{"paper":{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":73,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nJedną z wyjątkowych właściwości wody jest jej wysokie napięcie\npowierzchniowe. Uczeń przeprowadził doświadczenie, którego\ncelem było zbadanie wpływu detergentu na siłę napięcia\npowierzchniowego wody. Przygotował monetę 1 zł, kroplomierz,\n200 ml wody z kranu, którą po równo rozlał do dwóch naczyń.\nDo jednego z nich dodał jedną kroplę płynu do mycia naczyń.\nNa położoną na płaskim, równym podłożu złotówkę (awers)\ndelikatnie nanosił przy pomocy kroplomierza po kropli wody tak,\naby zmieściło się ich jak najwięcej. Gdy woda się przelewała,\nzapisywał liczbę kropli, które zmieściły się na monecie, dokładnie\nwycierał złotówkę i ponownie nanosił na nią krople wody. Po 10 powtórzeniach obliczył średnią\nliczbę kropli wody, które zmieściły się na tej monecie. Następnie przeprowadził takie same\nczynności, ale z wodą, do której dodał detergent.\nW tabeli przedstawiono wyniki uzyskane w opisanym doświadczeniu.\nWoda z kranu\nWoda z kranu\nz dodatkiem detergentu\nŚrednia liczba\nkropli na monecie\n62,0\n34,0","answer":null,"answer_text":"1 pkt - za sformułowanie prawidłowego wniosku, dotyczącego ujemnego wpływu detergentów\nna napięcie powierzchniowe wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nSformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"1.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 20211\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający [ ] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n4) wyjaśnia znaczenie wody\ndla organizmów, opierając się\nna jej właściwościach fizyczno-\nchemicznych.\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały one informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nNapięcie powierzchniowe wody warunkują siły (adhezji / kohezji), które powstają dzięki\nwzajemnemu oddziaływaniu cząsteczek wody za pomocą wiązań wodorowych. Duże napięcie\npowierzchniowe wody umożliwia drobnym organizmom (poruszanie się po powierzchni wody\n/ zanurzanie się w wodzie).","answer":null,"answer_text":"1.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n3) przedstawia rodzaje wiązań\ni oddziaływań chemicznych występujące\nw cząsteczkach biologicznych i ich rolę;\n4) wyjaśnia znaczenie wody\ndla organizmów, opierając się\nna jej właściwościach fizyczno-\nchemicznych.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa […] mechanizmy transportu wody\n([…], kohezja, adhezja […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w obu nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych\nrozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku\nz zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).\nRozwiązanie\nNapięcie powierzchniowe wody warunkują siły (adhezji / kohezji), które powstają dzięki\nwzajemnemu oddziaływaniu cząsteczek wody za pomocą wiązań wodorowych. Duże napięcie\npowierzchniowe wody umożliwia drobnym organizmom (poruszanie się po powierzchni wody\n/ zanurzanie się w wodzie).\nZadanie 2. (0-4)","solution":"kohezji, poruszanie się po powierzchni wody","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nPeroksysomy to pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną biologiczną, występujące\nw komórkach roślinnych i zwierzęcych. Od innych struktur błoniastych w komórce odróżnia je\nm.in. obecność enzymu - katalazy. Zawierają one także różne enzymy z grupy\noksydoreduktaz. Nazwa peroksysomów pochodzi od angielskiej nazwy nadtlenku wodoru -\nhydrogen peroxide (H2O2), który jest toksyczny dla komórek, a powstaje w peroksysomach\nw procesach utleniania i jest rozkładany przez katalazę. Szczególnie duże i liczne\nEBIP-R0_100\nperoksysomy występują np. w komórkach wątrobowych (hepatocytach) i w bulwach\nziemniaka.\nUczniowie zaplanowali doświadczenie, którego celem było określenie optymalnej temperatury\ndla działania katalazy występującej w komórkach bulwy ziemniaka. Przygotowali sok z bulwy\nziemniaka, który rozdzielili w równej objętości (po 5 ml) do 30 probówek, umieszczonych\npo sześć w termostatach ustawionych na temperaturę: 0, 10, 20, 30 i 40 °C.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":"2 pkt - za poprawne podanie użytego związku chemicznego (nadtlenek wodoru / H2O2)\nwraz ze sposobem jego zastosowania (dodanie do wszystkich probówek jednakowej\njego objętości) i podanie jakościowego wyniku reakcji (wydzielenie się tlenu\n/ pojawienie się piany) wraz z metodą ilościowego pomiaru aktywności enzymu.\n1 pkt - za poprawne podanie użytego związku chemicznego (nadtlenek wodoru / H2O2)\ni podanie jakościowego wyniku reakcji (wydzielenie się tlenu / pojawienie się piany).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNazwa lub wzór związku chemicznego, którego należy użyć:\nnadtlenek wodoru,\nH2O2.\nSposób zastosowania tego związku chemicznego:\ndodać do każdej probówki jednakową objętość H2O2.\ndo probówek dodać taką samą ilość.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nOczekiwany jakościowy wynik reakcji:\npojawienie się piany,\nwydobywanie się pęcherzyków gazu,\nwydzielenie się tlenu.\nMetoda ilościowego określenia wyniku reakcji:\n• zmierzenie poziomu piany,\n• pomiar wysokości słupa pęcherzyków gazu,\n• zmierzenie objętości wydzielającego się tlenu.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, odnoszące się do innych metod ilościowego określenia wyniku reakcji,\nw szczególności pomiaru ubytku substratów wraz z postępem reakcji, np.: „pomiar\nspektrofotometryczny zużywającego się NADH + H+”, „kolorymetryczne monitorowanie\nstężenia H2O2”.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nZaplanuj dalszy ciąg tego doświadczenia tak, aby umożliwił określenie optymalnej\ntemperatury dla działania katalazy.\nNazwa lub wzór związku chemicznego, którego należy użyć:\nSposób zastosowania tego związku chemicznego:\nOczekiwany jakościowy wynik reakcji:\nMetoda ilościowego określenia wyniku reakcji:","answer":null,"answer_text":"2.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający [ ] planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne, […] określa\nwarunki doświadczenia […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n2) opisuje przebieg katalizy enzymatycznej;\n3) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nenzymów; określa czynniki warunkujące\nich aktywność (temperatura […]).\nZalecane doświadczenia, obserwacje\ni wycieczki. Zdający:\n1) planuje i przeprowadza doświadczenie:\na) pokazujące aktywność wybranego\nenzymu (np. katalazy z bulwy ziemniaka\n[…]).\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nOpisz próbę kontrolną, która pozwoli wykazać, że rozkład H2O2 w tym doświadczeniu\nmiał charakter enzymatyczny.","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki\nbadań biologicznych. Zdający [ ] planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne […], rozróżnia\npróbę kontrolną i badawczą […].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n2) opisuje przebieg katalizy enzymatycznej;\n3) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nenzymów; określa czynniki warunkujące\nich aktywność (temperatura […]).\nZalecane doświadczenia, obserwacje\ni wycieczki. Zdający:\n1) planuje i przeprowadza doświadczenie:\na) pokazujące aktywność wybranego enzymu\n(np. katalazy z bulwy ziemniaka […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za opis próby kontrolnej uwzględniający wykorzystanie soku z bulwy ziemniaka\nzawierającego zdezaktywowany, np. przez wysoką temperaturę, enzym - katalazę.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Należy przygotować probówkę z 5 ml soku z ziemniaka, który uprzednio zagotowano.\n• Należy przygotować probówkę z taką samą ilością soku z ziemniaka, w którym uprzednio\nzniszczono enzym katalazę.\n• Sok z bulwy ziemniaka zagotowany i ostudzony.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do użycia komercyjnie dostępnego preparatu katalazy\njako próby kontrolnej dodatniej, np. „Roztwór wodny preparatu katalazy zakupionego w firmie\nbiotechnologicznej” lub „Rozpuszczony w wodzie suplement diety z katalazą”.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla funkcjonowania komórki ma obecność katalazy\nw peroksysomach - wyodrębnionych przedziałach komórkowych, w których powstaje\nnadtlenek wodoru.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"2.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n5) wyjaśnia rolę […] peroksysomów\nw przemianie materii komórki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, odnoszące się do wyodrębnienia w jednej przestrzeni\nszkodliwego dla komórki nadtlenku wodoru oraz katalazy (enzymu), która go rozkłada,\nco ogranicza uszkodzenia innych struktur komórkowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW jednej przestrzeni wyodrębnione są enzymy, które wytwarzają nadtlenek wodoru i te,\nktóre go rozkładają, co ogranicza uszkodzenia innych struktur komórkowych przez\npowstający H2O2.\nW strukturach zawierających enzymy katalizujące reakcje, w których produktem jest\ntoksyczny dla komórek nadtlenek wodoru, obecność katalazy powoduje rozkład H2O2\ni zapobiega zniszczeniu innych struktur komórkowych.\nH2O2 wydzielany jako produkt reakcji zachodzących w peroksysomach jest rozkładany\nprzez katalazę w miejscu jego powstania, co zmniejsza jego toksyczny wpływ na pozostałą\nczęść komórki.\nGdyby nie było katalazy w peroksysomach, to nadtlenek wodoru nie byłby w nich\nrozkładany, a jakby się wydostał z peroksysomów, to uszkodziłby inne części komórki.\nZadanie 3. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nNa schemacie w sposób uproszczony przedstawiono proces fosforylacji fotosyntetycznej.\nNa podstawie: www.kullabs.