{"paper":{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":61,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nRuBisCO, czyli karboksylaza/oksygenaza rybulozo-1,5-bisfosforanowa, jest enzymem\nkatalizującym pierwszy etap cyklu Calvina w fazie ciemnej fotosyntezy. W skład RuBisCO\nwchodzą dwa rodzaje podjednostek:\nmniejsze - określane jako łańcuchy S - są kodowane przez jądrowy gen rbcS\nwiększe - określane jako łańcuchy L - są kodowane przez chloroplastowy gen rbcL\ni tworzą centra katalityczne enzymu.\nNowo powstałe łańcuchy S są transportowane do stromy chloroplastów w celu połączenia\nz łańcuchami L. W pełni funkcjonalny kompleks białkowy RuBisCO składa się\nz czterech dimerów podjednostek L i czterech dimerów podjednostek S.\nNa podstawie: biotechnologia.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące\nRuBisCO są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nW pełni funkcjonalny kompleks białkowy RuBisCO składa się\nz 8 łańcuchów polipeptydowych.\nP\nF\n2.\nŁańcuchy L enzymu RuBisCO są syntezowane w stromie chloroplastu.\nP\nF\n3.\nJednym z substratów reakcji katalizowanej przez RuBisCO w cyklu\nCalvina jest rybulozo-1,5-bisfosforan.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nNa przykładzie budowy RuBisCO wykaż, że chloroplasty są organellami\npółautonomicznymi.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, odnoszącą się do kodowania części białek budujących\nRuBisCO przez geny występujące w DNA jądrowym lub przez geny znajdujące się\nw DNA chloroplastowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Chloroplasty są organellami półautonomicznymi, ponieważ pomimo własnego DNA\ni obecności rybosomów część białek budujących RuBisCO jest kodowana przez geny\nwystępujące w DNA jądrowym.\n• Tylko część białek budujących Rubisco jest kodowana przez genom chloroplastowy,\ndlatego chloroplasty należy uznać za półautonomiczne.\n• Chloroplasty są częściowo autonomiczne ze względu na to, że mają one swój kolisty\ngenom zawierający gen rbcL, kodujący większy łańcuch RuBisCO.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do RuBisCO, a podających\njedynie definicję organellów półautonomicznych.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa poniższym zdjęciu wykonanym za pomocą transmisyjnego mikroskopu elektronowego\n(TEM) przedstawiono przekrój poprzeczny przez fragment jednorodnej tkanki roślinnej.\nNa podstawie: www.cas.miamioh.edu","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nNa powyższym zdjęciu zaznacz strzałką jeden z widocznych przestworów\nmiędzykomórkowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie strzałką jednego z przestworów międzykomórkowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których został zaznaczony więcej niż jeden przestwór\nmiędzykomórkowy - na zdjęciu widoczne są cztery przestwory międzykomórkowe.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nOkreśl, czy widoczne na powyższym zdjęciu komórki są komórkami miękiszu\nasymilacyjnego, czy - dojrzałymi członami rurek sitowych. Odpowiedź uzasadnij,\nporównując budowę obu typów komórek.\notoczka jądrowa\nchloroplast\nściana komórkowa\n1,0 µm\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że przedstawione komórki są komórkami miękiszu asymilacyjnego,\nwraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym obecność chloroplastów LUB\njądra komórkowego wyłącznie w komórkach miękiszowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Są to komórki miękiszu asymilacyjnego, ponieważ widoczne są takie struktury jak jądro\nkomórkowe czy chloroplast, których nie ma w dojrzałych komórkach sitowych.\n• Miękisz, bo widać jądro komórkowe, a nie ma go w dojrzałej komórce sitowej.\n• Miękiszowe, bo zawierają chloroplasty, których nie ma w dojrzałych członach rurek\nsitowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nPrzeprowadzono obserwację zjawiska plazmolizy w komórkach roślinnych. Do obserwacji\nmikroskopowej przygotowano następujące materiały:\nświeżą czerwoną cebulę - wykorzystano zewnętrzną skórkę liścia spichrzowego cebuli,\nktóra zawiera barwnik w dużej ilości\nszkiełka mikroskopowe: podstawowe i nakrywkowe\nwodę wodociągową\nnasycony roztwór NaCl\npipetę\nskalpel.\nObserwację przeprowadzono w dwóch etapach.\nEtap 1. - wykonano przyżyciowy preparat mikroskopowy ze skórki liścia spichrzowego\ncebuli i przeprowadzono obserwację mikroskopową tego preparatu (fotografia 1.).\nEtap 2. - w celu zaobserwowania zjawiska plazmolizy do tego preparatu dodano\nnasycony roztwór NaCl i ponownie przeprowadzono obserwację mikroskopową preparatu\n(fotografia 2.).\nNa podstawie: www.microbehunter.com\nFotografia 1.\nFotografia 2.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nOpisz, w jaki sposób należy przygotować preparat mikroskopowy przedstawiony\nna fotografii 1. W opisie uwzględnij materiały wybrane spośród wymienionych\nwe wprowadzeniu do zadania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnego opisu uwzględniającego:\n1) wycięcie za pomocą skalpela skrawka z zewnętrznej (dolnej, odosiowej) skórki\nliścia spichrzowego cebuli\n2) umieszczenie skrawka cebuli w kropli wody na szkiełku podstawowym\n3) przykrycie skrawka cebuli szkiełkiem nakrywkowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n1,0 µm\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nZ dolnej strony liścia spichrzowego cebuli (warstwy z pigmentem) należy wyciąć za\npomocą skalpela cienki skrawek i umieścić go w kropli wody na szkiełku podstawowym,\na następnie przykryć szkiełkiem nakrywkowym.\nPrzygotowanie preparatu mikroskopowego wymaga przecięcia skalpelem wierzchniej\nwarstwy liścia cebuli, umieszczenia skrawka cebuli w kropli wody na szkiełku\npodstawowym i przykrycia skrawka szkiełkiem nakrywkowym.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których odwrócono kolejność działań - najpierw położenie skrawka\nna szkiełku podstawowym, a następnie dodanie kropli wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nOpisz zaobserwowane zmiany w wyglądzie komórek przedstawionych\nna fotografiach 1. i 2. Wyjaśnij mechanizm prowadzący do zmian zaobserwowanych\nw tym doświadczeniu.\nOpis zmian wyglądu komórek:\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne opisanie widocznych zmian - odstawanie protoplastów od ścian\nkomórek (plazmoliza) oraz poprawne wyjaśnienie tych zmian uwzględniające\nzachodzenie osmotycznego wypływu wody z komórek po umieszczeniu komórek\nw roztworze hipertonicznym.\n1 pkt - za poprawne opisanie widocznych zmian - odstawanie protoplastów od ścian\nkomórek (plazmoliza).