górnej powierzchni liści różnych gatunków\nroślin: pomidora, fasoli i nasturcji.\n• Oznaczanie intensywności transpiracji z dolnej i górnej powierzchni liści trzech badanych\ngatunków roślin.\n• Wpływ różnic między gatunkami badanych roślin na intensywność transpiracji z górnej i\ndolnej powierzchni blaszki liściowej.\n• Czy występują różnice między intensywnością transpiracji z górnej i dolnej powierzchni\nliści pomiędzy różnymi badanymi roślinami?","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nZaprojektuj tabelę, w której będzie można zestawić wyniki przedstawionego\ndoświadczenia. Uwzględnij nagłówki kolumn i objaśnienia wierszy tabeli.\nliść\nzacisk\nszkiełka\nbibuła nasycona\nchlorkiem kobaltu\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […]\ndokumentuje obserwacje i doświadczenia\nbiologiczne.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (transpiracja);\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe skonstruowanie tabeli uwzględniającej nagłówki wierszy tabeli: trzy\nbadane gatunki roślin - nasturcję, fasolę i pomidora a także opis nagłówków kolumn\ntabeli uwzględniający: średni czas do zmiany zabarwienia chlorku kobaltu na różowy\nwraz z jednostką czasu [s] oraz górną i dolną powierzchnię liści badanych roślin.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie (projekt tabeli)\nGatunek rośliny Średni czas do zmiany zabarwienia chlorku kobaltu na różowy [s]\nna górnej powierzchni liści\nna dolnej powierzchni liści\nnasturcja\nfasola\npomidor\nUwaga: Uznaje się inny układ tabeli pod warunkiem, że uwzględnia badane parametry.\nZadanie 7. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nŻyto zwyczajne jest rośliną uprawną, należy do gromady okrytonasiennych i klasy\njednoliściennych. W tabeli przedstawiono średnie wyniki pomiarów dotyczące systemu\nkorzeniowego 4-miesięcznej rośliny żyta zwyczajnego, rosnącej pojedynczo w skrzyni.\nBadane parametry\nWartość\nPowierzchnia całego systemu korzeniowego (wraz z włośnikami)\n639 m2\nCałkowita powierzchnia włośników\n432 m2\nDługość całego systemu korzeniowego (bez włośników)\n622 km\nŁączna długość włośników\n10 620 km\nNa podstawie: Podstawy fizjologii roślin, pod red. J. Kopcewicza i S. Lewaka Warszawa 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nOkreśl, od którego z parametrów przedstawionych w tabeli zależy pobieranie przez\nroślinę wody z gleby. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […] związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych (okrywającej),\nokreślając związek ich budowy z pełnioną\nfunkcją;\n2) analizuje budowę morfologiczną rośliny\nokrytonasiennej, rozróżniając poszczególne\norgany i określając ich funkcje.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie cechy, jaką jest (duża) całkowita powierzchnia włośników lub\nłączna długość włośników warunkujących zwiększenie powierzchni wchłaniania wody z\npodłoża - odnoszące się do zwiększenia powierzchni chłonnej korzenia lub efektywności\npobierania wody.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Całkowita powierzchnia włośników zwiększa powierzchnię wchłaniania wody przez\nkorzenie.\n• Duża całkowita powierzchnia włośników zwiększa powierzchnię, przez którą zachodzi\nnapływ wody do korzenia.\n• Ponieważ im większa całkowita powierzchnia włośników, tym więcej wody pobiera ta\nroślina.\nUwagi:\n• Uznaje się opisowe podanie cechy, wynikającej z analizy danych zebranych w tabeli, np.\ndotyczącej udziału powierzchni włośników w powierzchni całego systemu korzeniowego”.\n• Uznaje się odpowiedź odnoszącą się tylko do „powierzchni włośników” zamiast do\n„całkowitej powierzchni włośników”","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nNa rysunkach A i B przedstawiono dwa rodzaje systemów korzeniowych roślin.\nNa podstawie: http://www.biologydiscussion.com\nA\nB\nMBI_1R\nOkreśl, na którym rysunku - A czy B - przedstawiono typ systemu korzeniowego\nwystępujący u żyta. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do widocznej na rysunku cechy\nbudowy charakterystycznej dla klasy roślin, do której należy żyto.","answer":"B","answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający\n5) rozróżnia rośliny jednoliścienne od\ndwuliściennych, wskazując ich cechy\ncharakterystyczne (system korzeniowy).\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie schematu B, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do cechy\nsystemu korzeniowego wiązkowego i wskazanie, że żyto należy do roślin\njednoliściennych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• B, ponieważ żyto należy do roślin jednoliściennych, dla których typowym systemem\nkorzeniowym jest system wiązkowy.\n• B, ponieważ system korzeniowy przedstawiony na tym schemacie cechuje się brakiem\nkorzenia głównego, co jest typowe dla roślin jednoliściennych, do których należy żyto.\n• B, ponieważ żyto jako roślina jednoliścienna posiada system korzeniowy składający się\nz wielu równorzędnych, podobnej grubości, korzeni, rozchodzących się od podstawy łodygi.\n• B, ponieważ na A przedstawiono system korzeniowy palowy, charakterystyczny dla\ndwuliściennych, a żyto należy do jednoliściennych.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zbyt duże stężenie soli w roztworze glebowym jest przyczyną\nzmniejszenia wydajności pobierania wody przez włośniki. W odpowiedzi odnieś się\ndo mechanizmu pobierania wody przez włośniki.","answer":null,"answer_text":"7.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający\n5) rozróżnia rośliny jednoliścienne od\ndwuliściennych, wskazując ich cechy\ncharakterystyczne (system korzeniowy).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie przyczyny zmniejszonej wydajności pobierania wody przez\nwłośniki w opisanych warunkach, uwzględniające zbyt małą różnicę potencjałów\nosmotycznych między roztworem glebowym a włośnikami lub hipertoniczność roztworu\nglebowego względem włośników ograniczające pobieranie wody.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Różnica potencjału osmotycznego jest zbyt mała więc roślina nie pobiera wystarczającej\nilości wody z gleby.\n• Potencjał wody będzie niższy w glebie w związku z czym poprzez włośniki nie będzie mogła\nbyć pobierana wody z gleby/otoczenia.\n• Roztwór glebowy przy zbyt dużym stężeniu soli będzie hipertoniczny względem korzenia,\nco spowoduje że roślina/korzeń nie będzie mogła pobierać wody z gleby (a będzie ją traciła).\n• Roślina znajduje się w stanie suszy fizjologicznej i nie może pobierać wody z gleby (mimo,\nże woda jest dostępna).\nZadanie 8. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNa poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku\nrośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw.\nZewnętrzna warstwa - egzyna - jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną,\nktóra jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna\nwarstwa egzyny może być bardzo rozbudowana - tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje\nsię co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana -\ntzw. apertura (porus).\nWewnętrzna warstwa - intyna - w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka\ni zbudowana z celulozy i pektyny.