{"paper":{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":64,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nWolne żelazo jest toksyczne dla komórek i z tego powodu jest ono prawie u wszystkich\norganizmów magazynowane w cytoplazmie w postaci metaloproteiny - ferrytyny. Białko to\nskłada się z 24 łańcuchów polipeptydowych. U kręgowców występują dwa rodzaje takich\nłańcuchów: ciężkie (H) i lekkie (L). We wnętrzu ferrytyny może gromadzić się do 4500\natomów żelaza w postaci związków mineralnych. W wysokich stężeniach ferrytyna występuje\nw wątrobie i nerkach.\nNa poniższym rysunku przedstawiono budowę zewnętrzną oraz przekrój przez cząsteczkę\nludzkiej ferrytyny, zbudowanej wyłącznie z łańcuchów ciężkich. Kolorami oznaczono\nposzczególne łańcuchy polipeptydowe.\nNa podstawie: J.M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2009;\nJ. Gałązka-Friedman, A. Friedman, Żelazo w neurodegeneracji, „Kosmos” 63, 2014; pdb101.rcsb.org/motm/35","answer":null,"answer_text":"1 pkt - za prawidłowe określenie, że ferrytyna jest białkiem o strukturze czwartorzędowej\nwraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do występowania więcej niż\njednego łańcucha polipeptydowego.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji określ najwyższą rzędowość struktury\nbiałka - ferrytyny. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do budowy ferrytyny.","answer":null,"answer_text":"1.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 20221\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n3) wyróżnia peptydy (oligopeptydy,\npolipeptydy), białka proste i białka złożone;\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek;\n6) charakteryzuje wybrane grupy białek ([…]\nmetaloproteiny).\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania dotyczące znaczenia żelaza w organizmie człowieka tak, aby\nzawierały informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nŻelazo to istotny (mikroelement / makroelement) w organizmie człowieka, który wchodzi\nm.in. w skład (tyroksyny / hemoglobiny). Niedobór żelaza jest jedną z przyczyn (anemii /\nniedoczynności tarczycy).\nEBIP-R0_100","answer":"mikroelement, hemoglobiny, anemii","answer_text":"1.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n2) […] wyróżnia makro- i mikroelementy\ni omawia znaczenie […] wybranych\nmikroelementów ([…] Fe […]).\n4. Białka. Zdający:\n6) charakteryzuje wybrane grupy białek ([…]\nmetaloproteiny).\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych\nrozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku\nz zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).\nRozwiązanie\nŻelazo to istotny (mikroelement / makroelement) w organizmie człowieka, który wchodzi\nm.in. w skład (tyroksyny / hemoglobiny). Niedobór żelaza jest jedną z przyczyn\n(anemii / niedoczynności tarczycy).","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nKtóre spośród podanych produktów spożywczych są bogatym źródłem żelaza\nw diecie człowieka? Zaznacz dwie odpowiedzi spośród podanych.\nA. mięso B. olej słonecznikowy C. wątroba drobiowa D. mleko E. owoce","answer":"A, C","answer_text":"1.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy.\nII. Pogłębianie wiadomości dotyczących […]\nfunkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n2) podaje źródła […] składników\npokarmowych […] ze szczególnym\nuwzględnieniem […] soli mineralnych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie obydwu właściwych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, C\nZadanie 2. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nSynteza fosfolipidów budujących błony biologiczne zachodzi dzięki enzymom związanym\nz cytozolową warstwą błony siateczki śródplazmatycznej. Część z nowopowstałych\ncząsteczek fosfolipidów jest następnie przenoszona z warstwy cytozolowej do warstwy\nniecytozolowej błony. Ten proces zachodzi dzięki flipazom - enzymom przenoszącym\nmiędzy warstwami błony tylko fosfolipidy o określonej budowie chemicznej.\nEnzymy występujące we wnętrzu aparatu Golgiego glikozylują fosfolipidy, tzn. przyłączają do\nich cząsteczek grupy cukrowe. Nie ma jednak enzymów, które przenoszą glikolipidy między\ndwiema warstwami błony. Węglowodany wchodzące w skład glikolipidów tworzą na\npowierzchni komórek zwierzęcych warstwę zwaną glikokaliksem. Może ona być o wiele\ngrubsza niż sama dwuwarstwa lipidowa.\nNa rysunku przedstawiono oderwanie się pęcherzyka błonowego od błony aparatu Golgiego\ni jego fuzję z błoną komórkową.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2016.","answer":null,"answer_text":"2 pkt - za prawidłowe podanie dwóch przyczyn różnic w składzie nieglikozylowanych\nfosfolipidów w błonach biologicznych: 1) związanie enzymów wytwarzających\nfosfolipidy tylko z warstwą zewnętrzną oraz 2) selektywność flipaz.\n1 pkt - za prawidłowe podanie jednej przyczyny.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Synteza fosfolipidów odbywa się wyłącznie na zewnętrznej (cytozolowej) warstwie\nbłony ER.\n2. Flipazy przenoszą do warstwy niecytozolowej tylko określony rodzaj cząsteczek\nfosfolipidów.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj dwie przyczyny różnic w składzie\nnieglikozylowanych fosfolipidów w dwóch warstwach błon biologicznych.\n1\n2\nwarstwa niecytozolowa\nbłony\nwarstwa cytozolowa\nbłony\npłyn zewnątrzkomórkowy\ncytozol\nbłona\nkomórkowa\npęcherzyk\nbłona aparatu\nGolgiego\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"2.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób glikolipidy syntetyzowane w wewnętrznej błonie aparatu\nGolgiego dostają się do zewnętrznej warstwy błony komórkowej.","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające zachowanie orientacji poszczególnych\nwarstw błony względem cytozolu podczas transportu pęcherzykowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGlikolipidy są syntetyzowane w warstwie niecytozolowej błony i pozostają w niej podczas\nodrywania się pęcherzyków od aparatu Golgiego, a następnie fuzji tych pęcherzyków\nz błoną komórkową.\nGlikolipidy są transportowane w wewnętrznej błonie pęcherzyków odrywających się od\naparatu Golgiego. Podczas fuzji pęcherzyka z błoną komórkową wewnętrzna warstwa\nbłony pęcherzyka łączy się z zewnętrzną warstwą błony komórkowej.\nPęcherzyki odłączane od aparatu Golgiego mają takie samo ułożenie glikolipidów jak\nw błonie tego aparatu (grupy cukrowe skierowane do środka). Łączenie się tych\npęcherzyków z błoną komórkową skutkuje wystawieniem grup cukrowych na zewnątrz\nkomórki.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-2)\nOceń, czy poniższe informacje dotyczące błon w komórce są prawdziwe. Zaznacz P,\njeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nDwie warstwy błon biologicznych różnią się od siebie składem\nfosfolipidów, ale mają taki sam skład glikolipidów.\nP\nF\n2.\nW wyniku fuzji pęcherzyka z błoną komórkową warstwa błony zwrócona\ndo wnętrza pęcherzyka staje się warstwą cytozolową błony komórkowej.\nP\nF\n3.\nGlikokaliks stanowi warstwę ochronną błony komórkowej komórek\nzwierzęcych.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"2.3. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający […] selekcjonuje,\nporównuje […] informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.\nZadanie 3. (0-2)","solution":"1. F, 2. F, 3. P","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nGorczyca biała (Sinapis alba) to uprawiana w Polsce roślina zielna z rodziny kapustowatych\n(Brassicaceae). Liczba chromosomów w komórkach somatycznych gorczycy wynosi 2n = 24.\nW nasionach gorczycy białej występuje związek organiczny - synalbina, z której w wyniku\nhydrolizy uwalniają się olejki gorczyczne. Związki te hamują kiełkowanie i wzrost siewek\nniektórych innych gatunków roślin. W czasie owocowania gorczyca biała jest rośliną trującą\ndla zwierząt, np. u koni i bydła olejki gorczyczne powodują stany zapalne błon śluzowych.\nNa podstawie: B. Sawicka, E. Kotiuk, Gorczyce jako rośliny wielofunkcyjne, „Acta Sci. Pol., Agricultura” 6(2), 2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nOceń, czy dokończenia poniższego zdania są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie\njest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nWytwarzanie olejków gorczycznych jest przystosowaniem\n1.\ndo konkurencji z innymi gatunkami roślin.\nP\nF\n2.\ndo ochrony przed roślinożercami.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nmiędzygatunkowej w postaci […] wypierania\njednego gatunku z części jego areału przez\ndrugi.