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nOpis zmian wyglądu komórek: obkurczanie się protoplastów, które zaczęły odstawać od\nścian komórkowych.\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian: umieszczenie fragmentu skórki liścia\nspichrzowego w hipertonicznym roztworze NaCl spowodowało odpływ wody z komórek.\nOpis zmian wyglądu komórek: doszło do plazmolizy w tych komórkach.\nWyjaśnienie zaobserwowanych zmian: tkanka widoczna na fotografii 2. została\numieszczona w roztworze hipertonicznym, co wywołało osmotyczny wypływ wody\nz komórek.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nOkreśl, w jaki sposób można odwrócić zmiany w wyglądzie komórek przedstawionych\nna fotografii 2., aby przypominał on wygląd komórek przedstawionych na fotografii 1.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że zmiany w wyglądzie komórek można odwrócić poprzez\numieszczenie komórek w środowisku hipotonicznym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWyjściowy wygląd obserwowanych komórek można przywrócić, gdy umieści się je\nw wodzie.\nDeplazmoliza zajdzie po umieszczeniu preparatu w środowisku hipotonicznym\nw stosunku do wnętrza komórki.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nCząsteczki tRNA transportują w trakcie translacji odpowiednie aminokwasy na rybosomy.\nPrzyłączenie aminokwasu do właściwego tRNA - reakcja aminoacylacji tRNA - odbywa się\nzasadniczo w dwóch etapach: aktywacji aminokwasu oraz powstania aminoacylo-tRNA.\nNa poniższym rysunku przedstawiono sposób działania enzymu katalizującego te reakcje -\nsyntetazy aminoacylo-tRNA.\nNa podstawie: P.J. Russell, iGenetics. A Molecular Approach, San Francisco 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aminoacylacji tRNA są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nAby doszło do reakcji aminoacylacji tRNA, konieczna jest hydroliza ATP.\nP\nF\n2.\nSpecyficzny tRNA z określonym antykodonem może transportować różne\naminokwasy.\nP\nF\n3.\nPrzyłączenie specyficznej cząsteczki tRNA do syntetazy aminoacylo-\n-tRNA wymaga odłączenia od ATP trzech reszt kwasu ortofosforowego.\nP\nF\nATP\naminokwas\nsyntetaza\naminoacylo-tRNA\nmiejsce wiązania\nmetioniny\nmiejsce\nwiązania ATP\nmiejsce wiązania\ntRNA\naminoacylo-tRNA\nspecyficzny tRNA\nAMP\npirofosforan\naminoacylo-AMP\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nPodaj sekwencję nukleotydową antykodonu cząsteczki tRNA transportującej\nmetioninę. Sekwencję zapisz od końca 5′ do końca 3′.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnej sekwencji antykodonu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nCAU\n5′ CAU 3′","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nJedną z metod badań nad przebiegiem cyklu komórkowego zachodzącego w komórkach\nsomatycznych ssaków jest stosowanie inhibitorów cyklu komórkowego. Dzięki temu jest\nmożliwe zatrzymanie cyklu komórkowego w określonym miejscu, np. przy przejściu z fazy G1\nw fazę S. W ten sposób można określić, w której fazie cyklu komórkowego odbywają się\nposzczególne procesy.\nPowszechnie stosuje się inhibitory:\nreplikacji DNA, np. metotreksat\npolimeryzacji mikrotubul, np. kolchicynę\npolimeryzacji filamentów aktynowych, np. cytochalazynę B.\nNa podstawie: B. Alberts, Podstawy biologii komórki, Warszawa 2009.\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące działania inhibitorów cyklu komórkowego\nna komórki ssaków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F\n- jeśli jest fałszywe.\n1.\nJeżeli do hodowli tkankowej doda się metotreksat, to cykl komórkowy\nzatrzymuje się w fazie M.\nP\nF\n2.\nKolchicyna zatrzymuje kariokinezę poprzez zahamowanie tworzenia\nwrzeciona kariokinetycznego.\nP\nF\n3.\nJeżeli komórka będąca w fazie S zostanie poddana działaniu\ncytochalazyny B, to ta komórka nie zdoła podwoić ilości DNA w fazie S.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nW celu zaobserwowania podziałów mitotycznych wykonano preparat mikroskopowy\nz wierzchołka wzrostu korzenia cebuli. Aby uzyskać pojedynczą warstwę komórek,\nzgnieciono stożek wzrostu na szkiełku mikroskopowym. Na poniższej mikrofotografii\nprzedstawiono gotowy preparat z chromatyną wybarwioną odpowiednim barwnikiem na kolor\nniebieskofioletowy.\nŹródło fotografii: Wikimedia Commons.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPodaj pełną nazwę tkanki roślinnej, której komórki przedstawiono na mikrofotografii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że obserwowano tkankę twórczą (merystematyczną)\npierwotną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\ntkanka twórcza pierwotna\nmerystem pierwotny korzenia\nmerystem wierzchołkowy korzenia\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nDo każdej z komórek wskazanych na mikrofotografii (A-C) przyporządkuj - wybraną\nspośród podanych - właściwą nazwę etapu mitozy, w którym ta komórka się znajduje.\nprofaza metafaza anafaza telofaza\nA\nB\nC\nB\nC\nA\n50 µm\nEBIP-R0_100","answer":"A, B, C","answer_text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne przyporządkowanie faz mitozy do trzech komórek.\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie faz mitozy do dwóch komórek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. profaza B. metafaza C. anafaza","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nTerapia fagowa to eksperymentalna metoda leczenia chorób bakteryjnych polegająca\nna wprowadzeniu do organizmu pacjenta bakteriofagów. Terapia fagowa jest stosowana\nw przypadku nieskutecznego leczenia infekcji bakteryjnych antybiotykami.\nBakteriofagi to wirusy, które infekują wyłącznie komórki bakteryjne. W terapii fagowej stosuje\nsię bakteriofagi, które po wniknięciu do komórki namnażają się i doprowadzają do jej\nzniszczenia. Namnożone wiriony opuszczają uszkodzoną komórkę i infekują kolejne\nkomórki. W terapii fagowej stosuje się wyselekcjonowane szczepy bakteriofagów, które\nwnikają wyłącznie do określonych szczepów bakterii.\nTrudnością w prowadzeniu terapii fagowej jest stosunkowo szybkie nabywanie oporności\nbakterii na stosowane szczepy bakteriofagów. Kolejnym problemem jest potencjalna\nodpowiedź układu immunologicznego pacjenta przeciwko antygenom bakteriofagowym,\nprowadząca do neutralizacji bakteriofagów.\nNa podstawie: D.M. Lin i in., Phage Therapy: An Alternative to Antibiotics in the Age of Multi-drug Resistance,\n„World Journal of Gastrointestinal Pharmacology and Therapeutics” 8(3), 2017;\nhirszfeld.