\nNa podstawie: https://www.paldat.org/search/genus/Salix\negzyna\nintyna\nkomórka wegetatywna\nkomórka generatywna\napertura (porus)\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nOkreśl, jakie znaczenie dla przebiegu zapylenia i zapłodnienia u roślin okrytonasiennych\nmają\n1. egzyna:\n2. apertura:","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n3) przedstawia powstawanie gametofitów\nmęskiego i żeńskiego, zapłodnienie komórki\njajowej oraz rozwój i kiełkowanie nasienia\nu rośliny okrytonasiennej.\nSchemat punktowania","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nUzupełnij poniższy schemat - nad strzałkami wpisz nazwy procesów (mitoza lub mejoza)\nprowadzących do powstania określonych komórek ziarna pyłku, a pod nazwami komórek\nwpisz ich ploidalność (1n / 2n).","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający\n4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym\na mejotycznym i wyjaśnia biologiczne znaczenie\nobu typów podziału.\nSchemat punktowania\n1 p. - za w całości poprawne uzupełnienie schematu, tj. podanie trzech poprawnych nazw\npodziałów komórkowych oraz w poprawny sposób określenie ploidalności wskazanych\nna schemacie komórek.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-2)\nOpisz funkcję, jaką w procesie zapłodnienia u roślin okrytonasiennych pełnią\n1. komórka wegetatywna:\n2. komórka generatywna:\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający\n3) przedstawia powstawanie gametofitów\nmęskiego i żeńskiego, zapłodnienie komórki\njajowej oraz rozwój i kiełkowanie nasienia\nu rośliny okrytonasiennej.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie znaczenia komórki wegetatywnej odnoszące się do wytwarzania\nłagiewki pyłkowej oraz komórki generatywnej - odnoszące się do wytwarzania komórek\nplemnikowych biorących udział w podwójnym zapłodnieniu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nKomórka wegetatywna:\n• tworzy łagiewkę pyłkową, przez które wprowadzane są do zalążka / woreczka zalążkowego\n/gametofitu żeńskiego komórki plemnikowe / gamety męskie.\n• Umożliwia transport jąder plemnikowych\nKomórka generatywna\n• tworzy (dwie) komórki plemnikowe / gamety męskie, z których jedna zapładnia komórkę\njajową, a druga wtórne jądro woreczka zalążkowego / komórkę centralną.\nUwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszącej się do plemników.\nZadanie 9. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […] planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne [\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający\n2) przedstawia rolę hormonów roślinnych\nw funkcjonowaniu rośliny, w tym w reakcjach\ntropicznych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny opis próby kontrolnej uwzględniający równomierne rozmieszczenie wody\nw glebie, w której uprawiana jest siewka grochu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Uprawa siewki grochu w takich samych warunkach jak w próbie badawczej, lecz bez\numieszczania doniczki z porowatymi ścianami. Glebę należy równomierne zwilżać wodą.\n• Siewka grochu posadzona w glebie równomiernie nawadnianej bez obecności doniczki\nz porami umożliwiającymi wypływ wody.\nZadanie 10. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa schemacie przedstawiono początek i wynik doświadczenia, którego celem było wykazanie,\nże korzeń grochu reaguje na działanie bodźca kierunkowego - dostępności wody w glebie.\nNa podstawie: http://scienceandtechnology-manojsir.blogspot.com\nZaplanuj i opisz próbę kontrolną do doświadczenia przedstawionego na schemacie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nWiększość porostów ma warstwę korową, o gęsto splecionych strzępkach grzyba, izolującą\nwnętrze porostu od bezpośrednich wpływów środowiska zewnętrznego. Pod nią znajduje\nsię warstwa zbudowana z komórek glonów, jeszcze głębiej - warstwa rdzeniowa utworzona\nze strzępek grzyba, a następnie - dolna warstwa korowa.\nW plechach porostów, często w warstwie korowej, występują tzw. specyficzne wtórne metabolity\nporostowe. Te związki powstają dzięki temu, że komórki fotosyntetyzujące produkują\nwęglowodany, które są następnie transportowane do komórek grzyba, gdzie w licznych szlakach\nmetabolicznych są przekształcane w metabolity wtórne. Są one związkami aktywnymi\nbiochemicznie - wykazują m.in. działanie bakteriobójcze, hamują kiełkowanie wielu nasion oraz\nzarodników mchów.\nNiektóre z wtórnych metabolitów porostowych absorbują szkodliwe promieniowanie UVA\ni UVB, a jeszcze inne posiadają zdolność do selektywnego usuwania z podłoża skalnego\njonów Ca2+ oraz Mg2+, w wyniku czego naruszona zostaje struktura skały.\nNa podstawie: M. Opanowicz, Ekologiczna rola wtórnych metabolitów porostowych, „Wiadomości Botaniczne”,\n46 (1/2), 2002;\nP. Czarnota, Symbiozy porostowe w świetle interakcji pomiędzy grzybami i fotobiontami, „Kosmos”,\nT. 58, 1-2, 2009;\nZ. Podbielkowski, Rośliny zarodnikowe, Warszawa 1982.\nPoczątek\ndoświadczenia\nWynik\ndoświadczenia\nwoda\ndoniczka\nz porowatymi\nścianami\npodłoże\nsiewka\ngrochu\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nNa podstawie tekstu wykaż, że wytwarzanie wtórnych metabolitów przez porosty\n1. umożliwia im skuteczną konkurencję międzygatunkową:\n2. chroni DNA ich komórek przed uszkodzeniami:","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski, formułuje i\nprzedstawia opinie związane z\nomawianymi zagadnieniami biologicznymi\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne, […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem a\nśrodowiskiem […].\nIII etap edukacyjny.\nIV. Ekologia. Zdający\n2) wskazuje, na przykładzie dowolnie\nwybranego gatunku, zasoby, o które konkurują\njego przedstawiciele między sobą i z innymi\ngatunkami.\nIII etap edukacyjny.\nVIII. Genetyka. Zdający\n8) podaje ogólną definicję mutacji oraz\nwymienia przyczyny ich wystąpienia (mutacje\nspontaniczne i wywołane przez czynniki\nmutagenne); podaje przykłady czynników\nmutagennych.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:\n1. skutecznej konkurencji międzygatunkowej odnoszące się do hamowania kiełkowania\nnasion roślin, z którymi porosty konkurują o zasoby środowiska oraz 2. pochłanianiu\npromieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.\n1 p. - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające rolę wtórnych metabolitów porostowych w:\ntylko w punkcie 1. - skutecznej konkurencji międzygatunkowej albo tylko w punkcie 2. -\npochłanianiu promieniowania UV będącego czynnikiem mutagennym.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. umożliwia skuteczną konkurencję międzygatunkową, gdyż:\n• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie wielu nasion rośliny konkurujących\nz porostami o światło / wodę / miejsce do życia.\n• wtórne metabolity porostowe hamują kiełkowanie zarodników mchów, a porosty konkurują\nz mchami z o światło / wodę/miejsce do życia.\n2. chroni ich DNA przed uszkodzeniami ,gdyż:\n• wtórne metabolity porostowe absorbują szkodliwe promieniowanie UV, które może\nwywoływać mutacje DNA / jest czynnikiem mutagennym.