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWybierz i zaznacz rodzaj fosforylacji fotosyntetycznej przedstawionej na schemacie.\nOdpowiedź uzasadnij.\nA. fosforylacja cykliczna\nB. fosforylacja niecykliczna\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) na podstawie schematu analizuje\nprzebieg zależnej od światła fazy\nfotosyntezy, przedstawia funkcje obu\nfotosystemów i wyjaśnia, w jaki sposób\npowstają NADPH i ATP.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybranie fosforylacji niecyklicznej oraz uzasadnienie odnoszące się do: 1) fotolizy\nwody, jako źródła elektronów, lub 2) NADP+ jako akceptora elektronów,\nlub 3) niecyklicznego transportu elektronów, lub 4) udziału fotosystemu II (PS II).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. fosforylacja cykliczna\nB. fosforylacja niecykliczna\nPrzykładowe uzasadnienia\n• 1) Fotoliza wody dostarcza elektronów, które są transportowane przez łańcuch\nprzenośników elektronów.\n• 2) Ostatecznym akceptorem elektronów jest NADP+.\n• 3) Elektron wybijany z fotosystemu pierwszego nie wraca z powrotem do tego fotosystemu.\n• 4) W tym procesie biorą udział oba rodzaje fotosystemów (PSI i PSII), w których wzbudzane\nsą elektrony.","solution":"B. fosforylacja niecykliczna","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nWymień dwa produkty procesu przedstawionego na schemacie, które łącznie\nsą określane jako „siła asymilacyjna”, oraz podaj, na jakich etapach fazy fotosyntezy\nniezależnej od światła każdy z nich jest wykorzystywany.\n1\n2\nprzenośniki\nelektronów\nP680\npierwotny\nakceptor\nelektronów\nprzenośniki\nelektronów\nADP + Pi\nATP\nświatło\nświatło\nPSII\nPSI\npierwotny\nakceptor\nelektronów\nNADP+\nNADPH+H+\n2ē\n2ē\nP700\nH2O → ½O2 + 2ē + 2H+\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) na podstawie schematu analizuje\nprzebieg zależnej od światła fazy\nfotosyntezy, przedstawia funkcje obu\nfotosystemów i wyjaśnia, w jaki sposób\npowstają NADPH i ATP;\n4) opisuje etapy cyklu Calvina […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za wymienienie obu składników siły asymilacyjnej (ATP i NADPH + H+) wraz\nze wskazaniem etapów fazy niezależnej od światła, w których każdy z nich jest\nwykorzystywany.\n1 pkt - za wymienienie obu składników siły asymilacyjnej (ATP i NADPH + H+), ale brak\nwskazania lub niepoprawne wskazanie etapów fazy niezależnej od światła, w których\nkażdy z tych produktów jest wykorzystywany.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. ATP - etap redukcji i regeneracji;\n2. NADPH + H+ - etap redukcji.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedź „NADPH” zamiast „NADPH + H+”.\nZadanie 4. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nDrożdże piekarnicze (Saccharomyces cerevisiae) występują w dwóch formach, w których\nmogą rosnąć i rozmnażać się bezpłciowo: haploidalnej i diploidalnej. Formy haploidalne\nwystępują w dwóch typach koniugacyjnych: typ a i typ α, które mogą się ze sobą łączyć\nw procesie koniugacji, prowadzącym do powstania komórki diploidalnej. Taka komórka może\nrozmnażać się przez podział lub przekształcać się w odpowiednich warunkach w worek,\nw którym powstają cztery zarodniki.\nNa schemacie przedstawiono cykl życiowy drożdży, w którym występują formy haploidalne\ni formy diploidalne.\nNa podstawie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Saccharomyces_cerevisiae","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały one informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nProces koniugacji drożdży zaznaczono na schemacie numerem (1. / 3. / 4.).\nPodział mejotyczny zachodzi podczas etapu oznaczonego na schemacie numerem (2. / 3. / 4.).","answer":null,"answer_text":"4.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n1) podaje podstawowe cechy grzybów\nodróżniające je od innych organizmów.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nbiologiczne znaczenie obu typów podziału.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w obu nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nProces koniugacji drożdży zaznaczono na schemacie numerem (1. / 3. / 4.).\nPodział mejotyczny zachodzi podczas etapu oznaczonego na schemacie numerem (2. / 3. / 4.).","solution":"1, 3","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nOkreśl, u których form wegetatywnych drożdży - haploidalnych czy diploidalnych -\nmogą utrzymać się recesywne allele letalne. Odpowiedź uzasadnij.\na (n)\nα (n)\na / α\n(2n)\nzarodnik\nzarodniki\n(askospory)\nzarodnik\n1\n2\n3\n4\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"4.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […], przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\n2) przedstawia i stosuje prawa Mendla.\n5. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n(mutacje, rekombinacja).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie form diploidalnych wraz z prawidłowym uzasadnieniem, odnoszącym się\ndo znoszenia efektu działania recesywnych alleli letalnych u heterozygot.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nU form diploidalnych, ponieważ:\n• u heterozygot możliwe jest maskowanie letalnego allelu recesywnego powstałego w wyniku\nmutacji.\n• u heterozygot nie ujawnią się recesywne allele letalne.\n• mają jeszcze drugi allel, który może warunkować przeżycie.\nZadanie 5. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nLiście tej samej rośliny mogą w zależności od warunków oświetlenia różnić się grubością\nblaszki liściowej, stopniem jej unerwienia i zagęszczeniem szparek. Rozmiary i zagęszczenie\nszparek w skórce liścia przy danej intensywności światła umożliwiają wymianę gazową\nna takim poziomie, że asymilacja CO2 ulega wysyceniu, tzn. dalsze zwiększanie wymiany\ngazowej nie zwiększa intensywności fotosyntezy.\nW tabeli przedstawiono wyniki obserwacji budowy liści niektórych drzew rosnących w różnych\nwarunkach oświetlenia: N - nasłonecznienia i Z - zacienienia.\nGatunek\nWarunki\noświetlenia\nGrubość\nblaszki\nliściowej [μm]\nStopień\nunerwienia\n[mm / mm2]\nZagęszczenie\nszparek\n[liczba / mm2]\nwiąz pospolity\n(Ulmus minor)\nN\n194\n17,2\n800\nZ\n176\n10,5\n450\nolsza czarna\n(Alnus glutinosa)\nN\n177\n8,1\n608\nZ\n146\n3,6\n425\ngrab pospolity\n(Carpinus betulus)\nN\n183\n9,8\n365\nZ\n93\n6,9\n170\nklon jawor\n(Acer\npseudoplatanus)\nN\n178\n7,8\n860\nZ\n97\n5,6\n215\nNa podstawie: Z. Hejnowicz, Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników obserwacji sformułuj wniosek dotyczący\nwpływu nasłonecznienia na grubość blaszki liściowej u badanych gatunków drzew.","answer":null,"answer_text":"5.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający [ ] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych […]\ndoświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n3) przedstawia warunki wymiany gazowej\nu roślin, wskazując odpowiednie adaptacje\nw ich budowie anatomicznej;\n4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają\nsubstraty fotosyntezy i jakimi produkty\nfotosyntezy rozchodzą się w roślinie.\nZasady oceniania\n1 pkt - za\nsformułowanie\nprawidłowego\nwniosku,\nokreślającego\ndodatni\nwpływ\nnasłonecznienia na grubość blaszki liściowej u badanych gatunków.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Nasłonecznienie wpływa na zwiększenie grubości blaszki liściowej u wiązu pospolitego,\nolszy czarnej, grabu pospolitego i klonu jaworu.\n• Nasłonecznienie wpływa dodatnio na grubość blaszki liściowej u wszystkich czterech\nobserwowanych gatunków roślin.\n• Grubość blaszki liściowej drzew zwiększa się pod wpływem nasłonecznienia.\n• Nasłonecznienie powoduje zwiększenie grubości blaszki liściowej.\n• Jest on dodatni.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nOkreśl, które stwierdzenia dotyczące budowy liści przedstawionych gatunków drzew są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nStopień unerwienia w liściu zależy zarówno od gatunku rośliny,\njak i od warunków oświetlenia, w których ona rośnie.\nP\nF\n2.\nNajwiększe zagęszczenie szparek w obu warunkach oświetlenia\nzaobserwowano u klonu jawora.\nP\nF\n3.\nNajwiększy stosunek stopnia unerwienia liści w warunkach\nnasłonecznienia do stopnia unerwienia liści w warunkach zacienienia\nzaobserwowano u wiązu pospolitego.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"5.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający [ ] stawia hipotezy\ni weryfikuje je na drodze obserwacji\ni doświadczeń […], formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem, wskazuje\nźródła różnorodności biologicznej […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n3) przedstawia warunki wymiany gazowej\nu roślin, wskazując odpowiednie adaptacje\nw ich budowie anatomicznej;\n4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają\nsubstraty fotosyntezy i jakimi produkty\nfotosyntezy rozchodzą się w roślinie.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F","solution":"1. P, 2. F, 3. F","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-2)\nWyjaśnij, dlaczego liście drzew rosnących w miejscach nasłonecznionych mają\nw stosunku do liści z miejsc zacienionych większe zagęszczenie aparatów szparkowych\ni bardziej rozbudowaną nerwację liści. W odpowiedzi uwzględnij substraty fotosyntezy.","answer":null,"answer_text":"5.3. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […], przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem, wskazuje\nźródła różnorodności biologicznej […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n3) przedstawia warunki wymiany gazowej\nu roślin, wskazując odpowiednie adaptacje\nw ich budowie anatomicznej;\n4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają\nsubstraty fotosyntezy i jakimi produkty\nfotosyntezy rozchodzą się w roślinie.