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nW terapii fagowej stosuje się bakteriofagi przeprowadzające cykl (lityczny / lizogeniczny).\nTerapia fagowa ma (niższą / wyższą) specyficzność w porównaniu do większości terapii\nantybiotykowych. Białka zawarte w kapsydzie bakteriofagów mogą wywołać odpowiedź\n(komórkową / humoralną) ze strony układu odpornościowego pacjenta.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nW terapii fagowej stosuje się bakteriofagi przeprowadzające cykl (lityczny / lizogeniczny).\nTerapia fagowa ma (niższą / wyższą) specyficzność w porównaniu do większości terapii\nantybiotykowych. Białka zawarte w kapsydzie bakteriofagów mogą wywołać odpowiedź\n(komórkową / humoralną) ze strony układu odpornościowego pacjenta.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące terapii fagowej są prawdziwe. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nBakteriofagi są potencjalnym zagrożeniem dla pacjenta, ponieważ\nzakażają komórki eukariotyczne.\nP\nF\n2.\nTerapia fagowa prowadzi do selekcji szczepów bakterii opornych\nna antybiotyki.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNa poniższym zdjęciu przedstawiono koniugację bakterii, polegającą na jednokierunkowym\ntransferze materiału genetycznego (plazmidowego DNA) z jednej komórki bakteryjnej\n(dawcy) do drugiej komórki bakteryjnej (biorcy). Na zdjęciu zaznaczono strzałką połączenie\npomiędzy dwoma komórkami bakteryjnymi.\nDNA plazmidowy jest rzadko przekazywany w całości, ponieważ koniugacja naturalnie jest\nprzerywana w losowym momencie. Dodatkowo w warunkach laboratoryjnych koniugację\nbakterii można przerwać przez intensywne wstrząsanie zawartości probówki z hodowlą\nbakteryjną, co jednocześnie zapobiega powstawaniu nowych par koniugacyjnych.\nW celu określenia kolejności przekazywania czterech genów podczas koniugacji\nprzeprowadzono doświadczenie polegające na przerwaniu koniugacji w określonych\nodstępach czasu. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia.\nNa podstawie: M. Hüttener i in., Roles of Proteins Containing Immunoglobulin-Like Domains\nin the Conjugation of Bacterial Plasmids, „mSphere” 7(1), 2022;\nS. Srivastava, Genetics of Bacteria, Nowe Delhi 2013.\nczas trwania koniugacji, min\nczęstość występowania komórek bakteryjnych\nz genem przekazywanym w wyniku koniugacji, %\ngen azi\ngen ton\ngen lac\ngen gal\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n20\n40\n60\n80\n100\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wyników przedstawionego doświadczenia\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nSpośród badanych genów jako pierwszy jest przekazywany gen azi.\nP\nF\n2.\nGen ton jest przekazywany po genie azi, ale przed genem lac.\nP\nF\n3.\nGdy przerwano koniugację po 20 minutach, nie było wśród komórek\nbędących biorcami takich komórek, które otrzymały gen gal.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego intensywne wstrząsanie zawartością probówki prowadzi\ndo przerwania przekazywania materiału genetycznego między bakteriami.\nW odpowiedzi odnieś się do mechanizmu koniugacji.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do cech strukturalnych pilusa oraz\nmożliwości jego zniszczenia przez intensywne wstrząsanie hodowlą bakteryjną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Intensywne wstrząsanie hodowlą może uszkodzić pilus, łączący koniugujące bakterie,\nponieważ jest cienki i bywa stosunkowo długi, co spowoduje przerwanie przekazywania\nmateriału genetycznego.\n• Mostek cytoplazmatyczny jest delikatną strukturą, łączącą bakterie podczas koniugacji.\nJego ciągłość można łatwo przerwać przez wstrząsanie probówką.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nKotewka orzech wodny (Trapa natans) to jednoroczna roślina wodna. Podwodna łodyga\nzawiera kanały powietrzne. Jest wiotka i cienka, zgrubiała tylko w górnej części, przy\npowierzchni wody. Kotewka ma dwa rodzaje liści:\n• pływające - o kształcie romboidalnym, z aparatami szparkowymi obecnymi wyłącznie\nw skórce górnej i z rozdętymi ogonkami, w których występują komory powietrzne, zebrane\nw gęste, pływające rozety (o średnicy 15-55 cm)\n• zanurzone - niewielkie, niepodzielone na blaszkę liściową i ogonek, szybko\nobumierające.\nKorzenie kotewki wyrastają na całej długości pędu. Część korzeni kotwiczy roślinę\nw podłożu, a część - pełni funkcję asymilacyjną.\nPojedyncze białe kwiaty rozwijają się na wzniesionych ponad wodę szypułkach. Kielich ma\ncztery sztywne, lancetowate działki. Korona składa się z czterech białych płatków. Owocem\njest orzech.\nW przypadku silnego wzrostu kotewki jej gęsta pokrywa rozet liściowych może składać się\nnawet z trzech warstw liści. Masowo występująca kotewka ogranicza lub eliminuje inne\ngatunki zanurzonych i pływających roślin wodnych. Spadki zawartości tlenu w zbiornikach\nz bujnie rosnącą kotewką mogą powodować śnięcie ryb i migrację drobnych ryb ze strefy\nprzybrzeżnej na głębsze wody.\nW Polsce kotewka jest rośliną rzadką, objętą ochroną gatunkową, ale w Ameryce Północnej\njest gatunkiem inwazyjnym, silnie oddziałującym na lokalną florę i faunę.\nNa podstawie: atlas.roslin.pl; nyis.info; siedliska.gios.gov.pl; Źródło ilustracji: Wikimedia Commons.\nliść pływający\nkwiat\nprzekrój podłużny kwiatu\nUwaga: usunięto płatki korony\nowoc\nkorzenie wiązkowe kotwiczące\nroślinę w podłożu\npierzaste korzenie\nasymilujące\nłodyga podwodna\nzgrubiała część\nłodygi podwodnej\nliść zanurzony\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj po jednym przykładzie\ncharakterystycznej cechy kotewki orzecha wodnego, na podstawie której można ją\nzaklasyfikować do roślin:\n1. okrytonasiennych -\n2. dwuliściennych -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za odpowiedź uwzględniającą cechę charakterystyczną dla okrytonasiennych\n(wytwarzanie owocu; obecność w kwiecie zalążni lub okwiatu) ORAZ cechę\ncharakterystyczną dla dwuliściennych (zróżnicowanie okwiatu na kielich i koronę,\npierzasta nerwacja liści, obecność ogonków liściowych).\n1 pkt - za odpowiedź uwzględniającą cechę charakterystyczną dla okrytonasiennych\n(wytwarzanie owocu; obecność w kwiecie zalążni lub okwiatu) ALBO cechę\ncharakterystyczną dla dwuliściennych (zróżnicowanie okwiatu na kielich i koronę,\npierzasta nerwacja liści, obecność ogonków liściowych).