{"paper":{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":64,"source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},"questions":[{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nOsocze krwi człowieka zawiera ok. 92% wody. Resztę stanowią składniki nieorganiczne\n(np. jony sodowe i potasowe) i organiczne (np. białka). Ważną frakcję organicznych\nskładników osocza tworzą lipoproteiny - kompleksy tłuszczowców z białkami. Do lipoprotein\nzalicza się m.in. chylomikrony, ułatwiające transport hydrofobowych cząsteczek w osoczu\nkrwi.\nW białkowo-lipidowej błonie chylomikronu znajduje się niezestryfikowany cholesterol, a jego\nwnętrze wypełniają triacyloglicerole oraz estry cholesterolu. Na poniższym schemacie\nprzedstawiono budowę chylomikronu.\nNa podstawie: J. Duszyński i inni, Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008;\nbjcardio.co.uk","answer":null,"answer_text":"1 pkt - za poprawne podkreślenie dwóch określeń podanych w nawiasach.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl\nw każdym nawiasie właściwe określenie.\nWe wnętrzu chylomikronu występują triacyloglicerole i estry cholesterolu. Właściwości tych\nsubstancji powodują, że rdzeń chylomikronu jest (hydrofobowy / hydrofilowy). W powłoce\nchylomikronu znajdują się fosfolipidy i białka. Lipidowe składniki powłoki są tak\nzorientowane, że ich grupy (polarne / niepolarne) są skierowane na zewnątrz, ku powierzchni\nkompleksu, dzięki czemu jest on rozpuszczalny w osoczu.","answer":null,"answer_text":"1.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n3) przedstawia budowę lipidów […];\nrozróżnia lipidy proste i złożone,\nprzedstawia właściwości lipidów oraz\nokreśla ich znaczenie biologiczne\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu\nzwierzęcego. Zdający:\n1) rozpoznaje tkanki zwierzęce […] na\npodstawie opisu i wykazuje związek\nich budowy z pełnioną funkcją.\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nPodaj, jaka właściwość fizyczna wody, zawartej w osoczu krwi, przyczynia się\ndo utrzymania względnie stałej temperatury ciała człowieka.\nniezestryfikowany cholesterol\ntriacyloglicerole\nbiałko błonowe\nestry cholesterolu\nfosfolipidy\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach\nzłożoności […];\n5) przedstawia […] zależności […]\nmiędzy organizmem a środowiskiem.\nI. Chemizm życia.\n1. Składniki nieorganiczne. Zdający:\n3) wyjaśnia rolę wody w życiu\norganizmów, z uwzględnieniem jej\nwłaściwości fizycznych\ni chemicznych.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu\nzwierzęcego. Zdający:\n6) przedstawia mechanizmy\nwarunkujące homeostazę\n(termoregulacja […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie prawidłowej właściwości fizycznej wody, która przyczynia się\ndo utrzymania względnie stałej temperatury ciała.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• wysokie ciepło właściwe\n• duża pojemność cieplna\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi pośrednio odnoszące się do wysokiego ciepła właściwego wody,\nnp. „Między cząsteczkami wody występują liczne wiązania wodorowe. Aby podnieść\ntemperaturę wody, część z tych wiązań musi zostać zerwana, a do tego potrzebna jest duża\nilość energii”.\nZadanie 2. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa poniższych zdjęciach A i B, wykonanych za pomocą transmisyjnego mikroskopu\nelektronowego, przedstawiono dwie różne komórki roślinne.\nUwaga: Obydwa zdjęcia mają zachowaną jednakową skalę.\nNa podstawie: www.vcbio.science.ru.nl; www.cas.miamioh.edu","answer":"A, B","answer_text":"2 pkt - za zaznaczenie dwóch prawidłowo sformułowanych problemów badawczych.\n1 pkt - za zaznaczenie jednego prawidłowo sformułowanego problemu badawczego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, B","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nOkreśl, która komórka - na zdjęciu A czy na zdjęciu B - pochodzi z tkanki\nmerystematycznej. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej widocznej na zdjęciu\ncechy budowy wybranej komórki.","answer":null,"answer_text":"2.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne.\nZdający:\n3) rozpoznaje tkanki roślinne na […]\nmikrofotografii […] i wykazuje\nzwiązek ich budowy z pełnioną\nfunkcją.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie komórki na zdjęciu A oraz poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nZ tkanki merystematycznej pochodzi komórka na zdjęciu A, ponieważ\n• ma duże jądro w stosunku do cytoplazmy.\n• ma cienką ścianę komórkową (o budowie pierwotnej).\n• ściśle przylega do sąsiednich komórek.\n• ma słabo rozwinięte plastydy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nObie przedstawione na zdjęciach komórki mają\nA. ten sam stopień kondensacji chromatyny.\nB. taką samą grubość ściany komórkowej.\nC. wyraźnie widoczne jąderka.\nD. dobrze rozwinięte chloroplasty.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.1.\n1.2.\n2.1.\n2.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nA\nB\n1,0 µm\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy\nkomórki eukariotycznej\nna mikrofotografii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZadanie 3. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nSalvadora persica to niewielkich rozmiarów roślina drzewiasta przystosowana do wzrostu na\nglebach o różnym poziomie zasolenia, tolerująca nawet ekstremalne warunki zasolenia.\nPoniżej przedstawiono wyniki doświadczenia uzyskane po 21 dniach hydroponicznej\n(bezglebowej) uprawy czterech grup siewek S. persica w zależności od stężenia NaCl\nw pożywce. Wszystkie siewki uprawiano w szklarni w optymalnych dla tej rośliny warunkach\nfotoperiodu, wilgotności powietrza i temperatury otoczenia.