{"paper":{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":57,"source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nLecytyna to mieszanina różnych związków. W jej skład wchodzą triacyloglicerole, fosfolipidy,\nglikolipidy, węglowodany i woda. Po raz pierwszy została wyizolowana z żółtka jaja kurzego.\nPoniżej przedstawiono wzór jednego z lipidów wchodzących w skład lecytyny. Ten związek\njest amfipatyczny - oznacza to, że w obrębie cząsteczki występują zarówno fragmenty\nhydrofilowe, jak i hydrofobowe.\nNa podstawie: www.medonet.pl;\nWikimedia commons","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nZakreśl w przedstawionym wzorze hydrofilowy fragment cząsteczki lipidu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne zakreślenie hydrofilowego fragmentu cząsteczki.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla\negzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. poz. 1246).\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n3) przedstawia budowę lipidów […];\nrozróżnia lipidy proste i złożone,\nprzedstawia właściwości lipidów […].","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego duża zawartość związków lipidowych w żółtku jaja kurzego jest\nkonieczna do prawidłowego rozwoju zarodka. W odpowiedzi uwzględnij funkcję\nlipidów w rozwoju zarodka.\n1.2.\n0-1\n1.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające funkcję energetyczną lub budulcową\nlipidów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nLipidy to związki chemiczne, w których znajduje się dużo zredukowanych atomów węgla.\nUtlenianie ich dostarcza dużo energii, która jest potrzebna dla rozwijającego się zarodka.\nŻółtka jaj zawierają materiał zapasowy dla rozwijającego się organizmu. Lipidy są\ndobrym materiałem zapasowym, ponieważ ich utlenianie dostarcza dużo energii.\nUlegające podziałom komórki zarodka potrzebują lipidów do budowania błon\nkomórkowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nPodstawową jednostką strukturalną chromatyny jest nukleosom. W jego skład wchodzi\nodcinek DNA o długości około 150 par zasad, nawinięty na kompleks białkowy składający się\nz ośmiu histonów.\nPrzy pH fizjologicznym grupy boczne aminokwasów kwasowych i zasadowych są obdarzone\nładunkiem elektrycznym - ujemnym albo dodatnim. Ogony histonów często podlegają\nmodyfikacjom polegającym na dołączeniu dodatkowych grup funkcyjnych, np. grupy\nfosforanowej naładowanej ujemnie albo grupy acetylowej pozbawionej ładunku. Wskutek\ndołączenia grupy acetylowej do grupy bocznej reszty lizyny ta grupa boczna zostaje\npozbawiona ładunku. Wprowadzanie lub usuwanie ładunków prowadzi do zmian w sile\ni w sposobie oddziaływania histonów z DNA oraz skutkuje zmianą stopnia kondensacji\nchromatyny, co wpływa na ekspresję informacji genetycznej.\nNa poniższych rysunkach przedstawiono model atomowy białkowego rdzenia nukleosomu\n(rysunek A) oraz model atomowy fragmentu DNA nawiniętego na ten rdzeń (rysunek B).\nNa rysunkach atomy azotu oznaczono kolorem niebieskim, tlenu - czerwonym, a fosforu -\nżółtym.\nNa podstawie: pdb101.rcsb.org","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nHistony są zdolne do wiązania (dodatnio / ujemnie) naładowanych cząsteczek DNA,\nponieważ mają dużą zawartość (zasadowych / kwasowych) reszt aminokwasowych. Grupy\nfunkcyjne obdarzone ładunkiem znajdują się (wewnątrz podwójnej helisy / w szkielecie\ncukrowo-fosforanowym) cząsteczki DNA.\nA\nB\n2.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"dodatnio, zasadowych, w szkielecie cukrowo-fosforanowym","answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek […]; określa\nbiologiczne znaczenie białek ([…] histony\n[ ]) […];\n4) porównuje skład chemiczny i strukturę\ncząsteczek DNA i RNA, z uwzględnieniem\nrodzajów wiązań występujących w tych\ncząsteczkach […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n1) przedstawia organizację materiału\ngenetycznego w komórce.\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n3) […] przedstawia właściwości lipidów oraz\nokreśla ich znaczenie biologiczne.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie prawidłowych określeń w trzech nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nHistony są zdolne do wiązania (dodatnio / ujemnie) naładowanych cząsteczek DNA,\nponieważ mają dużą zawartość (zasadowych / kwasowych) reszt aminokwasowych. Grupy\nfunkcyjne obdarzone ładunkiem znajdują się (wewnątrz podwójnej helisy / w szkielecie\ncukrowo-fosforanowym) cząsteczki DNA.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące histonów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nŁańcuch boczny nieacetylowanej lizyny jest naładowany dodatnio.\nP\nF\n2.\nStruktura drugorzędowa histonów jest niezależna od ich struktury\npierwszorzędowej.\nP\nF\n3.\nOgony histonów są schowane we wnętrzu białkowego rdzenia\nnukleosomu.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek […]; opisuje\nstrukturę I-, II-, III- i IV-rzędową białek; […]\nokreśla biologiczne znaczenie białek ([…]\nhistony […]) […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - P, 2 - F, 3 - F.","solution":"1 - P, 2 - F, 3 - F","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nOkreśl, jaki wpływ na kondensację chromatyny ma acetylacja ogonów histonów.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do oddziaływania histonów z DNA.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek […]; określa\nbiologiczne znaczenie białek ([…] histony\n[ ]) […];\n4) porównuje skład chemiczny i strukturę\ncząsteczek DNA i RNA, z uwzględnieniem\nrodzajów wiązań występujących w tych\ncząsteczkach […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n1) przedstawia organizację materiału\ngenetycznego w komórce.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe określenie, że acetylacja histonów rozluźnia strukturę chromatyny,\nwraz z prawidłowym uzasadnieniem odnoszącym się do usunięcia dodatnich\nładunków z reszt lizyny, skutkującego słabszym oddziaływaniem histonów z DNA.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW wyniku acetylacji histonów grupa acetylowa zostaje przyłączona do dodatnio\nnaładowanego łańcucha bocznego lizyny i powoduje usunięcie tego ładunku. Przez to\nhistony słabiej oddziałują z DNA, a struktura chromatyny się rozluźnia.\nChromatyna rozluźnia się, ponieważ grupa acetylowa powoduje usunięcie ładunku\ndodatniego z lizyny, a przez to histony słabiej oddziałują z DNA.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nPoniżej przedstawiono fotografię pewnego organellum komórkowego, wykonaną\nz wykorzystaniem transmisyjnego mikroskopu elektronowego.\nNa podstawie: C.J. Clegg, Biology, Londyn 2014.\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące widocznego na zdjęciu organellum są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWystępuje w większości komórek roślinnych.\nP\nF\n2.\nStanowi miejsce organizacji mikrotubul budujących wrzeciono\nkariokinetyczne.\nP\nF\n2.2.\n0-1-2\n2.3.\n0-1\n3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje […] graficzne […].\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy komórki\neukariotycznej na mikrofotografii […];\n12) przedstawia znaczenie cytoszkieletu\nw […] podziałach komórkowych […];\n14) wykazuje różnice w budowie komórki\nroślinnej, grzybowej i zwierzęcej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P.","solution":"1 - F, 2 - P","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nW cyklu komórkowym występują tzw. punkty kontrolne. Są to momenty, w których cykl\nkomórkowy jest zatrzymywany aż do czasu, gdy kluczowe procesy poprzedzające kolejną\nfazę cyklu komórkowego zostaną zakończone prawidłowo. Geny kodujące cząsteczki\nuczestniczące w regulacji cyklu komórkowego są szczególnie ważne dla komórki. Jeśli\nco najmniej jeden z nich jest nieprawidłowy, może to doprowadzić do rozwinięcia się choroby\nnowotworowej.