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n1. okrytonasiennych:\n• wytwarza kwiaty z okwiatem\n• w kwiatach obecny jest słupek\n• wytwarza owoce\n2. dwuliściennych:\n• kwiat ma zróżnicowany okwiat\n• okwiat zróżnicowany na kielich i koronę\n• kwiaty są czterokrotne\n• liście mają nerwację pierzastą\n• liście są ogonkowe\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-2)\nWypisz z tekstu dwie cechy budowy anatomicznej liścia pływającego kotewki\nstanowiące przystosowanie do życia w środowisku wodnym i podaj, na czym polega\nkażde z tych przystosowań.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wypisanie z tekstu dwóch cech budowy anatomicznej będących\nprzystosowaniem do życia w wodzie, czyli obecności komór powietrznych\nw ogonkach liściowych oraz lokalizacji aparatów szparkowych po górnej stronie liści\npływających, wraz z podaniem, na czym każde z tych przystosowań polega.\n1 pkt - za poprawne wskazanie tylko jednej cechy, wraz z podaniem, na czym polega to\nprzystosowanie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Obecność w ogonkach liściowych komór powietrznych, zwiększających wyporność rośliny.\n2. Obecność aparatów szparkowych w liściach pływających tylko w skórce górnej umożliwia\nwymianę gazową z atmosferą, bez zalewania tkanki przewietrzającej.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego masowy rozwój kotewki orzecha wodnego w zbiorniku wodnym\nmoże być przyczyną spadku zawartości tlenu w wodzie.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do: 1) braku dostępu światła i ograniczenia\nintensywności fotosyntezy roślin zanurzonych LUB 2) intensywnego procesu\noddychania w nocy roślin kotewki stanowiących dużą biomasę LUB 3) izolacji przez\nwarstwę kotewki powierzchni zbiornika wodnego od powietrza atmosferycznego LUB\n4) rozkładu dużej ilości biomasy kotewki na koniec sezonu wegetacyjnego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Masowo występująca kotewka ogranicza dostęp światła roślinom zanurzonym,\nco zmniejsza wytwarzanie przez nie tlenu w procesie fotosyntezy.\n• Rozrastająca się kotewka ma na tyle dużą biomasę, że podczas nocy zużywa duże ilości\ntlenu rozpuszczonego w wodzie na potrzeby oddychania.\n• Gęsta pokrywa rozet liściowych utrudnia dostęp tlenu z powietrza do wody, przez co woda\njest mało natleniona.\n• Kotewka jest rośliną jednoroczną - jej pędy obumierają każdego roku, a ich\nmikrobiologiczny rozkład zużywa duże ilości tlenu, ponieważ biomasa kotewki jest bardzo\nduża.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nNa rysunku przedstawiono widok jamy ustnej człowieka od strony przyśrodkowej,\nuwzględniający śliniankę podjęzykową, śliniankę podżuchwową oraz ich przewody\nodprowadzające:\n• przewód podżuchwowy\n• przewód większy ślinianki podjęzykowej\n• przewody mniejsze ślinianki podjęzykowej.\nUwaga: na rysunku nie przedstawiono języka.\nNa podstawie: W. Dauber, Ilustrowana anatomia człowieka Feneisa, Warszawa 2010;\nJ. Sokołowska-Pituchowa (red.), Anatomia człowieka, Warszawa 2020.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nOkreśl, czy ślinianki podjęzykowa i podżuchwowa są gruczołami wydzielania\nwewnętrznego, czy - wydzielania zewnętrznego. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się\ndo informacji przedstawionych na rysunku.\nX\nślinianka podjęzykowa\nślinianka podżuchwowa\nprzewód podżuchwowy\nprzewody mniejsze\nślinianki podjęzykowej\nprzewód większy ślinianki\npodjęzykowej\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że ślinianki nie są gruczołami wydzielania zewnętrznego,\nwraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do miejsca wyprowadzania\nwydzieliny LUB do obecności przewodów wyprowadzających.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNie są gruczołami wydzielania wewnętrznego / są gruczołami wydzielania zewnętrznego,\nponieważ\nwydzielina przez nie produkowana wydzielana jest do jamy ustnej.\nwydzielina przez nie produkowana trafia do światła przewodu pokarmowego.\nwydzielina przez nie wytwarzana jest wyprowadzana z gruczołu przez przewody\nwyprowadzające, których nie mają gruczoły wydzielania wewnętrznego.\nmają przewody wyprowadzające.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nKtóry rodzaj zęba oznaczono na schemacie literą X? Zaznacz odpowiedź spośród\npodanych.\nA. siekacz\nB. kieł\nC. przedtrzonowiec\nD. trzonowiec","answer":"A","answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej nazwy rodzaju zęba oznaczonego na rysunku literą X.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nWykaż związek między budową jamy ustnej a trawieniem w niej skrobi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku budowy jamy ustnej z trawieniem skrobi,\nuwzględniające obecność gruczołów ślinowych, wydzielanie śliny oraz obecność\nw ślinie amylazy ślinowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nObecność w jamie ustnej ślinianki (podżuchwowej), która wydziela ślinę zawierającą\namylazę ślinową umożliwiającą trawienie skrobi / hydrolizę wiązań 1,4-α-glikozydowych\nobecnych w skrobi.\nW ślinie wydzielanej przez ślinianki występuje enzym, który przeprowadza hydrolizę\nwiązań glikozydowych, występujących w cząsteczce skrobi.\nUwagi:\nUznaje się odniesienie do ślinianki podjęzykowej, gdyż wytwarza ona również niewielką ilość\nśliny surowiczej.\nUznaje się odniesienie do zawartości wody w ślinie, która jest środowiskiem reakcji trawienia\nenzymatycznego / jest substratem do reakcji hydrolizy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.4. (0-1)\nSpośród podanych produktów spożywczych wybierz i zaznacz wszystkie produkty\nzawierające skrobię.\nmięso wieprzowe kasza jęczmienna suszone borowiki\nmarynowana cebula masło\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.4. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór dwóch produktów spożywczych zawierających skrobię.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkasza jęczmienna, marynowana cebula\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nPodstawową jednostką funkcjonalno-strukturalną nerki jest nefron. W początkowej części\nnefronu znajduje się ciałko nerkowe, zbudowane z kłębuszka nerkowego oraz otaczającej go\ntorebki Bowmana. Śródbłonek kapilar kłębuszka jest zespolony z nabłonkiem blaszki\ntrzewnej torebki Bowmana, co sprawia, że płyn przefiltrowany przez kapilary kłębuszka\nprzepływa bezpośrednio do światła torebki Bowmana, a następnie - do kanalika bliższego\nnefronu.\nCzęść osocza krwi przepływającej przez naczynia włosowate kłębuszków nerkowych ulega\nprzefiltrowaniu do światła torebki Bowmana. Związki przefiltrowane do przesączu\nkłębuszkowego przepływają następnie przez kanaliki nerkowe, gdzie dochodzi\ndo wchłaniania zwrotnego.