\nNa podstawie: A.K. Parida i inni, Physiological, anatomical and metabolic implications of salt tolerance in the halophyte\nSalvadora persica under hydroponic culture condition, „Frontiers in Plant Science” 7, 2016;\nT.J. Flowers, T.D. Colmer, Salinity tolerance in halophytes, „New Phytologist” 179, 2008.","answer":null,"answer_text":"3 pkt - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej oraz poprawne podanie oczekiwanego\nstosunku fenotypowego i określenie prawdopodobieństwa.\n2 pkt - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej oraz poprawne podanie oczekiwanego\nstosunku fenotypowego albo określenie prawdopodobieństwa.\n1 pkt - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązanie\nKrzyżówka genetyczna:\n♀\n♂\nZB\nW\nZB\nZBZB\nZBW\nZb\nZBZb\nZbW\nOczekiwany stosunek fenotypowy: kurczaki srebrzyste do złocistych 3:1.\nPrawdopodobieństwo: 100%.\nZadanie 18. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami,\nformułuje wnioski.\nXIII.\nEkspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n2) opisuje proces transkrypcji\nz uwzględnieniem roli polimerazy\nRNA;\n7) przedstawia istotę regulacji ekspresji\ngenów u organizmów\neukariotycznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, uwzględniającą mniejszą stabilność par AT w porównaniu\ndo par GC, umożliwiającą wydajniejsze rozdzielenie dwuniciowego DNA na\npojedyncze nici.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPary AT są połączone dwoma wiązaniami wodorowymi, a pary GC - trzema, dlatego\nw trakcie wyginania DNA przez białko TBP obszary bogate w pary AT łatwiej się\nrozdzielają na jednoniciowe odcinki.\nProces rozdzielenia podwójnej helisy wydajniej zachodzi, jeśli DNA jest mniej stabilny.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZadanie 19. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nDokończ zdanie. Zaznacz dwie właściwe odpowiedzi spośród podanych.\nPrawidłowo sformułowany problem badawczy do przedstawionego doświadczenia to:\nA. Czy zagęszczenie aparatów szparkowych u S. persica zależy od stężenia NaCl oraz\nstrony blaszki liściowej?\nB. Czy stężenie NaCl w pożywce ma wpływ na stężenie jonów Na+ w komórkach korzeni\nS. persica?\nC. Czy średnie zagęszczenie aparatów szparkowych wpływa na średnie stężenie jonów Na+\nw komórkach korzeni S. persica?\nD. Dlaczego stężenie NaCl wpływa na zagęszczenie aparatów szparkowych w skórce\nS. persica?\nE. Czy skórka górna i dolna różnią się pod względem stężenia jonów Na+?\nGrupa\nsiewek\nStężenie\nNaCl\nw pożywce\n[mmol/l]\nŚrednie zagęszczenie aparatów\nszparkowych\n[liczba aparatów szparkowych na mm2]\nŚrednie stężenie\njonów Na+\nw komórkach korzeni\n[mg/g suchej masy]\nskórka górna\nskórka dolna\n1.\n0\n82\n67\n2,0\n2.\n250\n41\n30\n5,6\n3.\n500\n28\n23\n8,8\n4.\n750\n17\n13\n13,9\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"3.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania […] doświadczeń\noraz wnioskowania w oparciu o wyniki\nbadań. Zdający:\n1) określa problem badawczy […];\n3) […] analizuje i interpretuje wyniki\nbadań […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\n[…] między organizmem\na środowiskiem.\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne.\nZdający:\n5) wykazuje związek budowy\nmorfologicznej i anatomicznej\n(pierwotnej i wtórnej) organów\nwegetatywnych roślin z pełnionymi\nprzez nie funkcjami.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n4) opisuje wpływ suszy fizjologicznej na\nbilans wodny rośliny.\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników doświadczenia sformułuj wniosek na temat\nwpływu zasolenia środowiska na stężenie jonów Na+ w komórkach korzeni S. persica.","answer":null,"answer_text":"3.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania […] doświadczeń\noraz wnioskowania w oparciu o wyniki\nbadań. Zdający:\n3) […] analizuje i interpretuje wyniki\nbadań […];\n5) […] formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie wniosku odnoszącego się do (pozytywnego) wpływu\nzasolenia na stężenie Na+ w komórkach korzeni Salvadora persica.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\n• Wraz ze wzrostem zasolenia środowiska życia zwiększa się stężenie Na+ w komórkach\nkorzeni Salvadora persica.\n• Im większe stężenie NaCl w środowisku, tym większa jest zawartość Na+ w korzeniach\nS. persica.\n• Stężenie Na+ w korzeniu zależy od zasolenia środowiska.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nOkreśl znaczenie adaptacyjne spadku zagęszczenia aparatów szparkowych w skórce\nS. persica, następującego wraz ze wzrostem stężenia NaCl w środowisku.","answer":null,"answer_text":"3.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\n[…] między organizmem\na środowiskiem.\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne.\nZdający:\n5) wykazuje związek budowy\nmorfologicznej i anatomicznej\n(pierwotnej i wtórnej) organów\nwegetatywnych roślin z pełnionymi\nprzez nie funkcjami.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych;\n4) opisuje wpływ suszy fizjologicznej na\nbilans wodny rośliny.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie znaczenia adaptacyjnego spadku zagęszczenia aparatów\nszparkowych, odnoszące się do ograniczenia utraty wody na drodze transpiracji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nZmniejszone zagęszczenie aparatów szparkowych ogranicza parowanie z powierzchni\nliści w warunkach suszy fizjologicznej.\nKiedy w podłożu jest duże stężenie soli, roślina ma utrudnione pobieranie wody\nz podłoża, a więc ogranicza jej transpirację.\nOgranicza to transpirację.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3.4","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.4. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nDuże stężenie soli w glebie zwiększa siły osmotyczne utrzymujące wodę w roztworze\nglebowym. Pobieranie wody przez roślinę jest wtedy warunkowane przez\n(zmniejszenie / zwiększenie) potencjału wody w komórkach pobierających wodę, tak aby\ngradient potencjału wody pozwalał na przepływ wody z roztworu glebowego do komórki. Jest\nto możliwe dzięki (zmniejszeniu / zwiększeniu) stężenia jonów soli w soku komórkowym.