{"paper":{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":60,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nRuBisCO, czyli karboksylaza/oksygenaza rybulozo-1,5-bisfosforanowa, jest enzymem\nkatalizującym pierwszy etap cyklu Calvina w fazie ciemnej fotosyntezy. W skład RuBisCO\nwchodzą dwa rodzaje podjednostek:\nmniejsze - określane jako łańcuchy S - są kodowane przez jądrowy gen rbcS\nwiększe - określane jako łańcuchy L - są kodowane przez chloroplastowy gen rbcL\ni tworzą centra katalityczne enzymu.\nNowo powstałe łańcuchy S są transportowane do stromy chloroplastów w celu połączenia\nz łańcuchami L. W pełni funkcjonalny kompleks białkowy RuBisCO składa się\nz czterech dimerów podjednostek L i czterech dimerów podjednostek S.\nNa podstawie: biotechnologia.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące\nRuBisCO są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nW pełni funkcjonalny kompleks białkowy RuBisCO składa się\nz 8 łańcuchów polipeptydowych.\nP\nF\n2.\nŁańcuchy L enzymu RuBisCO są syntezowane w stromie chloroplastu.\nP\nF\n3.\nJednym z substratów reakcji katalizowanej przez RuBisCO w cyklu\nCalvina jest rybulozo-1,5-bisfosforan.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek […]; opisuje\nstrukturę I-, II-, III- i IV-rzędową białek […].\nIII. Energia i metabolizm.\n3. Enzymy. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy enzymu.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) Analizuje [ ] przebieg fazy […]\nniezależnej od światła: wyróżnia substraty\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - P.","solution":"1. – F, 2. – P, 3. – P.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nNa przykładzie budowy RuBisCO wykaż, że chloroplasty są organellami\npółautonomicznymi.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nII. Komórka. Zdający:\n9) przedstawia argumenty przemawiające\nza endosymbiotycznym pochodzeniem\n[…] chloroplastów.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla\negzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. 2022, poz. 1246).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, odnoszącą się do kodowania części białek budujących\nRuBisCO przez geny występujące w DNA jądrowym lub przez geny znajdujące się\nw DNA chloroplastowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Chloroplasty są organellami półautonomicznymi, ponieważ pomimo własnego DNA\ni obecności rybosomów część białek budujących RuBisCO jest kodowana przez geny\nwystępujące w DNA jądrowym.\n• Tylko część białek budujących Rubisco jest kodowana przez genom chloroplastowy,\ndlatego chloroplasty należy uznać za półautonomiczne.\n• Chloroplasty są częściowo autonomiczne ze względu na to, że mają one swój kolisty\ngenom zawierający gen rbcL, kodujący większy łańcuch RuBisCO.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do RuBisCO, a podających\njedynie definicję organellów półautonomicznych.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nNa poniższej mikrofotografii przedstawiono fragment przekroju poprzecznego łodygi\no budowie pierwotnej. Celuloza została wybarwiona na kolor zielony, natomiast lignina -\nna kolor ciemnoczerwony.\nNa podstawie: Wikimedia Commons.\nDo każdej z tkanek wskazanych na mikrofotografii - A i B - przyporządkuj\nodpowiednią nazwę spośród podanych.\ndrewno łyko sklerenchyma kolenchyma\nA\nB\nB\nA\nwiązka\nprzewodząca\n0,5 mm\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje […] i przetwarza informacje […]\ngraficzne […].\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n3) rozpoznaje tkanki roślinne na […]\nmikrofotografii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie nazw do tkanek wskazanych na mikrofotografii.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. drewno B. sklerenchyma\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"A. drewno B. sklerenchyma","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nPrzeprowadzono obserwację zjawiska plazmolizy w komórkach roślinnych. Do obserwacji\nmikroskopowej przygotowano następujące materiały:\nświeżą czerwoną cebulę - wykorzystano zewnętrzną skórkę liścia spichrzowego cebuli,\nktóra zawiera barwnik w dużej ilości\nszkiełka mikroskopowe: podstawowe i nakrywkowe\nwodę wodociągową\nnasycony roztwór NaCl\npipetę\nskalpel.\nObserwację przeprowadzono w dwóch etapach.\nEtap 1. - wykonano przyżyciowy preparat mikroskopowy ze skórki liścia spichrzowego\ncebuli i przeprowadzono obserwację mikroskopową tego preparatu (fotografia 1.).\nEtap 2. - w celu zaobserwowania zjawiska plazmolizy do tego preparatu dodano\nnasycony roztwór NaCl i ponownie przeprowadzono obserwację mikroskopową preparatu\n(fotografia 2.).\nNa podstawie: www.microbehunter.com\nFotografia 1.\nFotografia 2.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nOpisz, w jaki sposób należy przygotować preparat mikroskopowy przedstawiony\nna fotografii 1. W opisie uwzględnij materiały wybrane spośród wymienionych\nwe wprowadzeniu do zadania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n1) […] planuje i przeprowadza oraz\ndokumentuje obserwacje […];\n6) przygotowuje preparaty świeże oraz\nprzeprowadza celowe obserwacje\nmikroskopowe […].\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy komórki\neukariotycznej na mikrofotografii […];\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych;\n[…] planuje i przeprowadza obserwację\nzjawiska plazmolizy.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnego opisu uwzględniającego:\n1) wycięcie za pomocą skalpela skrawka z zewnętrznej (dolnej, odosiowej) skórki\nliścia spichrzowego cebuli\n2) umieszczenie skrawka cebuli w kropli wody na szkiełku podstawowym\n3) przykrycie skrawka cebuli szkiełkiem nakrywkowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nZ dolnej strony liścia spichrzowego cebuli (warstwy z pigmentem) należy wyciąć za\npomocą skalpela cienki skrawek i umieścić go w kropli wody na szkiełku podstawowym,\na następnie przykryć szkiełkiem nakrywkowym.\nPrzygotowanie preparatu mikroskopowego wymaga przecięcia skalpelem wierzchniej\nwarstwy liścia cebuli, umieszczenia skrawka cebuli w kropli wody na szkiełku\npodstawowym i przykrycia skrawka szkiełkiem nakrywkowym.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których odwrócono kolejność działań - najpierw położenie skrawka\nna szkiełku podstawowym, a następnie dodanie kropli wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nOpisz zaobserwowane zmiany w wyglądzie komórek przedstawionych\nna fotografiach 1. i 2. Wyjaśnij mechanizm prowadzący do zmian zaobserwowanych\nw tym doświadczeniu.\nOpis zmian wyglądu komórek:\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy komórki\neukariotycznej na mikrofotografii […];\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych;\n[…] planuje i przeprowadza obserwację\nzjawiska plazmolizy.\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne opisanie widocznych zmian - odstawanie protoplastów od ścian\nkomórek (plazmoliza) oraz poprawne wyjaśnienie tych zmian uwzględniające\nzachodzenie osmotycznego wypływu wody z komórek po umieszczeniu komórek\nw roztworze hipertonicznym.\n1 pkt - za poprawne opisanie widocznych zmian - odstawanie protoplastów od ścian\nkomórek (plazmoliza).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nOpis zmian wyglądu komórek: obkurczanie się protoplastów, które zaczęły odstawać od\nścian komórkowych.\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian: umieszczenie fragmentu skórki liścia\nspichrzowego w hipertonicznym roztworze NaCl spowodowało odpływ wody z komórek.\nOpis zmian wyglądu komórek: doszło do plazmolizy w tych komórkach.\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian: tkanka widoczna na fotografii 2. została\numieszczona w roztworze hipertonicznym, co wywołało osmotyczny wypływ wody\nz komórek.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nOkreśl, w jaki sposób można odwrócić zmiany w wyglądzie komórek przedstawionych\nna fotografii 2., aby przypominał on wygląd komórek przedstawionych na fotografii 1.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […];\n2) przedstawia opinie i argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych;\n[…] planuje i przeprowadza obserwację\nzjawiska plazmolizy.