\nW tabeli przedstawiono zawartość wybranych związków w przesączu kłębuszkowym oraz\nilości tych związków ulegające wchłanianiu zwrotnemu u zdrowego człowieka.\nNazwa związku\nZawartość\nw przesączu\nkłębuszkowym,\ng/doba\nIlość ulegająca\nwchłanianiu\nzwrotnemu,\ng/doba\nIlość pozostająca\nw moczu,\ng/doba\nglukoza\n180\n180\n0\njony sodu\n588\n584\n4\nNa podstawie: J.E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Filadelfia 2016;\nD.U. Silverthon, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.\ntętniczka\nodprowadzająca\ntętniczka\ndoprowadzająca\ntorebka\nBowmana\nblaszka ścienna\ntorebki Bowmana\nblaszka trzewna\ntorebki Bowmana\nkanalik\nbliższy\nświatło\ntorebki Bowmana\nkapilara kłębuszka\nramię pętli Henlego\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące procesów zachodzących w nefronie\nzdrowego człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nBudowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów\nmorfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego.\nP\nF\n2.\nPodczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się\ndo światła kanalika nerkowego.\nP\nF\n3.\nZmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie\nwzględnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian\nciśnienia krwi w tętnicy nerkowej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nOkreśl czynniki warunkujące przechodzenie glukozy z osocza krwi do światła torebki\nBowmana. W odpowiedzi uwzględnij wielkość cząsteczki glukozy oraz jedną cechę\nbudowy kapilar kłębuszka nerkowego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie czynników warunkujących przechodzenie glukozy z osocza\nkrwi do światła torebki Bowmana, uwzględniające względnie małe rozmiary\ncząsteczek glukozy oraz obecność porów w ścianie naczyń tworzących kłębuszek\nnerkowy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDzięki temu, że cząsteczki glukozy są małe, mogą się przemieszczać przez pory\nwystępujące w ścianie naczyń włosowatych.\nCząsteczki glukozy mają małą masę cząsteczkową i mogą przechodzić przez szczeliny\nfiltracyjne.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały funkcjonowanie\nnefronu. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nWchłanianie zwrotne Na+ w kanaliku bliższym powoduje, że płyn zewnątrzkomórkowy\nśródmiąższu nerki staje się (hipertoniczny / hipotoniczny) w stosunku do filtratu pozostałego\nw świetle kanalika. Dzięki temu woda jest (wydzielana do / wchłaniana z) kanalika bliższego.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWchłanianie zwrotne Na+ w kanaliku bliższym powoduje, że płyn zewnątrzkomórkowy\nśródmiąższu nerki staje się (hipertoniczny / hipotoniczny) w stosunku do filtratu pozostałego\nw świetle kanalika. Dzięki temu woda jest (wydzielana do / wchłaniana z) kanalika\nbliższego.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.4. (0-2)\nKażdy z hormonów wymienionych poniżej (1.-4.) przyporządkuj do odpowiedniego\nskładnika moczu, którego wchłanianie zwrotne ze światła kanalika nerkowego jest\nregulowane przez ten hormon. W wyznaczone miejsca wpisz odpowiednie oznaczenie\nhormonu (lub hormonów).\n1. hormon antydiuretyczny (wazopresyna)\n2. parathormon\n3. kalcytonina\n4. aldosteron\nwoda:\njony sodu:\njony wapnia:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.4. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne przyporządkowanie oznaczeń hormonów do trzech składników moczu.\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie oznaczeń hormonów do dwóch składników moczu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nwoda: 1. jony sodu: 4. jony wapnia: 2., 3.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nW trakcie polowania nietoperze emitują i odbierają ultradźwięki o częstotliwości niekiedy\nprzekraczającej 200 kiloherców.\nNa podstawie: M.B. Fenton i in., Signal Strength, Timing, and Self-Deafening:\nThe Evolution of Echolocation in Bats, „Paleobiology” 21(2), 1995.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWykaż, że zdolność nietoperzy do emitowania i odbierania dźwięków o wysokiej\nczęstotliwości jest przystosowaniem do nocnego trybu życia, który prowadzą\nnietoperze.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku między emitowaniem i odbieraniem ultradźwięków\na nocnym trybem życia, odnoszące się do umiejętności echolokacji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNietoperze wykorzystują ultradźwięki do echolokacji, dzięki czemu mogą ustalić\nodległość, wielkość i prędkość przeszkód podczas lotu w nocy.\nNietoperze korzystają z tego zjawiska, żeby czerpać informację o otoczeniu w warunkach\nzłej widoczności, ponieważ prowadzą nocny tryb życia.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nSpośród podanych cech nietoperzy A-E wybierz i zaznacz dwie, które świadczą\no przynależności nietoperzy do gromady ssaków.\nA. występowanie błon płodowych\nB. obecność włosów\nC. obecność kręgosłupa\nD. stałocieplność\nE. karmienie młodych mlekiem matki\nEBIP-R0_100","answer":"B, E","answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB, E","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nW komórkach zwierząt DNA znajduje się w jądrze komórkowym oraz w mitochondrium.\nDziedziczenie mitochondrialnego DNA określa się jako dziedziczenie pozajądrowe i zachodzi\nono według innych reguł niż dziedziczenie DNA jądrowego - dziedziczy się tylko w linii\nmatczynej. Na poniższych rysunkach I i II przedstawiono genotypy dwóch gamet - męskiej\ni żeńskiej, a na rysunku III - zygotę powstałą w wyniku połączenia się tych gamet.\nPodaj genotyp zygoty - w miejsca wyznaczone na rysunku III ( ) wpisz w jądrze\nkomórkowym i w mitochondrium odpowiednie oznaczenia alleli.\ngameta żeńska (1n)\nA\nG\ngameta męska (1n)\na\ng\nzygota (2n)\nmitochondrium\njądro\nkomórkowe\nRysunek I\nRysunek II\nRysunek III\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie genotypu zygoty.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nW jądrze komórkowym: Aa\nW mitochondrium: G","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nKrew i jej składniki są substancjami medycznymi pochodzenia ludzkiego. Pod pojęciem krwi\npełnej jest rozumiana krew pobrana od zdrowego dawcy, zawierająca wszystkie składniki\nkrwi. Obecnie przetaczanie krwi pełnej w zasadzie nie jest już stosowane, a pacjentom są\nprzetaczane jedynie składniki krwi, których niedobór występuje u danej osoby. Koncentrat\nkrwinek czerwonych (KKCz) zawiera jednak pewną ilość osocza, ponieważ otrzymuje się go\nz krwi pełnej, a proces usuwania osocza nie ma 100% wydajności.