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3.1.\n3.2.\n3.3.\n3.4.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"3.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych;\n4) opisuje wpływ suszy fizjologicznej na\nbilans wodny rośliny.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podkreślenie dwóch określeń podanych w nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nDuże stężenie soli w glebie zwiększa siły osmotyczne utrzymujące wodę w roztworze\nglebowym. Pobieranie wody przez roślinę jest wtedy warunkowane przez\n(zmniejszenie / zwiększenie) potencjału wody w komórkach pobierających wodę, tak aby\ngradient potencjału wody pozwalał na przepływ wody z roztworu glebowego do komórki. Jest\nto możliwe dzięki (zmniejszeniu / zwiększeniu) stężenia jonów soli w soku komórkowym.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 4. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nW wewnętrznej błonie chloroplastów występują kompleksy białek i barwników\nfotosyntetycznych tworzące dwa układy fotosyntetyczne zawierające nieco inny zestaw\ncząsteczek chlorofilu: fotosystem I i fotosystem II.\nNa wykresie przedstawiono całościowe widmo absorpcyjne barwników chloroplastowych\nzielenicy Chlorella (czarna pogrubiona krzywa) oraz widma absorpcyjne poszczególnych\nbarwników: chlorofilu a, chlorofilu b oraz β-karotenu - dominującego karotenoidu.\nCzerwona krzywa ilustruje wydajność kwantową fotosyntezy, czyli zależność intensywności\nfotosyntezy od długości fali świetlnej, wyznaczoną jako stosunek liczby atomów\nfotosyntetycznie asymilowanego węgla do liczby kwantów promieniowania słonecznego\nabsorbowanego przez komórki.\nNa podstawie: A. Bresinsky i inni, Strasburger’s Plant Sciences, Nowy Jork 2013.","answer":null,"answer_text":"4 marca 2022 r.\nOgólne zasady oceniania\nTen dokument zawiera zasady oceniania oraz przykłady poprawnych rozwiązań zadań\notwartych.\nW zasadach oceniania określono zakres wymaganej odpowiedzi: niezbędne elementy\nodpowiedzi i związki między nimi.\nPrzykładowe rozwiązania zadań otwartych nie są ścisłym wzorcem oczekiwanych\nsformułowań. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne\ni spełniające warunki zadania - również te nieprzewidziane jako przykładowe odpowiedzi\nw zasadach oceniania.\n• Odpowiedzi nieprecyzyjne, niejednoznaczne, niejasno sformułowane uznaje się za\nbłędne.\n• Gdy do jednego polecenia zdający podaje kilka odpowiedzi, z których jedna jest\npoprawna, a inne - błędne, nie otrzymuje punktów za żadną z nich.\n• Jeżeli informacje zamieszczone w odpowiedzi (również te dodatkowe, a więc takie, które\nnie wynikają z treści polecenia) świadczą o zasadniczych brakach w rozumieniu\nomawianego zagadnienia i zaprzeczają pozostałej części odpowiedzi stanowiącej\nprawidłowe rozwiązanie zadania, to za odpowiedź jako całość zdający otrzymuje zero\npunktów.\n• Rozwiązanie zadania na podstawie błędnego merytorycznie założenia uznaje się\nw całości za niepoprawne.\n• Rozwiązania zadań dotyczących doświadczeń (np. problemy badawcze, hipotezy\ni wnioski) muszą odnosić się do doświadczenia przedstawionego w zadaniu i świadczyć\no jego zrozumieniu.\n• W rozwiązaniach zadań rachunkowych oceniane są: metoda (przedstawiony tok\nrozumowania), wykonanie obliczeń i podanie wyniku z odpowiednią dokładnością\ni jednostką.\n• Każdy sposób oznaczenia odpowiedzi (podkreślenie, przekreślenie, zakreślenie,\nobwiedzenie itd.) jest uznawane jako wybór tej odpowiedzi.\nZadanie 1. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nNiebieskozielone światło o długości fali 500 nm jest absorbowane głównie przez\n(β-karoten / chlorofile). Energia światła niebieskozielonego jest wykorzystywana\n(w całości / częściowo) do przeprowadzania reakcji fazy jasnej fotosyntezy.\nabsorpcja ogólna\nabsorpcja chlorofilu b\nabsorpcja chlorofilu a\nwydajność kwantowa\nabsorpcja β-karotenu\n400\n500\n600\n700\ndługość fali świetlnej [nm]\nabsorpcja [jednostki umowne]\nwydajność kwantowa fotosyntezy\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"4.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIII. Energia i metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n2) przedstawia rolę barwników\ni fotosystemów w procesie\nfotosyntezy.\nIX. Różnorodność roślin.\n3. Odżywianie się roślin. Zdający:\n5) analizuje wpływ czynników […]\nwewnętrznych na przebieg procesu\nfotosyntezy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podkreślenie dwóch określeń podanych w nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNiebieskozielone światło o długości fali 500 nm jest absorbowane głównie przez\n(β-karoten / chlorofile). Energia światła niebieskozioelonego jest wykorzystywana\n(w całości / częściowo) do przeprowadzanie reakcji fazy jasnej fotosyntezy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nOpisz funkcję pełnioną przez cząsteczki karotenoidów występujące w błonach\nchloroplastów.","answer":null,"answer_text":"4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIII. Energia i metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n2) przedstawia rolę barwników\ni fotosystemów w procesie\nfotosyntezy.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne opisanie funkcji karotenoidów polegającej na fotoprotekcji lub absorpcji\nświatła wykorzystywanego do fotosyntezy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nPrzykładowe rozwiązania\n• Chronią fotosystemy przed nadmiarem światła.\n• Karotenoidy absorbują i rozpraszają nadmiar energii świetlnej, która mogłaby uszkodzić\ncząsteczki chlorofilu.\n• Karotenoidy chronią cząsteczki innych barwników przed procesami fotooksydacji.\n• Absorbują one światło i przekazują energię na cząsteczki chlorofilu.\n• Wychwytują część energii świetlnej wykorzystywanej do fotosyntezy.