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że zmiany w wyglądzie komórek można odwrócić poprzez\numieszczenie komórek w środowisku hipotonicznym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWyjściowy wygląd obserwowanych komórek można przywrócić, gdy umieści się je\nw wodzie.\nDeplazmoliza zajdzie po umieszczeniu preparatu w środowisku hipotonicznym\nw stosunku do wnętrza komórki.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nCząsteczki tRNA transportują w trakcie translacji odpowiednie aminokwasy na rybosomy.\nPrzyłączenie aminokwasu do właściwego tRNA - reakcja aminoacylacji tRNA - odbywa się\nzasadniczo w dwóch etapach: aktywacji aminokwasu oraz powstania aminoacylo-tRNA.\nNa poniższym rysunku przedstawiono sposób działania enzymu katalizującego te reakcje -\nsyntetazy aminoacylo-tRNA.\nNa podstawie: P.J. Russell, iGenetics. A Molecular Approach, San Francisco 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aminoacylacji tRNA są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nAby doszło do reakcji aminoacylacji tRNA, konieczna jest hydroliza ATP.\nP\nF\n2.\nSpecyficzny tRNA z określonym antykodonem może transportować różne\naminokwasy.\nP\nF\n3.\nPrzyłączenie specyficznej cząsteczki tRNA do syntetazy aminoacylo-\n-tRNA wymaga odłączenia od ATP trzech reszt kwasu ortofosforowego.\nP\nF\nATP\naminokwas\nsyntetaza\naminoacylo-tRNA\nmiejsce wiązania\nmetioniny\nmiejsce\nwiązania ATP\nmiejsce wiązania\ntRNA\naminoacylo-tRNA\nspecyficzny tRNA\nAMP\npirofosforan\naminoacylo-AMP\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.","solution":"1. – P, 2. – F, 3. – F.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nPodaj sekwencję nukleotydową antykodonu cząsteczki tRNA transportującej\nmetioninę. Sekwencję zapisz od końca 5′ do końca 3′.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnej sekwencji antykodonu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nCAU\n5′ CAU 3′","solution":"CAU","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nW celu zaobserwowania podziałów mitotycznych wykonano preparat mikroskopowy\nz wierzchołka wzrostu korzenia cebuli. Aby uzyskać pojedynczą warstwę komórek,\nzgnieciono stożek wzrostu na szkiełku mikroskopowym. Na poniższej mikrofotografii\nprzedstawiono gotowy preparat z chromatyną wybarwioną odpowiednim barwnikiem na kolor\nniebieskofioletowy.\nŹródło fotografii: Wikimedia Commons.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nPodaj pełną nazwę tkanki roślinnej, której komórki przedstawiono na mikrofotografii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n6) […] przeprowadza celowe obserwacje\nmikroskopowe […].\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n3) rozpoznaje tkanki roślinne na […]\nmikrofotografii […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że obserwowano tkankę twórczą (merystematyczną)\npierwotną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\ntkanka twórcza pierwotna\nmerystem pierwotny korzenia\nmerystem wierzchołkowy korzenia","solution":"tkanka twórcza pierwotna","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nDo każdej z komórek wskazanych na mikrofotografii (A-C) przyporządkuj - wybraną\nspośród podanych - właściwą nazwę etapu mitozy, w którym ta komórka się znajduje.\nprofaza metafaza anafaza telofaza\nA\nB\nC\nB\nC\nA\n50 µm\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n6) […] przeprowadza celowe obserwacje\nmikroskopowe […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n5) rozpoznaje (na […] mikrofotografii)\nposzczególne etapy mitozy […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne przyporządkowanie faz mitozy do trzech komórek.\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie faz mitozy do dwóch komórek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. profaza B. metafaza C. anafaza\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"A. profaza B. metafaza C. anafaza","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nFag T4 jest niezwykle rozpowszechniony w środowisku i należy do fagów ogonkowych - jest\nzbudowany z główki oraz z kurczliwego ogonka. Genom faga T4 stanowi dwuniciowy DNA.\nJednym z gospodarzy faga T4 jest bakteria Escherichia coli. Pierwszym etapem infekcji jest\nadsorpcja faga na powierzchni bakterii. Ten proces wymaga obecności - na powierzchni\nbakterii - odpowiednich receptorów. Wprowadzenie DNA do wnętrza bakterii następuje\npo enzymatycznym strawieniu związku wchodzącego w skład ściany komórkowej bakterii.\nKilka minut po infekcji dochodzi do ekspresji genu imm faga T4, który to gen koduje białko\nImm, wbudowujące się w błonę wewnętrzną bakterii.\nNa poniższych schematach przedstawiono: (A) etap wnikania faga T4 do komórki bakterii\nE. coli oraz (B) lokalizację i sposób działania białka Imm podczas próby zakażenia tej samej\nkomórki kolejnym fagiem.\nNa podstawie: S.J. Labrie i in., Bacteriophage Resistance Mechanisms, „Nature Reviews Microbiology” 8, 2010;\nG. Figura i in., Bakteriofag T4: molekularne aspekty infekcji komórki bakteryjnej, rola białek kapsydowych,\n„Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 64, 2010;\nK. Shi i in., Structural Basis of Superinfection Exclusion by Bacteriophage T4 Spackle,\n„Communications Biology” 3, 2020.\nA. wnikanie faga T4 do\nkomórki bakterii E. coli\nB. lokalizacja i sposób działania białka\nImm podczas próby zakażenia tej samej\nkomórki E. coli kolejnym fagiem\nściana komórkowa\nbłona komórkowa\nfag T4\nfag T4\nprzestrzeń międzybłonowa,\nw której obecne są nukleazy\nbłona zewnętrzna\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji wykaż, że wytworzenie białka lmm\nzapobiega wtórnej infekcji komórek E. coli kolejnym fagiem T4.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…];\n5) objaśnia i komentuje informacje,\nposługując się terminologią biologiczną.\nXII. Wirusy - pasożyty molekularne.\nZdający:\n3) wykazuje związek budowy wirusów ze\nsposobem infekowania komórek;\n4) porównuje cykle infekcyjne wirusów\n(lityczny i lizogeniczny).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie znaczenia wytworzonego białka Imm w uniemożliwianiu\nprzedostania się DNA kolejnego faga T4 do wnętrza komórki bakterii\ni w konsekwencji zatrzymanie wtórnej infekcji na etapie wnikania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW komórkach bakterii zainfekowanych fagiem T4 dochodzi do wytworzenia białka Imm,\nktóre kieruje DNA kolejnego faga T4 do przestrzeni międzybłonowej, co uniemożliwia\ndalszy przebieg infekcji i namnażanie kolejnego faga T4.\nBiałko Imm, wytworzone na podstawie informacji genetycznej faga T4 wprowadzonej\ndo komórki bakterii wskutek pierwotnej infekcji, uniemożliwia wniknięcie materiału\ngenetycznego kolejnego faga do wnętrza komórki, co wstrzymuje cykl jego namnażania\nna etapie wnikania.\nObecność białka Imm w komórkach bakteryjnych zainfekowanych fagiem T4 skutkuje\nskierowaniem materiału genetycznego kolejnego faga do przestrzeni międzybłonowej,\ngdzie jest on trawiony przez obecne tam nukleazy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nPodaj nazwę głównego składnika ściany komórkowej bakterii E. coli zapewniającego\nbakteriom ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz przed wpływem\nczynników fizycznych i chemicznych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nVI. Bakterie. Zdający:\n1) przedstawia budowę komórki\nprokariotycznej, z uwzględnieniem różnic\nw budowie ściany komórkowej bakterii\nGram-dodatnich i Gram-ujemnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie nazwy składnika ściany komórkowej bakterii.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nmureina / mureina z mostkami peptydowymi\npeptydoglikan","solution":"mureina","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nOkreśl, czy E. coli jest bakterią Gram-dodatnią czy Gram-ujemną. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do widocznej na schemacie jednej cechy budowy tej bakterii.