\nPrzetoczenie krwi jest poprzedzone dwukrotnym oznaczeniem grupy krwi biorcy w układzie\nABO oraz próbą zgodności serologicznej, podczas której jest weryfikowana zgodność grup\nkrwi dawcy i biorcy. Do oznaczania przynależności grupowej krwi w układzie ABO służą\nhemotesty, zawierające aglutyniny anty-A (α) uzyskane z krwi grupy B, aglutyniny anty-B (β)\nuzyskane z krwi grupy A oraz aglutyniny anty-A (α) i anty-B (β) uzyskane z krwi grupy O.\nTechnika oznaczania grupy krwi polega na dodaniu do surowicy testowej zawiesiny\nbadanych krwinek w soli fizjologicznej oraz na obserwacji, czy zachodzi ich aglutynacja\n(zlepianie się).\nNiebezpieczeństwo powikłań po przetoczeniu krwi jest minimalizowane przez stosowanie\ndo transfuzji krwi grupy jednoimiennej, czyli takiej, jaką ma pacjent. Jeżeli grupa krwi biorcy\nnie jest znana, a występują bezpośrednie zagrożenie życia chorego i konieczność\nnatychmiastowego przetoczenia, lekarz może podjąć decyzję o podaniu KKCz grupy O.\nGrupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez allele kodominujące IA i IB oraz allel\nrecesywny i.\nNa podstawie: praca zbiorowa, Wytyczne w zakresie leczenia krwią i jej składnikami\noraz produktami krwiopochodnymi w podmiotach leczniczych, Warszawa 2014;\nred. T. Brzozowski, Konturek. Fizjologia człowieka, Wrocław 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj grupę krwi układu ABO, której krwinki nie ulegają aglutynacji w żadnej\nz surowic testowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie grupy krwi układu ABO.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ngrupa krwi O\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego przetoczenie KKCz grupy O może być szkodliwe dla biorcy, który\nma grupę krwi B. W odpowiedzi odnieś się do układu ABO.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie aglutynin β w niewielkiej\nobjętości osocza zawartego w preparacie KKCz grupy O oraz możliwość aglutynacji\nczerwonych krwinek grupy B u biorcy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPo przetoczeniu KKCz krwi grupy O we krwi biorcy pojawi się niskie stężenie aglutynin β -\npochodzących z małej ilości osocza pozostałego w KKCz od dawcy - które mogą\nspowodować aglutynację krwinek biorcy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.3","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-3)\nRodzice, z których matka ma grupę krwi AB, a ojciec - grupę krwi O, spodziewają się\ndziecka.\nPodaj genotypy rodziców. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ wszystkie\nmożliwe grupy krwi potomstwa oraz prawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB\nu dziecka tej pary rodziców. Zastosuj oznaczenia alleli podane w tekście.\nGenotyp matki:\nGenotyp ojca:\nKrzyżówka genetyczna:\nMożliwe grupy krwi potomstwa:\nPrawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB: %\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.3. (0-3)\nZasady oceniania\n3 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców, zapis krzyżówki genetycznej, określenie\nmożliwych grup krwi potomstwa oraz określenie prawdopodobieństwa wystąpienia\ngrupy krwi AB wśród potomstwa.\n2 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców oraz zapis krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - za poprawne podanie genotypów rodziców.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGenotyp matki: IAIB\nGenotyp ojca: ii\nKrzyżówka genetyczna:\nIA\nIB\ni\nIAi IBi\nalbo\nIA\nIB\ni\nIAi IBi\ni\nIAi IBi\nMożliwe grupy krwi potomstwa: A, B\nPrawdopodobieństwo wystąpienia grupy krwi AB: 0%","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nWąż zbożowy (Elaphe guttata) ma charakterystyczne ubarwienie w postaci pomarańczowych\nplam otoczonych czarną obwódką - jest to tzw. ubarwienie typu dzikiego (zdjęcie A).\nTe plamy są nieregularnie rozmieszczone na całym ciele węża, które jest zabarwione\nna kolor żółtawy. Ubarwienie tego gada kontrolują dwa geny:\n• dominujący allel R jest odpowiedzialny za wytwarzanie barwnika pomarańczowego,\nnatomiast recesywny allel r odpowiada za brak barwnika pomarańczowego\n• dominujący allel B warunkuje powstanie barwnika czarnego, natomiast recesywny allel b\nuniemożliwia syntezę czarnego pigmentu.\nW populacji występują zarówno węże mające pomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n(zdjęcie B), jak i węże z czarnymi obwódkami, ale bez ich pomarańczowego wypełnienia\n(zdjęcie C). Natomiast podwójne homozygoty recesywne są formami albinotycznymi, na\nktórych ciele występują jednak blade plamy w tej samej liczbie i w tych samych miejscach, co\nkolorowe plamy ubarwienia typu dzikiego (zdjęcie D).\nW poniższej tabeli przedstawiono częstości poszczególnych genotypów i odpowiadających\nim fenotypów otrzymane po skrzyżowaniu podwójnie heterozygotycznych osobników\no ubarwieniu dzikim.\nCzęstość genotypu\nGenotyp\nFenotyp\n1/16\nRRBB\ndziki\n2/16\nRRBb\ndziki\n1/16\nRRbb\npomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n2/16\nRrBB\ndziki\n4/16\nRrBb\ndziki\n2/16\nRrbb\npomarańczowe plamy bez czarnych obwódek\n1/16\nrrBB\nczarne obwódki wokół jasnych plam\n2/16\nrrBb\nczarne obwódki wokół jasnych plam\n1/16\nrrbb\nalbinotyczny\nNa podstawie: red. M. Maćkowiak, A. Michalak, Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008;\nwww.sussexvt.k12.de.us\nA\nC\nB\nD\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników krzyżówki określ, czy geny warunkujące\nubarwienie węża zbożowego są ze sobą sprzężone. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że geny R i B nie są ze sobą sprzężone, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, uwzględniającym otrzymane w krzyżówce podwójnych heterozygot\nrozszczepienie fenotypowe 9 : 3 : 3 : 1, typowe dla niezależnej segregacji\nchromosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGeny R i B nie są ze sobą sprzężone, ponieważ w krzyżówce podwójnych heterozygot\nrozszczepienie fenotypowe wynosi 9 : 3 : 3 : 1, a jest to typowe dla niezależnej segregacji\nchromosomów.\nOba geny nie są ze sobą sprzężone - w krzyżówce podwójnych heterozygot otrzymane\nrozszczepienie fenotypowe to 9 : 3 : 3 : 1, a otrzymanie takiego rozszczepienia jest\nmożliwe tylko wtedy, gdy geny dziedziczą się niezależnie od siebie.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące dziedziczenia ubarwienia ciała węża\nzbożowego są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nAllel B wykazuje niepełną dominację względem allelu b.\nP\nF\n2.\nAllel R w pełni dominuje nad allelem r.\nP\nF\n3.\nZa liczbę plam na ciele węża odpowiadają zarówno allel B, jak i allel R.