\nPoniżej podano najważniejsze punkty kontrolne cyklu komórkowego.\nPunkt kontrolny G1/S - wstrzymuje cykl komórkowy do czasu, aż komórka zgromadzi\nodpowiedni zasób składników niezbędnych do syntezy DNA. Brak sygnałów\nświadczących o gotowości komórki sprawia, że punkt kontrolny uniemożliwia rozpoczęcie\nsyntezy DNA.\nPunkt kontrolny G2/M - blokuje rozpoczęcie mitozy do czasu zakończenia replikacji\nDNA. Jeśli cząsteczki DNA w komórce nie zostały do końca zreplikowane lub\nsą uszkodzone, punkt kontrolny uniemożliwia zajście mitozy.\nPunkt kontrolny metafaza/anafaza - wstrzymuje rozpoczęcie anafazy do czasu\nprawidłowego przyłączenia się mikrotubul wrzeciona podziałowego do wszystkich\nkinetochorów.\nNa poniższym schemacie przedstawiono cykl komórkowy wraz z punktami kontrolnymi.\nNa podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2020.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - określ liczbę chromosomów oraz ilość DNA w jądrze komórkowym\nkomórek nabłonka jelita człowieka na koniec każdej z faz cyklu komórkowego.\nFaza cyklu\nLiczba\nchromosomów\nIlość DNA\nG1\n2n\n2c\nS\nG2\nM\nCykl\nkomórkowy\nG0\nG1\nS\nG2\nM\npunkt kontrolny\nG1/S\npunkt kontrolny\nG2/M\npunkt kontrolny\nmetafaza/anafaza\n4.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy,\nz uwzględnieniem zmian ilości DNA\nw poszczególnych jego etapach […];\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas\nmitozy […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłowe uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - za prawidłowe uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nFaza cyklu\nLiczba\nchromosomów\nIlość DNA\nG1\n2n\n2c\nS\n2n\n4c\nG2\n2n\n4c\nM\n2n\n2c","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące punktów kontrolnych cyklu komórkowego\nw prawidłowych komórkach są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nReplikacja DNA kończy się w punkcie kontrolnym G1/S.\nP\nF\n2.\nJeżeli w punkcie kontrolnym G2/M nie jest możliwa naprawa\nuszkodzonego DNA, to komórka nie może się dzielić.\nP\nF\n3.\nCykl komórkowy może ulec wstrzymaniu w trakcie mitozy.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy,\nz uwzględnieniem zmian ilości DNA\nw poszczególnych jego etapach […];\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas\nmitozy […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - P.","solution":"1 - F, 2 - P, 3 - P","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nOkreśl, do jakich zmian w kariotypie może dojść w wyniku pominięcia punktu\nkontrolnego metafaza/anafaza podczas mitozy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas\nmitozy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie możliwych zmian w kariotypie, które powstają w wyniku\npominięcia punktu kontrolnego anafaza/metafaza podczas mitozy, uwzględniające\npowstanie komórek o niewłaściwej liczbie chromosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nMogą powstać jądra z niewłaściwą liczbą chromosomów.\nMoże dojść do powstania aneuploidów.\nChromosomy nie zostaną prawidłowo rozdzielone do komórek potomnych.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.4","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego czynniki mutagenne, takie jak promieniowanie UV lub niektóre\nzwiązki chemiczne, zwiększają ryzyko wystąpienia nowotworu.\n4.2.\n0-1-2\n4.3.\n0-1\n4.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n9) przedstawia transformację nowotworową\nkomórek jako następstwo mutacji w obrębie\ngenów kodujących białka regulujące cykl\nkomórkowy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zwiększenie ryzyka powstania mutacji,\nnp. w genach regulujących cykl komórkowy, oraz określenie skutków takiej mutacji\nw postaci niekontrolowanych podziałów komórkowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nCzynniki mutagenne zwiększają ryzyko wystąpienia mutacji w genach kodujących białka,\nktóre są odpowiedzialne za regulację cyklu komórkowego. Zmiana aktywności tych białek\nmoże prowadzić do szybkich, niekontrolowanych podziałów komórki.\nMutacje mogą spowodować, że nieprawidłowo rozwijająca się komórka nie będzie ulegać\napoptozie lub nie zostanie rozpoznana jako uszkodzona przez układ odpornościowy.\nWówczas uszkodzone komórki mogą zacząć się szybko namnażać.\nCzynniki mutagenne mogą uszkodzić geny kodujące białka regulujące cykl komórkowy,\na brak kontroli nad nim prowadzi do choroby nowotworowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nWśród roślin okrytonasiennych gatunki dwupienne stanowią zaledwie 6% ogółu gatunków.\nPowstanie dwupienności u roślin tłumaczy się m.in. korzyściami z unikania samozapylenia,\nktóre tylko w niektórych przypadkach może być dla rośliny korzystne.\nMechanizmy odpowiedzialne za chromosomowe dziedziczenie płci są podobne u roślin\ni zwierząt. Diploidalna liczba chromosomów u dwupiennej lepnicy białej (Silene latifolia)\nwynosi 2n = 24. Rośliny żeńskie AAXX (22XX) mają dwa zestawy autosomów oraz dwa\nchromosomy X, natomiast rośliny męskie AAXY (22XY) mają dwa różne chromosomy płci.\nGłówną rolę w determinacji płci odgrywa chromosom Y, na którym występują geny\nwarunkujące rozwój cech męskich i geny supresorowe hamujące rozwój cech żeńskich.\nNa podstawie: W. Dastych, E. Zenkteler, Różnicowanie się organów generatywnych u roślin dwupiennych,\n„Biotechnologia” 2(89), 2010;\nD. Charlesworth, Plant sex determination and sex chromosomes, „Heredity” 88, 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWybierz spośród A-D zestaw, w którym poprawnie określono rodzaj oraz miejsce\nzachodzenia podziału komórkowego prowadzącego do segregacji chromosomów płci\nu lepnicy białej.\nPodział komórkowy\nLokalizacja\nA.\nmejoza\nworeczki pyłkowe pręcików\nB.\nmejoza\nłagiewka pyłkowa\nC.\nmitoza\nplemnia\nD.\nmitoza\nkomórka generatywna","answer":"A","answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n4) opisuje sposób powstawania gametofitów\nroślin nasiennych.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas\nmitozy i mejozy;\n8) wyjaśnia znaczenie […] niezależnej\nsegregacji chromosomów […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nPodaj po jednym argumencie za tym, że samozapylenie może być dla rośliny\nprocesem:\n1. korzystnym -\n2. niekorzystnym -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n4) przedstawia źródła zmienności\nrekombinacyjnej.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n3) […] wykazuje znaczenie zmienności\ngenetycznej w procesie ewolucji.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie jednego prawidłowego argumentu za tym, że samozapylenie może być\nprocesem korzystnym, odnoszącego się do umożliwienia zapylenia, oraz jednego\nprawidłowego argumentu za tym, że samozapylenie może być procesem\nniekorzystnym, odnoszącego się do zmniejszenia zmienności potomstwa lub do\nutrudnienia zapylenia krzyżowego.\n1 pkt - za podanie tylko jednego prawidłowego argumentu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. Argument za tym, że może to być proces korzystny:\nSamozapylenie zwiększa szansę na zapylenie kwiatów (które w innym wypadku nie\nzostałyby zapylone i z zalążków nie rozwinęłyby się nasiona).\nUmożliwia zapylenie, a dzięki temu - rozmnażanie się roślin, gdy z różnych przyczyn\nnie może dojść do zapylenia krzyżowego, np. nie ma zwierząt będących zapylaczami.\n2. Argument za tym, że może to być proces niekorzystny:\nSamozapylenie ogranicza rekombinację genetyczną.\nW przypadku samozapylenia potomstwo ma mniejszą różnorodność genetyczną niż\nw przypadku zapylenia krzyżowego, co może obniżać jego dostosowanie.