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające większe zapotrzebowanie na CO2\noraz na wodę u roślin intensywniej fotosyntetyzujących w miejscach nasłonecznionych\nw porównaniu z roślinami w miejscach zacienionych.\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające tylko większe zapotrzebowanie na CO2\nalbo tylko większe zapotrzebowanie na wodę u roślin intensywniej fotosyntetyzujących\nw miejscach nasłonecznionych w porównaniu z roślinami w miejscach zacienionych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nZwiększona liczba aparatów szparkowych u roślin w miejscach nasłonecznionych\nzapewnia wydajniejszą dyfuzję CO2 potrzebnego do intensywniejszej fotosyntezy tych\nroślin, natomiast rozbudowana nerwacja (i zwiększona transpiracja) - lepszy transport\nwody potrzebnej do fotosyntezy.\nPrzez szparki roślina pobiera CO2, na który jest większe zapotrzebowanie\nw nasłonecznionych, silnie fotosyntetyzujących liściach. Woda jest także jednym\nz substratów fotosyntezy, a dociera ona do poszczególnych części liścia naczyniami\nw wiązkach przewodzących.\nZadanie 6. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nNa rysunku przedstawiono przekrój poprzeczny przez wiązkę przewodzącą kolateralną\notwartą, występującą w łodydze rośliny dwuliściennej.\nNa podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPodaj nazwy tkanek oznaczonych na rysunku literami X i Y.\nX:\nY:","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n4) rozróżnia rośliny jednoliścienne\nod dwuliściennych, wskazując ich cechy\ncharakterystyczne ([…] budowa\nanatomiczna korzenia i pędu);\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych (twórczej […],\nprzewodzącej), identyfikuje je na rysunku\n[…].\n3) analizuje budowę anatomiczną organów\nroślinnych: pierwotną i wtórną budowę\nkorzenia i łodygi rośliny dwuliściennej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw obu tkanek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nX: łyko / floem\nY: drewno / ksylem","solution":"X: łyko / floem, Y: drewno / ksylem","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nOkreśl, do której grupy tkanek - stałych czy twórczych - należy miazga, oraz podaj jej\nfunkcję w rozwoju rośliny.\nGrupa tkanek:\nFunkcja:\nsklerenchyma\nX\nmiazga\nY\nsklerenchyma\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia,\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych (twórczej,\nokrywającej, miękiszowej, wzmacniającej,\nprzewodzącej), identyfikuje je na rysunku\n[…], określając związek ich budowy\nz pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że miazga jest tkanką twórczą i poprawne podanie jej funkcji w rozwoju\nrośliny, odnoszącej się do wytwarzania tkanek przewodzących lub umożliwienia\nprzyrostu na grubość.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGrupa tkanek: twórcze.\nFunkcja: wytwarza (wtórne) drewno i łyko.\nGrupa tkanek: merystematyczne.\nFunkcja: warunkuje wzrost pędu lub korzenia na grubość.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nPodaj nazwy lub oznaczenia literowe dwóch tkanek widocznych na rysunku,\nktóre są utworzone z komórek o ścianach wysyconych ligniną.","answer":null,"answer_text":"6.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia\n[…].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych (twórczej,\nokrywającej, miękiszowej, wzmacniającej,\nprzewodzącej), identyfikuje je na rysunku\n[…], określając związek ich budowy\nz pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie dwóch właściwych tkanek, których ściany zbudowane są z ligniny, czyli\ndrewna (tkanka Y) i sklerenchymy (twardzicy).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązania\n• sklerenchyma i drewno\n• twardzica i tkanka Y","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nOceń, które informacje dotyczące wiązek przewodzących roślin są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nWiązki kolateralne otwarte na przekroju łodygi rośliny dwuliściennej\nzazwyczaj układają się w kształt okręgu (pierścienia).\nP\nF\n2.\nW korzeniu rośliny dwuliściennej występują wiązki przewodzące\nkolateralne otwarte.\nP\nF\n3.\nW wiązkach zamkniętych, charakterystycznych dla roślin\njednoliściennych, nie występuje miazga.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"6.4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n4) rozróżnia rośliny jednoliścienne\nod dwuliściennych, wskazując ich cechy\ncharakterystyczne ([…] budowa\nanatomiczna korzenia i pędu).\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…]\nprzewodzącej), identyfikuje je na rysunku\n[…];\n3) analizuje budowę anatomiczną organów\nroślinnych: pierwotną i wtórną budowę\nkorzenia i łodygi rośliny dwuliściennej,\npierwotną budowę łodygi rośliny\njednoliściennej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P\nZadanie 7. (0-3)","solution":"1. P, 2. F, 3. P","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nKolczurka klapowana (Echinocystis lobata) jest jednorocznym pnączem z rodziny\ndyniowatych. Jej łodygi bardzo szybko rosną i mogą dochodzić do 5-6 m długości. W kątach\ndłoniastoklapowanych liści wyrastają długie, rozgałęziające się wąsy czepne oraz wiechowate\nkwiatostany męskie. Kwiaty żeńskie występują na tych samych osobnikach i wyrastają również\nw kątach liści, pojedynczo lub po dwa. Owocem jest zielona torebka, pokryta kolcami, w której\nznajdują się 4 nasiona. Torebka po wyschnięciu jest lekka i wypełniona powietrzem, nasiona\nłatwo z niej wypadają. Owoce i nasiona mogą przemieszczać się wraz z wodą. Kolczurka\nwydziela do środowiska substancje hamujące rozwój innych roślin w jej bezpośrednim\notoczeniu.\nAtrakcyjny\nwygląd\nkwiatów\nkolczurki\noraz\ncharakterystyczne\nowoce\nwzbudzają\nzainteresowanie ludzi, którzy przenoszą ją do ogrodów. Ten gatunek zwykle występuje\nna siedliskach synantropijnych, skąd przedostaje się na brzegi potoków, rzek i jezior, a także\nna skraje lasów łęgowych. W wielu miejscach występuje bardzo licznie i może tworzyć zwarte\nmaty, złożone ze splecionych ze sobą pędów, pokrywające gęsto inne rośliny, co utrudnia\nich wzrost.\nKolczurka klapowana jest w Polsce gatunkiem inwazyjnym - zagraża gatunkom rodzimym\ni siedliskom przyrodniczym. Zabronione są wprowadzanie jej do środowiska, import oraz\nprowadzenie jej uprawy.\nEBIP-R0_100\nNa rysunku przedstawiono fragment łodygi kolczurki z kwiatami oraz jej owoc.\nNa podstawie: B. Sudnik-Wójcikowska, Rośliny synantropijne, Warszawa 2011;\nN.L. Britton, A. Brown, An illustrated flora of the northern United States, Canada and the British Possessions, Nowy Jork 1913.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\nKolczurka klapowana jest rośliną\nA.\njednopienną,\na jej kwiaty\n1.\nsą obupłciowe.\n2.\nsą rozdzielnopłciowe.\nB.\ndwupienną,\n3.\nmogą być obupłciowe lub rozdzielnopłciowe.","answer":"A2","answer_text":"7.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych,\nprzedstawia jej różnorodność i wykazuje,\nże jest ona związana ze sposobami\nzapylania.\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie obu poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA2","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nWypisz z tekstu dwie cechy kolczurki klapowanej, które sprawiają, że wygrywa ona\nkonkurencję z gatunkami rodzimymi, oraz określ, w jaki sposób każda z tych cech\nwarunkuje wysoką konkurencyjność kolczurki.\n1\n2\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający […] zna i rozumie zasady\nzrównoważonego rozwoju […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka\nna różnorodność biologiczną, podaje\nprzykłady tego wpływu (zagrożenia\ngatunków rodzimych […]).\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nmiędzygatunkowej w postaci zawężenia się\nnisz ekologicznych konkurentów\nlub wypierania jednego gatunku z części\njego areału przez drugi.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch właściwych cech kolczurki, które sprawiają, że wygrywa ona\nkonkurencję z gatunkami rodzimymi oraz określenie, w jaki sposób każda z tych cech\nwarunkuje wysoką konkurencyjność.\n1 pkt - za podanie tylko jednej właściwej cechy kolczurki, która sprawia, że wygrywa ona\nkonkurencję z gatunkami rodzimymi oraz określenie, w jaki sposób ta cecha warunkuje\nwysoką konkurencyjność.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPędy kolczurki tworzą zwarte maty, utrudniając wzrost innym roślinom.\nPędy kolczurki szybko rosną, wygrywając konkurencję o zasoby środowiska z gatunkami\nrodzimymi.\nWnętrze owoców, w których są nasiona, wypełnione jest powietrzem, co umożliwia łatwe\nrozprzestrzenianie ich przez wodę i opanowywanie nowych miejsc.\nWydzielanie do środowiska substancji allelopatycznych, które hamują rozwój i wzrost\ninnych gatunków w ich pobliżu.\nAtrakcyjny wygląd rośliny (kwiatów, owoców) powoduje, że ludzie przenoszą ją\ndo ogrodów, powodując ich rozprzestrzenianie się.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 8. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nGiardioza (lamblioza), wywoływana przez pierwotniaka - giardię jelitową (Giardia lamblia), jest\nszeroko rozpowszechnioną chorobą pasożytniczą, będącą przyczyną biegunki u ludzi. Cechą\ncharakterystyczną tego pierwotniaka jest obecność podwójnych organellów - dwóch jąder\nkomórkowych i dwóch kompletów wici, ułożonych po obu stronach osi komórki. Do zarażenia\nsię giardią dochodzi drogą pokarmową - przez połknięcie cyst znajdujących się\nw zanieczyszczonej nimi wodzie lub pokarmie. W jelicie z cyst uwalniają się trofozoity, które\nprzyczepiają się za pomocą specjalnego dysku czepnego, stanowiącego rodzaj przyssawki,\ndo mikrokosmków jelita i intensywnie się rozmnażają. Trofozoity, które nie przyczepią się\ndo komórek nabłonka, są przesuwane dalej wraz z treścią jelita i przekształcają się w cysty,\nwydalane z kałem żywiciela. Giardioza może mieć charakter przewlekły i nie powodować\nwyraźnych objawów.