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4.3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące fotosystemów są prawdziwe. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW kompleksach antenowych fotosystemów cząsteczki chlorofilu a\ni chlorofilu b oraz karotenoidów są związane z białkami.\nP\nF\n2.\nFotosystem I i fotosystem II, mimo innego zestawu cząsteczek chlorofilu,\nabsorbują światło o takiej samej długości fali.\nP\nF\n3.\nU roślin nasiennych zachodzi jedynie niecykliczny transport elektronów,\nw którym biorą udział fotosystem I i fotosystem II.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"4.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku;\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nIII. Energia i metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) wykazuje związek budowy\nchloroplastu z przebiegiem procesu\nfotosyntezy;\n2) przedstawia rolę barwników\ni fotosystemów w procesie\nfotosyntezy.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.\nZadanie 5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach […].\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy\nkomórki eukariotycznej\nna mikrofotografii, rysunku lub na\nschemacie;\n12) przedstawia znaczenie cytoszkieletu\nw […] podziałach komórkowych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie nazwy struktury i poprawne określenie jej funkcji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Nazwa struktury X: centrosom.\nFunkcja w komórce: odpowiada za tworzenie wrzeciona podziałowego.\n• Nazwa struktury X: centrosom.\nFunkcja w komórce: z macierzy centrosomu rozpoczyna się tworzenie mikrotubul\nwchodzących w skład wrzeciona podziałowego podczas mitozy i mejozy.\n• Nazwa struktury X: centriole.\nFunkcja w komórce: stanowią centrum organizacji mikrotubul w komórce.\nZadanie 6. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nNa zdjęciu A, wykonanym za pomocą transmisyjnego mikroskopu elektronowego, widoczna\njest struktura oznaczona literą X. Ta struktura występuje w większości komórek zwierzęcych.\nNa rysunku B przedstawiono schematycznie budowę tej struktury.\nNa podstawie: E.P. Salomon, L.R. Berg, D.W. Martin, Biologia, Warszawa 2014.\nPodaj nazwę struktury oznaczonej literą X oraz określ jej funkcję w komórce.\nNazwa struktury X:\nFunkcja w komórce:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.1.\n4.2.\n4.3.\n5.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nX\nzdjęcie A\nrysunek B\n0,25 µm\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nW korzeniach roślin przepływ wody pobranej przez włośniki odbywa się dwiema drogami:\n• kanałem apoplastycznym, który tworzą ściany komórek i przestrzenie międzykomórkowe\n• kanałem symplastycznym, który stanowią pasma cytoplazmy komórek połączonych\nze sobą plazmodesmami.\nW przepływie wody od włośników do ksylemu ważną rolę odgrywają komórki śródskórni,\nktórych położone obwodowo ściany komórkowe są zaopatrzone w tzw. pasemka\nCaspary’ego - zgrubienia ściany komórkowej przesycone ligniną i lipofilową suberyną.\nNa rysunku przedstawiono budowę anatomiczną korzenia rośliny dwuliściennej w strefie\nwłośnikowej oraz w powiększeniu - komórki śródskórni z pasemkami Caspary’ego. Litery\nA i B oznaczają dwie drogi przemieszczania się wody pobranej przez włośniki w miękiszu\nkory pierwotnej korzenia.\nNa podstawie: E.P. Salomon, L.R. Berg, D.W. Martin, Biologia, Warszawa 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nNa schemacie kanał apoplastyczny zaznaczono (literą A / literą B). Pasemka Caspary’ego\nblokują transport wody szlakiem (apoplastycznym / symplastycznym).\ndrewno\nruch wody\nw górę\nśródskórnia\npasemka\nCaspary’ego\nkora pierwotna\nskórka\nA\nB\nwoda z rozpuszczonymi\nzwiązkami mineralnymi\nwłośnik\nściana komórkowa\nplazmodesma\nbłona komórkowa\nokolnica\nłyko\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNa schemacie kanał apoplastyczny zaznaczono (literą A / literą B). Pasemka Caspary’ego\nblokują transport wody szlakiem (apoplastycznym / symplastycznym).","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego pasemka Caspary’ego stanowią barierę dla przepływu wody z kory\npierwotnej do walca osiowego. W odpowiedzi odnieś się do budowy i właściwości\nściany komórkowej komórek śródskórni.","answer":null,"answer_text":"6.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […];\n2) przedstawia […] argumenty\nzwiązane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nII. Komórka. Zdający:\n10) wykazuje związek budowy ściany\nkomórkowej z pełnioną funkcją […].\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające hydrofobowe właściwości pasemek\nCaspary’ego, z czego wynika ich nieprzepuszczalność dla wody, oraz ich obwodowe\npołożenie w ścianie komórkowej, co zapewnia barierę dla wody przemieszczającej\nsię z kory pierwotnej do walca osiowego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Pasemka są zbudowane z nieprzepuszczalnej dla wody ligniny i są usytuowane\npoprzecznie do kierunku przepływu wody.\n• Pasma Caspary’ego są zbudowane z suberyny nieprzepuszczalnej dla wody, a ponadto są\none położone obwodowo w ścianie komórkowej, przez co staje się utrudniony przepływ\nwody przez apoplast.\n• Pasemka te są zbudowane z substancji hydrofobowej, a ich obwodowe położenie stanowi\nbarierę dla wody przepływającej drogą apoplastyczną.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6.3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące transportu wody w korzeniu są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nAktywny transport jonów z miękiszu walca osiowego do komórek naczyń\njest przyczyną transportu wody w tym samym kierunku.\nP\nF\n2.\nPodczas przepływu wody z komórek miękiszu walca osiowego do naczyń\npotencjał wody w komórkach miękiszu jest niższy niż w naczyniach.\nP\nF\n3.\nCząsteczki wody przemieszczają się w górę naczyniami dzięki\nwspółdziałaniu siły kohezji i siły ssącej transpiracji.