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nVI. Bakterie. Zdający:\n1) przedstawia budowę komórki\nprokariotycznej, z uwzględnieniem różnic\nw budowie ściany komórkowej bakterii\nGram-dodatnich i Gram-ujemnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że E. coli jest bakterią Gram-ujemną wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, odnoszącym się do jednej cechy budowy bakterii widocznej\nna schemacie - obecności błony zewnętrznej lub cienkiej ściany komórkowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nJest to bakteria Gram-ujemna, ponieważ\nma oprócz błony komórkowej dodatkową błonę zewnętrzną.\ncienka ściana komórkowa jest z zewnątrz okryta dodatkową błoną.\nma cienką ścianę komórkową.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nZdolność wiązania i redukcji azotu atmosferycznego mają m.in. bakterie z rodzaju Rhizobium\nżyjące w brodawkach roślin bobowatych oraz wolnożyjące bakterie z rodzaju Azotobacter,\nktóre występują w strefie korzeniowej roślin. Substancjami odżywczymi Azotobacter\nchroococcum są węglowodany oraz inne związki organiczne (np. mannitol) wydzielane przez\nkorzenie roślin.\nSformułowano następujące pytanie badawcze: Czy obecność dwóch szczepów\nA. chroococcum (AC1 i AC10) pozwala na ograniczenie podczas uprawy bawełny dawki\nnawozu azotowego - mocznika?\nW tym celu z wykorzystaniem sześciu donic uprawianej bawełny przeprowadzono\nnastępujące badanie:\n• w pierwszych trzech donicach roślin bawełny stosowano nawożenie mocznikiem\nw różnych stężeniach - 100%, 75% albo 50% - w stosunku do dawki zalecanej przez\nproducenta\n• w pozostałych trzech donicach roślin bawełny wprowadzano do gleby szczepy\nA. chroococcum oraz 50% dawkę nawozu w następujących kombinacjach:\n‒ szczep AC1 oraz nawóz\n‒ szczep AC10 oraz nawóz\n‒ szczepy AC1 i AC10 wraz z nawozem.\nNastępnie zmierzono długości pędu i korzeni. Wykonano trzy niezależne powtórzenia\nkażdego z wariantów doświadczenia. Średnie wyniki przedstawiono na wykresach I i II.\nW badaniu sprawdzano również obecność substancji wydzielanych do gleby przez bakterie\ni wykazano obecność: auksyn, enzymów proteolitycznych oraz ureazy, rozkładającej\nmocznik do jonów amonowych i dwutlenku węgla.\nNa podstawie: F. Romero-Perdomo i in., Azotobacter chroococcum […],\n„Revista Argentina de Microbiología” 49, 2017.\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n60\n70\n80\nśrednia długość korzenia,\ncm\nwarianty doświadczenia\n0\n20\n40\n60\n80\n100\n120\n140\n160\nśrednia długość pędu,\ncm\nwarianty doświadczenia\n100% mocznika\n75% mocznika\n50% mocznika\nAC1 + 50% mocznika\nAC10 + 50% mocznika\nAC1 + AC10 + 50% mocznika\nWykres I\nWykres II\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników badania sformułuj odpowiedź na postawione\npytanie badawcze.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n3. Odżywianie się roślin. Zdający:\n6) przedstawia udział innych organizmów\n(bakterie glebowe i symbiotyczne, grzyby)\nw pozyskiwaniu pokarmu przez rośliny.\nZasady oceniania\n1 pkt - za pozytywną odpowiedź na postawione pytanie badawcze.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nTak.\nPozwala to na ograniczenie używania nawozu.\nRównoczesna obecność dwu badanych szczepów Azotobacter chroococcum pozwala\nna ograniczenie używania sztucznych nawozów azotowych w uprawie bawełny.\nUprawa bawełny w obecności szczepu AC1 i AC10 tej bakterii pozwala na ograniczenie\nużywania syntetycznych nawozów azotowych.","solution":"Tak.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWykaż związek pomiędzy obecnością ureazy wydzielanej do gleby przez\nA. chroococcum a wzrostem bawełny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n3. Odżywianie się roślin. Zdający:\n6) przedstawia udział innych organizmów\n(bakterie glebowe i symbiotyczne, grzyby)\nw pozyskiwaniu pokarmu przez rośliny.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku pomiędzy obecnością ureazy w glebie a wzrostem\nbawełny, uwzględniające rozkład przez urazę mocznika do łatwiej przyswajalnych\nprzez bawełnę jonów amonowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUreaza katalizuje rozkład mocznika dostarczanego jako nawóz do jonów amonowych,\nktóre są łatwiej przyswajalne dla roślin.\nTen enzym katalizuje reakcję, w wyniku której z mocznika dostarczanego jako nawóz\npowstają łatwo przyswajalne przez rośliny jony amonowe.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nBakteria A. chroococcum jest (chemoautotrofem / heterotrofem). Prowadzi\n(pasożytniczy / saprobiontyczny) tryb życia, ponieważ (wydziela enzymy proteolityczne /\npobiera substancje pokarmowe wydzielane przez korzenie roślin).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i […] formułuje\nwnioski;\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nVI. Bakterie. Zdający:\n2) przedstawia czynności życiowe bakterii:\nodżywianie (chemoautotrofizm […],\nheterotrofizm) […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBakteria A. chroococcum jest (chemoautotrofem / heterotrofem). Prowadzi\n(pasożytniczy / saprobiontyczny) tryb życia, ponieważ (wydziela enzymy proteolityczne /\npobiera substancje pokarmowe wydzielane przez korzenie roślin).","solution":"heterotrofem, saprobiontyczny, pobiera substancje pokarmowe wydzielane przez korzenie roślin","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nOkreśl, jaka zależność - mutualizm czy komensalizm - występuje między bakteriami\nz rodzaju Rhizobium a roślinami bobowatymi. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do\ndefinicji wybranej zależności oraz do przykładów korzyści lub strat odnoszonych\nprzez wymienione organizmy.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n1) wyjaśnia znaczenie zależności\nnieantagonistycznych (mutualizm […],\nkomensalizm) w ekosystemie i podaje ich\nprzykłady.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że jest to mutualizm, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do korzyści uzyskiwanych zarówno przez rośliny - dostęp\ndo związków azotowych, jak i bakterie - otrzymywanie substancji pokarmowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nJest to mutualizm, ponieważ bakterie otrzymują produkty fotosyntezy od rośliny, a rośliny\nmają łatwiejszy dostęp do związków azotowych. Jest to więc zależność obustronnie\nkorzystna.\nMutualizm to relacja dwóch organizmów, w której obydwa osiągają korzyść netto. W tym\nprzypadku rośliny otrzymują związki zawierające azot, a bakterie uzyskują związki\norganiczne wytworzone przez rośliny. Jest to więc mutualizm.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nSusłogon arktyczny (Urocitellus parryii) to gatunek gryzonia występującego na Alasce,\nw północnej Kanadzie oraz na Syberii.\nZbadano wpływ temperatury środowiska na następujące parametry susłogona arktycznego\npodczas hibernacji:\ncałkowite tempo przemiany materii (wyrażone ilością zużytego tlenu w przeliczeniu na\njednostkę masy ciała)\nwewnętrzną temperaturę ciała\nwspółczynnik oddechowy.\nStan hibernacji u susłogona ma charakter przystosowawczy, który zwiększa jego tolerancję\nwobec niesprzyjających warunków środowiskowych. Wartość współczynnika oddechowego\npozwala określić, jakie substancje są głównym źródłem energii dla danego organizmu.\nWspółczynnik oddechowy wynosi:\ndla cukrów prostych 1\ndla białek ok. 0,8\ndla tłuszczów nasyconych ok. 0,7.\nBadaniom poddano osiem zwierząt: cztery samce i cztery samice, wszystkie pochodzące\nz tej samej populacji żyjącej na Alasce. Przed przejściem w stan hibernacji zwierzęta były\nżywione paszą dla gryzoni z dodatkiem marchwi oraz nasion kukurydzy.\nNa wykresie przedstawiono średnie arytmetyczne otrzymanych wyników.\nNa podstawie: C.L. Buck, B.M. Barnes,\nEffects of Ambient Temperature on Metabolic Rate, Respiratory Quotient, and Torpor in an Arctic Hibernator,\n„American Journal of Physiology - Regulatory, Integrative and Comparative Physiology” 279(1), 2000.\ncałkowite tempo przemiany materii\nwewnętrzna temperatura ciała\nwspółczynnik oddechowy\n0,20\n0,15\n0,10\n0,05\n0,00\ncałkowite tempo przemiany materii, ml O2 g-1 h-1\nwewnętrzna temperatura ciała, °C\n24\n20\n16\n12\n8\n4\n0\n0,95\n0,90\n0,85\n0,80\n0,75\n0,70\n0,65\nwspółczynnik oddechowy\n-20\n-16\n-12\n-8\n-4\n0\n4\n8\n12\n16\n20\n24\ntemperatura otoczenia, °C\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nWypisz z powyższego opisu przeprowadzonych badań po jednym przykładzie\nzmiennej niezależnej, zmiennej zależnej i zmiennej kontrolowanej.