\nChów wsobny prowadzi do wzrostu częstości homozygot, co może prowadzić do\nujawniania się niekorzystnych cech warunkowanych przez recesywne allele.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nPodaj przykład mechanizmu ograniczającego samozapylenie u roślin\nokrytozalążkowych mających obupłciowe kwiaty.\n5.1.\n0-1\n5.2.\n0-1-2\n5.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n3) wykazuje związek budowy kwiatu roślin\nokrytonasiennych ze sposobem ich\nzapylania.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnego przykładu mechanizmu ograniczającego zachodzenie\nsamozapylenia u roślin okrytozalążkowych mających obupłciowe kwiaty.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nprzedprątność / dojrzewanie w różnym czasie pręcików i słupków w kwiecie\nprzedsłupność / wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedź „heterostylia” (różnosłupność). W większości przypadków\nheterostylia jest mechanizmem ułatwiającym zapylenie krzyżowe, ale w szczególnych\nprzypadkach jest także głównym zabezpieczeniem przez samozapyleniem.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nOsobnik lepnicy białej o genotypie AAXY, u którego na chromosomie Y nastąpiła delecja\ngenów supresorowych hamujących rozwój cech żeńskich, wytwarza kwiaty zawierające\nA. tylko słupki.\nB. tylko pręciki.\nC. zarówno pręciki, jak i słupki.\nD. jedynie elementy płonne kwiatu.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […], formułuje\nwnioski.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n3) wykazuje związek budowy kwiatu roślin\nokrytonasiennych ze sposobem ich\nzapylania.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji genowych\noraz określa ich skutki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe dokończenia zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-2)\nW okresie od lipca do października badano procentową zawartość masy węglowodanów\ni tłuszczów w dojrzewających nasionach orzecha włoskiego.\nZawartość [%]\nCzas pobrania\npróby\nglukoza\nsacharoza\nskrobia\ni dekstryny\ntłuszcze\n6 lipca\n7,6\nnie wykryto\n21,8\n3\n1 sierpnia\n2,4\n0,5\n14,5\n16\n15 sierpnia\nnie wykryto\n0,6\n3,2\n42\n1 września\nnie wykryto\n0,8\n2,6\n59\n4 października\nnie wykryto\n1,6\n2,6\n62\nNa podstawie: Z. Podbielkowski, Rozmnażanie się roślin, Warszawa 1990.\nNa podstawie przedstawionych wyników badań określ - zachodzące podczas\ndojrzewania nasion - zmiany całkowitego udziału związków o charakterze\nspichrzowym oraz zmiany proporcji związków o charakterze spichrzowym.\n1. Zmiany całkowitego udziału związków o charakterze spichrzowym:\n2. Zmiany proporcji poszczególnych związków o charakterze spichrzowym:\n5.4.\n0-1\n6.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) […] interpretuje wyniki badań […];\n5) formułuje wnioski […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) […] rozróżnia monosacharydy (glukoza\n[…]), disacharydy (sacharoza […]),\npolisacharydy (skrobia […]) i określa\nznaczenie biologiczne węglowodanów […];\n3) […] przedstawia właściwości lipidów oraz\nokreśla ich znaczenie biologiczne.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawnie określenie, że wzrasta całkowity udział związków o charakterze\nspichrzowym, oraz że zwiększa się udział tłuszczów względem węglowodanów.\n1 pkt - za poprawnie określenie, że wzrasta całkowity udział związków o charakterze\nspichrzowym, albo że zwiększył się udział tłuszczów względem węglowodanów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. Zmiany całkowitego udziału związków o charakterze spichrzowym:\n• Zwiększa się udział związków o charakterze spichrzowym.\n• Całkowity udział związków spichrzowych rośnie.\n2. Zmiany proporcji poszczególnych związków o charakterze spichrzowym:\n• Zwiększa się udział tłuszczów, a zmniejsza się udział węglowodanów.\n• Zwiększa się proporcja tłuszczów do pozostałych związków spichrzowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nUczniowie przygotowali dwa zestawy doświadczalne. Każdy z zestawów składał się z ośmiu\nzlewek z roztworami chlorku sodu (NaCl) o stężeniach od 0,1 mol/l do 0,8 mol/l oraz z jednej\nzlewki z wodą destylowaną. Na kolejnym etapie doświadczenia uczniowie wycięli z bulwy\nbatata oraz owocu dyni po dziewięć bloczków podobnych do siebie pod względem kształtu\ni rozmiarów. Następnie każdy z bloczków umieścili na 60 minut w roztworze o innym\nstężeniu NaCl lub w wodzie destylowanej. Po wyjęciu próbek uczniowie ponownie zważyli\nbloczki i obliczyli procentową zmianę ich masy. Na poniższym wykresie przedstawiono\nwyniki doświadczenia.\nNa podstawie: A. Allott, Biology for the IB Diploma, Oxford 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nNa podstawie uzyskanych wyników określ stężenie roztworu NaCl, który jest\nizotoniczny względem soku komórkowego dyni.\nIzotoniczny względem soku komórkowego dyni jest roztwór NaCl\no stężeniu około mol/l.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) […] interpretuje wyniki badań […].\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych;\nplanuje i przeprowadza doświadczenie\nwykazujące zjawisko osmozy wywołane\nróżnicą stężeń wewnątrz i na zewnątrz\nkomórki […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie stężenia roztworu NaCl izotonicznego względem soku\nkomórkowego dyni.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n0,55\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi w zakresie 0,5-0,6.","solution":"0,55","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nNa podstawie przedstawionych wyników można stwierdzić, że roztwór NaCl o stężeniu\n0,2 mol/l jest w stosunku do soku komórkowego batata\nA.\nhipertoniczny,\nponieważ umieszczenie próbki\nw tym roztworze spowodowało\n1.\nosmotyczny odpływ\nwody z komórek.\nB.\nhipotoniczny,\n2.\nosmotyczny napływ\nwody do komórek.\n-20\n-15\n-10\n-5\n0\n5\n10\n15\n20\n0,1\n0,2\n0,3\n0,4\n0,5\n0,6\n0,7\n0,8\nzmiana masy [%]\nstężenie NaCl [mol/l]\ndynia\nbatat\n7.1.\n0-1\n7.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"B2","answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) […] interpretuje wyniki badań […].\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych;\nplanuje i przeprowadza doświadczenie\nwykazujące zjawisko osmozy wywołane\nróżnicą stężeń wewnątrz i na zewnątrz\nkomórki […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawny wybór dokończenia zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB2","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nCiało ptaków jest pokryte piórami zróżnicowanymi pod względem budowy i funkcji. Wyróżnia\nsię lotki, sterówki, pióra pokrywowe oraz pióra puchowe.\nBłony pławne ptaków wodnych nie są jednak pokryte piórami - nadmiernej utracie ciepła\nw tej części ciała zapobiega mechanizm zilustrowany na poniższym schemacie. Strzałki\npionowe wskazują kierunek przepływu krwi w naczyniach, a strzałki poziome - wymianę\nciepła między naczyniami. Kolorem czerwonym oznaczono krew o stosunkowo wysokiej\ntemperaturze, a kolorem niebieskim - krew wychłodzoną.\nNa podstawie: www.allaboutbirds.org;\nI.J. Lovette, J.W. Fitzpatrick, Handbook of Bird Biology, Ithaca 2016.\nOceń, czy poniższe stwierdzenia odnoszące się do przedstawionego na schemacie\nmechanizmu termoregulacji u ptaków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWracająca z błon pławnych silnie schłodzona krew jest ogrzewana przez\ncieplejszą krew płynącą z narządów wewnętrznych ciała.\nP\nF\n2.\nKrew płynąca tętnicami z trzewi do nóg i do błon pławnych utrzymuje\nstałą temperaturę dzięki sprawnej wymianie ciepła między naczyniami.\nP\nF\n3.\nKrew w tętnicach i żyłach, pomiędzy którymi dochodzi do wymiany ciepła,\nprzepływa w przeciwnych kierunkach.\nP\nF\nżyła\ntętnica\n33 ºC\n16 ºC\n6 ºC\n1 ºC\n35 ºC\n19 ºC\n9 ºC\n3 ºC\n8.