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.1.\n6.2.\n6.3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"6.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania\noraz transportu wody i soli\nmineralnych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 7. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nW przebiegu odpowiedzi immunologicznej w organizmie człowieka są wytwarzane różne\nklasy przeciwciał:\nimmunoglobuliny M (IgM) - produkowane na początku odpowiedzi immunologicznej\nimmunoglobuliny G (IgG) - pojawiają się później, a ich wysokie stężenie utrzymuje się\nprzez dłuższy okres w surowicy krwi i limfie. Są to jedyne przeciwciała przechodzące\nprzez łożysko.\nOznaczanie w surowicy pacjenta przeciwciał klasy IgG i IgM swoistych dla określonego\nantygenu stosuje się często w celach diagnostycznych. Takie badania serologiczne są\npodstawą diagnostyki w kierunku toksoplazmozy u kobiet w ciąży.\nNa poniższym schemacie przedstawiono zmiany stężenia przeciwciał IgG i IgM po zarażeniu\nToxoplasma gondii.\nNa podstawie: J.G. Montoya, Laboratory diagnosis of Toxoplasma gondii infection and toxoplasmosis,\n„The Journal of Infectious Diseases” 185, 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - do każdego z wyników badania wykrywającego obecność\nprzeciwciał skierowanych przeciwko T. gondii dobierz jego właściwą interpretację\nspośród podanych (A-C).\nA. świadczy o braku odporności\nB. świadczy o przebytym w przeszłości zarażeniu\nC. świadczy o aktywnej, rozwijającej się inwazji pasożyta\nWynik badania serologicznego\nInterpretacja wyniku\nIgM (-), IgG (-)\nIgM (-), IgG (+)\ntygodnie\nmiesiące\n2\n4\n8\n12\n4\n6\n1 rok\n2 lata\n10 lat\npoziom przeciwciał\nw osoczu krwi\n[jednostki umowne]\nIgG\nIgM\nmoment\nzarażenia\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"7.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n1) planuje działania prozdrowotne;\n2) rozumie znaczenie badań\nprofilaktycznych […].\nVIII.\nProtisty. Zdający:\n5) przedstawia drogi zarażenia się\ni zasady profilaktyki chorób\nwywołanych przez protisty ([…]\ntoksoplazmoza […]);\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nb) opisuje sposoby nabywania\nodporności swoistej (czynny\ni bierny).\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa poprawne przyporządkowania.\n1 pkt - za jedno poprawne przyporządkowania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWynik badania serologicznego\nInterpretacja wyniku\nIgM (-), IgG (-)\nA\nIgM (-), IgG (+)\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nNa skutek przechodzenia przez łożysko matczynych przeciwciał klasy IgG noworodek\nw sposób naturalny nabywa odporności\nA. swoistej biernej.\nB. swoistej czynnej.\nC. nieswoistej biernej.\nD. nieswoistej czynnej.","answer":null,"answer_text":"7.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty\nzwiązane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n1) planuje działania prozdrowotne;\n2) rozumie znaczenie badań\nprofilaktycznych […].\nVIII.\nProtisty. Zdający:\n5) przedstawia drogi zarażenia się\ni zasady profilaktyki chorób\nwywołanych przez protisty ([…]\ntoksoplazmoza […]);\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nb) opisuje sposoby nabywania\nodporności swoistej (czynny\ni bierny).\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA\nZadanie 8. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNa rysunku przedstawiono budowę serca człowieka. Literami A-D oznaczono niektóre\nz głównych naczyń krwionośnych, a literą E - jedną z zastawek.\nNa podstawie: www.cardio-research.com/basic-anatomy-of-the-human-heart","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"8.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - dla każdego z naczyń krwionośnych A-D wybierz właściwy obieg\nkrwi oraz kierunek przepływu krwi. Wpisz znak X w odpowiednie komórki tabeli.\nNaczynie\nkrwionośne\nElement obiegu\nKierunek przepływu krwi\ndużego\n(ustrojowego)\nmałego\n(płucnego)\ndo serca\nod serca\nA\nB\nC\nD\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.1.\n7.2.\n8.1.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nA\nB\nC\nD\nE\nlewa\nkomora\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"8.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach\nzłożoności i w poszczególnych\netapach ontogenezy.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\no) przedstawia budowę serca człowieka\noraz krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uzupełnienie całej tabeli.\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie tylko jednej części tabeli (dotyczącej obiegu krwi lub\ndotyczącej kierunku przepływu krwi).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNaczynie\nElement obiegu\nKierunek przepływu krwi\ndużego\n(ustrojowego)\nmałego\n(płucnego)\ndo serca\nod serca\nA\nX\nX\nB\nX\nX\nC\nX\nX\nD\nX\nX\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nPodaj nazwę zastawki oznaczonej na rysunku literą E oraz określ przyczynę\nzamykania się tej zastawki. W odpowiedzi uwzględnij różnicę ciśnień między jamami\nserca rozdzielanymi przez tę zastawkę.\nNazwa zastawki:\nPrzyczyna zamknięcia zastawki:","answer":null,"answer_text":"8.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami,\nformułuje wnioski.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\no) przedstawia budowę serca człowieka\noraz krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie, że jest to zastawka dwudzielna lub mitralna, oraz za poprawne\nokreślenie przyczyny jej zamknięcia, odnoszące się do wzrostu ciśnienia w komorze\n(lewej) powyżej ciśnienia w (lewym) przedsionku.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Nazwa zastawki: mitralna.\nPrzyczyna zamknięcia zastawki: wzrost ciśnienia w lewej komorze serca powyżej ciśnienia\nw lewym przedsionku.\n• Nazwa zastawki: dwudzielna.