\nZmienna niezależna:\nZmienna zależna:\nZmienna kontrolowana:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia […];\n3) opracowuje, analizuje i interpretuje wyniki\nbadań w oparciu o proste analizy\nstatystyczne.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n5) przedstawia powiązania funkcjonalne\npomiędzy układami narządów w obrębie\norganizmu;\n7) wykazuje związek między wielkością,\naktywnością życiową, temperaturą ciała,\na zapotrzebowaniem energetycznym\norganizmu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne podanie po jednym przykładzie zmiennej niezależnej, zależnej\ni kontrolowanej.\n1 pkt - za poprawne podanie po jednym przykładzie zmiennej niezależnej i zależnej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nZmienna niezależna: temperatura otoczenia\nZmienna zależna: całkowite tempo przemiany materii / wewnętrzna temperatura /\nwspółczynnik oddechowy\nZmienna kontrolowana: pochodzenie zwierząt (z jednej populacji) / sposób karmienia przed\nzapadnięciem w stan hibernacji.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przedstawionych wyników badań są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW temperaturach otoczenia poniżej 0 °C - im niższa jest temperatura\notoczenia, tym niższe jest tempo metabolizmu badanych zwierząt.\nP\nF\n2.\nWraz ze wzrostem temperatury otoczenia z 0 °C do 12 °C wzrastają\nzarówno wewnętrzna temperatura ciała, jak i całkowite tempo\nmetabolizmu badanych zwierząt.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n3) opracowuje, analizuje i interpretuje wyniki\nbadań w oparciu o proste analizy\nstatystyczne.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nIII. Energia i metabolizm.\n3. Enzymy. Zdający:\n5) wyjaśnia wpływ czynników\nfizyko-chemicznych (temperatury, pH,\nstężenia substratu) na przebieg katalizy\nenzymatycznej […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n5) przedstawia powiązania funkcjonalne\npomiędzy układami narządów w obrębie\norganizmu;\n7) wykazuje związek między wielkością,\naktywnością życiową, temperaturą ciała,\na zapotrzebowaniem energetycznym\norganizmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F.","solution":"1. – F, 2. – F.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników badań określ, czy podczas trwania hibernacji\njedynym substratem energetycznym susłogonów arktycznych są tłuszcze. Odpowiedź\nuzasadnij.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku;\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności […]\nmiędzy organizmem a środowiskiem.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n5) przedstawia powiązania funkcjonalne\npomiędzy układami narządów w obrębie\norganizmu;\n7) wykazuje związek między wielkością,\naktywnością życiową, temperaturą ciała,\na zapotrzebowaniem energetycznym\norganizmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne stwierdzenie, że nie przez cały czas trwania stanu hibernacji substratem\nenergetycznym są tłuszcze, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do\nwyników pomiaru współczynnika oddechowego w zależności od temperatury.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTłuszcze nie stanowiły jedynego substratu energetycznego susłogonów podczas trwania\nstanu hibernacji, ponieważ współczynnik oddechowy bliski 0,7 - a więc typowy dla\nspalania tłuszczów - występował tylko wtedy, gdy temperaturze otoczenia była\nw zakresie 4-8 °C.\nTłuszcze nie stanowiły jedynego substratu energetycznego, ponieważ, gdy temperatura\notoczenia wynosiła poniżej 4 °C / powyżej 8 °C, współczynnik oddechowy był znacznie\nwyższy niż 0,7, co wskazuje na wykorzystanie również innych niż tłuszcze substratów\nenergetycznych.\nTłuszcze nie stanowiły jedynego substratu energetycznego, ponieważ, gdy hibernacja\nodbywała się w temperaturze otoczenia -8 °C lub 12 °C, współczynnik oddechowy\nwynosił około 0,8, co wskazuje na wykorzystanie białek jako substratów energetycznych.\nNie, ponieważ w zależności od temperatury otoczenia (w niskich, gdy susłogon\nhibernuje) współczynnik oddechowy zwierzęcia się zmienia, a gdyby jedynym substratem\nenergetycznym były tłuszcze, to byłby stały, a jego wartość wyniosłaby około 0,7.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nNa rysunku przedstawiono widok jamy ustnej człowieka od strony przyśrodkowej,\nuwzględniający śliniankę podjęzykową, śliniankę podżuchwową oraz ich przewody\nodprowadzające:\n• przewód podżuchwowy\n• przewód większy ślinianki podjęzykowej\n• przewody mniejsze ślinianki podjęzykowej.\nUwaga: na rysunku nie przedstawiono języka.\nNa podstawie: W. Dauber, Ilustrowana anatomia człowieka Feneisa, Warszawa 2010;\nJ. Sokołowska-Pituchowa (red.), Anatomia człowieka, Warszawa 2020.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nOkreśl, czy ślinianki podjęzykowa i podżuchwowa są gruczołami wydzielania\nwewnętrznego, czy - wydzielania zewnętrznego. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się\ndo informacji przedstawionych na rysunku.\nX\nślinianka podjęzykowa\nślinianka podżuchwowa\nprzewód podżuchwowy\nprzewody mniejsze\nślinianki podjęzykowej\nprzewód większy ślinianki\npodjęzykowej\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nd) przedstawia związek budowy odcinków\nprzewodu pokarmowego człowieka\nz pełnioną przez nie funkcją.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że ślinianki są gruczołami wydzielania zewnętrznego, wraz\nz poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do miejsca wyprowadzania wydzieliny\nlub do obecności przewodów wyprowadzających.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNie są gruczołami wydzielania wewnętrznego / są gruczołami wydzielania zewnętrznego,\nponieważ\nwydzielina przez nie produkowana wydzielana jest do jamy ustnej.\nwydzielina przez nie produkowana trafia do światła przewodu pokarmowego.\nwydzielina przez nie wytwarzana jest wyprowadzana z gruczołu przez przewody\nwyprowadzające, których nie mają gruczoły wydzielania wewnętrznego.\nmają przewody wyprowadzające.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nKtóry rodzaj zęba oznaczono na schemacie literą X? Zaznacz odpowiedź spośród\npodanych.\nA. siekacz\nB. kieł\nC. przedtrzonowiec\nD. trzonowiec","answer":"A","answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\na) przedstawia adaptacje w budowie\ni funkcjonowaniu układów pokarmowych\nzwierząt do rodzaju pokarmu oraz sposobu\njego pobierania.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej nazwy rodzaju zęba oznaczonego na rysunku literą X.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWykaż związek między budową jamy ustnej a trawieniem w niej skrobi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nd) przedstawia związek budowy odcinków\nprzewodu pokarmowego człowieka\nz pełnioną przez nie funkcją,\ne) przedstawia rolę wydzielin gruczołów\ni komórek gruczołowych w obróbce\npokarmu,\nf) przedstawia proces trawienia\nposzczególnych składników pokarmowych\nw przewodzie pokarmowym człowieka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku budowy jamy ustnej z trawieniem skrobi,\nuwzględniające obecność gruczołów ślinowych, wydzielanie śliny oraz obecność\nw ślinie amylazy ślinowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nObecność w jamie ustnej ślinianki (podżuchwowej), która wydziela ślinę zawierającą\namylazę ślinową umożliwiającą trawienie skrobi / hydrolizę wiązań 1,4-α-glikozydowych\nobecnych w skrobi.\nW ślinie wydzielanej przez ślinianki występuje enzym, który przeprowadza hydrolizę\nwiązań glikozydowych, występujących w cząsteczce skrobi.\nUwagi:\nUznaje się odniesienie do ślinianki podjęzykowej, gdyż wytwarza ona również niewielką ilość\nśliny surowiczej.\nUznaje się odniesienie do zawartości wody w ślinie, która jest środowiskiem reakcji trawienia\nenzymatycznego / jest substratem do reakcji hydrolizy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.4. (0-1)\nSpośród podanych produktów spożywczych wybierz i zaznacz wszystkie produkty\nzawierające skrobię.