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nl) […] wykazuje związek między budową\nukładu krążenia i jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\nc) przedstawia przykłady sposobów\nregulacji temperatury ciała u zwierząt\nendotermicznych […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"1. - P, 2. - F, 3. - P","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nSkurczom serca człowieka towarzyszą zjawiska akustyczne nazywane tonami serca.\nPierwszy, głośniejszy ton towarzyszy zamknięciu zastawek przedsionkowo-komorowych,\na drugi, cichszy - zamknięciu zastawek aorty i pnia płucnego.\nNa wykresie przedstawiono zmiany ciśnienia krwi w lewym przedsionku serca, w lewej\nkomorze serca oraz w aorcie podczas pojedynczego cyklu pracy serca. Literami A-D\nzaznaczono momenty otwierania się lub zamykania zastawek serca.\nNa podstawie: K. Birch, D. MacLaren, K. George, Krótkie wykłady. Fizjologia sportu, Warszawa 2009.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\n1. W momencie oznaczonym na wykresie literą C ciśnienie w lewej komorze jest\n(niższe / wyższe) niż ciśnienie w aorcie, a zastawka aorty jest (otwarta / zamknięta).\n2. W momencie oznaczonym na wykresie literą D ciśnienie w lewej komorze\n(spada poniżej / wzrasta powyżej) ciśnienia w lewym przedsionku, co jest przyczyną\n(otwarcia się / zamknięcia się) lewej zastawki przedsionkowo-komorowej.","answer":"1. wyższe, otwarta; 2. spada poniżej, otwarcia się","answer_text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje […] graficzne […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\no) przedstawia budowę serca człowieka\noraz krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie czterech poprawnych wyrażeń.\n1 pkt - za podkreślenie dwóch poprawnych wyrażeń w zdaniu 1. lub w zdaniu 2.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. W momencie oznaczonym na wykresie literą C ciśnienie w lewej komorze jest\n(niższe / wyższe) niż ciśnienie w aorcie, a zastawka aorty jest (otwarta / zamknięta).\n2. W momencie oznaczonym na wykresie literą D ciśnienie w lewej komorze\n(spada poniżej / wzrasta powyżej) ciśnienia w lewym przedsionku, co jest przyczyną\n(otwarcia się / zamknięcia się) lewej zastawki przedsionkowo-komorowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nW którym momencie spośród zaznaczonych na wykresie (A-D) powstaje pierwszy ton\nserca? Zapisz właściwą odpowiedź.\nPierwszy ton serca powstaje w momencie oznaczonym literą:\nciśnienie w aorcie\nciśnienie w lewej komorze\nciśnienie w lewym przedsionku\nciśnienie [mm Hg]\nczas [s]\n0,25\n0,50\n0,75\n0\n0\n80\n120\nA\nB\nC\nD\n9.1.\n0-1-2\n9.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje […] graficzne […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\no) przedstawia budowę serca człowieka\noraz krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie momentu powstawania pierwszego tonu serca.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nPodaj cechę budowy ściany aorty, która sprawia, że ciśnienie w aorcie utrzymuje się\nna stosunkowo wysokim poziomie, nawet gdy ciśnienie w lewej komorze spada prawie\ndo zera.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nm) wykazuje związek między budową\ni funkcją naczyń krwionośnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie cechy budowy ścian aorty związanej z występowaniem\nw ścianie tętnicy dużej ilości włókien elastynowych lub grubej warstwy mięśniowej\n(środkowej).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW tętnicach występuje duża ilość tkanki łącznej sprężystej.\nW ścianie tętnic występuje duża ilość włókien elastynowych (sprężystych).\nW budowie tętnic dominuje tkanka łączna z dobrze wykształconymi włóknami\nsprężystymi.\nW tętnicach jest mocno rozwinięta warstwa mięśniowa.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.4","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.4. (0-2)\nOkreśl, które z poniższych mechanizmów wspomagają powrót krwi żylnej do prawej\nczęści serca. Zaznacz T (tak), jeśli dany mechanizm wspomaga powrót krwi żylnej,\nalbo N (nie) - jeśli go nie wspomaga.\n1.\nrytmiczne kurczenie się i rozluźnianie mięśni szkieletowych kończyn\ndolnych\nT\nN\n2.\ncykliczne wdechy wywołujące okresy niższego ciśnienia w klatce\npiersiowej w porównaniu do ciśnienia w jamie brzusznej\nT\nN\n3.\nzamykanie się zastawek żył zabezpieczające przed cofaniem się krwi\nT\nN\n9.3.\n0-1\n9.4.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.4. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\no) przedstawia […] krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - T, 3. - T.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"1. - T, 2. - T, 3. - T","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nWydalanie substancji wraz z moczem podlega regulacji przez hormon antydiuretyczny\n(ADH). Jest on wydzielany do krwiobiegu przez przysadkę mózgową w odpowiedzi\nna pobudzenie osmoreceptorów znajdujących się w podwzgórzu.\nW komórkach nabłonka zbiorczych kanalików nerkowych znajdują się akwaporyny - białka\nstanowiące selektywne kanały ułatwiające dyfuzję wody. Cząsteczki akwaporyny są\nokresowo magazynowane w pęcherzykach wewnątrzkomórkowych, a liczba\nwbudowywanych w błonę komórkową cząsteczek akwaporyny podlega regulacji przez ADH.\nNa schemacie przedstawiono wpływ ADH na komórki nabłonka zbiorczych kanalików\nnerkowych. Literą P oznaczono ufosforylowane cząsteczki akwaporyny.\nNa podstawie: B.M. Koeppen, B.A. Stanton, Berne and Levy Physiology, Filadelfia 2017;\nS.J. Konturek, Fizjologia człowieka, Wrocław 2013.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia odnoszące się do działania ADH na komórki tworzące\nzbiorcze kanaliki nerkowe są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nPod wpływem ADH zwiększa się aktywność cyklazy adenylanowej\ni rośnie stężenie cAMP w komórce.\nP\nF\n2.\nWbudowywanie cząsteczek akwaporyn w błonę komórkową zachodzi\nna drodze fuzji błony komórkowej i pęcherzyka wydzielniczego.\nP\nF\n3.\nPrzy niskim stężeniu ADH zostaje całkowicie zahamowany przepływ\nwody przez błonę komórkową nabłonka zbiorczych kanalików nerkowych.\nP\nF\nprocesy zachodzące cały czas\nświatło\nzbiorczego\nkanalika\nnerkowego\ncząsteczka\nakwaporyny\npęcherzyk\nmagazynujący\ncząsteczki\nakwaporyn\nADH\nreceptor\nkinaza\nbiałkowa A\ncAMP\nATP\nbiałko G\ncyklaza\nadenylanowa\nprocesy stymulowane przez ADH\negzocytoza\nendocytoza\nH2O\nH2O\n10.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie.\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłową ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - F.","solution":"1. - P, 2. - P, 3. - F","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób dochodzi do spadku liczby cząsteczek akwaporyny w błonach\nkomórkowych nabłonka zbiorczych kanalików nerkowych w przypadku obniżonego\nciśnienia osmotycznego krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zahamowanie egzocytozy spowodowane\nobniżeniem wydzielania ADH oraz ciągle zachodzącą endocytozę fragmentów błon\nkomórkowych zawierających akwaporyny.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNiższe ciśnienie osmotyczne krwi powoduje wydzielanie mniejszej ilości ADH. Skutkuje\nto spadkiem liczby cząsteczek akwaporyny wbudowywanych w błonę komórkową,\nponieważ cały czas zachodzi endocytoza cząsteczek akwaporyny, a w tej sytuacji nie\nulegają one egzocytozie.\nProces tworzenia pęcherzyków magazynujących cząsteczki akwaporyny zachodzi ciągle,\na fuzja tych pęcherzyków z błoną komórkową zachodzi wyłącznie pod wpływem ADH,\nktóry jest wydzielany w odpowiedzi na podwyższone ciśnienie osmotyczne krwi.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nKtóre z wymienionych poniżej objawów mogą świadczyć o niedoborze ADH? Zaznacz\ndwie właściwe odpowiedzi spośród podanych.