\n• metabolity te absorbują szkodliwe promieniowanie UVA oraz/lub UVB, które powoduje\npowstawanie dimerów tymidynowych, co uszkadza DNA.\nUwaga: Nie zalicza się odpowiedzi „Wtórne metabolity porostowe absorbują promieniowanie\nUV/UVA/UVB, które może uszkadzać DNA”, ponieważ jest to tautologia.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOkreśl znaczenie wtórnych metabolitów porostowych w funkcjonowaniu porostów jako\norganizmów pionierskich.","answer":null,"answer_text":"10.2 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje,[…]\nwyjaśnia zależności przyczynowo\n-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje\ni przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi […].\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający\n1) przedstawia rolę organizmów tworzących\nbiocenozę w kształtowaniu biotopu (proces\nglebotwórczy).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie znaczenia wtórnych metabolitów porostowych powodujących\nerozję skały, co umożliwia porostom bytowanie na nagich skałach.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dzięki wytwarzaniu wtórnych metabolitów porostowych, które mają zdolność do naruszania\nstruktury skał, porosty mogą czerpać z nich potrzebne im minerały / porosty mogą tam\nbytować.\n• Dzięki wytwarzaniu wtórnych metabolitów porostowych, które powodują erozję skał,\nco umożliwia porostom ich zasiedlanie / utrzymanie na skałach/","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nSpośród wymienionych poniżej przykładów organizmów wybierz i podkreśl wszystkie te,\nktórych komórki mogą być fotobiontami współtworzącymi porosty.\nbruzdnice sinice krasnorosty zielenice\nMBI_1R","answer":"sinice, zielenice","answer_text":"10.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n4) przedstawia związki symbiotyczne, w które\nwchodzą grzyby (w tym mikoryzę);\n5) przedstawia budowę i tryb życia grzybów\nporostowych; określa ich znaczenie jako\norganizmów wskaźnikowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie sinic i zielenic jako organizmów współtworzących z grzybami\nporosty\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nbruzdnice sinice krasnorosty zielenice\nZadanie 11. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nWiększość dorosłych płazów prowadzi wymianę gazową poprzez płuca i silnie ukrwioną\nniezrogowaciałą skórę, nabłonek jamy gębowej i gardzieli. Zaletą tego rozwiązania jest duża\nsprawność oddechowa w wodzie i innych wilgotnych siedliskach.\nWzględny udział płuc i skóry, a nawet określonych obszarów skóry, w wymianie gazowej różni\nsię zależnie od gatunku, a także, u tego samego gatunku, może się zmieniać sezonowo.\nNie ma płazów, które oddychają tylko dzięki płucom, natomiast salamandry bezpłucne\noddychają tylko poprzez skórę i jamę gębową.\nWymiana gazowa głównie przez skórę ogranicza rozmiary ciała i poza nielicznymi wyjątkami\nuniemożliwia płazom przebywanie w wodach morskich.\nNa podstawie: Zoologia. Szkarłupnie - płazy, pod red. C. Błaszak, Warszawa 2015.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego płazy, u których wymiana gazowa zachodzi głównie przez skórę,\nnie mogą mieć dużych rozmiarów ciała.","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n2) opisuje różne rodzaje powłok ciała zwierząt.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do wymiany gazowej płazów przez skórę, której\npowierzchnia jest większa w stosunku do objętości ciała przy małych rozmiarach ciała,\nco zapewnia wydajną wymianę gazową / co zaspakaja potrzeby organizmu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPłazy oddychają przez skórę i aby zapewnić efektywną wymianę gazową ważne jest, aby\njej powierzchnia była jak największa w stosunku do objętości ciała, a jest to możliwe gdy\nzwierzę jest małych rozmiarów.\nIm mniejszych rozmiarów organizm, tym większy stosunek powierzchni ciała w stosunku\ndo objętości, co jest korzystne dla płazów i zaspakaja potrzeby organizmów, które\nprowadzą wymianę gazową przez skórę, co zaspakaja potrzeby organizmu.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego płazy, z wyjątkiem pojedynczych gatunków, nie przebywają w wodach\nsłonych. W odpowiedzi odnieś się do budowy skóry płazów i warunków środowiska.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający\n2) opisuje różne rodzaje powłok ciała zwierząt.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie uwzględniające cechę budowy pokrycia ciała płazów, jak: mały stopień\nzrogowacenia, brak pokrycia strukturami ochronnymi, która nie chroni przed\nosmotycznym odpływem wody w środowisku hipertonicznym, jakim dla płazów jest\nsłona woda.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ponieważ skóra płazów nie jest pokryta łuskami / żadnymi strukturami ochronnymi\ndlatego w wodzie słonej, stanowiącej środowisko hipertoniczne, płazy narażone byłyby\nna ciągły osmotyczny odpływ wody.\n• Ponieważ skóra płazów nie jest zrogowaciała, dlatego w środowisku o większym stężeniu\n/ hipertonicznym zwierzęta te narażone byłyby na odwodnienie.\n• Naga skóra uniemożliwia utrzymanie równowagi osmotycznej w środowisku\nhipertonicznym, w którym woda wypływałaby z organizmu.\nZadanie 12. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji, […].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający\n3) opisuje na podstawie schematów przebieg\nglikolizy, dekarboksylacji oksydacyjnej\npirogronianu, cyklu Krebsa […], podaje\nmiejsce zachodzenia tych procesów\nw komórce.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń odnoszących się do udziału witamin\nz grupy B w metabolizmie węglowodanów.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - P, 3 - F\nZadanie 13. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nW organizmie człowieka występuje kilka tysięcy różnych enzymów, przy czym większość z nich,\naby spełniać swoje funkcje katalityczne, wymaga połączenia z określonym składnikiem\nniebiałkowym, którym mogą być jony metali lub koenzymy. Wiele koenzymów to witaminy lub\nich pochodne. Przebieg metabolizmu węglowodanów w dużej mierze kontrolują enzymy, których\nkoenzymami są witaminy z grupy B lub ich pochodne.\nNa poniższym schemacie przedstawiono udział witamin z grupy B w niektórych etapach\nkatabolizmu węglowodanów.\nNa podstawie: J. Kozioł, Witaminy, Poznań 2002;\nK. Woolf , M. M. Manore, B-vitamins and exercise: does exercise alter requirements?, „International Journal of Sport\nNutrition and Exercise Metabolism” 2006.\nNa podstawie powyższego schematu oceń, czy informacje dotyczące udziału witamin\nz grupy B w metabolizmie węglowodanów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\nEnzymy z koenzymami w postaci witaminy z grupy B\n1. B6 katalizują reakcje przebiegające w cytoplazmie.\nP\nF\n2. B1 katalizują reakcje zachodzące w matriks mitochondrium.\nP\nF\n3. B2 katalizują reakcje zachodzące wyłącznie w przestrzeni międzybłonowej\nmitochondrium.