\nNa schemacie przedstawiono cykl rozwojowy giardii jelitowej w organizmie człowieka.\nNa podstawie: A. Wiercińska-Drapało, Giardioza obraz kliniczny, rozpoznawanie i leczenie,\n„Gastroenterologia kliniczna” 2(3), 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały one informacje prawdziwe. Podkreśl\nw każdym nawiasie właściwe określenie.\nGiardia jelitowa jest przedstawicielem (orzęsków / wiciowców). Ten organizm pasożytuje\nw jelicie (cienkim / grubym) człowieka. Giardia jelitowa rozmnaża się bezpłciowo przez\n(poprzeczny / podłużny) podział komórki.","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nopisuje organizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n1) przedstawia sposoby poruszania się\nprotistów jednokomórkowych i wskazuje\nodpowiednie organelle (struktury)\nlub mechanizmy umożliwiające ruch;\n3) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\nlamblioza […]), […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGiardia jelitowa jest przedstawicielem (orzęsków / wiciowców). Ten organizm pasożytuje\nw jelicie (cienkim / grubym) człowieka. Giardia jelitowa rozmnaża się bezpłciowo przez\n(poprzeczny / podłużny) podział komórki.","solution":"wiciowców, cienkim, podłużny","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę budowy giardii jelitowej\nstanowiącą przystosowanie do pasożytniczego trybu życia oraz określ, na czym\nto przystosowanie polega.","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nopisuje organizmy, przedstawia i wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne; przedstawia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n2) przedstawia różnorodność sposobów\nodżywiania się protistów, wskazując\nna związek z ich budową i trybem życia;\n3) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\nlamblioza […]), […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie dysku czepnego wraz z odniesieniem się do zapobiegania usuwaniu\ngiardii z jelit gospodarza.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGiardia lamblia ma dysk czepny umożliwiający przyssanie się do mikrokosmków jelita,\nco zapobiega usunięciu pasożyta z jelita (dzięki czemu pierwotniaki mogą w nim pozostać\ni rozmnożyć się).\nUwagi:\nUznaje się odpowiedzi, w których dysk czepny zostanie nazwany przyssawką.\nNie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odwołuje się do cech charakterystycznych\ndla wszystkich wiciowców, np. do obecności wici.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nPodaj przykład działania profilaktycznego zapobiegającego giardiozie.\ncysta\ntrofozoit\nrozmnażanie bezpłciowe\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n3) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\nlamblioza […]), przedstawia drogi zakażenia\noraz przedstawia podstawowe zasady\nprofilaktyki chorób wywoływanych przez\nprotisty.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie odpowiedniego przykładu działania profilaktycznego zapobiegającego\ngiardiozie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Mycie rąk przed jedzeniem.\n• Podczas podróży picie wody butelkowanej lub przegotowanej.\n• Dokładne mycie owoców i warzyw przed zjedzeniem.\n• Unikanie picia wody z niekontrolowanych źródeł.\n• Ochrona żywności i wody przed zanieczyszczeniami odchodami ludzkimi i zwierzęcymi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 9. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nPłoszczyca szara (Nepa cinerea), zwana „skorpionem wodnym”, jest drapieżnikiem żyjącym\nw Polsce w wodach stojących. Nie potrafi dobrze pływać, bytuje wśród gęstych roślin\nprzybrzeżnych\nna\nniewielkich\ngłębokościach.\nJej\nszarobrązowe,\nspłaszczone\ngrzbietobrzusznie ciało przypomina uschły liść. Na końcu odwłoka płoszczycy występuje\ncharakterystyczna rurka, służąca do pobierania powietrza atmosferycznego. Niektóre\npłoszczyce potrafią latać dzięki obecności błoniastych skrzydeł drugiej pary, ale większość\nosobników ma uwstecznione mięśnie odpowiadające za ich ruch. Płoszczyca czatuje na swoje\nofiary w nieruchomej pozycji i chwyta je za pomocą mocnych przednich odnóży krocznych,\na następnie wysysa ich wnętrzności. Ofiarami osobników dorosłych oraz larw są wodne\nbezkręgowce oraz kijanki i narybek mniejszych gatunków ryb, np. karasi.\nNa poniższym zdjęciu przedstawiono dorosłą płoszczycę.\nŹródło: http://www.koleopterologie.de","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji określ, do której gromady stawonogów -\nowadów czy pajęczaków - należy płoszczyca. Odpowiedź uzasadnij, porównując dwie\ncechy płoszczycy z cechami zarówno owadów, jak i pajęczaków.\nPłoszczyca jest\nA. owadem\nB. pajęczakiem\nponieważ:\n1\n2\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki i owady\noraz porównuje środowiska życia, budowę\ni czynności życiowe tych grup.\nZasady oceniania\n2 pkt - za określenie, że płoszczyca jest owadem oraz poprawne uzasadnienie\nuwzględniające porównanie jej dwóch cech z cechami owadów i pajęczaków.\n1 pkt - za określenie, że płoszczyca jest owadem oraz uzasadnienie uwzględniające\nporównanie tylko jednej jej cechy z cechami z owadów i pajęczaków lub porównanie\njej dwóch cech tylko z owadami albo tylko z pajęczakami.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPłoszczyca jest\nA. owadem\nB. pajęczakiem\nponieważ:\n1. ma trzy pary odnóży krocznych tak jak wszystkie owady, a pajęczaki mają ich cztery pary.\n2. ma skrzydła, które występują u owadów, a nigdy nie mają ich pajęczaki.","solution":"A. owadem","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę budowy płoszczycy\nstanowiącą przystosowanie do drapieżnictwa oraz określ, na czym to przystosowanie\npolega.","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy\n[…], przedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki i owady\noraz porównuje środowiska życia, budowę\ni czynności życiowe tych grup.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie jednej cechy płoszczycy stanowiącej przystosowanie do drapieżnictwa\nwraz z określeniem znaczenia adaptacyjnego tej cechy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Pierwsza para odnóży płoszczycy jest przekształcona w odnóża chwytne, służące\ndo chwytania ofiar.\n• Ma odnóża chwytne, za pomocą których łapie ofiary.\n• Spłaszczone ciało sprawia, że płoszczyca ma hydrodynamiczny kształt, co ułatwia nagły\natak podczas polowania.\n• Wyglądem przypomina liść, co ułatwia maskowanie się i niepostrzeżony atak na ofiarę.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWykorzystując wszystkie nazwy podanych organizmów, ułóż i zapisz łańcuch\npokarmowy ekosystemu wodnego, w którym płoszczyca jest konsumentem trzeciego\nrzędu.\npłoszczyca jętka (larwa owada) okrzemka karaś (narybek) czapla","answer":"okrzemka -> jętka (larwa owada) -> karaś (narybek) -> płoszczyca -> czapla","answer_text":"9.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje [ ] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia,\nprzedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem,\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n2) określa rolę zależności pokarmowych\nw ekosystemie, przedstawia je w postaci\nłańcuchów i sieci pokarmowych, analizuje\nprzedstawione (w postaci […] opisu itd.)\nsieci i łańcuchy pokarmowe.\nZasady oceniania\n1 pkt - za zapisanie poprawnego łańcucha pokarmowego, uwzględniającego wszystkie\npodane organizmy środowiska wodnego, w którym płoszczyca jest konsumentem\ntrzeciego rzędu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nokrzemka → jętka (larwa owada) → karaś (narybek) → płoszczyca → czapla\nZadanie 10. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nNa schemacie A przedstawiono procesy związane z transportem CO2 i zachodzące w ludzkim\nerytrocycie znajdującym się w naczyniach włosowatych tkanek obwodowych. Na wykresie B\nprzedstawiono krzywe dysocjacji CO2 dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej.\nA\nB\nNa podstawie: I. Kay, Wprowadzenie do fizjologii zwierząt, Warszawa 2001.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nOkreśl, które stwierdzenia dotyczące transportu CO2 we krwi człowieka są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nCzęść CO2 powstającego w tkankach rozpuszcza się w osoczu krwi\ni w tej postaci jest transportowana.\nP\nF\n2.\nJony HCO3\n-, które są jedną z form transportu CO2 we krwi, powstają\nw erytrocytach dzięki reakcji katalizowanej przez anhydrazę węglanową.\nP\nF\n3.\nJony HCO3\n- są transportowane przez błonę erytrocytu na zasadzie dyfuzji\nprostej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n3) przedstawia mechanizm wymiany\ngazowej w tkankach i w płucach […].\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu\ni dwutlenku węgla.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOkreśl dominujący kierunek reakcji katalizowanej przez anhydrazę węglanową\nw erytrocytach znajdujących się w naczyniach włosowatych płuc - podaj substraty\ni produkty tej reakcji.\nSubstraty:\nProdukty:","answer":null,"answer_text":"10.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\n3) przedstawia mechanizm wymiany\ngazowej w tkankach i w płucach […].\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu\ni dwutlenku węgla.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie substratów i produktów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nSubstraty: H+ + HCO3\n- / protony i jony wodorowęglanowe\nProdukty: CO2 + H2O / dwutlenek węgla i woda\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi: „Substraty: kwas węglowy”.