\nmięso wieprzowe kasza jęczmienna suszone borowiki\nmarynowana cebula masło\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n8) przedstawia znaczenie roślin dla\nczłowieka.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\ni) przedstawia zasady racjonalnego\nżywienia człowieka.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór dwóch produktów spożywczych zawierających skrobię.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkasza jęczmienna, marynowana cebula","solution":"kasza jęczmienna, marynowana cebula","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nPodstawową jednostką funkcjonalno-strukturalną nerki jest nefron. W początkowej części\nnefronu znajduje się ciałko nerkowe, zbudowane z kłębuszka nerkowego oraz otaczającej go\ntorebki Bowmana. Śródbłonek kapilar kłębuszka jest zespolony z nabłonkiem blaszki\ntrzewnej torebki Bowmana, co sprawia, że płyn przefiltrowany przez kapilary kłębuszka\nprzepływa bezpośrednio do światła torebki Bowmana, a następnie - do kanalika bliższego\nnefronu.\nCzęść osocza krwi przepływającej przez naczynia włosowate kłębuszków nerkowych ulega\nprzefiltrowaniu do światła torebki Bowmana. Związki przefiltrowane do przesączu\nkłębuszkowego przepływają następnie przez kanaliki nerkowe, gdzie dochodzi\ndo wchłaniania zwrotnego.\nW tabeli przedstawiono zawartość wybranych związków w przesączu kłębuszkowym oraz\nilości tych związków ulegające wchłanianiu zwrotnemu u zdrowego człowieka.\nNazwa związku\nZawartość\nw przesączu\nkłębuszkowym,\ng/doba\nIlość ulegająca\nwchłanianiu\nzwrotnemu,\ng/doba\nIlość pozostająca\nw moczu,\ng/doba\nglukoza\n180\n180\n0\njony sodu\n588\n584\n4\nNa podstawie: J.E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Filadelfia 2016;\nD.U. Silverthon, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.\ntętniczka\nodprowadzająca\ntętniczka\ndoprowadzająca\ntorebka\nBowmana\nblaszka ścienna\ntorebki Bowmana\nblaszka trzewna\ntorebki Bowmana\nkanalik\nbliższy\nświatło\ntorebki Bowmana\nkapilara kłębuszka\nramię pętli Henlego\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące procesów zachodzących w nefronie\nzdrowego człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nBudowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów\nmorfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego.\nP\nF\n2.\nPodczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się\ndo światła kanalika nerkowego.\nP\nF\n3.\nZmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie\nwzględnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian\nciśnienia krwi w tętnicy nerkowej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\nb) przedstawia istotę procesu wydalania\noraz wymienia substancje, które są\nwydalane z organizmu,\nd) przedstawia związek między budową\ni funkcją narządów układu moczowego\nczłowieka,\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.","solution":"1. – P, 2. – F, 3. – P.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOkreśl czynniki warunkujące przechodzenie glukozy z osocza krwi do światła torebki\nBowmana. W odpowiedzi uwzględnij wielkość cząsteczki glukozy oraz jedną cechę\nbudowy kapilar kłębuszka nerkowego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) przedstawia budowę węglowodanów […];\nrozróżnia monosacharydy (glukoza […]) […]\ni określa znaczenie biologiczne\nwęglowodanów, uwzględniając ich\nwłaściwości fizyczne i chemiczne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\nd) przedstawia związek między budową\ni funkcją narządów układu moczowego\nczłowieka,\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie czynników warunkujących przechodzenie glukozy z osocza\nkrwi do światła torebki Bowmana, uwzględniające względnie małe rozmiary\ncząsteczek glukozy oraz obecność porów w ścianie naczyń tworzących kłębuszek\nnerkowy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDzięki temu, że cząsteczki glukozy są małe, mogą się przemieszczać przez pory\nwystępujące w ścianie naczyń włosowatych.\nCząsteczki glukozy mają małą masę cząsteczkową i mogą przechodzić przez szczeliny\nfiltracyjne.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały funkcjonowanie\nnefronu. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nWchłanianie zwrotne Na+ w kanaliku bliższym powoduje, że płyn zewnątrzkomórkowy\nśródmiąższu nerki staje się (hipertoniczny / hipotoniczny) w stosunku do filtratu pozostałego\nw świetle kanalika. Dzięki temu woda jest (wydzielana do / wchłaniana z) kanalika bliższego.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\nskutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, […]\nliczbowe.\nII. Komórka. Zdający:\n3) rozróżnia rodzaje transportu do\ni z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana,\ntransport aktywny, endocytoza\ni egzocytoza).\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nWchłanianie zwrotne Na+ w kanaliku bliższym powoduje, że płyn zewnątrzkomórkowy\nśródmiąższu nerki staje się (hipertoniczny / hipotoniczny) w stosunku do filtratu pozostałego\nw świetle kanalika. Dzięki temu woda jest (wydzielana do / wchłaniana z) kanalika\nbliższego.","solution":"hipertoniczny, wchłaniana z","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.4. (0-2)\nKażdy z hormonów wymienionych poniżej (1.-4.) przyporządkuj do odpowiedniego\nskładnika moczu, którego wchłanianie zwrotne ze światła kanalika nerkowego jest\nregulowane przez ten hormon. W wyznaczone miejsca wpisz odpowiednie oznaczenie\nhormonu (lub hormonów).\n1. hormon antydiuretyczny (wazopresyna)\n2. parathormon\n3. kalcytonina\n4. aldosteron\nwoda:\njony sodu:\njony wapnia:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.4. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\ne) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne przyporządkowanie oznaczeń hormonów do trzech składników moczu.\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie oznaczeń hormonów do dwóch składników moczu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nwoda: 1. jony sodu: 4. jony wapnia: 2., 3.","solution":"woda: 1. jony sodu: 4. jony wapnia: 2., 3.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nW trakcie polowania nietoperze emitują i odbierają ultradźwięki o częstotliwości niekiedy\nprzekraczającej 200 kiloherców.\nNa podstawie: M.B. Fenton i in., Signal Strength, Timing, and Self-Deafening:\nThe Evolution of Echolocation in Bats, „Paleobiology” 21(2), 1995.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWykaż, że zdolność nietoperzy do emitowania i odbierania dźwięków o wysokiej\nczęstotliwości jest przystosowaniem do nocnego trybu życia, który prowadzą\nnietoperze.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności […]\nmiędzy organizmem a środowiskiem.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\ng) wyróżnia rodzaje receptorów u zwierząt\nze względu na rodzaj odbieranego bodźca.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują nowe cechy\nadaptacyjne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku między emitowaniem i odbieraniem ultradźwięków\na nocnym trybem życia, odnoszące się do umiejętności echolokacji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNietoperze wykorzystują ultradźwięki do echolokacji, dzięki czemu mogą ustalić\nodległość, wielkość i prędkość przeszkód podczas lotu w nocy.\nNietoperze korzystają z tego zjawiska, żeby czerpać informację o otoczeniu w warunkach\nzłej widoczności, ponieważ prowadzą nocny tryb życia.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nSpośród podanych cech nietoperzy A-E wybierz i zaznacz dwie, które świadczą\no przynależności nietoperzy do gromady ssaków.\nA. występowanie błon płodowych\nB. obecność włosów\nC. obecność kręgosłupa\nD. stałocieplność\nE. karmienie młodych mlekiem matki\nMBIP-R0_100","answer":"B, E","answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy.\nX. Różnorodność zwierząt. Zdający:\n3) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] ssaków […]; na podstawie\ntych cech identyfikuje organizm jako\nprzedstawiciela jednej z tych grup.