\nP\nF\nglikogen\nwitamina\nB1, B2, B3\nglukozo-6-P\nkwas\npirogronowy\nacetylo-CoA\nwitamina\nB6\nwitamina\nPP\nwitamina\nB1\ncykl Krebsa\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1 – P, 2 – P, 3 – F","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nNa poniższym rysunku przedstawiono pewną tkankę występującą w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nOceń, czy stwierdzenia dotyczące tkanki przedstawionej na rysunku są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNa rysunku przedstawiono budowę tkanki łącznej.\nP\nF\n2.\nLiterą X oznaczono błonę podstawną.\nP\nF\n3.\nKomórki wierzchniej warstwy tej tkanki są martwe.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje [ ] informacje [ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego na\nróżnych poziomach złożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka\n(tkanki, narządy, układy narządów). Zdający\n1) rozpoznaje (na ilustracji, rysunku, według\nopisu itd.) tkanki budujące ciało człowieka\noraz podaje ich funkcję i lokalizację\nw organizmie człowieka.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń odnoszących się do tkanki\nprzedstawionej na schemacie.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - P","solution":"1 – F, 2 – P, 3 – P","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nNa przykładzie jednej widocznej na rysunku cechy budowy przedstawionej tkanki wykaż\nzwiązek budowy tej tkanki z funkcją ochronną pełnioną przez tę tkankę u człowieka.\nkeratynocyty\nX\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego na\nróżnych poziomach złożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka\n(tkanki, narządy, układy narządów). Zdający\n1) rozpoznaje (na ilustracji, rysunku, według\nopisu itd.) tkanki budujące ciało człowieka\noraz podaje ich funkcję i lokalizację\nw organizmie człowieka.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wykazanie, na przykładzie jednej cechy, związku budowy przedstawionej\ntkanki z jej funkcją ochronną.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Tkanka ta składa się z wielu warstw komórek / wielowarstwowość, co utrudnia wnikanie\npatogenów.\n• Warstwa zrogowaciałych złuszczających się komórek umożliwia ich łuszczenie się pod\nwpływem urazu mechanicznego.\n• Warstwa zrogowaciałych komórek zabezpiecza przed uratą wody.\n• Ciasno ułożone komórki / przylegające ściśle do siebie komórki zapobiegają wnikaniu\npatogenów.\nZadanie 14. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nRytmy okołodobowe dotyczą procesów przebiegających w organizmie w cyklach\nok. 24-godzinnych. W rytmie tym zmienia się m.in. temperatura ciała człowieka.\nW celu stwierdzenia, czy na okołodobową rytmikę zmian temperatury ciała człowieka\nwpływają zmieniające się czynniki zewnętrzne, przeprowadzono badanie. W czasie 24 godzin\ndokonywano pomiarów temperatury ciała osób w dwóch grupach:\n• grupa I - osoby, które w ciągu dnia były wystawione na działanie światła, wykazywały\nzwiększoną aktywność fizyczną, spożywały posiłki o zwykłej porze, natomiast w ciągu nocy\nspały w zaciemnionym pomieszczeniu.\n• grupa II - osoby, które od godziny 4 rano przez kolejne 24 godziny przebywały\nw warunkach stałego oświetlenia, ich aktywność fizyczna pozostawała na tym samym\npoziomie przez cały czas trwania pomiarów oraz przyjmowały równe porcje pokarmu\nw stałych, wymuszonych odstępach czasowych.\nNa wykresie przedstawiono wyniki przeprowadzonych pomiarów temperatury.\nNa podstawie: J. Waterhouse, Y. Fukuda, T. Morita, Daily rhythms of the sleep-wake cycle, „ Journal of\nPhysiological Anthropology”, 31(1): 5, 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nOkreśl, które zmienne w przedstawionym badaniu to zmienne zależne, a które -\nniezależne. Wstaw znak „X” w odpowiednie komórki tabeli.\nZmienna\nzależna\nniezależna\noświetlenie\naktywność fizyczna\npora dnia\ntemperatura ciała\n4.00 8.00 12.00 16.00\n24.00\n37.4\n37.2\n37.0\n36.8\n36.6\n36.4\n36.2\nczas snu\nosób z grupy I\ngrupa I\ngrupa II\nczas\ntemperatura [oC]\n24.00\n20.00\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […]\nrozróżnia próbę kontrolną i badawczą,\n[…].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego na\nokreślonym poziomie (wyjaśnia regulację\nstałej temperatury ciała).\nSchemat punktowania\n1 p. - za w całości poprawne uzupełnienie tabeli uwzględniające wskazanie temperatury ciała\njako zmiennej zależnej oraz oświetlenia, aktywności fizycznej i pory dnia - jako\nzmiennych niezależnych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nZmienna\nzależna\nniezależna\noświetlenie\nX\naktywność fizyczna\nX\npora dnia\nX\ntemperatura ciała\nX","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWybierz i zaznacz stwierdzenie, które jest poprawnym wnioskiem sformułowanym\nna podstawie wyników opisanego badania.\nA. Rytm zmian temperatury ciała osób z grupy II nieznacznie różnił się od rytmu zmian\nwystępującego u osób przebywających w naturalnych zmiennych warunkach środowiska.\nB. Okołodobowa rytmika zmian temperatury ciała jest sterowana przez ośrodek termoregulacji\nznajdujący się w międzymózgowiu.\nC. Na okołodobowy rytm zmian temperatury ciała człowieka wpływają zarówno czynniki\nwewnętrzne, jak i czynniki zewnętrzne.\nD. Temperatura ciała osób z grupy I waha się między temperaturą minimalną wynoszącą\n36,5 °C (około trzy godziny przed obudzeniem się) a temperaturą maksymalną wynoszącą\n37,4 °C w godzinach 17.00-18.00.","answer":"C.","answer_text":"14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […]\nformułuje wnioski z przeprowadzonych\nobserwacji i doświadczeń.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego na\nokreślonym poziomie (wyjaśnia regulację stałej\ntemperatury ciała).\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie poprawnie sformułowanego wniosku C.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC.\nZadanie 15. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nOśrodki położone w mózgowiu człowieka są odpowiedzialne za ruchy złożone, w których\nwykonywanie zaangażowanych jest wiele grup mięśniowych, oraz za uruchamianie\nmechanizmów zapewniających utrzymanie równowagi ciała, gdyż każdy ruch prowadzi\ndo przesunięcia środka ciężkości ciała i do zaburzenia dotychczasowej jego pozycji.\nNa podstawie: M. Tafil-Klawe, J. Klawe, Wykłady z fizjologii człowieka, Warszawa 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie: https://qbi.uq.edu.au/brain/brain-anatomy/lobes-brain\nWybierz z rysunku i zapisz literę, którą oznaczono położenie pól ruchowych ośrodków\nkorowych.\nA\nB\nC\nD\nMBI_1R","answer":"A.","answer_text":"15.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje [ ] informacje [ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego na\nróżnych poziomach złożoności, dostrzega\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n1) opisuje budowę i funkcje mózgu, rdzenia\nkręgowego i nerwów;\n6) wykazuje kontrolno-integracyjną rolę\nmózgu, z uwzględnieniem funkcji jego części:\nkory, poszczególnych płatów, hipokampu,\n7) przedstawia lokalizację i rolę ośrodków\nkorowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wybór oznaczenia wskazującego lokalizację ruchowych ośrodków korowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nDo wybranych etapów (1.