\nPrzyczyna zamknięcia zastawki: ciśnienie w lewej komorze serca jest wyższe niż w lewym\nprzedsionku (zapobiega to cofaniu się krwi do przedsionka).\n• Nazwa zastawki: przedsionkowo-komorowa lewa.\nPrzyczyna zamknięcia zastawki: ciśnienie w komorze jest wyższe niż w przedsionku.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZadanie 9. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nZdjęcie A przedstawia bursztynkę pospolitą (Succinea putris) - niewielkiego ślimaka\nspotykanego w zacienionych wilgotnych zaroślach. Na zdjęciu B widoczny jest osobnik\nbursztynki, który ma charakterystycznie zgrubiałe czułki, świadczące o obecności w nich larw\npasożytniczej przywry Leucochloridium paradoxum. Czułki tego ślimaka barwą oraz\nkształtem przypominają gąsienice motyli i rytmicznie pulsują. Z tego powodu zwracają na nie\nuwagę ptaki owadożerne, np. sikory, zięby czy muchołówki, w których diecie zwykle nie\nwystępują ślimaki. Ptaki te zjadają czułki ślimaka, przez co zarażają się pasożytem.\nBursztynki zarażają się przywrą, zjadając wraz z roślinami ptasie odchody, w których\nznajdują się jaja z rozwiniętym w nich pierwszym stadium larwalnym pasożyta (miracidium).\nW przewodzie pokarmowym ślimaka rozwijają się z nich następne stadia larwalne\n(sporocysty), które rozmnażają się partenogenetycznie i wytwarzają charakterystyczne worki\nz larwami kolejnego stadium (metacerkariami), umiejscowione w czułkach bursztynki.\nZbadano wpływ zarażenia przywrą na zachowanie ślimaków. Na wykresie przedstawiono\npomiary natężenia oświetlenia w miejscach, które wybierały ślimaki mające czułki zmienione\nprzez larwy Leucochloridium, oraz w miejscach, w których gromadziły się bursztynki bez\nobjawów zarażenia tym pasożytem. Obserwacje osobników z obu grup trwały po 45 minut.\nA\nB\nMBIP-R0_100\nNa podstawie: W. Wesołowska, T. Wesołowski, Do Leucochloridium sporocysts manipulate\nthe behaviour of their snail hosts?, „Journal of Zoology” 292, 2014;\nM. Tabin, Władcy marionetek, „Wiedza i Życie” 8, 2011; www.flickr.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji oraz wykresu opisz zmianę w zachowaniu\npopulacji ślimaków wywołaną zarażeniem L. paradoxum.","answer":null,"answer_text":"9.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania\nw oparciu o wyniki badań. Zdający:\n3) […] analizuje i interpretuje wyniki\nbadań w oparciu o proste analizy\nstatystyczne.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nd) analizuje na podstawie schematu\ncykle rozwojowe zwierząt\npasożytniczych […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n3) przedstawia adaptacje […]\npasożytów […] do zdobywania\npokarmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za opisanie zmian w zachowaniu ślimaków, polegające na częstszym przebywaniu\nw miejscach o dużym natężeniu oświetlenia.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ślimaki nie chowają się aż tak bardzo w miejscach o małym natężeniu oświetlenia.\n• Ślimaki częściej przebywają w miejscach odsłoniętych.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nUzasadnij, że zdolność do wymuszania zmiany zachowania populacji bursztynek przez\nL. paradoxum stanowi adaptację do pasożytniczego trybu życia tej przywry.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.2.\n9.1.\n9.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nlegenda\nmaksimum\nminimum\nmediana\nnatężenie oświetlenia\n[tys. luksów]\nzarażone\nniezarażone\nliczba osobników\nw badanej grupie\n30\n90\ngrupa ślimaków\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"9.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmami oraz między\norganizmem a środowiskiem.\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania\nw oparciu o wyniki badań. Zdający:\n3) […] analizuje i interpretuje wyniki\nbadań w oparciu o proste analizy\nstatystyczne.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nd) analizuje na podstawie schematu\ncykle rozwojowe zwierząt\npasożytniczych […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n3) przedstawia adaptacje […]\npasożytów […] do zdobywania\npokarmu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie adaptacji pasożyta, odnoszące się do większego\nprawdopodobieństwa przedostania się larw do organizmu ptaka, w którym\nkontynuowany jest cykl życiowy przywry.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Ślimaki znajdujące się w odsłoniętych miejscach są lepiej widoczne dla ptaków, które są\nkolejnymi żywicielami przywry, co zwiększa szanse na zamknięcie cyklu rozwojowego tego\npasożyta.\n• Jest to korzystne dla przywry, ponieważ takie ślimaki zostaną łatwiej dostrzeżone\ni zjedzone przez ptaka, w którego organizmie przebiega dalszy rozwój pasożyta.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nOkreśl, który organizm - bursztynka czy ptak owadożerny - jest żywicielem\nostatecznym L. paradoxum. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"9.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nd) analizuje na podstawie schematu\ncykle rozwojowe zwierząt\npasożytniczych; rozróżnia żywicieli\npośrednich i ostatecznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że żywicielem ostatecznym są ptaki i poprawne uzasadnienie\nodnoszące się do rozmnażania płciowego pasożyta.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nŻywicielem ostatecznym są ptaki, ponieważ w ich odchodach znajdują się jaja, co świadczy\no tym, że w ich przewodzie pokarmowym dochodzi do rozmnażania płciowego tej przywry.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZadanie 10. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nBielankowate (Channichthyidae), zwane też białokrwistymi, to endemiczna rodzina ryb\nmorskich, licząca ponad 20 gatunków. Te ryby żyją w czystych wodach mórz antarktycznych,\ngdzie temperatura wody wynosi od -1,8 °C zimą do 1,5 °C latem. Bielankowate są jedynymi\nkręgowcami, które nie mają we krwi hemoglobiny. Nie mają też mioglobiny w mięśniach.