\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) […] omawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P.","solution":"1. P, 2. P","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nUzupełnij tabelę - wpisz liczbę chromosomów znajdujących się w komórkach\npodanych struktur owocu gorczycy.\nNazwa struktury\nLiczba chromosomów\nw komórce\nowocnia\nzarodek nasienia\nbielmo wtórne","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n3) przedstawia powstawanie gametofitów\nmęskiego i żeńskiego, zapłodnienie komórki\njajowej oraz rozwój […] nasienia u rośliny\nokrytonasiennej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wpisanie prawidłowej liczby chromosomów występujących w podanych\nstrukturach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa struktury\nLiczba chromosomów\nw komórce\nowocnia\n24\nzarodek nasienia\n24\nbielmo wtórne\n36\nUwaga:\nNie uznaje się podania jedynie ploidalności komórek, np.: 2n, 3n.\nZadanie 4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębianie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nwnioski z przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] informacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […]; przedstawia\nzwiązki między strukturą a funkcją na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…]\nwzmacniającej […]), identyfikuje je na\nrysunku (schemacie, preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór kolenchymy oraz podanie charakterystycznej dla niej kombinacji cech\nbudowy: 1) obecność cytoplazmy i 2) zgrubiałe ściany komórkowe.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nD. kolenchyma\n1. komórki zawierają cytoplazmę (żywe komórki)\n2. zgrubiałe ściany komórkowe\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się wyłącznie do zgrubiałych ścian komórkowych pod\nwarunkiem, że prawidłowo został opisany charakter tych zgrubień, np.: „1. zgrubiałe ściany\nkomórkowe, 2. zgrubienia występują w kątach ścian”.\nZadanie 5. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] planuje […]\nobserwacje […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na […] zdjęciu mikroskopowym\n[…].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór właściwej struktury komórkowej - rybosom.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB. rybosom\nZadanie 6. (0-3)","solution":"owocnia: 24, zarodek nasienia: 24, bielmo wtórne: 36","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nNa zdjęciu przedstawiono fragment przekroju poprzecznego przez młody pęd jesionu\n(Fraxinus sp.) obserwowany w mikroskopie świetlnym. Podczas przygotowywania preparatu\ncytoplazma żywych komórek uległa zniszczeniu, ale są widoczne jej pozostałości.\nNa podstawie: www.flickr.com\nKtóra tkanka tworzy warstwę oznaczoną na schemacie literą X? Zaznacz odpowiedź\nspośród podanych, a następnie podaj dwie widoczne na zdjęciu cechy budowy tej\ntkanki, które umożliwiły jej identyfikację.\nA. łyko B. sklerenchyma C. korek D. kolenchyma\n1\n2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"D. kolenchyma","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nKtórej struktury nie można zaobserwować w mikroskopie świetlnym ze względu na jej\nzbyt małe wymiary? Zaznacz odpowiedź spośród podanych.\nA. chloroplast B. rybosom C. wakuola D. amyloplast\ntkanka miękiszowa\ntkanka X\nepiderma\npozostałości\ncytoplazmy\nEBIP-R0_100","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"zadaniazmatur","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nNa poniższym schemacie przedstawiono wartości w megapaskalach (MPa) potencjału wody\nw glebie i w różnych organach rośliny lądowej.\nNa podstawie: vhv.rs","answer":null,"answer_text":"6 czerwca 2022 r.\nData publikacji\ndokumentu:\nOgólne zasady oceniania\nTen dokument zawiera zasady oceniania oraz przykłady poprawnych rozwiązań zadań\notwartych.\nW zasadach oceniania określono zakres wymaganej odpowiedzi: niezbędne elementy\nodpowiedzi i związki między nimi.\nPrzykładowe rozwiązania zadań otwartych nie są ścisłym wzorcem oczekiwanych\nsformułowań. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne\ni spełniające warunki zadania - również te nieprzewidziane jako przykładowe odpowiedzi\nw zasadach oceniania.\n• Odpowiedzi nieprecyzyjne, niejednoznaczne, niejasno sformułowane uznaje się za\nbłędne.\n• Gdy do jednego polecenia zdający podaje kilka odpowiedzi, z których jedna jest\npoprawna, a inne - błędne, nie otrzymuje punktów za żadną z nich.\n• Jeżeli informacje zamieszczone w odpowiedzi (również te dodatkowe, a więc takie, które\nnie wynikają z treści polecenia) świadczą o zasadniczych brakach w rozumieniu\nomawianego zagadnienia i zaprzeczają pozostałej części odpowiedzi stanowiącej\nprawidłowe rozwiązanie zadania, to za odpowiedź jako całość zdający otrzymuje zero\npunktów.\n• Rozwiązanie zadania na podstawie błędnego merytorycznie założenia uznaje się\nw całości za niepoprawne.\n• Rozwiązania zadań dotyczących doświadczeń i obserwacji (np. problemy badawcze,\nhipotezy i wnioski) muszą odnosić się do doświadczenia lub obserwacji przedstawionych\nw zadaniu i świadczyć o jego zrozumieniu.\n• W rozwiązaniach zadań rachunkowych oceniane są: metoda (przedstawiony tok\nrozumowania), wykonanie obliczeń i podanie wyniku z odpowiednią dokładnością\ni jednostką.\n• Każdy sposób oznaczenia odpowiedzi (podkreślenie, przekreślenie, zakreślenie,\nobwiedzenie itd.) jest uznawany jako wybór tej odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 1. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPrzy jakiej wartości potencjału wody w atmosferze transpiracja w przedstawionej\nroślinie będzie zachodzić najwolniej? Zaznacz odpowiedź spośród podanych,\na następnie uzasadnij odpowiedź.\nA. -10 MPa B. -20 MPa C. -60 MPa D. -100 MPa\nUzasadnienie:","answer":"A","answer_text":"6.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (potencjał wody […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór odpowiedzi A oraz poprawne uzasadnienie, odnoszące się do najwyższej\nwilgotności powietrza lub odnoszące się do najmniejszej różnicy potencjałów wody\nmiędzy wnętrzem liści rośliny a atmosferą.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nA, ponieważ przy tej wartości wilgotność powietrza jest najwyższa.\nA, bo w tej sytuacji jest największa wilgotność powietrza i parowanie z liści będzie\nzachodzić najwolniej.\nA, ponieważ różnica potencjałów między liściem a atmosferą jest najmniejsza.\nA, im niższa wartość potencjału wody w atmosferze, tym intensywniej zachodzi\ntranspiracja, bo różnica potencjału między rośliną a atmosferą jest większa.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące transportu wody u roślin są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nUtrzymanie siły ssącej liści wymaga nakładu energii pochodzącej\nz przemian metabolicznych.\nP\nF\n2.\nSpadek wilgotności powietrza prowadzi do zwiększenia intensywności\ntranspiracji.\nP\nF\n3.\nDuże zasolenie roztworu glebowego jest przyczyną tzw. suszy\nfizjologicznej.\nP\nF\nliść: -1,8 MPa\nłodyga: -1,2 MPa\nkorzeń: -0,5 MPa\ngleba: -0,3 MPa\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach życia. Zdający […] wyjaśnia\nprocesy i zjawiska biologiczne.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (potencjał wody, transpiracja, siła\nssąca liści […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - P.\nZadanie 7. (0-2)","solution":"1. F, 2. P, 3. P","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nCebule tulipanów zimują w gruncie, a wiosną wyrastają z nich liście asymilacyjne i kwiaty.\nOgławianie cebulowych roślin ozdobnych jest zabiegiem pielęgnacyjnym polegającym na\nusuwaniu przekwitniętych kwiatów, ale pozostawianiu liści asymilacyjnych aż do ich\nzaschnięcia. Latem rośliny wchodzą w stan spoczynku. Aby uzyskać większe cebule,\nproducenci cebul tulipanów ogławiają rośliny już na początku ich kwitnienia.\nNa poniższej ilustracji przedstawiono pokrój rośliny nieogłowionej i ogłowionej oraz budowę\njej cebuli.\nUwaga: Nie zachowano proporcji wielkości struktur.\nNa podstawie: atlas-roslin.pl; naogrodowej.pl; qvc.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego ogławianie tulipanów skutkuje zwiększeniem masy cebul tych\nroślin.","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne […]\nroślin […] okrytonasiennych, opisuje\nzróżnicowanie budowy ich ciała, wskazując\nposzczególne organy i określając ich\nfunkcje.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają\nsubstraty fotosyntezy i jakimi produkty\nfotosyntezy rozchodzą się po roślinie.