-3.) składających się na wykonanie ruchu złożonego\nprzyporządkuj po jednej odpowiedniej strukturze mózgowia (A-D) biorącej w nim\ngłówny udział. Wpisz oznaczenia literowe w odpowiednie komórki tabeli.\nA. móżdżek B. pola czuciowe kory mózgowej C. pola kojarzeniowe kory mózgowej\nD. pola ruchowe kory mózgowej\nEtapy składające się na wykonanie ruchu\nStruktury\nmózgowia\n1. Analiza skutków planowanego ruchu.\n2. Przekazanie pobudzenia do określonych grup neuronów rdzeniowych\nbiorących udział w ruchu.\n3. Regulacja napięcia mięśniowego, utrzymanie równowagi.","answer":null,"answer_text":"15.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego na\nróżnych poziomach złożoności; dostrzega\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna każdym z tych poziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający\n7) przedstawia lokalizację i rolę ośrodków\nkorowych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za w całości poprawne przyporządkowanie odpowiednich struktur mózgowia do\npodanych etapów (1-3) składających się na wykonywanie ruchu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - C, 2 - D, 3 - A\nZadanie 16. (0-2)","solution":"1 – C, 2 – D, 3 – A","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nNa poniższym schemacie przedstawiono płód oraz krążenie łożyskowe.\nNa podstawie: P. Murphy, Biology. Revision for Leaving Certificate, Dublin 2003.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nPodaj nazwę błony płodowej oznaczonej na schemacie literą X.\nX\nżyła macicy\ntętnica macicy\nzbiornik krwi\nmatczynej\nżyła\npępowinowa\ntętnica\npępowinowa\nsznur\npępowinowy\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"16.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n14. Rozwój człowieka. Zdający\n3) opisuje przebieg kolejnych faz rozwoju\nzarodka i płodu, z uwzględnieniem roli\nłożyska, oraz wyjaśnia wpływ różnych\nczynników na prawidłowy przebieg ciąży.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne podanie nazwy błony płodowej - owodnia.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n• owodnia","solution":"owodnia","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nOkreśl, w którym naczyniu - w tętnicy macicy czy w tętnicy pępowinowej - płynie krew\no większym stopniu natlenowania. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"16.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n2) wykazuje współdziałanie układu\nkrwionośnego z innymi układami\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym.\n14. Rozwój człowieka. Zdający\n3) opisuje przebieg kolejnych faz rozwoju\nzarodka i płodu, z uwzględnieniem roli\nłożyska.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie tętnicy macicy jako naczynia krwionośnego, w którym płynie\nkrew w największym stopniu natlenowana wraz z poprawnym uzasadnieniem\nodnoszącym się do zaopatrywania w tlen komórek łożyska lub płód.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Tętnica macicy, ponieważ dostarcza ona krew do zbiornika krwi matczynej (przestrzeń\nmiędzykosmówkowa łożyska), zaopatrując w tlen (i inne substancje) komórki łożyska / płód.\n• W tętnicy macicy krew płynie w większym stopniu natlenowana, ponieważ to z niej tlen\nbędzie przekazywany dziecku, więc musi mieć o wiele większe stężenie tlenu.\n• W tętnicy macicy, ponieważ tlen z krwi płynącej w tym naczyniu jest dostarczany do krwi\ndziecka i tętnicą pępowinową wraca krew mniej natlenowana.\n• W tętnicy macicy, ponieważ tętnicą pępowinową krew wraca od płodu, któremu matka\ndostarczyła tlen.\nZadanie 17. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[ ].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego na\nróżnych poziomach złożoności […],\ndostrzega związki między strukturą\na funkcją […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp);\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe i dwugenowe (z dominacją\nzupełną i niezupełną oraz allelami\nwielokrotnymi, […]) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych;\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie uwzględniające wielokrotność alleli genu warunkującego\ngrupy krwi układu AB0 oraz recesywność allelu i względem allelu IA oraz allelu IB.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Osoba mająca grupę krwi AB przekazuje w gametach tylko dominujące allele warunkujące\ngrupę A (IA) i grupę B (IB), dlatego niezależnie od allelu otrzymanego od drugiego rodzica,\njej dziecko nie może być homozygotą recesywną (ii).\n• Osoba mająca grupę krwi AB ma oba allele dominujące: IA oraz IB, dlatego jej dziecko\nniezależnie od tego, jaki allel otrzyma od drugiego rodzica będzie miało grupę krwi „A” albo\ngrupę krwi „B”. Nigdy nie będzie miało grupy krwi „0”, ponieważ musiałoby otrzymać od\nobojga rodziców oba allele recesywne (ii).\nZadanie 18. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego dziecko osoby, która ma krew grupy AB, nie może mieć grupy krwi 0.\nW odpowiedzi uwzględnij sposób dziedziczenia alleli genu warunkującego grupy krwi\nw układzie AB0.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nDystrofia mięśniowa Duchenne'a jest najczęstszą i najcięższą z postępujących dystrofii\nmięśniowych. Jest to choroba genetycznie uwarunkowana - dziedziczy się w sposób\nrecesywny sprzężony z płcią. Wynikiem obecności nieprawidłowego allelu d genu DMD,\njest synteza nieprawidłowej dystrofiny w komórce mięśniowej - białka tworzącego ,,szkielet\"\nkomórki mięśniowej. Chorzy umierają zwykle w wieku przedreprodukcyjnym.\nPoniżej na schemacie przedstawiono fragment sekwencji nukleotydowej DNA (poszczególne\nkodony zostały oddzielone przerwami) prawidłowego (I) i zmutowanego genu DMD (II).\nZamieszczone fragmenty nie zawierają intronów.\nI. Fragment prawidłowej sekwencji nici kodującej:\n5’ CAG CAG CAG CAG CAG 3’\nII. Fragment sekwencji nici kodującej, w której występuje mutacja:\n5’ CAG CAG TAG CAG CAG 3’\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWpisz, posługując się trójliterowymi skrótami nazw aminokwasów, w wykropkowane\nmiejsca na schemacie sekwencję kodowanego fragmentu białka, zakodowanego\nw zapisanych fragmentach DNA I i II genu DMD.","answer":null,"answer_text":"18.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej\nekspresja.Zdający\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą kolejności\nnukleotydów w DNA, posługuje się tabelą\nkodu genetycznego.\n1 p. - za wpisanie w wyznaczonym miejscu na schemacie poprawnych sekwencji kodowanego\nfragmentu białka zapisanych w obu (I i II) fragmentach genu dystrofiny.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nI gln-gln-gln-gln-gln / Gln-Gln-Gln-Gln-Gln /\nII gln-gln / Gln-Gln lub gln-gln-stop / Gln-Gln-Stop","solution":"I gln-gln-gln-gln-gln / Gln-Gln-Gln-Gln-Gln / II gln-gln / Gln-Gln lub gln-gln-stop / Gln-Gln-Stop","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nNa podstawie sekwencji I i II genu DMD określ rodzaj mutacji genowej warunkującej\nrozwój dystrofii mięśniowej Duchenne’a.","answer":null,"answer_text":"18.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający\n5) rozróżnia mutacje genowe: punktowe,\ndelecje i insercje i określa ich możliwe skutki.