\nTlen w organizmach tych ryb jest transportowany we krwi w postaci rozpuszczonej w osoczu.\nBielankowate, w porównaniu do ryb innych gatunków o podobnej wielkości, charakteryzują\nsię bardzo dużym sercem o wysokiej pojemności minutowej oraz dużą objętością całkowitą\nkrwi. Ich skóra nie jest pokryta łuskami, a naczynia włosowate tworzą w niej gęstą sieć.\nDuże serce i duża objętość krwi współczesnych przedstawicieli bielankowatych świadczą\no tym, że utrata hemoglobiny nie była korzystna dla działania układu sercowo-naczyniowego\nprzodka tych ryb. Z drugiej jednak strony utrata hemoglobiny ma znaczenie adaptacyjne jako\nprzystosowanie do życia w warunkach niedoboru żelaza, które jest czynnikiem\nograniczającym w środowiskach zamieszkałych przez ryby bielankowate.\nNa podstawie: B.D. Sidell, K.M. O’Brien, When bad things happen to good fish: the loss of hemoglobin and myoglobin\nexpression in Antarctic icefishes, „The Journal of Experimental Biology” 209, 2006;\nB.A. Corliss i inni, Vascular expression of hemoglobin alpha in Antarctic icefish\nsupports […], „Frontiers in Physiology” 10, 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWykaż, że niska temperatura wody - w której żył przodek bielankowatych - była\nczynnikiem umożliwiającym przeżycie ryb, które utraciły zdolność do wytwarzania\nhemoglobiny.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"10.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu\nzwierzęcego. Zdający:\n7) wykazuje związek między […]\ntemperaturą ciała,\na zapotrzebowaniem energetycznym\norganizmu.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\na) przedstawia warunki umożliwiające\ni ułatwiające dyfuzję gazów przez\npowierzchnie wymiany gazowej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, odnoszącą się do większej rozpuszczalności tlenu\nw wodzie o niskiej temperaturze lub obniżonego tempa metabolizmu w niskiej\ntemperaturze.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• W takich wodach jest relatywnie wysoka zawartość tlenu, gdyż gazy lepiej rozpuszczają\nsię w wodzie o niskiej temperaturze.\n• Te wody są bardzo zimne, a tlen lepiej rozpuszcza się w wodzie o niskiej temperaturze.\n• Te ryby w niskich temperaturach mają obniżony poziom metabolizmu, więc zużywają mniej\ntlenu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWykaż związek między brakiem hemoglobiny we krwi bielankowatych a stosunkowo\ndużą objętością krwi krążącej w ich ciele.","answer":null,"answer_text":"10.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\nh) opisuje wymianę gazową w tkankach\n[…], uwzględniając powinowactwo\nhemoglobiny do tlenu […],\nk) przedstawia rolę krwi w transporcie\ngazów oddechowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową odpowiedź, uwzględniającą konieczność obecności dużej objętości\nkrwi, umożliwiającej rozpuszczenie odpowiedniej ilości tlenu w jej osoczu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nKrew bielankowatych nie zawiera hemoglobiny, która wiąże tlen i ułatwia jego transport,\na więc objętość krwi jest duża, aby mogła się w jej osoczu rozpuścić większa ilość tlenu.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nUzasadnij, że naga skóra oraz gęsta sieć naczyń krwionośnych w skórze ryb\nbielankowatych są adaptacjami do pobierania tlenu z wody.","answer":null,"answer_text":"10.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia;\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\n[…] między organizmem\na środowiskiem.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\na) przedstawia warunki umożliwiające\ni ułatwiające dyfuzję gazów przez\npowierzchnie wymiany gazowej,\nb) wykazuje związek lokalizacji\n(wewnętrzna i zewnętrzna) i budowy\npowierzchni wymiany gazowej ze\nśrodowiskiem życia.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do lepszej dyfuzji tlenu przez nagą skórę\noraz do zwiększenia powierzchni wymiany gazowej przez gęstą sieć naczyń\nwłosowatych w skórze.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPrzez pozbawioną łusek cienką skórę tlen łatwiej ulega dyfuzji, a duża ilość naczyń\nwłosowatych w skórze zwiększa powierzchnię wymiany gazowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10.4","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.4. (0-1)\nUzasadnij, że utrata hemoglobiny we krwi bielankowatych jest adaptacją do życia\nw warunkach niedoboru żelaza w ich środowisku.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n9.3.\n10.1.\n10.2.\n10.3.\n10.4.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"10.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nI. Chemizm życia.\n1. Składniki nieorganiczne. Zdający:\n2) przedstawia znaczenie biologiczne\nwybranych mikroelementów (Fe\n[…]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do obecności żelaza w hemoglobinie\ni mniejszego zapotrzebowania na ten pierwiastek, gdy organizm jej nie wytwarza.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nŻelazo jest niezbędne do działania hemoglobiny. Gdy organizm nie wytwarza hemoglobiny\nma mniejsze zapotrzebowanie na ten pierwiastek, którego w środowisku jest bardzo mało.\nZadanie 11. (0-4)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nW obrębie rzędu drapieżnych (Carnivora) wyróżnia się m.in. rodzinę szopowatych\n(Procyonidae) oraz rodzinę niedźwiedziowatych (Ursidae).\nDo rodziny szopowatych zaliczano dawniej oprócz szopa pracza (Procyon lotor) także\npandkę rudą (Ailurus fulgens) oraz pandę wielką (Ailuropoda melanoleuca). Taka\nklasyfikacja była oparta o powierzchowne podobieństwo morfologiczne tych trzech\ngatunków. Wyniki badań molekularnych wykazały jednak, że panda wielka jest bliżej\nspokrewniona z niedźwiedziem brunatnym niż z szopem praczem i pandką rudą.