\nA. wydalanie dużych ilości moczu\nB. wydalanie nadmiernie zagęszczonego moczu\nC. nadmierne pragnienie\nD. obecność glukozy w moczu\nE. białkomocz","answer":"A, C","answer_text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n2) rozumie znaczenie badań\nprofilaktycznych i rozpoznaje sytuacje\nwymagające konsultacji lekarskiej.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie,\nf) analizuje znaczenie badań\ndiagnostycznych w profilaktyce chorób\nukładu moczowego (badanie ogólne\nmoczu).\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, C","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nUzupełnij tabelę - podaj nazwy hormonów regulujących zawartość Ca2+ we krwi oraz\nnazwy gruczołów produkujących te hormony.\nNazwa hormonu\nNazwa gruczołu\nWpływ na wchłanianie\nzwrotne Ca2+ w nefronie\nhamuje\npobudza\n10.2.\n0-1\n10.3.\n0-1\n11.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n5) Regulacja hormonalna. Zdający:\nb) podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych\nczłowieka i wymienia hormony przez nie\nprodukowane,\ne) przedstawia antagonistyczne działanie\nhormonów na przykładzie regulacji poziomu\n[…] wapnia we krwi.\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłowe wypełnienie czterech komórek tabeli.\n1 pkt - za prawidłowe wypełnienie jednej kolumny albo jednego wiersza tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNazwa hormonu\nNazwa gruczołu\nWpływ na wchłanianie\nzwrotne Ca2+ w nefronie\nkalcytonina\ntarczyca\nhamuje\nparathormon\nprzytarczyce\npobudza","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nJednym z najlepiej poznanych u ludzi zaburzeń metabolicznych determinowanych\ngenetycznie są nieprawidłowości w przemianie fenyloalaniny - egzogennego aminokwasu\nbiałkowego. Brak lub niedobór aktywnego enzymu hydroksylazy fenyloalaninowej,\nprzekształcającej fenyloalaninę w tyrozynę, jest przyczyną fenyloketonurii - jednej\nz najczęściej występujących chorób genetycznych. Wysokie stężenie fenyloalaniny\nw organizmie ma negatywny wpływ na rozwój układu nerwowego.\nU dziecka chorego na fenyloketonurię należy od drugiego tygodnia życia wprowadzić\nodpowiednią dietę niskofenyloalaninową, w której stosuje się specjalne mieszanki\nzawierające białka o niskiej zawartości tego aminokwasu.\nNa poniższym schemacie przedstawiono jeden ze szlaków przemian fenyloalaniny\nu człowieka oraz miejsce przerwania szlaku u osób chorych na fenyloketonurię.\nNa podstawie: K.M. Charon, M. Świtoński, Genetyka zwierząt, Warszawa 2004;\nwww.zdronet.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego dzieci chore na\nfenyloketonurię mają na ogół jasne włosy i jasną karnację.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\nb) wykazuje związek między budową\ni funkcją skóry kręgowców.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n7) określa […] podłoże genetyczne chorób\nczłowieka ([…] fenyloketonuria […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające brak lub niedobór enzymu\nprzekształcającego fenyloalaninę w tyrozynę, która następnie jest przekształcana\nw melaninę, odpowiadającą za kolor włosów, skóry i tęczówki oka.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nU osób chorych na fenyloketonurię nie występuje hydroksylaza fenyloalaninowa.\nPowoduje to niedobór tyrozyny, z której wytwarzana jest melanina, stanowiąca barwnik\nskóry, włosów i tęczówki oka.\nU chorych brakuje enzymu, który przekształca fenyloalaninę w tyrozynę, a jest to reakcja\nkonieczna do syntezy melaniny - barwnika odpowiadającego za ciemniejszy kolor\nwłosów i skóry.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego z diety dzieci chorych na fenyloketonurię nie eliminuje się\nfenyloalaniny, a jedynie wprowadza się dietę niskofenyloalaninową.\n- oznacza przerwanie szlaku syntezy i wystąpienie objawów fenyloketonurii\nfenyloalanina\ntyrozyna\nlewodopa\nmelanina\n12.2.\n0-1\n12.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n1) planuje działania prozdrowotne.\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nc) przedstawia rolę […] organicznych\nskładników pokarmowych w odżywianiu\nczłowieka, w szczególności białek\npełnowartościowych\ni niepełnowartościowych […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n7) określa […] podłoże genetyczne chorób\nczłowieka ([…] fenyloketonuria […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające brak syntezy fenyloalaniny przez organizm\nczłowieka oraz konieczność jej wbudowywania do syntetyzowanych przez organizm\nbiałek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNie eliminuje się fenyloalaniny, ponieważ organizm nie produkuje samodzielnie tego\nzwiązku, niezbędnego do syntezy białek.\nTrzeba dostarczać fenyloalaninę z pokarmem, ponieważ jest ona wykorzystywana do\nbiosyntezy białek organizmu, a jest aminokwasem egzogennym (niezbędnym).\nNie stosuje się diety zupełnie pozbawionej fenyloalaniny, ponieważ jest ona\naminokwasem egzogennym, który musi być dostarczany do organizmu, aby zachodziła\nsynteza białek.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nPrzykładem niekorzystnego następstwa mutacji punktowej jest uwarunkowana recesywnie\nwada metaboliczna - cytrulinemia, występująca u bydła rasy holsztyńsko-fryzyjskiej.\nZamiana cytozyny na tyminę w 86. kodonie genu syntazy argininobursztynianowej powoduje\nzmianę w kodującej nici DNA kodonu CGA na kodon TGA. W konsekwencji, zamiast\naktywnego enzymu składającego się z 412 aminokwasów, powstaje nieaktywny peptyd\nzłożony z 85 aminokwasów.\nNa podstawie: K.M. Charon, M. Świtoński, Genetyka zwierząt, Warszawa 2004.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-2)\nPodaj nazwę aminokwasu kodowanego przez 86. kodon prawidłowego allelu syntazy\nargininobursztynianowej oraz wyjaśnij, dlaczego skutkiem opisanej mutacji genowej\njest skrócenie peptydu.\nNazwa aminokwasu:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie poprawnej nazwy aminokwasu oraz za poprawne wyjaśnienie skrócenia\npeptydu, uwzględniające przedwczesne zakończenie przebiegu translacji na skutek\nwprowadzenia dodatkowego kodonu STOP.\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy aminokwasu lub za poprawne wyjaśnienie skrócenia\npeptydu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nNazwa aminokwasu: arginina (Arg)\nWyjaśnienie: W wyniku mutacji powstaje kodon STOP (kodon nonsensowny lub\nterminacyjny), stanowiący sygnał zakończenia translacji.","solution":"arginina (Arg)","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego substytucje pojedynczych nukleotydów nie zawsze są przyczyną\nzmiany w składzie aminokwasowym polipeptydu.\n13.1.\n0-1-2\n13.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające możliwość kodowania jednego\naminokwasu przez więcej niż jeden kodon.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSubstytucja może polegać na zmianie kodonu na inny, kodujący ten sam aminokwas.\nPonieważ kod genetyczny jest zdegenerowany i może się zdarzyć, że w wyniku mutacji\nokreślonego kodonu powstanie kodon kodujący ten sam aminokwas.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nKondory kalifornijskie to padlinożerne ptaki, które niemalże wymarły z powodu kłusownictwa,\nniszczenia siedlisk oraz zatruć. W połowie XX wieku liczebność populacji została\nograniczona do około 150 osobników, a w 1982 r. żyły już tylko 22 kondory. Aby ocalić ten\ngatunek przed wyginięciem, pod koniec lat 80. XX wieku wyłapano wszystkie kondory żyjące\nna wolności - w celu ich rozmnażania w hodowli. W 2002 roku liczebność populacji kondora\nwzrosła do 206 osobników. Współczesna populacja kondora kalifornijskiego pochodzi\nod 14 osobników (8 samców i 6 samic).