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie rodzaju przedstawionej mutacji genowej.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• substytucja\n• tranzycja\n• nonsensowna\nUwaga: Uznaje się odpowiedź, w której zamiast nazwy jest opis mutacji, np. „Wymiana jednego\nnukleotydu”","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nOkreśl, jakie będą skutki przedstawionej mutacji dla pierwszorzędowej struktury białka,\nw porównaniu z jego prawidłową strukturą.","answer":null,"answer_text":"18.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą kolejności\nnukleotydów w DNA, posługuje się tabelą\nkodu genetycznego.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie skutków przedstawionej mutacji odnoszących się do\npierwszorzędowej struktury polipeptydu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Kodon stop spowoduje zahamowanie dalszej syntezy białka, w wyniku czego będzie ono\nkrótsze.\n• W wyniku mutacji zamiast kodonu aminokwasu glutamina powstanie kodon STOP, więc\nw I - rzędowej strukturze białka dojdzie do zmiany, gdyż łańcuch peptydowy ulegnie\nskróceniu.\n• Łańcuch polipeptydowy będzie krótszy.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18.4","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego mimo działania doboru naturalnego w populacji ludzkiej utrzymuje\nsię allel warunkujący zespół Duchenne’a.","answer":null,"answer_text":"18.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nIX. Ewolucja.\n3. Elementy genetyki populacji. Zdający\n4) wyjaśnia, dlaczego mimo działania doboru\nnaturalnego w populacji ludzkiej utrzymują się\nallele warunkujące choroby genetyczne -\nrecesywne […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do nieujawniania się allelu recesywnego\nu heterozygot / kobiet nosicielek, (a przez to braku możliwości eliminacji tego allelu\nz puli genowej), co przyczynia się do przekazywania go potomstwu.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Allele recesywne nie ujawniają się w układzie heterozygotycznym, a więc kobieta nosicielka\nallelu dystrofii mięśniowej jest zdrowa i może przekazać ten allel potomstwu żeńskiemu,\na więc wciąż będzie on obecny w ludzkiej puli genowej.\n• Kobiety, które są nosicielkami allelu warunkującego dystrofię Duchenne’a są zdrowe,\na dobór naturalny eliminuje określone allele, tylko gdy ujawniają się one u osobników.\nKobieta nosicielka może przekazać allel recesywny potomstwu, a więc nadal będzie on\nobecny w puli genowej człowieka.\n• Utrzymuje się, ponieważ warunkowana jest przez allel recesywny. Oznacza to, że osobnik\n(w tym przypadku płci żeńskiej) może posiadać allel warunkujący chorobę, ale nie\nzachorować (jest heterozygotą) i przekazać wadliwy gen swoim córkom.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/18.5","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"18.5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.5. (0-2)\nOkreśl, jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko zdrowych rodziców, którzy mają\njuż jednego syna chorego na dystrofię mięśniową typu Duchenne’a, będzie chore na tę chorobę.\nW odpowiedzi uwzględnij genotypy rodziców oraz zapisz krzyżówkę genetyczną lub obliczenia.\nPrawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore: %\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"18.5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\ndobierając racjonalne argumenty.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe\ni dwugenowe oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne oznaczenie alleli (allel recesywny warunkujący dystrofię mięśniową),\npodanie genotypów rodziców, poprawnie rozpisaną krzyżówkę genetyczną oraz\npoprawnie podanym prawdopodobieństwem urodzenia się chorego dziecka (25%).\n1 p. - za poprawne oznaczenie alleli (allel recesywny warunkujący dystrofię mięśniową) oraz\nprawidłowy zapis genotypów rodziców\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotypy rodziców: XDXd\nXDY\nXD\nY\nXD\nXDXD\nXDY\nXd\nXDXd\nXdY\nPrawdopodobieństwo: 25%\nZadanie 19. (0-5)","solution":"Prawdopodobieństwo: 25%","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-18.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nAdermatoglifia to bardzo rzadkie zaburzenie genetyczne. Powoduje ono, że dana osoba\nnie ma linii papilarnych, a więc nie pozostawia charakterystycznych odcisków palców. Poza\ntym osoby z adermatoglifią są całkowicie zdrowe, w niewielkim stopniu zredukowana jest tylko\nu nich liczba gruczołów potowych.\nPrzyczyną adermatoglifii jest mutacja genu SMARCAD1, który ma swój locus w czwartym\nchromosomie. Ta mutacja jest substytucją, która zaburza splicing (składanie genu)\ni uniemożliwia syntezę prawidłowego białka niezbędnego do wytworzenia linii papilarnych.\nPomimo że do wystąpienia adermatoglifii wystarczy jeden zmutowany allel, stwierdzono ją\ndotychczas tylko w kilku rodzinach na świecie.\nInną przyczyną braku linii papilarnych jest mutacja genu KTR14. Efektem tej mutacji jest\nchoroba DPR (łac. dermatopathia pigmentosa reticularis). Osoby dotknięte DPR, oprócz braku\nlinii papilarnych, charakteryzują się cieńszymi i łamliwymi włosami, oraz nierówną\npigmentacją skóry.\nNa podstawie: http://www.omim.org/entry;\nhttps://ghr.nlm.nih.gov/condition/adermatoglyphia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1 (0-1)\nZaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania - wybierz odpowiedź spośród A-B\noraz odpowiedź spośród 1.-2.\nAllel wywołujący adermatoglifię, w stosunku do allelu niepowodującego tego zaburzenia, jest\nA.\ndominujący,\na ta choroba występuje u kobiet\ni mężczyzn\n1.\nz taką samą częstością.\nB.\nrecesywny,\n2.\nz różną częstością.","answer":"A 1.","answer_text":"19.1. (0-1)]\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] informacje pozyskane\nróżnorodnych źródeł […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp); 4) opisuje\nsprzężenia genów (w tym sprzężenia z płcią)\n[…].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wybranie sposobu dziedziczenia adermatoglifii i określenie częstości jej\nwystępowania u obu płci.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nA 1.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w przypadku adermatoglifii, w odróżnieniu od DPR, mówi się raczej\no zaburzeniu genetycznym, a nie - o chorobie genetycznej. W odpowiedzi odwołaj się\ndo efektów fenotypowych.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] informacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia\nfunkcjonowanie organizmu ludzkiego […]\ndostrzega związki między strukturą\na funkcją […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n7. Choroby genetyczne. Zdający\n1) podaje przykłady chorób genetycznych czło-\nwieka wywołanych przez mutacje genowe […]\nV Budowa i funkcjonowanie organizmu czło-\nwieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający\n3) wymienia przyczyny schorzeń\nposzczególnych układów (pokarmowy,\noddechowy, krwionośny, nerwowy, narządy\nzmysłów) i przedstawia zasady profilaktyki\nw tym zakresie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie, uwzględniające skutki obu zaburzeń dla zdrowia człowieka\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Adermatoglifia nie powoduje żadnych szkód w organizmie / nie obniża żywotności / nie\nwpływa na stan zdrowia, natomiast w przypadku DPR występuje np. łamliwość włosów /\nnierówna pigmentacja skóry, która jest negatywnym efektem zdrowotnym.