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB, E","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nW komórkach zwierząt DNA znajduje się w jądrze komórkowym oraz w mitochondrium.\nDziedziczenie mitochondrialnego DNA określa się jako dziedziczenie pozajądrowe i zachodzi\nono według innych reguł niż dziedziczenie DNA jądrowego. Na poniższych rysunkach I i II\nprzedstawiono genotypy dwóch gamet - męskiej i żeńskiej, a na rysunku III - zygotę\npowstałą w wyniku połączenia się tych gamet.\nPodaj genotyp zygoty - w miejsca wyznaczone na rysunku III ( ) wpisz w jądrze\nkomórkowym i w mitochondrium odpowiednie oznaczenia alleli.\ngameta żeńska (1n)\nA\nG\ngameta męska (1n)\na\ng\nzygota (2n)\nmitochondrium\njądro\nkomórkowe\nRysunek I\nRysunek II\nRysunek III\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) […] określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia określonych genotypów […]\nw pokoleniach potomnych […];\n5) wyjaśnia istotę dziedziczenia\npozajądrowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie genotypu zygoty.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nW jądrze komórkowym: Aa\nW mitochondrium: G","solution":"W jądrze komórkowym: Aa, W mitochondrium: G","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nKrew i jej składniki są substancjami medycznymi pochodzenia ludzkiego. Pod pojęciem krwi\npełnej jest rozumiana krew pobrana od zdrowego dawcy, zawierająca wszystkie składniki\nkrwi. Obecnie przetaczanie krwi pełnej w zasadzie nie jest już stosowane, a pacjentom są\nprzetaczane jedynie składniki krwi, których niedobór występuje u danej osoby. Koncentrat\nkrwinek czerwonych (KKCz) zawiera jednak pewną ilość osocza, ponieważ otrzymuje się go\nz krwi pełnej, a proces usuwania osocza nie ma 100% wydajności.\nPrzetoczenie krwi jest poprzedzone dwukrotnym oznaczeniem grupy krwi biorcy w układzie\nABO oraz próbą zgodności serologicznej, podczas której jest weryfikowana zgodność grup\nkrwi dawcy i biorcy. Do oznaczania przynależności grupowej krwi w układzie ABO służą\nhemotesty, zawierające aglutyniny anty-A (α) uzyskane z krwi grupy B, aglutyniny anty-B (β)\nuzyskane z krwi grupy A oraz aglutyniny anty-A (α) i anty-B (β) uzyskane z krwi grupy O.\nTechnika oznaczania grupy krwi polega na dodaniu do surowicy testowej zawiesiny\nbadanych krwinek w soli fizjologicznej oraz na obserwacji, czy zachodzi ich aglutynacja\n(zlepianie się).\nNiebezpieczeństwo powikłań po przetoczeniu krwi jest minimalizowane przez stosowanie\ndo transfuzji krwi grupy jednoimiennej, czyli takiej, jaką ma pacjent. Jeżeli grupa krwi biorcy\nnie jest znana, a występują bezpośrednie zagrożenie życia chorego i konieczność\nnatychmiastowego przetoczenia, lekarz może podjąć decyzję o podaniu KKCz grupy O.\nGrupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez allele kodominujące IA i IB oraz allel\nrecesywny i.\nNa podstawie: praca zbiorowa, Wytyczne w zakresie leczenia krwią i jej składnikami\noraz produktami krwiopochodnymi w podmiotach leczniczych, Warszawa 2014;\nred. T. Brzozowski, Konturek. Fizjologia człowieka, Wrocław 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nPodaj grupę krwi układu ABO, której krwinki nie ulegają aglutynacji w żadnej\nz surowic testowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\ne) wyjaśnia, na czym polega zgodność\ntkankowa […].\nII etap edukacyjny\nIII. Organizm człowieka.\n5. Układ krążenia. Zdający:\n3) przedstawia rolę głównych składników\nkrwi (krwinki […] białe […], osocze);\n4) wymienia grupy krwi układu AB0.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie grupy krwi układu ABO.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ngrupa krwi O","solution":"grupa krwi O","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego przetoczenie KKCz grupy O może być szkodliwe dla biorcy, który\nma grupę krwi B. W odpowiedzi odnieś się do układu ABO.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n5) dostrzega znaczenie osiągnięć\nwspółczesnej nauki w profilaktyce chorób.\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\na) rozróżnia odporność […] komórkową\ni humoralną,\ne) wyjaśnia, na czym polega zgodność\ntkankowa […].\nII etap edukacyjny\nIII. Organizm człowieka.\n5. Układ krążenia. Zdający:\n3) przedstawia rolę głównych składników\nkrwi (krwinki […] białe […], osocze);\n4) wymienia grupy krwi układu AB0.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie aglutynin β w niewielkiej\nobjętości osocza zawartego w preparacie KKCz grupy O oraz możliwość aglutynacji\nczerwonych krwinek grupy B u biorcy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPo przetoczeniu KKCz krwi grupy O we krwi biorcy pojawi się niskie stężenie aglutynin β -\npochodzących z małej ilości osocza pozostałego w KKCz od dawcy - które mogą\nspowodować aglutynację krwinek biorcy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-3)\nRodzice, z których matka ma grupę krwi AB, a ojciec - grupę krwi O, spodziewają się\ndziecka.\nPodaj genotypy rodziców. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ wszystkie\nmożliwe grupy krwi potomstwa oraz prawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB\nu dziecka tej pary rodziców. Zastosuj oznaczenia alleli podane w tekście.\nGenotyp matki:\nGenotyp ojca:\nKrzyżówka genetyczna:\nMożliwe grupy krwi potomstwa:\nPrawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB: %\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.3. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n4) rozumie znaczenie poradnictwa\ngenetycznego […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje […] informacje\ntekstowe […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki […] oraz\nokreśla prawdopodobieństwo wystąpienia\nokreślonych […] fenotypów […]\nw pokoleniach potomnych, w tym cech\nwarunkowanych przez allele wielokrotne;\n2) przedstawia dziedziczenie jednogenowe\n[…] ([…] kodominacja […]).\nII etap edukacyjny\nV. Genetyka. Zdający:\n9. wyjaśnia dziedziczenie grup krwi\nczłowieka (układ AB0 […]).\nZasady oceniania\n3 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców, zapis krzyżówki genetycznej, określenie\nmożliwych grup krwi potomstwa oraz określenie prawdopodobieństwa wystąpienia\ngrupy krwi AB wśród potomstwa.\n2 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców oraz zapis krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGenotyp matki: IAIB\nGenotyp ojca: ii\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nKrzyżówka genetyczna:\nIA\nIB\ni\nIAi IBi\nalbo\nIA\nIB\ni\nIAi IBi\ni\nIAi IBi\nMożliwe grupy krwi potomstwa: A, B\nPrawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB: 0%","solution":"Genotyp matki: $I^{A}I^{B}$, Genotyp ojca: $ii$, Możliwe grupy krwi potomstwa: A, B, Prawdopodobieństwo: 0%","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nWąż zbożowy (Elaphe guttata) ma charakterystyczne ubarwienie w postaci pomarańczowych\nplam otoczonych czarną obwódką - jest to tzw. ubarwienie typu dzikiego (zdjęcie A).\nTe plamy są nieregularnie rozmieszczone na całym ciele węża, które jest zabarwione\nna kolor żółtawy. Ubarwienie tego gada kontrolują dwa geny:\n• dominujący allel R jest odpowiedzialny za wytwarzanie barwnika pomarańczowego,\nnatomiast recesywny allel r odpowiada za brak barwnika pomarańczowego\n• dominujący allel B warunkuje powstanie barwnika czarnego, natomiast recesywny allel b\nuniemożliwia syntezę czarnego pigmentu.\nW populacji występują zarówno węże mające pomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n(zdjęcie B), jak i węże z czarnymi obwódkami, ale bez ich pomarańczowego wypełnienia\n(zdjęcie C). Natomiast podwójne homozygoty recesywne są formami albinotycznymi, na\nktórych ciele występują jednak blade plamy w tej samej liczbie i w tych samych miejscach, co\nkolorowe plamy ubarwienia typu dzikiego (zdjęcie D).\nW poniższej tabeli przedstawiono częstości poszczególnych genotypów i odpowiadających\nim fenotypów otrzymane po skrzyżowaniu podwójnie heterozygotycznych osobników\no ubarwieniu dzikim.