\nKondory dobrze rozmnażały się w niewoli, jednak pod koniec lat 90. zaobserwowano, że pięć\nzarodków obumarło krótko przed wylęgiem. Stwierdzono u nich występowanie\nchondrodystrofii - wady letalnej o podłożu genetycznym. Chondrodystrofia jest chorobą\nwarunkowaną przez autosomalny allel recesywny d. Prawidłowy fenotyp jest warunkowany\nprzez dominujący allel D. Od momentu pierwszego wystąpienia stwierdzono ok. 120\nprzypadków chondrodystrofii, które dotyczyły zarówno zarodków płci męskiej, jak i żeńskiej.\nNa schemacie przedstawiono drzewo rodowe kondorów, u których wystąpiła\nchondrodystrofia. Pierwszy wykryty przypadek to potomek pary oznaczonej numerami 1 i 2.\nKolejne cztery zarodki obciążone tą wadą były potomstwem jednej pary kondorów - samca\noznaczonego na schemacie numerem 6 oraz samicy oznaczonej numerem 10.\nU kondorów kalifornijskich, podobnie jak u innych ptaków, występuje heterogametyczność\nżeńska. Oznacza to, że samce mają dwa chromosomy płci Z, a samice - jeden\nchromosom Z i jeden chromosom W.\nNa podstawie: K. Ralls, J.D. Ballou, B.A. Rideout, R. Frankham, Genetic management of chondrodystrophy in California\ncondors, „Animal Conservation” 3, 2000;\nK. Ralls, J.D. Ballou, Genetic Status and Management of California Condors, „The Condor” 106(2), 2004.\n1\n2\n3\n4\n5\n6\nX\n7\n8\n9\n10\n11\n12\nzarodek\nchondrodystroficzny\nLegenda:\nsamiec\nsamica\n4 zarodki chondrodystroficzne\n14 osobników zdrowych\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-2)\nPodaj wszystkie możliwe genotypy osobników oznaczonych na drzewie rodowym\nnumerami: 1, 5 oraz 6. Użyj oznaczeń alleli podanych w tekście.\nosobnik nr 1:\nosobnik nr 5:\nosobnik nr 6:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie jednogenowe\n[…] (dominacja pełna […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne podanie możliwych genotypów trzech osobników.\n1 pkt - za poprawne podanie możliwych genotypów dwóch osobników.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nosobnik nr 1: Dd\nosobnik nr 5: Dd, DD\nosobnik nr 6: Dd","solution":"osobnik nr 1: Dd, osobnik nr 5: Dd, DD, osobnik nr 6: Dd","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nGdyby chondrodystrofia dziedziczyła się w sposób recesywny sprzężoną z płcią,\na locus genu warunkującego tę chorobę był położony tylko na chromosomie Z, to\nA. wszystkie obumierające zarodki byłyby płci żeńskiej.\nB. wszystkie obumierające zarodki byłyby płci męskiej.\nC. częściej obumierałyby zarodki płci męskiej niż żeńskiej.\nD. częściej obumierałyby zarodki płci żeńskiej niż męskiej.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […], formułuje\nwnioski.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie jednogenowe,\n[…] (dominacja pełna […]);\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nWysoka częstość chondrodystrofii we współczesnej populacji kondorów jest konsekwencją\ndziałania\nA.\ndoboru naturalnego,\nponieważ\n1.\nw wymierającej populacji wzrosła przez\nprzypadek częstość allelu d.\n2.\nhomozygoty recesywne obumierały przed\nwykluciem.\nB.\ndryfu genetycznego,\n3.\nheterozygoty miały największe szanse\nna przeżycie i wydanie potomstwa.","answer":"B1","answer_text":"Zadanie 14.3 (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […];\n6) określa warunki, w jakich zachodzi dryf\ngenetyczny;\n7) przedstawia przyczyny zmian częstości\nalleli w populacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.4","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nRozstrzygnij, czy współczesna populacja kondorów kalifornijskich pozostaje w stanie\nrównowagi genetycznej w locus warunkującym chondrodystrofię. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do założeń prawa Hardy’ego - Weinberga.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n14.1.\n0-1-2\n14.2.\n0-1\n14.3.\n0-1\n14.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […];\n7) przedstawia przyczyny zmian częstości\nalleli w populacji;\n8) przedstawia założenia prawa Hardy’ego-\n-Weinberga.\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że populacja nie pozostaje w stanie równowagi genetycznej,\nwraz z prawidłowym uzasadnieniem, odwołującym się do złamanych założeń prawa\nHardy’ego-Weinberga.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRozstrzygnięcie: Populacja nie pozostaje w stanie równowagi.\nUzasadnienie: Liczebność populacji jest mocno ograniczona.\nRozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: W tej populacji działa dobór naturalny.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nCollinsia parviflora to niewielkich rozmiarów roślina występująca w Ameryce Północnej.\nOsobniki C. parviflora mają z reguły niebieskie kwiaty, ale zdarzają się także okazy\no kwiatach białych i fioletowych. Niebieski kolor kwiatów warunkują antocyjany powstające\nw wyniku dwuetapowego szlaku reakcji. Reakcje te katalizują dwa różne enzymy:\nEnzym Ea przekształca bezbarwny substrat w barwnik fioletowy. Aktywny enzym Ea jest\nkodowany przez allel A. Nieaktywny wariant tego enzymu jest kodowany przez allel a.\nEnzym Eb przekształca barwnik fioletowy w niebieski. Aktywny enzym Eb jest kodowany\nprzez allel B. Zmutowany, nieaktywny allel jest oznaczany symbolem b.\nGeny warunkujące wytwarzanie enzymów Ea i Eb są położone na różnych chromosomach.\nPokolenie rodzicielskie P stanowiły podwójnie homozygotyczne rośliny kwitnące na biało\noraz na fioletowo. W pokoleniu potomnym F1 uzyskano wyłącznie rośliny kwitnące\nna niebiesko.\nNa podstawie: red. M. Maćkowiak i A. Michalak, Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nPodaj genotypy roślin z pokolenia rodzicielskiego P.\nGenotyp roślin kwitnących na biało:\nGenotyp roślin kwitnących na niebiesko:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […] ([…] współdziałanie dwóch\nlub większej liczby genów).\nUwaga: ze względu na omyłkowe użycie sformułowania „na niebiesko” zamiast „na fioletowo”\nw miejscu na udzielenie odpowiedzi ocenie podlega wyłącznie genotyp roślin kwitnących na\nbiało.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe podanie genotypu roślin z pokolenia rodzicielskiego P kwitnących na\nbiało.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp roślin kwitnących na biało: aaBB\nGenotyp roślin kwitnących na fioletowo: AAbb","solution":"aaBB, AAbb","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nPodaj oczekiwany stosunek fenotypowy wśród roślin uzyskanych po skrzyżowaniu\nkwitnącej na niebiesko rośliny z pokolenia F1 z podwójną homozygotą recesywną.\nOdpowiedź uzasadnij, zapisując krzyżówkę genetyczną.\nKrzyżówka genetyczna:\nFenotypy i ich stosunek:\n15.1.\n0-1\n15.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…], formułuje wnioski.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym\nkrzyżówki testowe) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nokreślonych genotypów i fenotypów oraz\nstosunek fenotypowy w pokoleniach\npotomnych […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne określenie fenotypów i oczekiwanego stosunku fenotypowego wraz\nz poprawnym uzasadnieniem w formie krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - za poprawny zapis krzyżówki genetycznej przy braku podania lub niepoprawnym\npodaniu oczekiwanego stosunku fenotypowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nKrzyżówka genetyczna:\nGamety\nAB\nAb\naB\nab\nab\nAaBb\nAabb\naaBb\naabb\nFenotypy i ich stosunek:\n• rośliny kwitnące na niebiesko: rośliny kwitnące na fioletowo: rośliny kwitnące na biało\n1:1:2\n• 25% kwiaty fioletowe, 25% niebieskie, 50% białe","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nBajkał to najstarsze jezioro świata. Występuje w nim unikatowa fauna głębinowa, w tym -\ndwa gatunki ryb: gołomianka duża (Comephorus baikalensis) oraz gołomianka mała\n(Comephorus dybowskii). Te ryby występują na głębokości od kilkudziesięciu metrów\naż do dna jeziora (ok. 1600 m), natomiast nie spotyka się ich w wodach powierzchniowych.