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nNa podstawie informacji przedstawionych na wykresie B uzupełnij poniższe zdanie tak,\naby zawierało ono informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe\nokreślenie.\nUtlenowanie hemoglobiny w płucach powoduje, że CO2 jest od niej (łatwiej / trudniej)\nodłączany, natomiast w tkankach, gdy hemoglobina oddaje tlen, (zwiększa się / zmniejsza się)\njej powinowactwo do CO2.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"10.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n5. Układ oddechowy. Zdający:\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\n3) przedstawia mechanizm wymiany\ngazowej w tkankach i w płucach […];\n4) określa rolę krwi w transporcie tlenu\ni dwutlenku węgla.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w obu nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nUtlenowanie hemoglobiny w płucach powoduje, że CO2 jest od niej (łatwiej / trudniej)\nodłączany, natomiast w tkankach, gdy hemoglobina oddaje tlen, (zwiększa się / zmniejsza się)\njej powinowactwo do CO2.\nZadanie 11. (0-3)","solution":"łatwiej, zmniejsza się","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nAdaptacje ssaków do odżywiania się określonym rodzajem pokarmu dotyczą budowy układu\npokarmowego i często są związane z zależnościami międzygatunkowymi, np. w różnych\nczęściach przewodu pokarmowego ssaków roślinożernych żyją drobnoustroje, które ułatwiają\ntrawienie pokarmu.\nNa rysunkach przedstawiono budowę układu pokarmowego dwóch ssaków: kojota i koali,\nmających zbliżone rozmiary ciała, ale odżywiających się różnym rodzajem pokarmu.\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.","answer":null,"answer_text":"11 czerwca 2021 r.\nOgólne zasady oceniania\nTen dokument zawiera zasady oceniania oraz przykłady poprawnych rozwiązań zadań\notwartych.\nW zasadach oceniania określono zakres wymaganej odpowiedzi: niezbędne elementy\nodpowiedzi i związki między nimi.\nPrzykładowe rozwiązania zadań otwartych nie są ścisłym wzorcem oczekiwanych\nsformułowań. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne\ni spełniające warunki zadania - również te nieprzewidziane jako przykładowe odpowiedzi\nw zasadach oceniania.\n• Odpowiedzi nieprecyzyjne, niejednoznaczne, niejasno sformułowane uznaje się\nza błędne.\n• Gdy do jednego polecenia zdający podaje kilka odpowiedzi, z których jedna jest poprawna,\na inne - błędne, nie otrzymuje punktów za żadną z nich.\n• Jeżeli informacje zamieszczone w odpowiedzi (również te dodatkowe, a więc takie, które\nnie wynikają z treści polecenia) świadczą o zasadniczych brakach w rozumieniu\nomawianego zagadnienia i zaprzeczają pozostałej części odpowiedzi stanowiącej\nprawidłowe rozwiązanie zadania, to za odpowiedź jako całość zdający otrzymuje zero\npunktów.\n• Rozwiązanie zadania na podstawie błędnego merytorycznie założenia uznaje się\nw całości za niepoprawne.\n• Rozwiązania\nzadań\ndotyczących\ndoświadczeń\n(np.\nproblemy\nbadawcze,\nhipotezy\ni\nwnioski)\nmuszą\nodnosić\nsię\ndo\ndoświadczenia\nprzedstawionego\nw zadaniu i świadczyć o jego zrozumieniu.\n• W rozwiązaniach zadań rachunkowych oceniane są: metoda (przedstawiony tok\nrozumowania), wykonanie obliczeń i podanie wyniku z odpowiednią dokładnością\ni jednostką.\n• Każdy sposób oznaczenia odpowiedzi (podkreślenie, przekreślenie, zakreślenie,\nobwiedzenie itd.) jest uznawany jako wybór tej odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 1. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nOkreśl, na którym rysunku - A czy B - przedstawiono budowę układu pokarmowego\nroślinożercy. Odpowiedź uzasadnij, podając dwie widoczne na rysunku cechy budowy\ntego układu stanowiące przystosowania do roślinożerności, oraz określ, na czym te\nprzystosowania polegają.\nUkład pokarmowy ssaka roślinożernego przedstawiono na rysunku: ,\nponieważ:\n1\n2","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […]\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje [ ] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n5) podaje różnice między układami\npokarmowymi zwierząt w zależności\nod rodzaju pobieranego pokarmu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za określenie, że układ pokarmowy roślinożerców przedstawiono na rysunku B oraz\npodanie dwóch właściwych, widocznych na rysunku cech budowy wraz z ich\nznaczeniem adaptacyjnym w roślinożerności.\n1 pkt - za określenie, że układ pokarmowy roślinożerców przedstawiono na rysunku B oraz\npodanie tylko jednej właściwej, widocznej na rysunku cechy budowy wraz z jej\nznaczeniem adaptacyjnym w roślinożerności.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUkład pokarmowy ssaka roślinożernego przedstawiono na rysunku: B.\nCechy stanowiące adaptację do odżywiania się roślinami:\nTen układ pokarmowy jest znacznie dłuższy od układu przedstawionego na rysunku A,\ndlatego że obróbka i trawienie pokarmu roślinnego jest trudniejsze ze względu\nna obecność ścian komórkowych w komórkach roślin.\nJelito ślepe (kątnica) tego ssaka jest dobrze rozwinięte, ponieważ u wielu roślinożerców\nw tej części układu pokarmowego bytują symbiotyczne mikroorganizmy, rozkładające\nniestrawione resztki roślinne.\nJelito tego ssaka jest długie, co umożliwia roślinożercom przez bardzo długi czas\nzatrzymywać pokarm w jelitach, dzięki czemu mogą rozkładać materiał roślinny poprzez\nfermentację i degradację enzymatyczną.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odwołujących się do wielokomorowego żołądka, ponieważ koala\nnie ma takiego żołądka.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nPodaj nazwę składnika pokarmowego występującego w dużej ilości w diecie ssaków\nroślinożernych, który nie jest trawiony samodzielnie przez zwierzęta, ale trawią\ngo mikroorganizmy żyjące w ich przewodach pokarmowych.\nżołądek\nkątnica\n(jelito ślepe)\nokrężnica\njelito\ncienkie\njelito\ncienkie\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje [ ] organizmy […], przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją na\nróżnych poziomach organizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n5) podaje różnice między układami\npokarmowymi zwierząt w zależności\nod rodzaju pobieranego pokarmu;\n6) opisuje rolę organizmów symbiotycznych\nw przewodach pokarmowych zwierząt\n(na przykładzie przeżuwaczy i człowieka).\nZasady oceniania\n1 pkt - za\npodanie\nskładnika\npokarmowego\ntrawionego\nprzez\nsymbionty\nukładu\npokarmowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nceluloza\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi: „błonnik (pokarmowy)” oraz „włókno pokarmowe”.\nZadanie 12. (0-3)","solution":"celuloza","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nW żołądku człowieka wyróżnia się następujące części: wpustową, dno żołądka, trzon żołądka\ni część odźwiernikową. Błona śluzowa wyściełająca żołądek jest silnie pofałdowana.\nWystępują w niej gruczoły wytwarzające pepsynogen oraz komórki okładzinowe wytwarzające\nkwas solny. W części odźwiernikowej żołądka występują liczne gruczoły wytwarzające śluz.\nMieszanie się masy pokarmowej w żołądku, w wyniku skurczów perystaltycznych, jest\nprocesem stosunkowo powolnym. Na rysunku przedstawiono żołądek i dwunastnicę człowieka\noraz gruczoły związane z tym odcinkiem jelita.\nNa podstawie: https://schoolworkhelper.net","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę - podaj nazwy narządów oznaczonych na rysunku literami X i Y oraz\nokreśl znaczenie tych narządów dla trawienia tłuszczów.\nStruktura\nNazwa narządu\nZnaczenie narządu\nX\nY","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego\noraz przedstawia związek pomiędzy\nbudową a pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw i znaczenia narządów oznaczonych na rysunku literami\nX i Y.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStruktura\nNazwa narządu\nZnaczenie narządu\nX\nwątroba\nprodukcja żółci\nY\npęcherzyk żółciowy\nprzechowywanie/uwalnianie żółci\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi, w których narząd Y nazwano „woreczek żółciowy”.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nPodaj dwie funkcje, które pełni w żołądku kwas solny.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie dwóch funkcji kwasu solnego w żołądku.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDziała bakteriobójczo.\nAktywuje pepsynogen.\nZapewnia optymalne pH dla trawienia białek.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nOceń, które informacje dotyczące żołądka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nMięśniówka żołądka jest zbudowana z mięśni gładkich.\nP\nF\n2.\nRozciąganie ścian żołądka przez pokarm trafiający do niego jest\nczynnikiem stymulującym skurcze mięśniówki żołądka.\nP\nF\n3.\nSkurcze odźwiernika zapobiegają cofaniu się treści żołądkowej\ndo przełyku.\nP\nF\ntrzustka\ndwunastnica\nżołądek\nY\nX\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"12.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym\nz tych poziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego\noraz przedstawia związek pomiędzy\nbudową a pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F\nZadanie 13. (0-3)","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nZewnętrzną warstwę skóry człowieka tworzy naskórek, który składa się z kilku warstw i nie jest\nukrwiony ani unerwiony. Najgłębiej położona jest warstwa podstawna, w której komórki stale\nsię dzielą. Przez nowo powstające komórki tej warstwy są wypychane ku górze te,\nktóre powstały wcześniej. Przesuwające się w górę komórki naskórka, zwane keratynocytami,\nprodukują keratynę - białko warunkujące wytrzymałość mechaniczną naskórka oraz\nsprawiające, że jest on nieprzepuszczalny dla wody. W miarę przesuwania się ku powierzchni\nkeratynocyty obumierają i tworzą warstwę zrogowaciałą, której zewnętrzna warstwa\nnieustannie się złuszcza. W warstwie podstawnej naskórka występują również melanocyty,\nwytwarzające melaniny, czyli barwniki nadające skórze barwę. Melaniny gromadzą się\nw melanosomach, które przemieszczają się w wypustkach melanocytów do wyższych warstw\nkomórek naskórka.