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n3) przedstawia […] rozwój […] nasienia\nu rośliny okrytonasiennej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające ograniczenie transportu asymilatów do\nkwiatów, owoców lub nasion oraz wynikającą z tego możliwość odkładania większej\nilości związków zapasowych w cebuli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nOgławianie roślin cebulowych pozwala na ograniczenie transportu asymilatów do\nowoców i nasion oraz zwiększenie transportu asymilatów z liści do cebul. Większa\nzawartość materiałów zapasowych dostarczanych do cebul zwiększa ich wielkość.\nOgławianie roślin cebulowych pozwala na zwiększenie transportu asymilatów z liści do\ncebul, co wpływa pozytywnie na ich rozwój. Jest to możliwe dlatego, że roślina nie\ngromadzi zasobów w nasionach.\nGdy ogłowi się tulipana, substancje odżywcze, które byłyby zużyte do wytworzenia\nkwiatów, będą magazynowane w liściach spichrzowych rośliny, przez co cebula tulipana\nzwiększy swoje rozmiary.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nPodaj nazwę organu rośliny, którego modyfikacją jest piętka cebuli.\nliść asymilacyjny\npąk szczytowy\nłuski\nliść spichrzowy\ncebula przybyszowa\npiętka\nkorzenie przybyszowe\nC. budowa\ncebuli tulipana\nB. roślina\nogłowiona\nA. roślina\nnieogłowiona\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n4) opisuje modyfikacje organów roślin ([…]\nłodygi) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że piętka jest zmodyfikowaną łodygą.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nŁodyga\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi „pęd”, ponieważ to pojęcie odnosi się do łodyg wraz\nz występującymi na nich innymi organami.\nZadanie 8. (0-6)","solution":"Łodyga","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nFoka Weddella (Leptonychotes weddellii), zwana też weddelką, ma w porównaniu\nz człowiekiem proporcjonalnie mniejsze płuca oraz dwukrotnie większą niż człowiek objętość\nkrwi w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Duże stężenie mioglobiny w mięśniach oraz\nzmniejszone zużycie tlenu i energii podczas nurkowania pozwalają jej na długotrwałe\nprzebywanie pod wodą. Przed nurkowaniem wykonuje ona przeważnie wydech i nie zanurza\nsię z pełnymi płucami. Podczas zanurzania się jej płuca zmniejszają swą objętość, a na\ndużych głębokościach - zapadają się. Weddelka ma również nieproporcjonalnie dużą\nśledzionę, w której magazynowana jest utlenowana krew.\nU fok i innych ssaków nurkujących w początkowej fazie zanurzania uaktywniają się\nfizjologiczne mechanizmy nazywane odruchem nurkowania: akcja serca ulega spowolnieniu,\na tempo metabolizmu spada o około 20%.\nNa wykresie przedstawiono zmiany dopływu krwi do głównych narządów weddelki podczas\nnurkowania.\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt Adaptacja do środowiska, Warszawa 2008;\nBiologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2016.\n0,0\n0,1\n0,2\n0,3\n0,4\n0,5\n0,6\n0,7\n0,8\n0,9\n1,0\n1,1\n1,2\nprzepływ krwi [ml × min-1 × g-1 tkanki]\nDopływ krwi do głównych narządów u weddelki\nprzed zanurzeniem\npodczas zanurzenia\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przepływu krwi przez główne narządy\nu weddelki są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nW porównaniu z innymi narządami zaobserwowano niewielkie zmiany\nw dopływie krwi do mózgu podczas nurkowania.\nP\nF\n2.\nDopływ krwi do przedsionków i komór serca podczas nurkowania\nzmniejsza się w przybliżeniu o jedną trzecią.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n8) wykazuje związek między budową układu\nkrwionośnego a jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F.","solution":"1. P, 2. F","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nWraz ze wzrostem głębokości zanurzenia weddelki (wzrasta / maleje) ciśnienie zewnętrzne,\nco jest przyczyną zapadania się jej płuc. Zmniejszenie pojemności płuc\n(zmniejsza / zwiększa) siłę wyporu działającą na ciało weddelki, co ułatwia nurkowanie.\nGdy weddelka rozpoczyna nurkowanie, przepływ krwi przez poszczególne narządy\n(zmienia się / pozostaje niezmieniony), a magazynowanie tlenu w mięśniach jest możliwe\ndzięki obecności w nich białka (mioglobiny / hemoglobiny).","answer":"wzrasta, zmniejsza, zmienia się, mioglobiny","answer_text":"8.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji,\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n8) wykazuje związek między budową układu\nkrwionośnego a jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt;\n10) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej\ni wymienia służące jej narządy (układy).\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie czterech poprawnych określeń.\n1 pkt - za podkreślenie trzech poprawnych określeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWraz ze wzrostem głębokości zanurzenia weddelki (wzrasta / maleje) ciśnienie zewnętrzne,\nco jest przyczyną zapadania się jej płuc. Zmniejszenie pojemności płuc (zmniejsza /\nzwiększa) siłę wyporu działającą na ciało weddelki, co ułatwia nurkowanie.\nGdy weddelka rozpoczyna nurkowanie, przepływ krwi przez poszczególne narządy\n(zmienia się / pozostaje niezmieniony), a magazynowanie tlenu w mięśniach jest możliwe\ndzięki obecności w nich białka (mioglobiny / hemoglobiny).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWykaż, że ograniczony dopływ krwi do niektórych narządów weddelki pozwala na\nwydłużenie jej czasu nurkowania.","answer":null,"answer_text":"8.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne;\nprzedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n8) wykazuje związek między budową układu\nkrwionośnego a jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, uwzględniającą wolniejsze zużycie tlenu podczas\nnurkowania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWystępowanie odruchu nurkowania pozwala na zmniejszenie tempa zużycia tlenu, co\nwarunkuje wydłużenie okresu przebywania weddelki pod wodą.\nMoże to wydłużyć czas nurkowania weddelki, ponieważ dzięki temu takie narządy jak\ntrzustka, wątroba, czy mięśnie szkieletowe, zużywają mniej tlenu, który jest konieczny do\nprawidłowego działania mózgu.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.4","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.4. (0-1)\nWykaż, że duża śledziona ułatwia weddelce nurkowanie.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"8.4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n8) wykazuje związek między budową układu\nkrwionośnego a jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że duża śledziona ułatwia weddelce antarktycznej\nnurkowanie, uwzględniające magazynowanie natlenowanej krwi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWeddelka antarktyczna ma bardzo dużą śledzionę, która magazynuje natlenowaną krew,\nuwalnianą do krwiobiegu podczas nurkowania.\nDuża śledziona pozwala weddelce na zmagazynowanie dużej ilości natlenowanej krwi,\nktóra podczas nurkowania dostarcza dużą ilość tlenu do tkanek zwierzęcia.\nŚledziona jest magazynem krwi, która może zostać wprowadzona do krwiobiegu w celu\nuniknięcia niedotlenienia.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.5","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.5. (0-1)\nOkreśl przyczynę ograniczonego dopływu krwi do przepony u weddelki podczas\nnurkowania. W odpowiedzi uwzględnij funkcję przepony w organizmie.","answer":null,"answer_text":"8.5. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n10) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej\ni wymienia służące jej narządy (układy).\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe określenie przyczyny ograniczonego przepływu krwi do przepony,\nuwzględniające jej rolę w wentylacji płuc, która jest zahamowana podczas\nnurkowania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPrzepona u ssaków umożliwia wentylację płuc. Weddelka antarktyczna podczas\nnurkowania nie wykonuje wdechów i wydechów, a więc przepona nie wykonuje wtedy\npracy, i dlatego dostarczanie dużej ilości krwi do tego narządu nie jest konieczne.\nPrzepona jest niezbędna do wentylacji płuc i nie jest używana pod powierzchnią wody,\nprzez co zapotrzebowanie na tlen z krwi w tym narządzie spada praktycznie do zera.\nPrzepona służy do wentylacji płuc, a to nie jest potrzebne pod wodą.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 9. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nObecnie uważa się, że glista ludzka i świńska należą do tego samego gatunku - Ascaris\nlumbricoides. Glista ta pasożytuje w jelicie cienkim swego żywiciela, wywołując chorobę\nzwaną glistnicą. Wydalone wraz z kałem zapłodnione jaja pasożyta rozwijają się w glebie -\ntworzy się wtedy w jajach pierwsza postać larwalna, a po linieniu kolejna, i w ten sposób jaja\ndojrzewają do postaci inwazyjnej. Wykazano, że jajo może zachować żywotność\nw środowisku przez kilka lat. Zarażenie następuje przez zjedzenie jaj inwazyjnych, z których\nw jelicie cienkim wykluwają się larwy. Larwy wraz z krwią wędrują do płuc. W pęcherzykach\npłucnych dwukrotnie linieją, skąd przez drogi oddechowe wracają do układu pokarmowego,\nby ponownie umiejscowić się w jelicie cienkim, gdzie glisty osiągają dojrzałość płciową.\nNa podstawie: T. Kłapeć, A. Cholewa, Zagrożenia dla zdrowia związane ze stosowaniem nawozów organicznych\ni organiczno-mineralnych, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 18(2), 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nKorzystając ze schematu przedstawiającego układ krwionośny człowieka, uporządkuj\ndrogę larw glisty ludzkiej. Wpisz w tabelę kolejne numery tak, aby przedstawiały one\nwędrówkę larw z jelita cienkiego do płuc.\nNa podstawie: commons.wikimedia.org\njelito cienkie\n1\nżyła główna dolna\nżyła wrotna\nserce\nżyła wątrobowa\ntętnice płucne\nnaczynia krwionośne wątroby\npłuca\n8\nwątroba\nnerka\npłuco\njelito\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […],\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n4) na podstawie schematów opisuje\nprzykładowe cykle rozwojowe: […] nicieni\npasożytniczych - glista ludzka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne ustalenie kolejności narządów i naczyń krwionośnych, którymi larwy\nglisty wędrują z jelita cienkiego do płuc.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\njelito cienkie\n1\nżyła główna dolna\n5\nżyła wrotna\n2\nserce\n6\nżyła wątrobowa\n4\ntętnice płucne\n7\nnaczynia krwionośne wątroby\n3\npłuca\n8","solution":"1, 5, 2, 6, 4, 7, 3, 8","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWykaż, że podczas wędrówki w organizmie człowieka larwy glisty ludzkiej uszkadzają\nśródbłonek naczyń włosowatych płuc.","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […], wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […],\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności [ ].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n4) na podstawie schematów opisuje\nprzykładowe cykle rozwojowe: […] nicieni\npasożytniczych - glista ludzka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że podczas wędrówki w organizmie człowieka larwy glisty\nludzkiej uszkadzają śródbłonek naczyń włosowatych, uwzględniające przechodzenie\nlarw z krwiobiegu płucnego do pęcherzyków płucnych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW czasie wędrówki w organizmie człowieka larwy przedostają się z krwiobiegu do płuc,\npowodując uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych, oplatających pęcherzyki\npłucne.\nPęcherzyki płucne otoczone są siecią naczyń włosowatych, którymi wędrują larwy glisty.\nAby dostać się z krwiobiegu do płuc, larwy glisty muszą uszkodzić śródbłonek naczyń\nwłosowatych.\nAby dostać się z krwi do światła pęcherzyków płucnych larwy glisty ludzkiej muszą\nprzebić się przez śródbłonek naczyń włosowatych płuc.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego jaja A. lumbricoides stanowią zagrożenie dla potencjalnego\nżywiciela dopiero po pewnym czasie od ich złożenia.","answer":null,"answer_text":"9.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n4) na podstawie schematów opisuje\nprzykładowe cykle rozwojowe: […] nicieni\npasożytniczych - glista ludzka […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające konieczność rozwoju larw (inwazyjnych)\nw jajach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nJaja glisty ludzkiej wymagają czasu, aby rozwinęły się w nich inwazyjne postaci larw.\nAby jajo przekształciło się do postaci inwazyjnej muszą być sprzyjające warunki\nwilgotności i temperatury, które umożliwią wytworzenie się pierwszej postaci larwalnej,\na po linieniu kolejnej, co jest konieczne do kontynuowania cyklu rozwojowego pasożyta\nwewnątrz organizmu gospodarza.\nDlatego, że w złożonych jajach nie ma postaci larwy inwazyjnej. Jej rozwój wymaga\nczasu i odpowiednich warunków środowiska zewnętrznego.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.4","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.4. (0-1)\nNa podstawie tekstu wykaż, że stosowanie odchodów świń jako naturalnego nawozu\nmoże przyczynić się do rozwoju glistnicy u ludzi.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"9.4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […], przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia\ni wyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n4) na podstawie schematów opisuje\nprzykładowe cykle rozwojowe: […] nicieni\npasożytniczych - glista ludzka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wykazanie, że stosowanie odchodów świń jako naturalnego nawozu\nmoże przyczynić się do rozwoju glistnicy u ludzi, uwzględniające możliwość zarażenia\nsię glistnicą zarówno świni, jak i człowieka.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNawożenie pól, łąk i ogrodów obornikiem uzyskanym podczas chowu świń, w którym\nznajdują się jaja glisty, może doprowadzić do wzrostu zachorowalności ludzi na glistnicę,\nponieważ glista ludzka i glista świńska należą do tego samego gatunku i możliwy jest ich\nrozwój zarówno w organizmie człowieka, jak i świni.\nŚwinie mogą być żywicielami Ascaris lumbricoides, wskutek czego w ich kale mogą się\nznaleźć jaja tej glisty. Nawożenie roślin takimi odchodami może sprawić, że na plonach\nznajdą się postaci inwazyjne A. lumbricoides, które może spożyć człowiek.\nW odchodach świń mogą znajdować się jaja glisty. Ponieważ glista ludzka i świńska\nnależą do tego samego gatunku, to mogą rozwijać się zarówno w organizmie świń, jak\ni człowieka.\nZadanie 10. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach życia. Zdający […] rozpoznaje\norganizmy […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje selekcjonuje,\nporównuje […] informacje […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki i owady\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór obydwu prawidłowych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, B\nZadanie 11. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nKtóre z przedstawionych stawonogów należą do pajęczaków? Zaznacz odpowiedzi\nspośród podanych.","answer":"A, B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"zadaniazmatur","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nGłówną funkcją nabłonka wyścielającego żołądek jest wydzielanie kwasu solnego i enzymów\ntrawiennych. Ten nabłonek zawiera również komórki wydzielające hormony oraz komórki\nwytwarzające śluz. Komórki żołądka produkujące kwas solny noszą nazwę komórek\nokładzinowych. Są one duże, z centralnie położonym jądrem i licznymi mitochondriami.\nW ich błonie komórkowej znajdują się głębokie, wyścielone mikrokosmkami wpuklenia,\ntzw. kanaliki.\nNa rysunku przedstawiono budowę komórki okładzinowej żołądka człowieka.\nNa podstawie: A. Stevens, J.S. Lowe, Histologia człowieka, Warszawa, Bremen 2000;\nA.C. Engevik, I. Kaji, J.R. Goldenring, The Physiology of the Gastric Parietal Cell, „Physiological Reviews” 2020.\nD\nA\nB\nC\nmikrokosmek\nkanalik\nmitochondrium\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nWypisz z tekstu dwie cechy komórek okładzinowych człowieka, które są\nprzystosowaniem do wydzielania kwasu solnego, oraz określ, na czym polega każde\nz tych przystosowań.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na […] rysunku […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch cech komórek okładzinowych stanowiących przystosowania\ndo wydzielania kwasu solnego wraz z podaniem ich znaczenia adaptacyjnego:\nobecności kanalików i mikrokosmków w części szczytowej komórki\nwarunkujących dużą powierzchnię wydzielniczą\nobecności licznych mitochondriów dostarczających energii do wydzielania kwasu\nsolnego.\n1 pkt - za podanie jednej cechy wraz z podaniem jej znaczenia adaptacyjnego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\n1.\nObecność kanalików i mikrokosmków w komórce okładzinowej powoduje znaczną\nrozbudowę powierzchni wydzielniczej komórki.\nBłona komórkowa przylegająca do światła żołądka tworzy liczne mikrokosmki, które\nzwiększają powierzchnię wydzielniczą komórki.\n2.