\nWraz z gołomiankami współwystępują dwa gatunki skorupiaków: Epischura baikalensis oraz\nMacrohectopus branickii.\nBadano skład gatunkowy pokarmu dorosłych osobników obydwu gatunków gołomianek\nwystępujących w północnej, centralnej i południowej części jeziora Bajkał. Na poniższych\nwykresach przedstawiono otrzymane wyniki w procentach oddzielnie dla C. baikalensis\ni dla C. dybowskii.\nNa podstawie: T. Umiński, Życie naszej Ziemi, Warszawa 1998;\nH. Miyasaka i in., Feeding ecology of two planktonic sculpins, Comephorus baicalensis and Comephorus dybowskii\n(Comephoridae), in Lake Baikal, „Ichthyological Research” 53, 2006.\nNa podstawie przedstawionych wyników badań podaj nazwy dwóch zależności\nmiędzygatunkowych występujących między populacjami gołomianek żyjących\nw jeziorze Bajkał.\n1\n2\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nEpischura\nbaikalensis\nMacrohectopus\nbranickii\nComephorus\ndybowskii\nComephorus\nbaikalensis\nOrganizmy stanowiące pożywienie dla C. baikalensis\npółnocna część jeziora\ncentralna część jeziora\npołudniowa część jeziora\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nEpischura\nbaikalensis\nMacrohectopus\nbranickii\nComephorus\ndybowskii\nComephorus\nbaikalensis\nOrganizmy stanowiące pożywienie dla C. dybowskii\npółnocna część jeziora\ncentralna część jeziora\npołudniowa część jeziora\n16.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) […] interpretuje wyniki badań […].\n5) […] formułuje wnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\n[…] międzygatunkowej;\n5) określa zależności pokarmowe\nw ekosystemie na podstawie analizy\nfragmentów sieci pokarmowych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawnie podanie dwóch nazw zależności międzygatunkowych.\n1 pkt - za poprawnie podanie jednej nazwy zależności międzygatunkowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. konkurencja (międzygatunkowa)\n2. drapieżnictwo","solution":"1. konkurencja (międzygatunkowa), 2. drapieżnictwo","image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nPodczas badań terenowych zebrano kwiaty dwóch blisko spokrewnionych gatunków roślin:\nkosaćca szczecinkowego (Iris setosa) oraz kosaćca różnobarwnego (Iris versicolor). Kwiaty\nkosaćców charakteryzują się okazałym okwiatem składającym się z dwóch okółków, które\nmają po trzy działki.\nCelem badania było znalezienie takiej cechy budowy kwiatu, na podstawie której można\nodróżnić te dwa gatunki. W poniższej tabeli przedstawiono podsumowanie pomiarów\ndługości zewnętrznych i wewnętrznych działek okwiatu wykonane na podstawie próby\n50 osobników każdego gatunku. Wszystkie wyniki podano w centymetrach.\nDługość działek okwiatu\nzewnętrzny okółek\nwewnętrzny okółek\nStatystyka\nwyliczona na\npodstawie próby\nI. setosa\nI. versicolor\nI. setosa\nI. versicolor\nminimum\n4,3\n4,9\n1,0\n3,0\nmaksimum\n5,8\n7,0\n1,9\n5,1\nśrednia\n5,0\n5,9\n1,5\n4,3\nodchylenie\nstandardowe\n0,35\n0,52\n0,17\n0,47\nNa podstawie: E. Anderson, The irises of the Gaspe Peninsula, „Bulletin of the American Iris Society” 59, 1935;\nalchetron.com;\nwww.plant-world-seeds.com\nIris setosa\nIris versicolor\ndziałki\nokwiatu\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników badań wykaż, że do rozróżnienia I. setosa\ni I. versicolor wystarczy pomiar długości działek wewnętrznego okółka okwiatu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) […] analizuje i interpretuje wyniki badań\nw oparciu o proste analizy statystyczne.\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n2) przedstawia budowę kwiatów roślin\nnasiennych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że do rozróżnienia gatunków wystarczy pomiar długości\ndziałek wewnętrznego okółka okwiatu, odnoszące się do rozłącznych rozstępów lub\ndo stosunkowo dużych różnic między średnimi przy jednocześnie stosunkowo małym\nodchyleniu standardowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNawet największe okazy I. setosa są mniejsze niż najmniejsze okazy I. versicolor, a więc\nzakresy zmienności badanej cechy na siebie w ogóle nie zachodzą.\nW przypadku wewnętrznego okółka okwiatu różnica między średnimi dla dwóch\nbadanych gatunków wynosi aż 2,8 cm, a odchylenie standardowe u żadnego z gatunków\nnie przekracza 0,5 cm. Dlatego ta cecha pozwala rozróżnić te dwa gatunki.\nZakresy zmienności obejmujące trzy odchylenia standardowe wynoszą 0,99-2,01 cm\noraz 2,89-5,71 cm. Oznacza to, że zakresy zmienności nie pokrywają się.\nWiększość pomiarów dla I. setosa mieści się w zakresie 1,33-1,67 cm, a dla I. versicolor\n- w zakresie 3,83-4,77 cm (tj. wartość średnia ± jedno odchylenie standardowe).","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nKwiaty badanych gatunków kosaćców są\nA.\nowadopylne,\no czym\nświadczy\n1.\nokazały barwny okwiat.\n2.\ntrójkrotna symetria kwiatu.\nB.\nwiatropylne,\n3.\nbrak zróżnicowania okwiatu na kielich\ni koronę.\n17.1.\n0-1\n17.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"A1","answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy;\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n3) wykazuje związek budowy kwiatu roślin\nokrytonasiennych ze sposobem ich\nzapylania.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nNa podstawie licznych podobieństw w budowie anatomicznej już w latach 70. XX wieku\nodkryto, że ptaki (Aves) nie stanowią grupy zupełnie oddzielnej od gadów, ale wywodzą się\nz kopalnych dinozaurów (Dinosauria). Najbliższym współczesnym krewnym ptaków jest rząd\nkrokodyli (Crocodilia), obejmujący m.in. krokodyle i aligatory. Ze względu na wspólne\npochodzenie ptaki, dinozaury i krokodyle łączy się w jedną grupę nazywaną gadami\nnaczelnymi lub archozaurami (Archosauria).\nDużo większym wyzwaniem dla naukowców było określenie relacji pokrewieństwa żółwi\n(Testudines) wobec pozostałych gadów. Badania anatomiczne dawały sprzeczne wyniki\ni dopiero na podstawie sekwencjonowania gadzich genomów wykazano bezspornie,\nże żółwie są bliżej spokrewnione z gadami naczelnymi niż z jaszczurkami i wężami,\nujmowanymi razem jako łuskonośne (Squamata).\nSpośród współczesnych gadów jedynie ptaki są zwierzętami stałocieplnymi. Na podstawie\nbadań histologicznych kopalnych kości uważa się jednak, że podwyższonym tempem\nmetabolizmu cechowały się już ostatni wspólny przodek archozaurów oraz wymarłe\ndinozaury. Na podstawie tych odkryć sformułowano hipotezę, że wspólny przodek\nwspółczesnych krokodyli utracił stałocieplność, a współczesne krokodyle są zwierzętami\nwtórnie zmiennocieplnymi, co najprawdopodobniej wynika z przejścia tych zwierząt do\nziemno-wodnego trybu życia i ma związek ze stosunkowo mało aktywnym polowaniem\nz zasadzki.\nJednym z dowodów potwierdzających pochodzenie krokodyli od zwierząt stałocieplnych jest\nzachowana pełna przegroda międzykomorowa. Wśród współczesnych archozaurów także\nptaki mają w sercu pełną przegrodę międzykomorową. Badania porównawcze doprowadziły\nbadaczy do wniosku, że taką budowę serca miały także wymarłe dinozaury oraz ostatni\nwspólny przodek archozaurów.\nNa podstawie: N.G. Crawford i in. More than 1000 ultraconserved elements provide evidence that turtles are the sister group of\narchosaurs, „Biology letters” 8(5), 2012;\nL.J. Legendre i in. Palaeohistological Evidence for Ancestral High Metabolic Rate in Archosaurs,\n„Systematic Biology” 65(6), 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla utrzymywania względnie stałej, wysokiej temperatury\nciała ptaków ma występowanie w ich sercu pełnej przegrody między komorami.\nW odpowiedzi uwzględnij natlenowanie krwi oraz tempo metabolizmu.