\n• Adermatoglifia powoduje brak wykształcenia się linii papilarnych, podczas gdy DPR\noprócz braku linii papilarnych objawia się również słabszymi włosami i nierównomiernym\nzabarwieniem skóry, co jest już bardziej poważne i może być klasyfikowane jako choroba\ngenetyczna a nie zaburzenie.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19.3","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.3. (0-1)\nOkreśl, który z genów - gen warunkujący adermatoglifię czy gen warunkujący DPR - ma\nsilniejszy efekt plejotropowy. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"19.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp);\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […].\n6. Zmienność genetyczna. Zdający\n3) przedstawia zjawisko plejotropii.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie, że DPR daje silniejszy efekt plejotropowy i uzasadnienie odnoszące się do\nwpływu tego genu na większą liczbę określonych cech w tym organizmie niż\nadermatoglifia.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Silniejszy efekt plejotropowy daje DPR, ponieważ gen DPR wpływa na więcej cech\nfenotypowych, niż SMARCAD1.\n• DPR, bo osoby które posiadają zmutowany ten gen borykają się nie tylko z brakiem linii\npapilarnych, lecz także z cieńszymi łamliwymi włosami oraz nierówną pigmentacją skóry.\nUwaga:\nNie uznaje się uzasadnienia odnoszącego się wyłącznie do definicji plejotropii (tautologia).","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19.4","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19.4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.4. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące adermatoglifii są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW adermatoglifii zaburzony jest proces wycinania intronów.\nP\nF\n2.\nAdermatoglifia jest spowodowana mutacją punktową.\nP\nF\n3.\nMężczyźni mogą być bezobjawowymi nosicielami allelu adermatoglifii.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"19.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe,\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający […]\nporównuje i przetwarza informacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający: 2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę\nposzczególnych typów RNA oraz\nrybosomów;\n3) przedstawia proces potranskrypcyjnej\nobróbki RNA u organizmów\neukariotycznych.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […]\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n5) rozróżnia mutacje genowe: punktowe,\ndelecje i insercje i określa ich możliwe\nskutki;\n6) definiuje mutacje chromosomowe\ni określa ich możliwe skutki.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń dotyczących adermatoglifii.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F","solution":"1. – P, 2. – P, 3. – F","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/19.5","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"19.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.5. (0-1)\nOkreśl, jakie znaczenie adaptacyjne miało w toku ewolucji pojawienie się u naczelnych\nlinii papilarnych na wewnętrznych powierzchniach dłoni i stóp.","answer":null,"answer_text":"19.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\n[…]przedstawia związki między strukturą a\nfunkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIX. Ewolucja.\n6. Antropogeneza. Zdający\n1) przedstawia podobieństwa i różnice\nmiędzy człowiekiem a innymi naczelnymi,\nzwłaszcza małpami człekokształtnymi.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\nssaków w powiązaniu ze środowiskiem i\ntrybem życia.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe określenie adaptacyjnego znaczenia pojawienia się linii papilarnych\nna wewnętrznych powierzchniach dłoni i stóp u naczelnych odnoszące się\ndo zwiększenia przyczepności do podłoża chwytnych dłoni i stóp.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dłonie i stopy niektórych naczelnych pełnią funkcje chwytną. Pojawienie się w toku ewo-\nlucji na wewnętrznych powierzchniach linii papilarnych zwiększa ich przyczepność do pod-\nłoża i ułatwia chwytanie przedmiotów / życie nadrzewne.\n• Pojawienie się linii papilarnych na wewnętrznych powierzchniach dłoni i stóp u naczelnych\nzwiększyło tarcie, co ułatwiło chwytanie przedmiotów lub poruszanie po podłożu /\nw koronach drzew.\nZadanie 20. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-19.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nStrzępki lakówki dwubarwnej (Laccaria bicolor) wrastają w delikatne części włośnikowe\nkorzeni drzew, przez co zwiększają powierzchnię chłonną korzeni. Lakówka pobiera związki\norganiczne od drzewa, ale okresowo jej grzybnia może wydzielać toksynę, która paraliżuje\ndrobne zwierzęta żyjące w glebie, np. skoczogonki i nicienie glebowe. Sparaliżowaną zdobycz\ngrzyb oplata strzępkami, trawi i pobiera z jej ciała związki organiczne i nieorganiczne, które\nmoże także przekazać drzewu.\nNa podstawie: O. Orzyłowska-Śliwińska, Niesamowite życie drzew, „Wiedza i Życie”, 12/2016.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nPodaj nazwę zależności międzygatunkowej między\n1. lakówką a drzewem:\n2. lakówką a nicieniem glebowym:","answer":null,"answer_text":"20.1 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n3) przedstawia podobieństwa i różnice mię-\ndzy drapieżnictwem, roślinożernością i pa-\nsożytnictwem;\n7) wykazuje rolę zależności\nmutualistycznych […] mikoryza […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający\n4) przedstawia związki symbiotyczne,\nw które wchodzą grzyby (w tym mikoryzę).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw opisanych zależności międzygatunkowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - symbioza / mikoryza / mutualizm\n2. - drapieżnictwo","solution":"1. – symbioza / mikoryza / mutualizm, 2. – drapieżnictwo","image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zdolność lakówki do pozyskiwania związków organicznych\ni nieorganicznych z ciała zwierząt jest szczególnie korzystna dla drzew rosnących\nna glebie ubogiej w azot.","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe, […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n1) wskazuje główne makro- i mikroelementy\n(C, H, O, N, S, P, K, Mg) oraz określa ich\nźródła dla roślin.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający\n6) określa rolę grzybów w przyrodzie,\nprzede wszystkim jako destruentów materii\norganicznej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie uwzględniające pozyskiwanie przez lakówkę związków azotowych\nz rozkładu organizmów zwierzęcych i przekazywanie ich roślinom do syntezy\nroślinnych związków azotowych, np. białek, kwasów nukleinowych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Lakówka może przekazywać drzewom, rosnącym na ubogich w azot glebach, związki nie-\norganiczne azotu, pochodzące z rozkładu ciał zwierząt glebowych, które są wykorzystywane\nprzez roślinę do syntezy białka i kwasów nukleinowych.