\nCzęstość genotypu\nGenotyp\nFenotyp\n1/16\nRRBB\ndziki\n2/16\nRRBb\ndziki\n1/16\nRRbb\npomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n2/16\nRrBB\ndziki\n4/16\nRrBb\ndziki\n2/16\nRrbb\npomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n1/16\nrrBB\nczarne obwódki wokół jasnych plam\n2/16\nrrBb\nczarne obwódki wokół jasnych plam\n1/16\nrrbb\nalbinotyczny\nNa podstawie: red. M. Maćkowiak, A. Michalak, Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008;\nwww.sussexvt.k12.de.us\nA\nC\nB\nD\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników krzyżówki określ, czy geny warunkujące\nubarwienie węża zbożowego są ze sobą sprzężone. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) […] analizuje krzyżówki […] oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nokreślonych genotypów i fenotypów oraz\nstosunek fenotypowy w pokoleniach\npotomnych […];\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […];\n4) analizuje dziedziczenie cech\nsprzężonych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że geny R i B nie są ze sobą sprzężone, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, uwzględniającym otrzymane w krzyżówce podwójnych heterozygot\nrozszczepienie fenotypowe 9 : 3 : 3 : 1, typowe dla niezależnej segregacji\nchromosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGeny R i B nie są ze sobą sprzężone, ponieważ w krzyżówce podwójnych heterozygot\nrozszczepienie fenotypowe wynosi 9 : 3 : 3 : 1, a jest to typowe dla niezależnej segregacji\nchromosomów.\nOba geny nie są ze sobą sprzężone - w krzyżówce podwójnych heterozygot otrzymane\nrozszczepienie fenotypowe to 9 : 3 : 3 : 1, a otrzymanie takiego rozszczepienia jest\nmożliwe tylko wtedy, gdy geny dziedziczą się niezależnie od siebie.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące dziedziczenia ubarwienia ciała węża\nzbożowego są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nAllel B wykazuje niepełną dominację względem allelu b.\nP\nF\n2.\nAllel R w pełni dominuje nad allelem r.\nP\nF\n3.\nZa liczbę plam na ciele węża odpowiadają zarówno allel B, jak i allel R.\nP\nF\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […] (dominacja pełna,\ndominacja niepełna […], współdziałanie\ndwóch lub większej liczby genów).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - F.","solution":"1. – F, 2. – P, 3. – F.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nPrzyczyną anemii sierpowatej jest mutacja w położonym na 11 chromosomie genie\nkodującym β-globinę: na nici kodującej (sensownej) tego genu - zamiast sekwencji GAG,\nkodującej kwas glutaminowy - znajduje się sekwencja GTG.\nW jednej z metod prenatalnego diagnozowania anemii sierpowatej próbki DNA płodu\namplifikuje się metodą PCR w celu uzyskania fragmentu genu kodującego β-globinę.\nNastępnie ten DNA traktuje się enzymem restrykcyjnym MstII, a uzyskane w ten sposób\nfragmenty DNA rozdziela się ze względu na ich długość i porównuje się wyniki tego rozdziału\nmiędzy badanymi próbkami.\nW tym teście wykorzystuje się fakt, że w obrębie sekwencji nukleotydowej rozpoznawanej\ni przecinanej przez enzym MstII znajduje się sekwencja GAG. Mutacja powodująca anemię\nsierpowatą skutkuje tym, że w allelu warunkującym tę chorobę nie ma miejsca\nrestrykcyjnego enzymu MstII.\nNa poniższym zdjęciu przedstawiono wynik analizy pozwalającej stwierdzić obecność\nzmutowanego allelu β-globiny opisaną powyżej metodą dla trzech różnych płodów - 1., 2. i 3.\nNa podstawie: W.A. Arishi i in., Techniques for the Detection of Sickle Cell Disease: A Review,\n„Micromachines” 12, 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nOstatni etap opisanej metody - rozdzielanie fragmentów DNA ze względu na ich długość - to\nA. hybrydyzacja DNA.\nB. elektroforeza DNA.\nC. trawienie restrykcyjne DNA.\nD. sekwencjonowanie DNA.\nbadane\npłody:\n1.\n2.\n3.\nMBIP-R0_100","answer":"B","answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) […] interpretuje i przetwarza informacje\ntekstowe […].\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n4) przedstawia istotę technik stosowanych\nw inżynierii genetycznej (hybrydyzacja DNA,\nanaliza restrykcyjna i elektroforeza DNA\n[…]);\n5) przedstawia zastosowania wybranych\ntechnik inżynierii genetycznej w […]\ndiagnostyce chorób.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nPrzyczyną anemii sierpowatej jest mutacja genowa polegająca na (substytucji / delecji).\nTa mutacja powoduje zmianę kodowanego aminokwasu z kwasu glutaminowego na\n(histydynę / walinę). Anemia sierpowata (jest / nie jest) chorobą sprzężoną z płcią.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje […].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji genowych\noraz określa ich skutki.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzyczyną anemii sierpowatej jest mutacja genowa polegająca na (substytucji / delecji).\nTa mutacja powoduje zmianę kodowanego aminokwasu z kwasu glutaminowego na\n(histydynę / walinę). Anemia sierpowata (jest / nie jest) chorobą sprzężona z płcią.","solution":"substytucji, walinę, nie jest","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15.3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych wyników badań oceń, które z poniższych stwierdzeń\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nPłód 1. ma obydwa allele β-globiny prawidłowe.\nP\nF\n2.\nPłód 2. jest nosicielem tylko jednej kopii zmutowanego genu β-globiny.\nP\nF\n3.\nPłód 3. ma jeden allel normalny i jeden allel warunkujący anemię\nsierpowatą.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n2) rozumie znaczenie badań\nprofilaktycznych […];\n4) rozumie znaczenie poradnictwa\ngenetycznego […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n4) przedstawia istotę technik stosowanych\nw inżynierii genetycznej (hybrydyzacja DNA,\nanaliza restrykcyjna i elektroforeza DNA\n[…]).\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji genowych\noraz określa ich skutki.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.","solution":"1. – P, 2. – F, 3. – P.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nJedną z metod badań nad przebiegiem cyklu komórkowego zachodzącego w komórkach\nsomatycznych ssaków jest stosowanie inhibitorów cyklu komórkowego. Dzięki temu jest\nmożliwe zatrzymanie cyklu komórkowego w określonym miejscu, np. przy przejściu z fazy G1\nw fazę S. W ten sposób można określić, w której fazie cyklu komórkowego odbywają się\nposzczególne procesy.\nPowszechnie stosuje się inhibitory:\nreplikacji DNA, np. metotreksat\npolimeryzacji mikrotubul, np. kolchicynę\npolimeryzacji filamentów aktynowych, np. cytochalazynę B.\nNa podstawie: B. Alberts, Podstawy biologii komórki, Warszawa 2009.\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące działania inhibitorów cyklu komórkowego\nna komórki ssaków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F\n- jeśli jest fałszywe.\n1.\nJeżeli do hodowli tkankowej doda się metotreksat, to cykl komórkowy\nzatrzymuje się w fazie M.\nP\nF\n2.\nKolchicyna zatrzymuje kariokinezę poprzez zahamowanie tworzenia\nwrzeciona kariokinetycznego.\nP\nF\n3.\nJeżeli komórka będąca w fazie S zostanie poddana działaniu\ncytochalazyny B, to ta komórka nie zdoła podwoić ilości DNA w fazie S.\nP\nF\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nII. Komórka. Zdający:\n12) przedstawia znaczenie cytoszkieletu\nw […] podziałach komórkowych […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy,\nz uwzględnieniem zmian ilości DNA\nw poszczególnych jego etapach […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - F.","solution":"1. – F, 2. – P, 3. – F.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nRodzina storczykowatych jest jedną z grup systematycznych roślin najbardziej zagrożonych\nwyginięciem w skali światowej. Jednym z głównych powodów tego zagrożenia są zmiany\nzachodzące w siedliskach zajmowanych przez storczyki.\nMiodokwiat krzyżowy (Herminium monorchis), należący do rodziny storczykowatych, jest\nrośliną niezwykle rzadką, światłożądną, niewielkich rozmiarów, kwitnącą od maja do sierpnia\ni zapylaną przez owady. W Europie rośnie na ciepłolubnych murawach i na wilgotnych\nłąkach. W Polsce ze wszystkich wcześniej zidentyfikowanych naturalnych stanowisk\nzachowało się do chwili obecnej tylko jedno - znajdujące się w obszarze chronionego\nkrajobrazu „Dolina Rospudy”. To stanowisko w Puszczy Augustowskiej liczyło w 1987 r.