\n18.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nl) […] wykazuje związek między budową\nukładu krążenia i jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\nc) przedstawia przykłady sposobów\nregulacji temperatury ciała u zwierząt\nendotermicznych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające 1) brak mieszania się w sercu krwi\nnatlenowanej z odtlenowaną i większą ilość tlenu dostarczanego do komórek\norganizmu oraz 2) tego efekt - wysokie tempo metabolizmu w komórkach\ni uwalnianie dużych ilości ciepła.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nPełna przegroda w sercu sprawia, że nie miesza się krew natlenowana z odtlenowaną,\na przez to jest większa efektywność dostarczania tlenu do tkanek. Duża ilość tlenu\ndocierającego do komórek ciała umożliwia wytworzenie dużej ilości ciepła na drodze\noddychania tlenowego.\nDzięki występowaniu pełnej przegrody w sercu krew natlenowana nie miesza się\nz odtlenowaną, dlatego tlen wydajnie transportowany jest do komórek w organizmie,\ngdzie zapewnia wysokie tempo metabolizmu i oddawania dużej ilości ciepła.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18.2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-3)\nPoniższy rysunek przedstawia niekompletne drzewo filogenetyczne obrazujące relacje\npokrewieństwa między gadami a ptakami.\n1. Na podstawie tekstu określ pokrewieństwo między grupami gadów - dorysuj\nbrakujące gałęzie powyższego drzewa filogenetycznego tak, aby drzewo\nprzedstawiało w poprawny sposób relacje pokrewieństwa między taksonami.\n2. Zaznacz na powyższym drzewie filogenetycznym ostatniego wspólnego przodka\narchozaurów - otocz kółkiem odpowiedni węzeł.\n3. Zaznacz na powyższym drzewie filogenetycznym moment, w którym - według\nprzedstawionej w tekście hipotezy - doszło do utraty stałocieplności - zapisz znak\nX nad odpowiednią gałęzią.\nzięba\nkur bankiwa\nmajazaura †\ntroodon †\naligator\nkrokodyl\nżółw hełmiasty\nżółw plamisty\nwąż zbożowy\nanolis zielony\n18.2.\n0-1-\n2-3\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n1) wnioskuje na podstawie analizy\nkladogramów o pokrewieństwie\newolucyjnym organizmów;\n2) […] wykazuje, że klasyfikacja\norganizmów oparta jest na ich filogenezie;\n3) porządkuje hierarchicznie podstawowe\nrangi taksonomiczne.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n2) określa pokrewieństwo ewolucyjne\ngatunków na podstawie analizy drzewa\nfilogenetycznego.\nZasady oceniania\n3 pkt - za narysowanie poprawnej topologii drzewa filogenetycznego z zaznaczonym\nostatnim wspólnym przodkiem archozaurów oraz ze wskazanym momentem,\nw którym doszło do utraty stałocieplności.\n2 pkt - za narysowanie poprawnej topologii drzewa filogenetycznego z zaznaczonym\nostatnim wspólnym przodkiem archozaurów albo ze wskazanym momentem,\nw którym doszło do utraty stałocieplności.\n1 pkt - za narysowanie poprawnej topologii drzewa filogenetycznego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPrzykład 1.\nzięba\nkur bankiwa\nmajzaura †\ntrodon †\naligator\nkrokodyl\nżółw hełmiasty\nżółw plamisty\nwąż zbożowy\nanolis zielony\nX\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykład 2.\nzięba\nkur bankiwa\nmajzaura †\ntrodon †\naligator\nkrokodyl\nżółw hełmiasty\nżółw plamisty\nwąż zbożowy\nanolis zielony\nX","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nRozwiązaniem alternatywnym dla chemicznych środków owadobójczych mogą być preparaty\nbiologiczne wytworzone na bazie grzybów owadobójczych, np. należących do\nowadomorkowców (Entomophtorales). W biopreparatach grzybowych (mykoinsektycydach)\nznajdują się zarodniki grzybów, z których rozwijają się strzępki infekcyjne. Wewnątrz ciała\nowadów grzyb wytwarza ciała strzępkowe tworzące tzw. blastospory, swobodnie krążące\nw hemolimfie, z których rozwijają się strzępki zasiedlające tkanki żywiciela. Rozrost grzybni\noraz toksyczne metabolity przez nią wytwarzane powodują śmierć owadów. Na tym etapie\ninfekcji grzyb produkuje duże ilości zarodników, które drogą kontaktową mogą przedostać się\nna powierzchnię oskórka innych owadów.\nNiektóre gatunki grzybów stosowane w biologicznym zwalczaniu szkodników modyfikuje się\ngenetycznie: wprowadza się do ich genomu dodatkowe kopie ich własnego genu\nwarunkującego wytwarzanie chitynazy, co skutkuje efektywniejszym uśmiercaniem owadów.\nNa podstawie: O. Orzyłowska-Śliwińska, Zabić inaczej, „Wiedza i Życie” 10, 2014;\nE. Włóka, […] grzyby owadobójcze - rola w procesie infekcji, „Postępy Biochemii” 57 (1), 2011.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego wprowadzenie dodatkowych kopii genu chitynazy skutkuje\nefektywniejszym uśmiercaniem owadów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nVII. Grzyby. Zdający:\n2) przedstawia czynności życiowe grzybów:\nodżywianie […];\n3) przedstawia znaczenie grzybów\nw przyrodzie.\nIII. Energia i metabolizm.\n3. Enzymy. Zdający:\n2) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nsubstratowa enzymu […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\na) przedstawia różne rodzaje pokrycia ciała\nzwierząt […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające wytwarzanie przez grzyby większej ilości\nchitynazy trawiącej szkielet zewnętrzny owada, co ułatwia infekcję owada.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTe enzymy wytwarzane są w większej ilości, dzięki czemu grzyb może szybciej pokonać\ntwardą barierę w postaci chitynowego pancerza, co umożliwia rozwój grzyba wewnątrz\nciała owada i szybsze doprowadzenie do jego śmierci.\nDzięki opisanej modyfikacji genetycznej komórki grzybów wytwarzają więcej chitynaz,\nktóre trawią składniki oskórka owadów, co usprawnia kiełkowanie strzępek infekcyjnych\ngrzyba do wnętrza ciała owada.\nWiększa ilość wytwarzanej chitynazy ułatwia strawienie szkieletu zewnętrznego owada,\ndzięki czemu grzyb łatwiej przedostaje się do ciała owada, ostatecznie powodując jego\nśmierć.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nPodaj po jednym argumencie za tym, że stosowanie preparatów zawierających\nzarodniki genetycznie modyfikowanych grzybów owadobójczych do walki z owadami:\n1. może być korzystne dla środowiska -\n2. może stwarzać zagrożenie dla środowiska -\n19.1.\n0-1\n19.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n3) odpowiedzialnie i świadomie korzysta\nz dóbr przyrody;\n4) objaśnia zasady zrównoważonego\nrozwoju.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n7) przedstawia potencjalne korzyści\ni zagrożenia wynikające z zastosowania\norganizmów modyfikowanych genetycznie\nw rolnictwie […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie prawidłowego argumentu za tym, że stosowanie preparatów\nzawierających zarodniki genetycznie modyfikowanych grzybów owadobójczych do\nwalki z owadami może być korzystne dla środowiska oraz za podanie prawidłowego\nargumentu za tym, że może to stwarzać zagrożenie dla środowiska.\n1 pkt - za prawidłowe podanie jednego argumentu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1.\nTakie preparaty są bardzo skuteczne, dzięki czemu możliwe staje się ograniczenie\nstosowania chemicznych form ochrony roślin, przyczyniających się do\nzanieczyszczenia środowiska.\nDzięki temu środowisko nie będzie w tak dużym stopniu zanieczyszczone środkami\nchemicznymi używanymi do zwalczania owadów.\n2.\nTakie działanie może przyczynić się do śmierci owadów niebędących szkodnikami\n(w tym - owadów pożytecznych w uprawach rolnych).\nIstnieje ryzyko, że nastąpi wśród grzybów niekontrolowane rozprzestrzenianie się\ngenu kodującego chitynazę wskutek krzyżowania się genetycznie modyfikowanych\ngrzybów z naturalnie występującymi szczepami.","solution":null,"image":"img/biologia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"}]}