\nW cytoplazmie obecne są bardzo liczne mitochondria, które syntetyzują więcej ATP\nniezbędnego do wydzielania kwasu solnego.\nObecność w komórkach okładzinowych licznych mitochondriów świadczy o ich dużej\naktywności, która umożliwia dostarczanie znacznych ilości energii niezbędnych do\nwydzielania kwasu solnego.\nUwagi:\nNie uznaje się odwołania do widocznych pęcherzyków transportowych, ponieważ\nwydzielanie kwasu solnego odbywa się bez ich udziału.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do wytwarzania energii w mitochondriach, a nie\n- przetwarzania jednej postaci w inną, tzn. zaprzeczających I zasadzie termodynamiki.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące kwasu solnego produkowanego przez\nkomórki okładzinowe człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nKwas solny umożliwia przekształcenie pepsynogenu w pepsynę.\nP\nF\n2.\nKwas solny denaturuje białka, ułatwiając ich enzymatyczne trawienie\nprzez pepsynę.\nP\nF\n3.\nKwas solny ułatwia enzymatyczne trawienie skrobi przez amylazę\nślinową.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] odnosi się krytycznie do\nprzedstawionych informacji […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia […]\nbiałek, cukrów […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F.","solution":"1. P, 2. P, 3. F","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nPrzedstaw rolę, jaką spełnia śluz produkowany przez komórki żołądka\nw funkcjonowaniu tego narządu.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"11.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe przedstawienie roli, jaką spełnia śluz produkowany przez komórki\nżołądka, odwołujące się do ochrony śluzówki żołądka przed szkodliwym działaniem\nwydzielin żołądka lub zmniejszenia tarcia pokarmu o ściany żołądka.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nŚluz chroni śluzówkę przed niszczącym działaniem kwasu i enzymów trawiennych.\nZmniejsza tarcie przesuwającej się treści pokarmowej.\nChroni żołądek przed samostrawieniem.\nChroni ścianę żołądka przed działaniem silnego kwasu.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do ochrony żołądka przed strawieniem pod\nwpływem kwasu solnego.\nZadanie 12. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nDo mikrokrążenia, oprócz naczyń włosowatych, zaliczamy również znajdujące się w wielu\nnarządach tętniczki i żyłki. Małe naczynia łączące tętniczki z żyłkami to tzw. metarteriole\n(metatętniczki), od których odchodzi sieć naczyń włosowatych. We wszystkich ujściach\nmetarterioli do naczyń włosowatych znajdują się mięśnie gładkie zwane zwieraczami\nprzedkapilarnymi. Mogą one zamykać się lub otwierać. W warunkach spoczynku tylko przez\n25% naczyń włosowatych przepływa krew.\nNa schematach przedstawiono mikrokrążenie przy otwartych (schemat I) i zamkniętych\n(schemat II) zwieraczach przedkapilarnych.\nNa podstawie: E.P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin, C.A. Ville, Biologia, Warszawa 1996;\nW.Z. Traczyk, A. Trzebski, Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, Warszawa 2015;\nteachmephysiology.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nOkreśl, który ze schematów - I czy II - przedstawia mikrokrążenie w pracującym\nmięśniu szkieletowym. Odpowiedź uzasadnij.\nschemat II\nnaczynie\npokapilarne\nmetarteriola\ntętniczka\nżyłka\ntętniczka\nżyłka\nwłośniczki\nschemat I\nzwieracze\nprzedkapilarne\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n6) analizuje procesy pozyskiwania energii\nw mięśniach ([…] oddychanie tlenowe […]).\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę […] naczyń\nkrwionośnych, wskazuje ich cechy\nadaptacyjne do pełnionych funkcji.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie schematu I wraz z prawidłowym uzasadnieniem, odnoszącym się do\ndużej objętości krwi w mikrokrążeniu lub dużego zapotrzebowania pracującego\nmięśnia na tlen.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nSchemat I - jest duża powierzchnia wymiany gazowej między naczyniami krwionośnymi\na miocytami.\nSchemat I, ponieważ pracujący mięsień szkieletowy ma duże zapotrzebowanie na tlen.","solution":"Schemat I","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nPrzedstaw sposób, w jaki jest regulowany przepływ krwi przez tętnice i tętniczki.","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […], wyjaśnia\nzależności przyczynowo-skutkowe […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę […] naczyń\nkrwionośnych, wskazuje ich cechy\nadaptacyjne do pełnionych funkcji;\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym (z uwzględnieniem\nprzystosowania w budowie naczyń\nkrwionośnych […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe przedstawienie sposobu regulacji, uwzględniające zmianę średnicy\ntętnic i tętniczek w wyniku skurczu lub rozluźnienia ich mięśniówki.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nObecne w ścianach tętnic i tętniczek mięśnie gładkie powodują zwężanie i rozszerzanie tych\nnaczyń.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące mikrokrążenia są prawdziwe. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nGdyby doszło do jednoczesnego rozluźnienia wszystkich zwieraczy\nprzedkapilarnych w organizmie, nastąpiłby duży spadek ciśnienia krwi.\nP\nF\n2.\nNaczynia włosowate, podobnie jak żyły i tętnice, mają budowę\ntrójwarstwową, dzięki czemu mogą zwężać swoje światło.\nP\nF\n3.\nZaburzenie mikrokrążenia w danym narządzie może doprowadzić do\nniewydolności tego narządu.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"12.3. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia […] informacje […], odnosi się\nkrytycznie do przedstawionych informacji\n[…].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę […] naczyń\nkrwionośnych, wskazuje ich cechy\nadaptacyjne do pełnionych funkcji;\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym (z uwzględnieniem\nprzystosowania w budowie naczyń\nkrwionośnych i występowania różnych\nrodzajów sieci naczyń włosowatych).\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.\nZadanie 13. (0-3)","solution":"1. P, 2. F, 3. P","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nWątroba dorosłego człowieka waży około 1,5 kg i jest jednym z nielicznych narządów, które\nze względu na pełnione funkcje mają dwa rodzaje unaczynienia:\nunaczynienie czynnościowe, związane z transportem do wątroby wchłoniętych w jelicie\nskładników pokarmowych\nunaczynienie odżywcze, którego zadaniem jest m.in. dostarczanie tlenu do komórek\nwątroby.\nNa podstawie: B. Gołąb, W.Z. Traczyk, Anatomia i fizjologia człowieka, Łódź 1997;\nW.Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, Warszawa 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę dotyczącą unaczynienia wątroby - wpisz w odpowiednie miejsca\ntabeli nazwy wymienionych naczyń krwionośnych.\ntętnica wątrobowa żyła wątrobowa żyła wrotna\nUnaczynienie\nNaczynie doprowadzające\nNaczynie\nodprowadzające\nczynnościowe\nodżywcze","answer":null,"answer_text":"13.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] informacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n2) wykazuje współdziałanie układu\nkrwionośnego z innymi układami ([…]\npokarmowym […]);\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu […]\nustrojowym […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wypełnienie trzech pól w tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nUnaczynienie\nNaczynie doprowadzające\nNaczynie\nodprowadzające\nczynnościowe\nżyła wrotna\nżyła wątrobowa\nodżywcze\ntętnica wątrobowa","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nOkreśl, czy wytwarzanie żółci przez wątrobę to funkcja wewnątrzwydzielnicza, czy -\nzewnątrzwydzielnicza. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"13.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją;\n3) przedstawia […] proces trawienia,\nwchłaniania i transportu […] tłuszczów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie funkcji zewnątrzwydzielniczej wraz z prawidłowym uzasadnieniem,\nuwzględniającym wyprowadzanie żółci przewodami z wątroby do światła przewodu\npokarmowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWytwarzanie żółci przez wątrobę jest funkcją zewnątrzwydzielniczą, ponieważ żółć\nz wątroby do dwunastnicy wyprowadzana jest specjalnymi przewodami.\nZewnątrzwydzielnicza, ponieważ żółć nie jest wydzielana do krwi, ale do przewodu\npokarmowego.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania dotyczące wątroby tak, aby zawierały informacje prawdziwe.