\n• Na glebie ubogiej w sole minerale, dzięki mikoryzie, drzewo uzyskuje substraty do syntezy\nbiałka, kwasów nukleinowych i innych związków azotowych.\nZadanie 21. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe […].\nVII. Ekologia.\n2. Populacja. Zdający\n4) przedstawia przyczyny konkurencji\nwewnątrzgatunkowej i przewiduje jej skutki.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wyjaśnienie wskazujące, że rozmieszczenie równomierne i w odpowiedniej odległości\nroślin kukurydzy minimalizuje konkurencję wewnątrzgatunkową o zasoby środowiska.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Równomierne rozmieszczenie i w odpowiedniej odległości roślin kukurydzy na polu\nuprawnym zmniejsza konkurencję (wewnątrzgatunkową) (o zasoby środowiska),\na wówczas rośliny mają równy dostęp do zasobów środowiska dzięki czemu dają większy\nplon.\n• W wyniku równomiernego rozmieszczenia i w odpowiedniej odległości osobników\nzmniejszona jest konkurencja (wewnątrzgatunkową) i wszystkie rośliny mają taki sam\ndostęp do wody, światła, i wszystkie rosną w podobnym stopniu.\n• Rozmieszczenie równomierne nasion kukurydzy optymalizuje warunki potrzebne do\nrozwoju roślin, dzięki temu otrzymują one odpowiednią ilość wody i słońca co tworzy\nnajlepsze warunki do życia i rozwoju kukurydzy\n• Rozmieszczenie równomierne ogranicza konkurencję wewnątrzgatunkową o zasoby\nśrodowiska, w związku z czym rośliny mają dużą ilość wody i soli mineralnych, dzięki\nczemu mogą szybciej i efektywniej rosnąć i wydawać wyższe plony.\n• Równomierne rozmieszczenie zapobiega konkurencji roślin o miejsce bytowania co\npozwala na utrzymanie wyższego plonu.\nZadanie 22. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nStruktura przestrzenna populacji to sposób, w jaki osobniki należące do danej populacji\nsą rozmieszczone. Wyróżnia się rozmieszczenie skupiskowe, losowe oraz równomierne - rzadko\nspotykane w przyrodzie, będące najczęściej dziełem człowieka. Równomierne rozmieszczenie roślin\nkukurydzy na polu uprawnym wynika z punktowego siewu nasion tej rośliny, które celowo\numieszcza się pojedynczo, w równych odstępach.\nWyjaśnij, dlaczego rozmieszczenie równomierne oraz w odpowiedniej odległości roślin\nkukurydzy na polu uprawnym pozwala na otrzymanie wyższego plonu. W odpowiedzi\nuwzględnij odpowiednią zależność między organizmami.\nMBI_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nWspółczesny krajobraz rolniczy charakteryzuje się wysokim stopniem jednolitości. Rzadko\nmożna zobaczyć rosnące na polach drzewa czy zostawione pasy nieużytków.\nStawiane na terenie pól uprawnych słupy energetyczne wywierają istotny wpływ\nna różnorodność biologiczną na tych terenach, ponieważ obszary pod słupami wysokiego\nnapięcia, które nie mogą być wykorzystane przez rolników, szybko zarastają chwastami,\nco z kolei przyciąga owady zapylające, ptaki i ssaki. Wyniki obserwacji gatunków roślin\nwskazują, że pod liniami energetycznymi, na których przesiadują ptaki, udział drzew\ni krzewów wytwarzających mięsiste owoce jest większy niż na obszarach kontrolnych.\nJak obliczyli naukowcy, aż 85% roślin, które dają mięsiste owoce, to gatunki inwazyjne, obce\ndla naszej flory.\nNa podstawie: K. Dudek, P. Tryjanowski, Słupy energetyczne jak drzewa, „Biologia w Szkole”, 3/2017.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nNa podstawie powyższego tekstu uzasadnij, że obecność słupów energetycznych zwiększa\nróżnorodność gatunkową terenów pól uprawnych.","answer":null,"answer_text":"22.1 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający […]\nformułuje wnioski z przeprowadzonych\nobserwacji i doświadczeń.\nZakres podstawowy.\n2. Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia.\nZdający\n1) opisuje różnorodność biologiczną na\npoziomie genetycznym, gatunkowym\ni ekosystemowym.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzasadnienie dotyczącego wpływu stawiania słupów energetycznych na\nwzrost różnorodności gatunkowej pól uprawnych, uwzględniające zaprzestanie\ndziałalności rolnej pod słupami energetycznymi oraz pojawieniem się nowych gatunków.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPod słupami energetycznymi tereny nie są wykorzystywane rolniczo, co skutkuje\nzarastaniem ich przez chwasty i pojawianiem się gatunków roślin obcych dla tego terenu\n• Na terenach , gdzie stawiane są słupy energetyczne pojawiają się w większej ilości chwasty\ni inne rośliny inwazyjne, zmieniając tym samym skład monokulturowy pól uprawnych.\n• Owoce mięsiste roślin zarastających tereny pod słupami energetycznymi przyciągają owady\nzapylające, ptaki i ssaki, co zwiększa różnorodność gatunkową zwierząt na tych obszarach.\n• Zwierzęta żywiące się mięsistymi owocami przyczyniają się do rozprzestrzeniania się\nnowych dla tych terenów gatunków, co skutkuje wzrostem różnorodności gatunkowej roślin.","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2020,"month":"lipiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nOkreśl, odnosząc się do sposobu rozsiewania nasion, dlaczego pod liniami energetycznymi\nudział\ndrzew\ni\nkrzewów\nwytwarzających\nowoce\nmięsiste\nbył\nwiększy\nniż na obszarach kontrolnych.\nMBI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"22.2 (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII etap edukacyjny.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nroślinnego na przykładzie rośliny\nokrytozalążkowej. Zdający\n6) podaje przykłady różnych sposobów\nrozsiewania się nasion i przedstawia rolę\nowocu w tym procesie.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający\n4) opisuje podstawowe sposoby rozsiewania\nsię nasion (z udziałem wiatru, wody\ni zwierząt), wskazując odpowiednie\nadaptacje w budowie owocu.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do udziału ptaków w rozprzestrzenianiu się\nnasion poprzez zjadanie mięsistych owoców drzew i krzewów wytwarzających te owoce\ni wydalaniu ich w miejscach przesiadywania na liniach energetycznych.\n0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Owoce mięsiste są zjadane przez ptaki, które następnie wraz z odchodami pozbywają się\nnasion, umożliwiając w ten sposób ich rozsiewanie. Ptaki przesiadują na liniach\nenergetycznych, więc nasiona trafiają na teren pod liniami energetycznymi i tam kiełkują.\n• Owoce mięsiste stanowią pokarm ptaków. Ptaki trawią mięsistą część owocu, a nasiona\nusuwają z kałem/kałomoczem, gdy siedzą na liniach energetycznych. Z nasion wyrastają\nrośliny i dlatego pod liniami energetycznymi rośnie dużo drzew i krzewów\n(wytwarzających owoce mięsiste).\n• Owoce mięsiste są zjadane przez ptaki, które są odpowiedzialne za rozsiewanie się tych\ngatunków. Ptaki przesiadując na liniach energetycznych defekują na pola znajdujące się\npod nimi. Nasiona kiełkują i wyrastają z nich drzewa i krzewy (wytwarzające owoce\nmięsiste).","solution":null,"image":"img/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · lipiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}