\nokoło 100 roślin kwitnących i 50 płonnych, rosnących w skupieniach po 2 do 8 osobników,\nna powierzchni około dwóch hektarów. W Puszczy Augustowskiej miodokwiat rośnie na\nsilnie nawodnionym, rozległym torfowisku. Dla ochrony tego stanowiska zaproponowano\nutworzenie rezerwatu. Ten projekt nie doczekał się jednak realizacji, ale wprowadzono\nzabiegi ochrony czynnej polegające m.in. na usuwaniu siewek drzew i krzewów. Miodokwiat\nkrzyżowy podlega ścisłej ochronie gatunkowej oraz ochronie na mocy konwencji CITES.\nNa podstawie: F. Jarzombkowski, Krajowy program ochrony miodokwiatu krzyżowego Herminium monorchis,\nŚwiebodzin 2012; Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001;\nsiedliska.gios.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWykaż, że usuwanie siewek drzew i krzewów na terenie występowania miodokwiatu\nkrzyżowego w Puszczy Augustowskiej sprzyja przetrwaniu tego gatunku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n1) rozumie zasadność ochrony przyrody.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n2) wykazuje wpływ działalności człowieka\n[…] na różnorodność biologiczną.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że usuwanie siewek drzew i krzewów zwiększa dostępność\nświatła dla miodokwiatu krzyżowego, który jest rośliną światłożądną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUsuwania siewek drzew i krzewów spowoduje, że miodokwiat krzyżowy będzie miał\ndostęp do światła.\nJeżeli urosłyby drzewa i krzewy w pobliżu miodokwiatu, to zostałby on zacieniony, a jest\nrośliną światłożądną. Dlatego należy usuwać siewki drzew i krzewów.\nUsuwanie tych roślin nie dopuszcza do zacienienia światłożądnego miodokwiatu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nMiodokwiat krzyżowy podlega ochronie na mocy konwencji CITES, co oznacza, że\nA. handel okazami tego gatunku podlega ograniczeniom.\nB. konieczna jest ochrona terenów podmokłych na terenie występowania tego gatunku.\nC. zabroniona jest budowa dróg w pobliżu terenów występowania okazów tego gatunku.\nD. zabronione jest zbieranie okazów tego gatunku poza specjalnie wyznaczonymi miejscami.\nMBIP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n3) odpowiedzialnie i świadomie korzysta\nz dóbr przyrody.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n5) uzasadnia konieczność współpracy\nmiędzynarodowej (CITES […]) dla ochrony\nróżnorodności biologicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nPowszechne prawie na całym świecie komary Culex pipiens są wektorami wielu poważnych\nchorób odzwierzęcych, głównie dlatego, że licznie występują na obszarach miejskich.\nTaksonomia i systematyka tej grupy stanowi wyzwanie dla badaczy.\nFormy komarów Culex pipiens f. molestus oraz Culex pipiens f. pipiens wykazują istotne\nróżnice fizjologiczne i ekologiczne. W przeciwieństwie do C. pipiens f. pipiens, który żyje\nna powierzchni, komary z londyńskiego metra nie hibernują i żywią się krwią ssaków (ludzi\ni szczurów), a nie - ptaków.\nKomary C. pipiens f. molestus, które rozmnażają się w korytarzach londyńskiego metra,\nzaczęły stopniowo odróżniać się genetycznie od tych przebywających na powierzchni.\nRóżnice genetyczne są znaczące - między osobnikami z subpopulacji C. pipiens f. pipiens\noraz C. pipiens f. molestus występuje izolacja prezygotyczna i postzygotyczna.\nNa podstawie: J. Jońca, Miejska dżungla, „Wiedza i Życie” 9, 2020;\nK. Byrne, R. Nichols, Culex pipiens in London Underground Tunnels: […], „Heredity” 82, 1999;\nM.L. Aardema i in., Global Evaluation of Taxonomic Relationships and Admixture within the Culex pipiens\nComplex of Mosquitoes, „Parasites & Vectors” 13(8), 2020.\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNa podstawie nazw łacińskich komarów C. pipiens f. molestus\ni C. pipiens f. pipiens można stwierdzić, że te komary są klasyfikowane\njako jeden gatunek.\nP\nF\n2.\nBrak przepływu genów między opisywanymi populacjami komarów\nwskazuje, że należą one do różnych gatunków biologicznych.\nP\nF\n3.\nOpisane subpopulacje komarów wykazują adaptacje fizjologiczne\ndo lokalnych warunków środowiska.\nP\nF\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n6) wykazuje, że różnorodność organizmów\njest wynikiem procesów ewolucyjnych.\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n3) porządkuje hierarchicznie podstawowe\nrangi taksonomiczne.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują nowe cechy\nadaptacyjne;\n12) przedstawia mechanizm powstawania\ngatunków wskutek specjacji allopatrycznej\ni sympatrycznej.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - P.","solution":"1. – P, 2. – P, 3. – P.","image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nU wybrzeży Australii przeprowadzono badanie wpływu roślinożernych jeżowców\nna rozprzestrzenianie się brunatnic. Uważa się, że jeżowce są biotycznym czynnikiem\nograniczającym rozprzestrzenianie się tych glonów. Aby odróżnić efekty wywołane przez\njeżowce od efektu wywołanego przez ślimaka żywiącego się wodorostami - czareczki -\nprzygotowano trzy poletka doświadczalne:\n• z pierwszego usunięto zarówno jeżowce, jak i czareczki\n• z drugiego usunięto tylko jeżowce\n• z trzeciego usunięto tylko czareczki.\nWyniki porównano z próbą kontrolną, w której występowały oba gatunki żywiące się\nbrunatnicami. Wyniki obserwacji zilustrowano na poniższym wykresie.\nNa podstawie: W.J. Fletcher, Interactions Among Subtidal Australian Sea Urchins, Gastropods, and Algae:\nEffects of Experimental Removals, „Ecological Monographs” 57(1), 1987.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nNa podstawie analizy wykresu rozstrzygnij, które zwierzęta - jeżowce czy czareczki -\nmiały decydujący wpływ na rozprzestrzenianie się brunatnic w badanym ekosystemie\nmorskim. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nsierpień 1982 r.\nluty 1983 r.\nsierpień 1983 r.\npokrycie glonami, %\nusunięte jeżowce i czareczki\nusunięte jeżowce\nusunięte czareczki\npróba kontrolna (występują\njeżowce i czareczki)\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego\ni doskonalenie umiejętności […]\nwnioskowania w oparciu o wyniki badań.\nZdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n5) określa zależności pokarmowe\nw ekosystemie na podstawie analizy\nfragmentów sieci pokarmowych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że obecność jeżowców ma decydujący wpływ na ograniczenie\nrozprzestrzeniania się brunatnic, wraz z prawidłowym uzasadnieniem,\nuwzględniającym porównanie wyników prób badawczych z próbą kontrolną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRozstrzygnięcie: jeżowce\nUzasadnienie: usunięcie jeżowców z poletka doświadczalnego stało się przyczyną\nznacznego wzrostu pokrycia glonami w stosunku do próby kontrolnej, czego nie\nzaobserwowano po usunięciu czareczek.\nRozstrzygnięcie: decydujący wpływ miały jeżowce\nUzasadnienie: usunięcie jeżowców z poletka doświadczalnego spowodowało\nzdecydowanie większy rozwój brunatnic w stosunku do próby kontrolnej niż usunięcie\nczareczek.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nJeżowce stanowią ważną część pożywienia wydr morskich.\nWyjaśnij, jak spadek liczebności wydr wpłynie na liczebność brunatnic w badanym\nekosystemie. W odpowiedzi uwzględnij zależności pokarmowe między\nobserwowanymi organizmami.\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n5) określa zależności pokarmowe\nw ekosystemie na podstawie analizy\nfragmentów sieci pokarmowych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu spadku liczebności wydr na spadek liczebności\nbrunatnic w badanym ekosystemie, uwzględniające zależności pokarmowe między\nwydrami, jeżowcami i brunatnicami.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSpadek liczebności wydr poskutkuje wzrostem liczebności jeżowców, które jako\nodżywiające się brunatnicami spowodują zmniejszenie ilości brunatnic.\nSpadek liczebności wydr spowoduje spadek liczebności brunatnic, ponieważ mniej wydr\nbędzie polować na jeżowce, a tym samym więcej jeżowców będzie zjadało brunatnice,\nprzez co zostanie ograniczona ich liczebność.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}