\nW każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nKomórki wątroby magazynują (skrobię / glikogen). Obniżenie stężenia glukozy we krwi\npowoduje uwolnienie glukozy (z wątroby do krwi / z krwi do wątroby). W wątrobie\nmagazynowane są również kwasy tłuszczowe, trójglicerydy i cholesterol, a wraz z nimi\nwitaminy rozpuszczalne w tłuszczach: (witaminy B i C / witaminy E i K).\nEBIP-R0_100","answer":"glikogen, z wątroby do krwi, witaminy E i K","answer_text":"13.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n2. Homeostaza organizmu człowieka.\nZdający:\n1) przedstawia mechanizmy i narządy\nodpowiedzialne za utrzymanie wybranych\nparametrów środowiska wewnętrznego na\nokreślonym poziomie (wyjaśnia […] rolę\nstałości składu płynów ustrojowych, np.\nstężenia glukozy we krwi […]).\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n2) podaje źródła, funkcje i wyjaśnia\nznaczenie składników pokarmowych dla\nprawidłowego rozwoju i funkcjonowania\norganizmu ze szczególnym uwzględnieniem\nroli witamin […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKomórki wątroby magazynują (skrobię / glikogen). Obniżenie stężenia glukozy we krwi\npowoduje uwolnienie glukozy (z wątroby do krwi / z krwi do wątroby). W wątrobie\nmagazynowane są również kwasy tłuszczowe, trójglicerydy i cholesterol, a wraz z nimi\nwitaminy rozpuszczalne w tłuszczach: (witaminy B i C / witaminy E i K).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 14. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nKontakt erytrocytów mających w błonie komórkowej określony antygen ze skierowanym\nprzeciwko niemu przeciwciałem obecnym w surowicy krwi skutkuje aglutynacją - zlepianiem\nsię krwinek. Z tego powodu przetoczenie krwi niezgodnej pod względem grupy układu AB0\ni czynnika Rh stanowi zagrożenie życia.\nW celu potwierdzenia u pacjenta grupy krwi B Rh(-) wykonano test aglutynacji, stosując trzy\nrodzaje surowic:\n1. z przeciwciałami anty-A\n2. z przeciwciałami anty-B\n3. z przeciwciałami anty-Rh (inaczej anty-D).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-2)\nOkreśl, jaki wynik będzie jednoznacznie potwierdzać grupę krwi B Rh(-) tego pacjenta.\nZaznacz w tabeli literę T (tak), jeśli w danej probówce dojdzie do aglutynacji, albo\nN (nie) - jeśli do niej nie dojdzie.\nPrzeciwciało Aglutynacja\nanty-A\nT\nN\nanty-B\nT\nN\nanty-Rh\nT\nN","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] informacje […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych\nskładników krwi (krwinki […], przeciwciała);\n5) przedstawia główne grupy krwi\nw układzie AB0 oraz czynnik Rh.\nZasady oceniania\n2 pkt - za określenie poprawnego wyniku w tabeli dla trzech badanych prób.\n1 pkt - za określenie poprawnego wyniku w tabeli dla dwóch badanych prób.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - N, 2. - T, 3. - N.","solution":"1. N, 2. T, 3. N","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nOkoło 16% Europejczyków ma krew Rh(-). Za brak czynnika Rh odpowiada recesywny\nallel d.\nKorzystając z prawa Hardy’ego-Weinberga, oblicz częstość występowania heterozygot\nw tej populacji. Zapisz obliczenia.\nCzęstość wynosi: %\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe, […] formułuje wnioski […],\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nIX. Ewolucja.\n3. Elementy genetyki populacji. Zdający:\n2) przedstawia prawo Hardy’ego-Weinberga\ni stosuje je do rozwiązywania prostych\nzadań (jeden locus, dwa allele).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne obliczenie prawdopodobieństwa na podstawie wzoru Hardy’ego-\n-Weinberga.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nq2 = 0,16; q = 0,4; p = 1 - 0,4 = 0,6; 2pq = 2 × 0,6 × 0,4 = 0,48\nCzęstość wynosi: 48%\nZadanie 15. (0-4)","solution":"48%","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nU owiec gen BMP15 zlokalizowany jest na chromosomie X i zawiera dwa eksony oddzielone\nod siebie intronem o długości ok. 5400 pz (par zasad), a pełna długość sekwencji kodującej\n(z uwzględnieniem kodonu stop) to 1182 pz. Propeptyd białka BMP15 (niedojrzałe białko)\nzawiera peptyd sygnałowy, który następnie ulega usunięciu. Dojrzała forma białka BMP15\nskłada się ze 125 aminokwasów.\nW poniższej tabeli opisano dwa zmutowane allele genu BMP15. Allele Fec XB oraz Fec XL są\nodpowiedzialne za zwiększenie częstości owulacji u owiec.\nAllel\ngenu\nBMP15\nPodstawienie\nnukleotydu\nw kodonie\nPozycja podstawionego aminokwasu\nw propeptydzie\nw dojrzałym białku\nFec XB\nAGC → AUC\n367\n99\nFec XL\nUGU → UAU\n321\n53\nNa podstawie: G. Smołucha, A. Piestrzyńska-Kajtoch, B. Rejduch,\nGenetyczny aspekt wysokiej plenności u owiec. Cz. I, „Wiadomości Zootechniczne” 1, 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji wykaż, że w procesie ekspresji genu BMP15\ndochodzi do potranskrypcyjnej obróbki RNA.","answer":null,"answer_text":"15.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n3) przedstawia proces potranskrypcyjnej\nobróbki RNA u organizmów\neukariotycznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, odnoszącą się do wycinania intronów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nOwczy gen BMP15 składa się z dwóch eksonów oddzielonych od siebie intronem, który\njako odcinek niekodujący jest wycinany z pre-mRNA.\nPodczas obróbki potranskrypcyjnej zachodzi splicing, czyli wycięcie jednego intronu\ni połączenie ze sobą dwóch eksonów w mRNA BMP15.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do definicji obróbki potranskrypcyjnej.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nPropeptyd białka BMP15 (niedojrzałe białko) zawiera\nA. 125 aminokwasów.\nB. 268 aminokwasów.\nC. 393 aminokwasy.\nD. 1179 aminokwasów.\nEBIP-R0_100","answer":"C","answer_text":"15.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […],\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) wyjaśnia sposób kodowania porządku\naminokwasów w białku za pomocą\nkolejności nukleotydów w DNA, posługuje\nsię tabelą kodu genetycznego.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nMutacje Fec XB i Fec XL są mutacjami (genowymi / chromosomowymi). Są to\n(mutacje punktowe / delecje), które (skutkują / nie skutkują) przesunięciem ramki odczytu.","answer":"genowymi, mutacje punktowe, nie skutkują","answer_text":"15.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […],\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nwyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Zmienność genetyczna. Zdający:\n3) rozróżnia mutacje genowe: punktowe,\ndelecje i insercje i określa ich możliwe\nskutki;\n4) definiuje mutacje chromosomowe\ni określa ich możliwe skutki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie prawidłowych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nMutacje Fec XB i Fec XL są mutacjami (genowymi / chromosomowymi). Są to\n(mutacje punktowe / delecje), które (skutkują / nie skutkują) przesunięciem ramki odczytu.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.4","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.4. (0-1)\nZapisz nazwy aminokwasów, którymi różnią się białko kodowane przez prawidłowy\nallel genu BMP15 i białko kodowane przez zmutowany allel Fec XL.\nNazwa aminokwasu w białku kodowanym przez\n1. prawidłowy allel:\n2. zmutowany allel Fec XL:","answer":null,"answer_text":"15.4. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nprzedstawia i wyjaśnia procesy […]\nbiologiczne.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n1) […] posługuje się tabelą kodu\ngenetycznego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie nazw aminokwasów lub ich symboli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa aminokwasu w białku kodowanym przez\n1. prawidłowy allel: cysteina / Cys.\n2. zmutowany allel Fec XL: tyrozyna / Tyr.\nZadanie 16. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\ni przetwarza informacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający\n1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia\ngenetyki klasycznej (allel, allel dominujący,\nallel recesywny, locus, homozygota,\nheterozygota, genotyp, fenotyp);\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe […] (z dominacją zupełną\n[…]) oraz określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia poszczególnych genotypów\ni fenotypów w pokoleniach potomnych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wykonanie krzyżówki genetycznej i określenie prawdopodobieństwa.\n1 pkt - za poprawne wykonanie krzyżówki genetycznej bez określenia prawdopodobieństwa.