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nChromotrypsja to zjawisko polegające na rozległej fragmentacji jednego lub kilku\nchromosomów i ich nieprawidłowej naprawie, która skutkuje licznymi rearanżacjami genomu.\nJedną z możliwych konsekwencji chromotrypsji jest połączenie sekwencji promotora\nz sekwencją kodującą białko pochodzących z dwóch różnych genów. Obecnie uważa się,\nże to zjawisko odpowiada za powstawanie wielu nowotworów złośliwych.\nNa podstawie: I. Cortés-Ciriano i in., Comprehensive Analysis of Chromothripsis in 2,658 Human Cancers Using\nWhole-Genome Sequencing, „Nature Genetics” 52, 2020.\nWykaż, że połączenie na skutek chromotrypsji sekwencji promotora z sekwencją\nkodującą białko pochodzących z dwóch różnych genów, może być przyczyną rozwoju\nnowotworu.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że połączenie sekwencji promotora z sekwencją kodującą\nbiałko pochodzących z dwóch różnych genów może być przyczyną rozwoju\nnowotworu, odnoszące się do zmian w ilości LUB w czasie syntezy białek\nregulujących przebieg cyklu komórkowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Może powstać nowy, nieprawidłowy gen, który cały czas aktywuje komórkę do podziałów\nkomórkowych.\n• Białka regulujące cykl komórkowy mogą być syntetyzowane w niewłaściwym momencie,\nponieważ ekspresję tych białek warunkuje niewłaściwy promotor.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nFuzja centryczna to mutacja powstająca, gdy dwa chromosomy pękną w pobliżu centromeru,\na uszkodzenie zostanie niewłaściwie naprawione. Ramiona długie dwóch chromosomów\nzostają połączone w centromerze i w efekcie powstaje jeden duży dwuramienny chromosom,\nnatomiast ramiona krótkie chromosomów zostają utracone. Ramiona krótkie zawierają\nprzede wszystkim sekwencje powtarzalne i dlatego ich urata nie ma negatywnych skutków\ndla organizmu. Skutkiem takiej mutacji jest jednak zmniejszenie liczby chromosomów\no jeden. W trakcie mejozy chromosomy z par chromosomów uczestniczących w fuzji\ncentrycznej tworzą triwalent zamiast dwóch biwalentów.\nNa rysunkach przedstawiono sposób powstawania fuzji centrycznej.\nNa podstawie: K.M. Charon, M. Świtoński, Genetyka i genomika zwierząt, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nUzasadnij, że opisana mutacja jest mutacją chromosomową.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe uzasadnienie, odwołujące się do zmiany struktury chromosomów\nALBO do zmiany liczby chromosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Mutacja chromosomowa powoduje zmianę w strukturze lub liczbie chromosomów,\na w tym przypadku w wyniku translokacji zmieniła się zarówno struktura, jak i liczba\nchromosomów w komórce.\n• Zmieniła się liczba chromosomów w jądrze komórkowym.\n• Doszło do zmian w budowie chromosomów.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych np. „Jest to mutacja chromosomowa, ponieważ\nwystępuje ona w chromosomach”. Mutacje punktowe także zachodzą w DNA\nchromosomalnym, ale nie powodują zmiany ani struktury, ani liczby chromosomów.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl właściwe\nokreślenie w każdym nawiasie.\nBiwalenty, czyli pary połączonych ze sobą chromosomów homologicznych, tworzą się\nw (profazie I / profazie II) mejozy. Odbudowa jąder komórkowych podczas mejozy ma\nmiejsce w (anafazie / telofazie).\nchromosomy po mutacji\ndwie pary chromosomów\nhomologicznych przed mutacją\nchromosom z ramionami\npochodzącymi z dwóch\nróżnych chromosomów\nmiejsce\npęknięcia\nchromosomu\nmiejsce\npęknięcia\nchromosomu\nutracone fragmenty\nchromosomów\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBiwalenty, czyli pary połączonych ze sobą chromosomów homologicznych, tworzą się\nw (profazie I / profazie II) mejozy. Odbudowa jąder komórkowych podczas mejozy ma\nmiejsce w (anafazie / telofazie).","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.3","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nUzupełnij poniższy schemat przedstawiający trzy możliwe wyniki segregacji\nchromosomów triwalentu do gamet (A-C) podczas mejozy. Określ ploidalność każdej\nz gamet - wpisz w wyznaczone na schemacie miejsca ( ): „n + 1” lub „n - 1”.\nUwaga: przyjmij założenie, że segregacja pozostałych chromosomów przebiega prawidłowo.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe podanie ploidalności czterech gamet.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.4","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.4. (0-1)\nWykaż, że możliwe jest urodzenie się potomstwa o prawidłowym kariotypie,\nw przypadku, gdy jeden z rodziców ma fuzję centryczną chromosomów, a drugi -\ntakiej mutacji nie ma.\ntriwalent\nn\ngameta\nprawidłowa\nn\ngameta\nz mutacją\nw układzie\nzrównoważonym\nA\nB\nC\nmejoza\nmejoza\nmejoza\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.4. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że możliwe jest urodzenie się potomstwa o prawidłowym\nkariotypie, uwzględniające losowe łączenie się gamet podczas zapłodnienia,\numożliwiające połączenie się gamet z właściwą liczbą i strukturą chromosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZgodnie z prawami Mendla gamety łączą się ze sobą w sposób losowy, dlatego istnieje\nprawdopodobieństwo, że gameta z prawidłową liczbą i strukturą chromosomów od osobnika\nz mutacją połączy się z prawidłową gametą od drugiego osobnika i powstała zygota nie\nbędzie obciążona taką mutacją.\ntriwalent\nn\ngameta\nprawidłowa\nn\ngameta\nz mutacją\nw układzie\nzrównoważonym\nn + 1\nn - 1\nn + 1\nn - 1\nA\nB\nC\nmejoza\nmejoza\nmejoza\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nRodzina storczykowatych jest jedną z grup systematycznych roślin najbardziej zagrożonych\nwyginięciem w skali światowej. Jednym z głównych powodów tego zagrożenia są zmiany\nzachodzące w siedliskach zajmowanych przez storczyki.\nMiodokwiat krzyżowy (Herminium monorchis), należący do rodziny storczykowatych, jest\nrośliną niezwykle rzadką, światłożądną, niewielkich rozmiarów, kwitnącą od maja do sierpnia\ni zapylaną przez owady. W Europie rośnie na ciepłolubnych murawach i na wilgotnych\nłąkach. W Polsce ze wszystkich wcześniej zidentyfikowanych naturalnych stanowisk\nzachowało się do chwili obecnej tylko jedno - znajdujące się w obszarze chronionego\nkrajobrazu „Dolina Rospudy”. To stanowisko w Puszczy Augustowskiej liczyło w 1987 r.