\nNa rysunku przedstawiono budowę skóry człowieka oraz budowę okrywającej ją warstwy\nnaskórka.\nNa podstawie: http://www.fea-sas.com/melanine.php;\nT. Le, K. Krause, First aid for the basic sciences. General Principles, 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nOceń, które stwierdzenia dotyczące budowy skóry człowieka są prawdziwe. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNaskórek jest zbudowany z nabłonka wielowarstwowego płaskiego\nrogowaciejącego.\nP\nF\n2.\nWłosy i gruczoły łojowe są wytworami naskórka.\nP\nF\n3.\nZrogowaciała warstwa naskórka chroni skórę przed wnikaniem\ndrobnoustrojów.\nP\nF\nnaskórek\nskóra\nwłaściwa\ntkanka\npodskórna\ngruczoł potowy\nmięsień\nstroszyciel\nwłosa\ngruczoł\nłojowy\nnaczynia\nwłosowate\nmelanosomy\nz melaniną\nkeratynocyty\nmelanocyt\nbłona\npodstawna\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n11. Budowa i funkcje skóry. Zdający:\n1) opisuje budowę skóry i wykazuje\nzależność pomiędzy budową a funkcjami\nskóry (ochronna, termoregulacyjna,\nwydzielnicza, zmysłowa).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - P","solution":"1. P, 2. P, 3. P","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nOkreśl, jakie znaczenie dla funkcjonowania komórek tworzących żywą warstwę\nnaskórka ma charakterystyczne pofałdowanie granicy naskórka i skóry właściwej,\nwidoczne na rysunku.","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n11. Budowa i funkcje skóry. Zdający:\n1) opisuje budowę skóry i wykazuje\nzależność pomiędzy budową a funkcjami\nskóry […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe określenie znaczenia, uwzględniające zwiększenie powierzchni\nkontaktu skóry właściwej i naskórka, umożliwiające odżywianie komórek naskórka\nlub zwiększenie odporności mechanicznej naskórka na jego oderwanie od skóry\nwłaściwej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nTakie pofałdowanie zwiększa powierzchnię kontaktu pomiędzy skórą właściwą\ni naskórkiem. W uwypukleniach (brodawkach) skóry właściwej znajdują się włosowate\nnaczynia krwionośne, dostarczające składników odżywczych i tlenu do komórek naskórka.\nTakie pofałdowanie zwiększa odporność mechaniczną naskórka na jego oderwanie\nod skóry właściwej.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nPodaj znaczenie adaptacyjne melanin znajdujących się w górnych warstwach naskórka.","answer":null,"answer_text":"13.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…]\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n11. Budowa i funkcje skóry. Zdający:\n1) opisuje budowę skóry i wykazuje\nzależność pomiędzy budową a funkcjami\nskóry (ochronna […]);\n2) przedstawia podstawowe zasady\nprofilaktyki chorób skóry (trądzik, kontrola\nzmian skórnych, wpływ promieniowania UV\nna stan skóry i rozwój chorób\nnowotworowych skóry).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie znaczenia adaptacyjnego melanin, polegającego na ochronie\nskóry przed promieniowaniem UV.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nMelaniny chronią skórę przed promieniowaniem UV.\nMelanina absorbuje promieniowanie UV, które jest czynnikiem mutagennym.\nChronią skórę przed rozwojem nowotworów w wyniku naświetlenia światłem\nultrafioletowym.\nZadanie 14. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nWirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest wywoływane zakażeniem przez wirus\nzapalenia wątroby typu C (HCV). Źródłem zakażenia jest krew. Warunkiem przeniesienia\nzakażenia na inną osobę jest naruszenie ciągłości tkanek (przekłucie lub uszkodzenie skóry\nlub błony śluzowej), przez które wirus może dostać się do krwi. Jedną z zasad profilaktyki\nzakażenia HCV jest używanie rękawiczek ochronnych przez personel medyczny, kosmetyczki,\nczy inne osoby, które w związku z wykonywaną pracą mogą mieć kontakt z krwią innych ludzi.\nAby zdiagnozować zakażenie HCV, w pierwszej kolejności wykonuje się badanie krwi\npacjenta, mające na celu wykrycie przeciwciał anty-HCV. Jednak nie zawsze obecność\nprzeciwciał anty-HCV we krwi świadczy o aktywnym zakażeniu wirusem HCV. Z tego powodu\npo wykryciu przeciwciał anty-HCV wykonuje się kolejne badanie, czyli test na obecność\nmateriału genetycznego tego wirusa (RNA HCV). Dodatni wynik tego testu oznacza,\nże we krwi wykazana została obecność materiału genetycznego HCV, co świadczy\no aktywnym zakażeniu, a u pacjenta może rozwinąć się zapalenie wątroby.\nWiele osób zakażonych HCV przez długi czas nie ma objawów choroby i czuje się dobrze.\nNiestety do tej pory nie ma dostępnej skutecznej szczepionki przeciw HCV.\nNa podstawie: http://www.hcv.pzh.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego obecność przeciwciał anty-HCV we krwi badanej osoby nie zawsze\nświadczy o obecności tego wirusa w organizmie tej osoby.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n2. Wirusy. Zdający:\n4) wymienia najważniejsze choroby\nwirusowe człowieka (WZW typu A, B i C\n[…]) i określa drogi zakażenia wirusami\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\noraz przedstawia podstawowe zasady\nprofilaktyki chorób wirusowych.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) […] przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do: 1) zwalczenia HCV przez układ\nodpornościowy człowieka lub w przebiegu skutecznego leczenia i zachowanie pamięci\nimmunologicznej albo 2) nabycia przeciwciał od matki w przypadku dzieci.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Dana osoba mogła być zarażona HCV, ale jej układ odpornościowy zwalczył tego wirusa.\nPo takiej infekcji we krwi pozostają przez pewien czas przeciwciała anty-HCV, chociaż wirus\nzostał wyeliminowany.\n• Są dostępne skuteczne terapie przeciwwirusowe pozwalające zwalczyć zakażenie,\nale pozostają komórki produkujące przeciwciała anty-HCV.\n• Chociaż matka chora na HCV przekazuje dziecku przeciwciała, to jednak dziecko\nnie musiało się od niej zakazić.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nUzasadnij, że w celu zapobiegania zakażeniu HCV nie wystarczy, aby osoba pobierająca\nkrew pracowała w rękawiczkach ochronnych, ale powinna zmieniać te rękawiczki\npo każdym pacjencie.","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n4) wymienia najważniejsze choroby\nwirusowe człowieka (WZW typu A, B i C\n[…]) i określa drogi zakażenia wirusami\noraz przedstawia podstawowe zasady\nprofilaktyki chorób wirusowych.\nIII etap edukacyjny.\nVII. Stan zdrowia i choroby. Zdający:\n3) […] przedstawia drogi zakażenia się\nwirusami […] HCV oraz HPV, zasady\nprofilaktyki chorób wywoływanych przez\nte wirusy oraz przewiduje indywidualne\ni społeczne skutki zakażenia.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające możliwość zanieczyszczenia rękawiczek\nochronnych krwią jednego pacjenta i przeniesienie tej krwi na kolejnego pacjenta.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nOsoba pobierająca krew może mieć na rękawiczkach krew jednego pacjenta i przenieść ją\nna ranę drugiej osoby podczas pobierania krwi.\nZadanie 15. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nAdrenalina to hormon, który mobilizuje organizm do działania w warunkach krótkotrwałego\nstresu.\nNa schemacie przedstawiono występowanie receptorów dla adrenaliny (adrenergicznych)\ntypu α i typu β w różnych rodzajach komórek organizmu człowieka oraz reakcję tych komórek\nna adrenalinę.\nNa podstawie: J.B. Reece, L.A. Urry, M.L. Cain, S.A. Wasserman, P.V. Minorsky, R.B. Jackson,\nCampbell Biology, 10th ed., Stany Zjednoczone 2014.\ntakie same receptory\nróżne receptory\nkomórki wątroby\nkomórki mięśni gładkich\nw naczyniach krwionośnych\nw mięśniach szkieletowych\nkomórki mięśni gładkich\nw naczyniach krwionośnych\nw jelitach\nadrenalina\nadrenalina\nadrenalina\nreceptor β\nreceptor β\nreceptor α\nglukoza\nrozluźnienie komórki\nskurcz komórki\nglikogen\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie schematu oceń, które stwierdzenia dotyczące oddziaływania adrenaliny\nna komórki docelowe są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo\nF - jeśli jest fałszywe.\n1.\nTylko te komórki organizmu, które mają odpowiednie receptory\nadrenergiczne, są wrażliwe na adrenalinę.\nP\nF\n2.\nEfekt działania adrenaliny na komórkę mięśni gładkich w naczyniach\nkrwionośnych zależy od typu receptora występującego na jej\npowierzchni.\nP\nF\n3.\nRóżne komórki organizmu wyposażone w ten sam typ receptora\ndla adrenaliny wykazują taki sam efekt fizjologiczny.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"15.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\nselekcjonuje, porównuje [ ] informacje [ ].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego\nna określonym poziomie (wyjaśnia regulację\n[…] stałości składu płynów ustrojowych,\nnp. stężenia glukozy we krwi […];\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n6) wyjaśnia działanie adrenaliny […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały one prawdziwe informacje dotyczące\nefektów działania adrenaliny w warunkach krótkotrwałego stresu. W każdym nawiasie\npodkreśl właściwe określenie.\nAdrenalina wydzielana jest przez (korę nadnerczy / rdzeń nadnerczy). Wyzwala ona rozkład\nglikogenu w komórkach wątroby oraz (zmniejsza / zwiększa) dopływ krwi do mięśni\nszkieletowych, równocześnie (zmniejszając / zwiększając) dopływ krwi do ścian przewodu\npokarmowego.","answer":null,"answer_text":"15.