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\n(♀)\n(♂)\nbh\nb\nB\nBbh\nBb\nb\nbhb\nbb\nPrawdopodobieństwo wynosi: 25%\nZadanie 17. (0-3)","solution":"1. cysteina / Cys, 2. tyrozyna / Tyr","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nU królików podstawowe typy umaszczenia uwarunkowane są szeregiem alleli wielokrotnych\n(B, bh, b) o pełnej dominacji. Umaszczenie dzikie warunkuje allel B, himalajskie - allel bh,\nktóry jest recesywny względem B i dominujący względem b, natomiast umaszczenie\nalbinotyczne warunkuje allel b w układzie homozygotycznym. Cecha dziedziczona jest\nautosomalnie.\nSamica o umaszczeniu himalajskim i samiec o umaszczeniu dzikim mają albinotyczne\npotomstwo.\nNa podstawie: K.M. Charon, M. Świtoński, Genetyka i genomika zwierząt, Warszawa 2012.\nOkreśl prawdopodobieństwo, że kolejny potomek tej pary królików także będzie\nalbinosem. Odpowiedź uzasadnij - zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę\nPunnetta), posługując się oznaczeniami alleli podanymi w tekście.\nPrawdopodobieństwo wynosi: %\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"25%","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nSzacuje się, że w latach 1960-1969, w porównaniu z rokiem 1950, populacja tuńczyka\nw wodach europejskich zmniejszyła się trzykrotnie. Rozmiary osobników tuńczyka\npoławianego na wodach Morza Śródziemnego zmniejszyły się ponad dwukrotnie. To jedna\nz oznak nadmiernego eksploatowania łowisk (tzw. przeławiania) wskazująca, że populacja\ntuńczyka znalazła się na krawędzi wymarcia.\nW celu ochrony zasobów ryb wprowadzono różne regulacje dotyczące ich połowu. Określają\none wielkość oczek w sieciach rybackich, a także miejsce i termin połowu. Obecnie jednak\nuważa się, że najskuteczniejszą metodą utrzymania populacji ryb jest wprowadzanie niskich\nlimitów połowów lub ich okresowe zaprzestanie.\nNa podstawie: www.tygodnikpowszechny.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-2)\nUwzględniając cykl rozwojowy ryb, wykaż, że do utrzymania stałej liczebności\npopulacji ryb w akwenie przyczyniają się:\n1. stosowanie sieci o odpowiedniej wielkości oczek:\n2. zabranianie połowów w określonych terminach:","answer":null,"answer_text":"17.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony\nprzyrody i środowiska oraz zna i rozumie\nzasady zrównoważonego rozwoju; […];\nopisuje postawę i zachowanie człowieka\nodpowiedzialnie korzystającego z dóbr\nprzyrody i środowiska […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n2) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu […].\nZakres podstawowy\n2. Różnorodność biologiczna i jej\nzagrożenia. Zdający:\n1) […] wskazuje przyczyny […] wymierania\ngatunków […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową odpowiedź odnoszącą się do:\n1. ograniczenia połowów ryb niedojrzałych płciowo\noraz\n2. ochrony ryb podczas tarła.\n1 pkt - za prawidłowe wykazanie jednej przyczyny.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Stosowanie sieci o określonej wielkości oczek uniemożliwia łowienie ryb o zbyt małych\nrozmiarach, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości płciowej.\n2. Zakaz połowów w terminach tarła umożliwia rybom rozmnożenie się i odtworzenie\npopulacji danego gatunku w zbiorniku.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nUzasadnij, że wprowadzanie niskich limitów połowów lub ich zaprzestanie może\nokazać się niezbędne dla samoodtwarzania się populacji ryb.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"17.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […], formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty […].\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony\nprzyrody i środowiska oraz zna i rozumie\nzasady zrównoważonego rozwoju […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n2) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu (zagrożenie gatunków\nrodzimych […]).\nZakres podstawowy\n2. Różnorodność biologiczna i jej\nzagrożenia. Zdający:\n1) […] wskazuje przyczyny […] wymierania\ngatunków […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe uzasadnienie, uwzględniające konieczność zwiększenia liczby\nosobników dorosłych w populacji, które mogłyby wydać na świat potomstwo.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPozwoli to utrzymać odpowiednią liczbę osobników dorosłych, mogących wydać na świat\npotomstwo, a tym samym utrzymać tę populację.\nZostanie wtedy zachowana większa liczba dojrzałych osobników ryb, co spowoduje\nwyższe prawdopodobieństwo rozrodu, ponieważ ryby te nie będą łowione, a więc\nspowoduje to samoodtwarzanie się populacji ryb.\nTempo wzrostu populacji jest wprost proporcjonalne do liczby rozmnażających się\nosobników w populacji, a bez ograniczenia połowów będzie zbyt mało dorosłych\nosobników w populacji, utrzymujących liczebność populacji.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 18. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje\n[…] i przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n5) podaje różnice między układami\npokarmowymi zwierząt w zależności od\nrodzaju pobieranego pokarmu.\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) […] omawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłowe wskazanie dwóch cech budowy mrówkojada wielkiego będących\nprzystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polegają\nte adaptacje.\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie jednej cechy budowy mrówkojada wielkiego będącej\nprzystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polega\nta adaptacja.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nrurkowaty pysk - umożliwia sięgnięcie po pokarm w głąb termitiery lub mrowiska\njęzyk z twardymi i zakrzywionymi brodawkami - umożliwia utrzymanie pokarmu\nna języku\nduże gruczoły ślinowe - umożliwiają produkcję grubej warstwy lepkiej śliny niezbędnej\ndo pobrania i utrzymania pokarmu w pysku\nzakrzywione przednie pazury - umożliwiają rozgrzebywanie termitiery lub mrowiska\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odwołuje się do:\ndobrego węchu i wydzielania śliny przez mrówkojada, ponieważ nie są to cechy jego\nbudowy\nsilnego umięśnienia żołądka, ponieważ nie uczestniczy on bezpośrednio w zdobywaniu\n(pobieraniu) pokarmu\nbraku zębów.\nZadanie 19. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nMrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla) to ssak z rzędu szczerbaków zamieszkujący\nAmerykę Środkową i Południową. Żywi się głównie termitami i gatunkami mrówek żyjącymi\nw ziemi. Korzystając ze znakomitego węchu, wyszukuje mrowiska i termitiery, a następnie\nzakrzywionymi przednimi pazurami rozgrzebuje je częściowo i za pomocą długiego\ni cienkiego języka wyciąga owady z ich wnętrza. Jego rurkowaty pysk nie ma zębów,\na język pokryty jest zakrzywionymi do tyłu twardymi brodawkami i grubą warstwą lepkiej śliny\nwydzielanej z dużych gruczołów ślinowych. Owady miażdżone są najpierw o podniebienie,\na następnie w silnie umięśnionym żołądku. Mrówkojad ten nie produkuje w żołądku kwasu\nsolnego, ale wykorzystuje do trawienia kwas mrówkowy zawarty w jadzie mrówek, którymi\nsię żywi.\nNa podstawie: D. MacDonald, The Encyclopedia of Mammals, Oxford 2001; dinoanimals.pl\nWypisz z tekstu dwie cechy budowy mrówkojada wielkiego, będące adaptacją do\nzdobywania pokarmu, oraz określ, na czym polega każda z tych adaptacji.\n1\n2\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nSoplówka bukowa (Hericium coralloides) jest grzybem z rodziny soplówkowatych\n(Hericiaceae). Rośnie jako saprotrof na drewnie stojących i leżących pni gatunków drzew\nliściastych. W Polsce spotykana jest głównie na drewnie buka (Fagus sylvatica), rzadziej na\nbrzozie brodawkowatej (Betula pendula) i topoli osice (Populus tremula). Soplówka bukowa\npowoduje białą zgniliznę drewna, zwykle pni i dużych gałęzi.\nPrzez 10 dni hodowano w laboratorium soplówkę w warunkach różnej temperatury oraz na\npożywkach o odmiennym pH, po czym zmierzono średnicę kolonii. Wyniki badań\nprzedstawiono na poniższych wykresach.\nNa podstawie: J. Piętka, Czynna ochrona zagrożonych grzybów nadrzewnych w lasach, Warszawa 2013.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nSformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.\ntemperatura [°C]\nodczyn [pH]\n5\n10\n15\n25\n35\n20\n30\nśrednica kolonii grzybni [cm]\n9\n8\n7\n6\n5\n4\n3\n2\n1\n0\n2\n3\n4\n6\n8\n5\n7\nśrednica kolonii grzybni [cm]\n7\n6\n5\n4\n3\n2\n1\n0\n9\n10\nWykres 2.\nWykres 1.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"19.