\nokoło 100 roślin kwitnących i 50 płonnych, rosnących w skupieniach po 2 do 8 osobników,\nna powierzchni około dwóch hektarów. W Puszczy Augustowskiej miodokwiat rośnie na\nsilnie nawodnionym, rozległym torfowisku. Dla ochrony tego stanowiska zaproponowano\nutworzenie rezerwatu. Ten projekt nie doczekał się jednak realizacji, ale wprowadzono\nzabiegi ochrony czynnej polegające m.in. na usuwaniu siewek drzew i krzewów. Miodokwiat\nkrzyżowy podlega ścisłej ochronie gatunkowej oraz ochronie na mocy konwencji CITES.\nNa podstawie: F. Jarzombkowski, Krajowy program ochrony miodokwiatu krzyżowego Herminium monorchis,\nŚwiebodzin 2012; Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001;\nsiedliska.gios.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWykaż, że usuwanie siewek drzew i krzewów na terenie występowania miodokwiatu\nkrzyżowego w Puszczy Augustowskiej sprzyja przetrwaniu tego gatunku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że usuwanie siewek drzew i krzewów zwiększa dostępność\nświatła dla miodokwiatu krzyżowego, który jest rośliną światłożądną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUsuwania siewek drzew i krzewów spowoduje, że miodokwiat krzyżowy będzie miał\ndostęp do światła.\nJeżeli urosłyby drzewa i krzewy w pobliżu miodokwiatu, to zostałby on zacieniony, a jest\nrośliną światłożądną. Dlatego należy usuwać siewki drzew i krzewów.\nUsuwanie tych roślin nie dopuszcza do zacienienia światłożądnego miodokwiatu.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nMiodokwiat krzyżowy podlega ochronie na mocy konwencji CITES, co oznacza, że\nA. handel okazami tego gatunku podlega ograniczeniom.\nB. konieczna jest ochrona terenów podmokłych na terenie występowania tego gatunku.\nC. zabroniona jest budowa dróg w pobliżu terenów występowania okazów tego gatunku.\nD. zabronione jest zbieranie okazów tego gatunku poza specjalnie wyznaczonymi miejscami.\nEBIP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nPowszechne prawie na całym świecie komary Culex pipiens są wektorami wielu poważnych\nchorób odzwierzęcych, głównie dlatego, że licznie występują na obszarach miejskich.\nTaksonomia i systematyka tej grupy stanowi wyzwanie dla badaczy.\nFormy komarów Culex pipiens f. molestus oraz Culex pipiens f. pipiens wykazują istotne\nróżnice fizjologiczne i ekologiczne. W przeciwieństwie do C. pipiens f. pipiens, który żyje\nna powierzchni, komary z londyńskiego metra nie hibernują i żywią się krwią ssaków (ludzi\ni szczurów), a nie - ptaków.\nKomary C. pipiens f. molestus, które rozmnażają się w korytarzach londyńskiego metra,\nzaczęły stopniowo odróżniać się genetycznie od tych przebywających na powierzchni.\nRóżnice genetyczne są znaczące - między osobnikami z subpopulacji C. pipiens f. pipiens\noraz C. pipiens f. molestus występuje izolacja prezygotyczna i postzygotyczna.\nNa podstawie: J. Jońca, Miejska dżungla, „Wiedza i Życie” 9, 2020;\nK. Byrne, R. Nichols, Culex pipiens in London Underground Tunnels: […], „Heredity” 82, 1999;\nM.L. Aardema i in., Global Evaluation of Taxonomic Relationships and Admixture within the Culex pipiens\nComplex of Mosquitoes, „Parasites & Vectors” 13(8), 2020.\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNa podstawie nazw łacińskich komarów C. pipiens f. molestus\ni C. pipiens f. pipiens można stwierdzić, że te komary są klasyfikowane\njako jeden gatunek.\nP\nF\n2.\nBrak przepływu genów między opisywanymi populacjami komarów\nwskazuje, że należą one do różnych gatunków biologicznych.\nP\nF\n3.\nOpisane subpopulacje komarów wykazują adaptacje fizjologiczne\ndo lokalnych warunków środowiska.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nU wybrzeży Australii przeprowadzono badanie wpływu roślinożernych jeżowców\nna rozprzestrzenianie się brunatnic. Uważa się, że jeżowce są biotycznym czynnikiem\nograniczającym rozprzestrzenianie się tych glonów. Aby odróżnić efekty wywołane przez\njeżowce od efektu wywołanego przez ślimaka żywiącego się wodorostami - czareczki -\nprzygotowano trzy poletka doświadczalne:\n• z pierwszego usunięto zarówno jeżowce, jak i czareczki\n• z drugiego usunięto tylko jeżowce\n• z trzeciego usunięto tylko czareczki.\nWyniki porównano z próbą kontrolną, w której występowały oba gatunki żywiące się\nbrunatnicami. Wyniki obserwacji zilustrowano na poniższym wykresie.\nNa podstawie: W.J. Fletcher, Interactions Among Subtidal Australian Sea Urchins, Gastropods, and Algae:\nEffects of Experimental Removals, „Ecological Monographs” 57(1), 1987.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nNa podstawie analizy wykresu rozstrzygnij, które zwierzęta - jeżowce czy czareczki -\nmiały decydujący wpływ na rozprzestrzenianie się brunatnic w badanym ekosystemie\nmorskim. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nsierpień 1982 r.\nluty 1983 r.\nsierpień 1983 r.\npokrycie glonami, %\nusunięte jeżowce i czareczki\nusunięte jeżowce\nusunięte czareczki\npróba kontrolna (występują\njeżowce i czareczki)\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że obecność jeżowców ma decydujący wpływ na ograniczenie\nrozprzestrzeniania się brunatnic, wraz z prawidłowym uzasadnieniem,\nuwzględniającym porównanie wyników prób badawczych z próbą kontrolną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRozstrzygnięcie: jeżowce\nUzasadnienie: usunięcie jeżowców z poletka doświadczalnego stało się przyczyną\nznacznego wzrostu pokrycia glonami w stosunku do próby kontrolnej, czego nie\nzaobserwowano po usunięciu czareczek.\nRozstrzygnięcie: decydujący wpływ miały jeżowce\nUzasadnienie: usunięcie jeżowców z poletka doświadczalnego spowodowało\nzdecydowanie większy rozwój brunatnic w stosunku do próby kontrolnej niż usunięcie\nczareczek.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nJeżowce stanowią ważną część pożywienia wydr morskich.\nWyjaśnij, jak spadek liczebności wydr wpłynie na liczebność brunatnic w badanym\nekosystemie. W odpowiedzi uwzględnij zależności pokarmowe między\nobserwowanymi organizmami.\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu spadku liczebności wydr na spadek liczebności\nbrunatnic w badanym ekosystemie, uwzględniające zależności pokarmowe między\nwydrami, jeżowcami i brunatnicami.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSpadek liczebności wydr poskutkuje wzrostem liczebności jeżowców, które jako\nodżywiające się brunatnicami spowodują zmniejszenie ilości brunatnic.\nSpadek liczebności wydr spowoduje spadek liczebności brunatnic, ponieważ mniej wydr\nbędzie polować na jeżowce, a tym samym więcej jeżowców będzie zjadało brunatnice,\nprzez co zostanie ograniczona ich liczebność.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}