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ], formułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nna określonym poziomie (wyjaśnia regulację\n[…] stałości składu płynów ustrojowych,\nnp. stężenia glukozy we krwi […];\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n6) wyjaśnia działanie adrenaliny […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAdrenalina wydzielana jest przez (korę nadnerczy / rdzeń nadnerczy). Wyzwala ona rozkład\nglikogenu w komórkach wątroby oraz (zmniejsza / zwiększa) dopływ krwi do mięśni\nszkieletowych, równocześnie (zmniejszając / zwiększając) dopływ krwi do ścian przewodu\npokarmowego.","solution":"rdzeń nadnerczy, zwiększa, zmniejszając","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nOkreśl, czy adrenalina jest hormonem steroidowym, czy - pochodną aminokwasu.\nOdpowiedź uzasadnij, porównując lokalizację komórkową receptorów adrenergicznych\nz typową lokalizacją receptorów dla obu rodzajów hormonów.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"15.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[ ], formułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n1) klasyfikuje hormony według kryterium\nbudowy chemicznej oraz przedstawia wpływ\nhormonów peptydowych […] na komórki\ndocelowe;\n6) wyjaśnia działanie adrenaliny […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że adrenalina jest pochodną aminokwasu oraz poprawne uzasadnienie\nuwzględniające: 1) zlokalizowanie receptora dla adrenaliny w błonie komórkowej oraz\n2) porównanie tej lokalizacji z typową lokalizacją receptorów dla hormonów:\nsteroidowych - wewnątrzkomórkowa i białkowych - w błonie komórkowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nHormony steroidowe mają receptory wewnątrzkomórkowe, natomiast hormony będące\npochodnymi aminokwasów oraz hormony białkowe mają receptory zlokalizowane są w błonie\nkomórkowej. Receptory adrenergiczne są zlokalizowane w błonie komórkowej, a więc hormon\nadrenalina jest pochodną aminokwasu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 16. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nZa barwę upierzenia papużek falistych odpowiadają allele dwóch dopełniających się genów\nautosomalnych, które dziedziczą się niezależnie. Dominujący allel F warunkuje kolor niebieski,\nnatomiast allel G - kolor żółty. Papużki mające co najmniej po jednym allelu dominującym\nobydwu genów są zielone, natomiast osobniki będące podwójnymi homozygotami\nrecesywnymi są białe.\nPotomstwo pary papużek falistych - niebieskiej i żółtej - było zawsze upierzone zielono.\nJednak kiedy krzyżowano te zielone ptaki z F1 z innymi osobnikami zielonymi, otrzymywano\nw F2 ptaki: zielone, niebieskie, żółte, a czasami białe.\nNa podstawie: B. Kosowska, Genetyka ogólna i weterynaryjna, Wrocław 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nZapisz, stosując oznaczenia alleli podane w tekście, genotypy opisanej pary papużek\nfalistych - niebieskiej i żółtej - oraz ich potomstwa (F1) o piórach zielonych.\nGenotyp osobnika niebieskiego:\nGenotyp osobnika żółtego:\nGenotyp ich zielonego potomstwa (F1):","answer":null,"answer_text":"16.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje,\n[ ] i przetwarza informacje [ ].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\nwyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp);\nprzedstawia i stosuje prawa Mendla;\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe i dwugenowe […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe zapisanie wszystkich trzech genotypów z użyciem oznaczeń podanych\nw tekście.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp osobnika niebieskiego: FFgg\nGenotyp osobnika żółtego: ffGG\nGenotyp ich zielonego potomstwa (F1): FfGg","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nZapisz, stosując oznaczenia alleli podane w tekście, wszystkie możliwe genotypy\nzielonych papużek falistych.","answer":null,"answer_text":"16.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe […], formułuje wnioski […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\nwyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp);\nprzedstawia i stosuje prawa Mendla;\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe i dwugenowe […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za zapisanie wszystkich czterech możliwych genotypów osobników zielonych\nz użyciem oznaczeń podanych w tekście.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFFGG, FFGg, FfGG, FfGg","solution":"FFGG, FFGg, FfGG, FfGg","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.3. (0-2)\nOkreśl prawdopodobieństwo (w %) pojawienia się białego osobnika wśród potomstwa\nbiałej papużki falistej i zielonego ptaka z pokolenia F1. Odpowiedź uzasadnij, zapisując\nodpowiednią krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta).\nPrawdopodobieństwo: %.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"16.3. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…], formułuje wnioski […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\nprzedstawia i stosuje prawa Mendla;\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe i dwugenowe (z dominacją\nzupełną i niezupełną oraz allelami\nwielokrotnymi, posługując się szachownicą\nPunnetta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie prawdopodobieństwa 25% wraz z poprawnie zapisaną krzyżówką\ngenetyczną.\n1 pkt - za poprawnie zapisaną krzyżówkę genetyczną, ale niewłaściwie określone\nprawdopodobieństwo.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nffgg x FfGg\nFG\nFg\nfG\nfg\nfg\nFfGg\nFfgg\nffGg\nffgg\nPrawdopodobieństwo: 25%.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których zdający wykonał krzyżówkę i ustalił prawdopodobieństwo\nwystąpienia każdej z cech oddzielnie, a następnie obliczył prawdopodobieństwo wystąpienia\ndanej kombinacji cech.\nZadanie 17. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nGen TP53, zwany „strażnikiem genomu”, jest genem supresorowym, którego mutacje mogą\nbyć przyczyną nowotworów. Badania wykazały, że w ok. 50% przypadków nowotworów u ludzi\nstwierdzono mutacje w obrębie genu TP53. Białko p53 kodowane przez ten gen ma wiele\nfunkcji - do najważniejszych jego zadań należy regulacja przejścia komórki z fazy G1\ndo fazy S. Prawidłowe białko p53 jest przyczyną zatrzymania cyklu komórkowego w fazie G1\noraz indukowania naprawy DNA, gdy wykryje uszkodzenia DNA spowodowane czynnikami\nmutagennymi. Skuteczna naprawa DNA pozwala kontynuować cykl komórkowy. Jeżeli\nnaprawa się nie powiedzie, białko p53 powoduje aktywację genu BAX, który uruchamia\nprocesy prowadzące do apoptozy. Na poniższym schemacie przedstawiono cykl komórkowy.\nNa podstawie: https://www.abmgood.com;\nJ.A. McCubrey i wsp., Roles of TP53 in determining therapeutic sensitivity, growth,\ncellura senescence, invasion and metastasis, „Adv. Biol. Regul.” 63, 2017","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nOpisom faz cyklu komórkowego wymienionym w tabeli przyporządkuj ich oznaczenia\nwybrane spośród: G1, G2, M, S.\nProcesy zachodzące w danej fazie\nFaza\nIntensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul\nwrzeciona kariokinetycznego.\nKariokineza i cytokineza.\nIntensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych\ndo replikacji DNA.\nPodwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki,\nintensywna synteza histonów.","answer":null,"answer_text":"17.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA,\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nuzasadnia konieczność podwojenia ilości\nDNA przed podziałem komórki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie wszystkich czterech faz cyklu komórkowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nProcesy zachodzące w danej fazie\nFaza\nIntensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul\nwrzeciona kariokinetycznego.\nG2\nKariokineza i cytokineza.\nM\nIntensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych\ndo replikacji DNA.\nG1\nPodwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki,\nintensywna synteza histonów.\nS","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nBrak aktywacji genu BAX w komórce z delecją genu TP53 może doprowadzić do\nA.\nrozwoju\nnowotworu,\nponieważ\n1.\nkomórka z uszkodzonym DNA będzie mogła\nprzejść z fazy G1 do fazy S.\n2.\nkomórka z uszkodzonym DNA zatrzyma się\nw fazie G1 cyklu i nie przejdzie do fazy S.\nB.\nśmierci\nkomórki,\n3.\nkomórka z uszkodzonym DNA ulegnie\napoptozie.\nEBIP-R0_100","answer":"A1","answer_text":"17.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…], formułuje wnioski […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n5) analizuje nowotwory jako efekt mutacji\nzaburzających regulację cyklu\nkomórkowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie obu poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1\nZadanie 18. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nNa schemacie przedstawiono, w uproszczony sposób, syntezę pewnego peptydu.\nNa podstawie: https://en.wikipedia.org/wiki/Ribosomal_pause#/media/File:Peptide_syn.png","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nUzupełnij powyższy schemat.\n1. Wpisz w puste prostokąty odpowiednie oznaczenia (3ʹ lub 5ʹ) obu końców nici\ncząsteczki mRNA.\n2. Dorysuj do linii grot strzałki wskazującej kierunek odczytu informacji genetycznej.","answer":null,"answer_text":"18.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n5) przedstawia podstawowe rodzaje RNA\nwystępujące w komórce ([…] tRNA)\noraz określa ich rolę.