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający […] formułuje\nproblemy badawcze […].\nI. Poznanie organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje […] organizmy […], wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów;\n2) określa środowisko życia organizmu,\nmając podany jego zakres tolerancji na\nokreślone czynniki […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie problemu badawczego, uwzględniającego 1) badany\ngatunek, 2) zmienne niezależne: temperaturę i odczyn podłoża oraz 3) zmienną\nzależną: wzrost grzybni.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWpływ temperatury i odczynu podłoża na wzrost grzybni soplówki bukowej.\nCzy temperatura i pH podłoża mają wpływ na wzrost grzybni soplówki bukowej?\nJakie jest optimum temperatury i odczynu podłoża dla wzrostu soplówki bukowej?\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do określenia optimum ekologicznego lub zakresu\ntolerancji grzyba pod względem badanych czynników, np. „Jakie są wymagania soplówki\nbukowej pod względem temperatury i odczynu podłoża?”.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nOdczytaj z wykresów i podaj wartość optimum temperatury i optimum odczynu\npodłoża dla wzrostu soplówki bukowej.\nTemperatura:\nOdczyn podłoża:","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych. Zdający rozumie i stosuje\nterminologię biologiczną; planuje,\nprzeprowadza i dokumentuje obserwacje\ni doświadczenia biologiczne […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów;\n2) określa środowisko życia organizmu,\nmając podany jego zakres tolerancji na\nokreślone czynniki […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne odczytanie i podanie wartości optimum ekologicznego dla temperatury\ni odczynu podłoża.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTemperatura: 26 °C (24-28 °C).\nOdczyn podłoża: pH 5 (4,5-6,5).","solution":"Temperatura: 26 °C (24–28 °C), Odczyn podłoża: pH 5 (4,5–6,5)","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.3","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A lub B oraz jej uzasadnienie 1., 2., albo 3.\nSoplówka bukowa jest\nA.\nautotrofem,\nponieważ jako\nsaprotrof\n1.\nodżywia się drewnem żywych drzew\nliściastych.\n2.\nprzyczepia się do powierzchni kory drzew\nliściastych, ale nie odżywia się ich tkankami.\nB.\nheterotrofem,\n3.\nodżywia się tkankami martwych drzew\nliściastych.","answer":"B3","answer_text":"19.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający […]\nopisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…], przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n10. Grzyby. Zdający:\n2) wymienia cechy grzybów, które są\nprzystosowaniem do heterotroficznego trybu\nżycia w środowisku lądowym.\nIII. etap edukacyjny\nIV. Ekologia. Zdający:\n8) […] rozróżnia producentów,\nkonsumentów i destruentów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB3\nZadanie 20. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nwyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach życia. Zdający […] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…], przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmami a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) porównuje budowę i czynności życiowe\nślimaków, małżów i głowonogów […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu […].\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n1) przedstawia rolę organizmów tworzących\nbiocenozę w kształtowaniu biotopu […];\n2) określa rolę zależności pokarmowych\nw ekosystemie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wpływ racicznicy zmiennej na\nprzejrzystość wód i dostępność światła niezbędnego zanurzonym roślinom wodnym\ndo fotosyntezy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRacicznice, żywiąc się fitoplanktonem, powodują spadek liczebności zooplanktonu. To\nprowadzi do wzrostu przejrzystości wód i zwiększa dostęp żyjącym tam roślinom do\nświatła, które jest im potrzebne do fotosyntezy, co umożliwia im bujniejszy wzrost.\nRacicznice w zbiornikach wodnych pobierają zawieszone w wodzie drobne cząstki\norganiczne, przez co wpływają korzystnie na jej przejrzystość. To z kolei prowadzi do\nzwiększenia dostępności światła dla żyjących pod wodą roślin, które jest im potrzebne do\nfotosyntezy, co zapewnia ich bujniejszy wzrost.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 21. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nW faunie Wielkich Jezior Ameryki Północnej oraz w wodach śródlądowych Europy pojawiły\nsię przypadkowo zawleczone gatunki pochodzące z obszaru Morza Czarnego i Morza\nKaspijskiego, do których należy m.in. małż - racicznica zmienna (Dreissena polymorpha).\nW rzece Hudson w Nowym Jorku zaobserwowano, że biomasa fitoplanktonu po inwazji\nracicznicy zmniejszyła się o 80-90%, a biomasa zooplanktonu żywiącego się fitoplanktonem\no ponad 70%. Stwierdzono również, że występowanie ogromnej ilości tych małży na\npłyciznach rzek i jezior przyczyniło się do bujniejszego wzrostu roślin o liściach zanurzonych\nw wodzie.\nNa podstawie: D. Rachalewska, Invasional meltdown - zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63, 2014;\nCh.J. Krebs, Ekologia, Warszawa 2011.\nWyjaśnij, dlaczego masowe pojawienie się inwazyjnej racicznicy zmiennej w rzece\nHudson doprowadziło do bujniejszego wzrostu występujących tam roślin zanurzonych\nw wodzie. W odpowiedzi uwzględnij czynności życiowe małży i roślin.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nNa rysunkach przedstawiono dwa rodzaje ssaków potrafiące wykonywać loty ślizgowe.\nLotopałanka karłowata (Petaurus breviceps) jest przedstawicielem australijskich torbaczy\ni charakteryzuje się obecnością długiego chwytnego ogona oraz fałdów skórnych\nstanowiących powierzchnię nośną. Assapan południowy (Glaucomys volans) jest\nprzedstawicielem amerykańskich łożyskowców. Jego ogon jest długi, szeroki i puszysty,\na wzdłuż boków ciała, pomiędzy przednimi a tylnymi kończynami, ciągnie się owłosiony fałd\nskórny.\nNa podstawie: wilderness.org.au; dailymail.co.uk","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A lub B oraz jej uzasadnienie 1., 2., albo 3.\nWykształcenie się struktur będących przystosowaniem do ślizgowego lotu u obu\nopisywanych gatunków jest przykładem ewolucji\nA.\nzbieżnej,\nponieważ wytworzone\npowierzchnie lotne\n1.\npowstały niezależnie od siebie\nu różnych taksonów.\n2.\npowstały z tej samej struktury, ale\nzróżnicowały się w toku ewolucji.\nB.\nrozbieżnej,\n3.\nchociaż bardzo podobne do siebie,\npowstały z innych struktur.\nlotopałanka karłowata\nassapan południowy\nEBIP-R0_100","answer":"A1","answer_text":"21.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje […],\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach życia. Zdający […] przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIX. Ewolucja.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi.\nZdający:\n2) […] identyfikuje konwergencje\ni dywergencje na podstawie schematu,\nrysunku, opisu itd.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2022,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nUzupełnij tabelę - spośród podanych cech budowy zwierząt (A-F) wybierz cechy\nwspólne dla łożyskowców i torbaczy oraz cechy charakterystyczne tylko dla danej\ngrupy.\nA. Owłosiona skóra.\nB. Obecność gruczołów mlecznych.\nC. Dobrze wytworzone łożysko podczas ciąży.\nD. Wykształcenie sutków.\nE. Obecność macicy u samic.\nF. Worek skórny u samic służący za miejsce rozwoju i ochrony potomstwa.\nCechy\nOznaczenia literowe cech\nwspólne dla łożyskowców i torbaczy\nwystępujące tylko u łożyskowców\nwystępujące tylko u torbaczy\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":"A, B, D, E","answer_text":"21.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający\nopisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający […] selekcjonuje […]\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n2) na podstawie charakterystycznych cech\nzalicza kręgowce do odpowiednich gromad,\na ssaki odpowiednio do […] torbaczy lub\nłożyskowców […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie wszystkich sześciu cech do właściwych kategorii.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nCechy\nOznaczenia literowe cech\nwspólne dla łożyskowców i torbaczy\nA, B, D, E\nwystępujące tylko u łożyskowców\nC\nwystępujące tylko u torbaczy\nF","solution":"wspólne dla łożyskowców i torbaczy: A, B, D, E; występujące tylko u łożyskowców: C; występujące tylko u torbaczy: F","image":"img/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}