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą\nkolejności nukleotydów w DNA, posługuje\nsię tabelą kodu genetycznego;\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając\nrolę poszczególnych typów RNA\noraz rybosomów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe opisanie na schemacie obu końców mRNA i zaznaczenie właściwego\nkierunku odczytu przenoszonej w nim informacji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAminokwasy:\nMet - metionina\nTrp - tryptofan\nLys - lizyna\nAsp - kwas asparaginowy\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nZapisz\nkodon,\noznaczony\nna\nschemacie\nliterami\nXYZ,\nkodujący\nmetioninę\nrozpoczynającą ten peptyd, oraz podaj nazwę aminokwasu oznaczonego na schemacie\nliterą α, który jako kolejny zostanie dołączony do syntezowanego peptydu.\n1. Kodon XYZ:\n2. Aminokwas α:","answer":null,"answer_text":"18.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne, [ ] wskazuje źródła\nróżnorodności biologicznej i jej\nreprezentację na poziomie genetycznym\n[…].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą\nkolejności nukleotydów w DNA, posługuje\nsię tabelą kodu genetycznego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie właściwego kodonu oraz nazwy odpowiedniego aminokwasu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. Kodon XYZ - AUG.\n2. Aminokwas α - fenyloalanina / Phe.","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nOkreśl, z ilu aminokwasów będzie ostatecznie zbudowany ten peptyd, jeżeli po translacji\nmetionina zostanie odcięta.\nLiczba aminokwasów budujących peptyd:","answer":null,"answer_text":"18.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie\ni tworzenie informacji. Zdający odczytuje\n[…] i przetwarza informacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą\nkolejności nukleotydów w DNA, posługuje\nsię tabelą kodu genetycznego;\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja), uwzględniając\nrolę poszczególnych typów RNA\noraz rybosomów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie właściwej liczby aminokwasów budujących peptyd.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nLiczba aminokwasów budujących peptyd: 7.","solution":"7","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18.4","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.4. (0-1)\nWe fragmencie DNA, w którym jest zapisana sekwencja aminokwasowa przedstawionego\npeptydu, doszło w nici kodującej do podstawienia adeniny na guaninę w trzeciej pozycji kodonu\nkodującego lizynę.\nOkreśl skutek tej mutacji na poziomie sekwencji aminokwasowej peptydu.\nAminokwasy:\nMet - metionina\nTrp - tryptofan\nLys - lizyna\nAsp - kwas asparaginowy\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"18.4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] objaśnia i komentuje informacje […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne [ ], wskazuje źródła\nróżnorodności biologicznej i jej\nreprezentację na poziomie genetycznym.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) […] posługuje się tabelą kodu\ngenetycznego;\n5. Zmienność genetyczna. Zdający:\n3) rozróżnia mutacje genowe: punktowe,\ndelecje i insercje i określa ich możliwe\nskutki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że nie nastąpi żadna zmiana w sekwencji aminokwasowej peptydu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSekwencja aminokwasów pozostanie taka sama.\nJest to mutacja milcząca.\nNic się nie stanie.\nBrak skutku.\nZadanie 19. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nPodczas badań mokradeł występujących u ujścia rzeki do morza zaobserwowano, że trawa\nspartyna (Spartina patens) jest dominującym gatunkiem na mokradłach słonowodnych, a pałka\nwąskolistna (Typha angustifolia) - na mokradłach słodkowodnych. Przygotowano\neksperyment terenowy, w którym posadzono spartynę oraz pałkę wąskolistną na poletkach\ndoświadczalnych przygotowanych w dwóch wariantach:\nna mokradłach słonowodnych i na mokradłach słodkowodnych w obecności innych\ngatunków roślin, z którymi naturalnie występują,\nna mokradłach słonowodnych i na mokradłach słodkowodnych bez obecności innych\ngatunków.\nPo upływie dwóch sezonów wegetacyjnych zmierzono biomasę osobników spartyny i pałki\nwąskolistnej na wszystkich poletkach. Wyniki eksperymentu przedstawiono w tabeli.\nŚrednia biomasa [g/dm2]\nspartyna\npałka wąskolistna\nmokradła\nsłonowodne\nmokradła\nsłodkowodne\nmokradła\nsłonowodne\nmokradła\nsłodkowodne\nW obecności\ninnych gatunków\nroślin\n8\n3\n0\n18\nBez obecności\ninnych gatunków\nroślin\n10\n20\n0\n33\nNa podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012;\nC.M. Crain i wsp., Physical and biotic drivers of plant distribution accross estuarine salinity gradients, „Ecology” 85(9), 2004.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nOceń, czy na podstawie przedstawionych wyników eksperymentu można sformułować\nponiższe wnioski. Zaznacz T (tak), jeśli taki wniosek można sformułować, albo N (nie) -\njeśli nie można go sformułować.\n1.\nPałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód\nniż spartyna.\nT\nN\n2.\nPrzy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła\nsłonowodne.\nT\nN\n3.\nMniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest\nwynikiem jej konkurencyjnego wypierania.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"19.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji między\ngatunkami w postaci […] wypierania\njednego gatunku z części jego areału przez\ndrugi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - N, 2. - N, 3. - T","solution":"1. N, 2. N, 3. T","image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nOkreśl, czy nieobecność pałki wąskolistnej w zbiorowiskach mokradeł słonowodnych\njest wynikiem konkurencji międzygatunkowej, czy - zasolenia wody. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do wyników eksperymentu.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty. […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n2) określa środowisko życia organizmu,\nmając podany jego zakres tolerancji\nna określone czynniki (np. temperaturę,\nwilgotność, stężenie tlenków siarki\nw powietrzu);\nIII etap edukacyjny.\nIV. Ekologia. Zdający:\n2) wskazuje, na przykładzie dowolnie\nwybranego gatunku, zasoby, o które\nkonkurują jego przedstawiciele między sobą\ni z innymi gatunkami, przedstawia skutki\nkonkurencji wewnątrzgatunkowej\ni międzygatunkowej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że jest to wynik zasolenia i poprawne uzasadnienie, odnoszące się\ndo braku wzrostu pałki wąskolistnej na poletkach pozbawionych innych roślin.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nJest to wynik zasolenia, ponieważ na mokradłach słonych na poletkach bez innych roślin\npałka wąskolistna także nie rosła.\nZasolenie wody, bo jak nic innego nie rośnie, to pałka i tak nie rośnie.\nZadanie 20. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nMrówki żywiące się nasionami roślin przyczyniają się do ich rozsiewania. Zbierają nasiona,\nktóre przenoszą do mrowiska, gdzie je zjadają, ale często gubią nasiona po drodze,\nprzez co powodują ich rozprzestrzenianie. U niektórych roślin wykształciło się specyficzne\nprzystosowanie do rozprzestrzeniania ich nasion przez mrówki, polegające na występowaniu\nna nasionach miękkich wyrostków zwanych elajosomami lub ciałkami mrówczymi. Elajosomy\nsą bogate w substancje odżywcze, głównie tłuszcze, węglowodany i witaminy, oraz kwas\nrycynolowy, wabiący mrówki. Nasiona przyniesione do mrowiska, po zjedzeniu znajdujących\nsię na nich elajosomów, najczęściej są wynoszone na zewnątrz, gdzie mogą kiełkować.\nElajosomy występują u wielu gatunków roślin okrytonasiennych, należących do różnych,\nniespokrewnionych grup. Największa liczba gatunków wykształcających te ciałka występuje\nwe florze Australii i południowej Afryki. Elajosomy mają różne kształty i składniki odżywcze\noraz mogą się rozwijać z różnych elementów nasienia lub owocu.\nNa zdjęciu przedstawiono nasiona glistnika jaskółczego ziela (Chelidonium majus) opatrzone\nelajosomami.\nNa podstawie: Z. Podbielkowski, M. Podbielkowska, Przystosowania roślin do środowiska, Warszawa 1992;\nS. Lengyel i wsp., Convergent evolution of seed dispersal by ants, and phylogeny and biogeography in flowering plants:\nA global survey, „Perspectives In Plant Ecology, Evolution and Systematics” 12(1), 2010.\nZdjęcie: https://www.kuleuven-kulak.be","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nZależność między glistnikiem a mrówkami to\nA. komensalizm.\nB. konkurencja.\nC. mutualizm.\nD. pasożytnictwo.","answer":"C","answer_text":"20.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje [ ] informacje [ ].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n4) wykazuje rolę zależności\nmutualistycznych (fakultatywnych\ni obligatoryjnych jedno- lub obustronnie)\nw przyrodzie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nWykształcenie elajosomów u wielu gatunków roślin jest przykładem ewolucji\nA.\ndywergentnej,\nponieważ\n1.\nich obecność jest przystosowaniem\ndo rozsiewania nasion.\n2.\npojawiły się one niezależnie w różnych,\nniespokrewnionych grupach roślin.\nB.\nkonwergentnej,\n3.\nmają różną budowę i zawierają różne\nskładniki odżywcze.\nelajosom\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":"B2","answer_text":"20.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający [ ]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIX. Ewolucja.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi.\nZdający:\n2) opisuje warunki, w jakich zachodzi\nradiacja adaptacyjna oraz ewolucja zbieżna;\npodaje przykłady konwergencji\ni dywergencji; identyfikuje konwergencje\ni dywergencje na podstawie schematu,\nrysunku, opisu itd.\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie obu poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB2","solution":null,"image":"img/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}