\nWspółcześnie w obrębie rodziny niedźwiedziowatych wyróżnia się trzy podrodziny:\nAiluropodinae, do której należy tylko jeden gatunek - panda wielka, Tremarctinae - z jednym\nobecnie żyjącym przedstawicielem - andoniedźwiedziem okularowym oraz Ursinae -\nniedźwiedzie właściwe. Do podrodziny Ursinae należy kilka gatunków. Wszystkie z nich mają\npodobne cechy zewnętrzne, takie jak silne pazury i masywne ciało.\nPoniższy rysunek przedstawia drzewo filogenetyczne otrzymane dzięki analizie danych\nmolekularnych oraz oparty na jego podstawie podział drapieżnych na rodziny:\nniedźwiedziowatych (Ursidae) i szopowatych (Procyonidae).\nNa podstawie: thewhiskerchronicles.com\nplejstocen\npliocen\nmiliony lat temu\nmiocen\noligocen\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\nProcyonidae\nprzodek drapieżnych\nUrsidae\nniedźwiedź brunatny\n(Ursus arctos)\nniedźwiedź polarny\n(Ursus maritimus)\nniedźwiedź himalajski\n(Ursus thibetanus)\nniedźwiedź czarny\n(Ursus americanus)\nniedźwiedź malajski\n(Ursus malayanus)\nwargacz leniwy\n(Melursus ursinus)\nandoniedźwiedź okularowy\n(Tremarctos ornatus)\npanda wielka\n(Ailuropoda melanoleuca)\nszop pracz\n(Procyon lotor)\npandka ruda\n(Ailurus fulgens)\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nOkreśl, czy rodzina szopowatych w starym ujęciu obejmującym także pandę wielką\nstanowiła grupę monofiletyczną. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do definicji grupy\nmonofiletycznej i relacji pokrewieństwa gatunków przedstawionych na drzewie\nfilogenetycznym.","answer":null,"answer_text":"11.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia opinie i argumenty\nzwiązane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby\nidentyfikacji organizmów. Zdający:\n1) wnioskuje na podstawie analizy\nkladogramów o pokrewieństwie\newolucyjnym organizmów;\n2) rozróżnia na drzewie\nfilogenetycznym grupy\nmonofiletyczne, parafiletyczne\ni polifiletyczne; wykazuje, że\nklasyfikacja organizmów oparta jest\nna ich filogenezie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że rodzina szopowatych w starym ujęciu nie była taksonem\nmonofiletycznym, oraz za poprawne uzasadnienie zawierające: 1) definicję grupy\nmonofiletycznej oraz 2) przykład relacji pokrewieństwa wykluczający monofiletyczny\ncharakter omawianego taksonu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nGrupa monofiletyczna obejmuje wszystkich potomków ostatniego wspólnego przodka.\nOd ostatniego wspólnego przodka pandy wielkiej i pandki rudej pochodzi m.in.\nniedźwiedź polarny, który nigdy nie był włączany do szopowatych, a więc szopowate\nw starym ujęciu nie były monofiletyczne.\nRodzina szopowatych w starym ujęciu nie stanowiła grupy monofiletycznej, ponieważ nie\nzawierała wszystkich potomków wspólnego przodka, jakim był przodek drapieżnych.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do definicji grupy parafiletycznej, zamiast do definicji\ngrupy monofiletycznej, o ile jest ona w pełni poprawna merytorycznie.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące\nfilogenezy i taksonomii niedźwiedziowatych są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nDo podrodziny niedźwiedzi właściwych (Ursinae) należy 6 gatunków.\nP\nF\n2.\nNiedźwiedzie właściwe (Ursinae) są grupą parafiletyczną.\nP\nF\n3.\nAndoniedźwiedź okularowy jest bliżej spokrewniony z pandą wielką niż\nz wargaczem leniwym.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"11.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia opinie i argumenty\nzwiązane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby\nidentyfikacji organizmów. Zdający:\n1) wnioskuje na podstawie analizy\nkladogramów o pokrewieństwie\newolucyjnym organizmów;\n2) rozróżnia na drzewie\nfilogenetycznym grupy\nmonofiletyczne, parafiletyczne\ni polifiletyczne; wykazuje, że\nklasyfikacja organizmów oparta jest\nna ich filogenezie.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nUzupełnij tabelę - uporządkuj w odpowiedniej kolejności rangi taksonów, do których\nnależy niedźwiedź brunatny. Wpisz numery 2.-6. w ostatniej kolumnie tabeli.\nRanga\nTakson\nKolejność\nrodzaj\nniedźwiedź (Ursus)\ngromada\nssaki (Mammalia)\n1\npodrodzina\nniedźwiedzie właściwe (Ursinae)\npodgromada\nłożyskowce (Eutheria)\nrząd\ndrapieżne (Carnivora)\nrodzina\nniedźwiedziowate (Ursidae)\ngatunek\nniedźwiedź brunatny (Ursus arctos)\n7\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.1.\n11.2.\n11.3.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"11.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\n1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy.\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby\nidentyfikacji organizmów. Zdający:\n3) porządkuje hierarchicznie\npodstawowe rangi taksonomiczne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uporządkowanie rang taksonomicznych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRanga\ntaksonomiczna\nTakson\nKolejność\nrodzaj\nniedźwiedź (Ursus)\n6\ngromada\nssaki (Mammalia)\n1\npodrodzina\nniedźwiedzie właściwe (Ursinae)\n5\npodgromada\nłożyskowce (Eutheria)\n2\nrząd\ndrapieżne (Carnivora)\n3\nrodzina\nniedźwiedziowate (Ursidae)\n4\ngatunek\nniedźwiedź brunatny (Ursus arctos)\n7\nZadanie 12. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nKrzywica to choroba skutkująca zmianami w układzie kostnym, których przyczyną są\nzaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej. W Wielkiej Brytanii w ciągu dwóch ostatnich\ndekad podwoiła się liczba dzieci hospitalizowanych z powodu krzywicy. Przyczyn zaczęto\nszukać w rozpowszechnianiu się niezdrowych nawyków żywieniowych, a także w mniejszej\nilości czasu, jaką spędzają małe dzieci na świeżym powietrzu. Tymczasem klimatolodzy\ntwierdzą, że może stać za tym obserwowany w Wielkiej Brytanii wyraźny wzrost\nzachmurzenia w ciepłej połowie roku.\nNa podstawie: M. Goldacre i inni, Hospitalisation for children with rickets\nin England: a historical perspective, „Lancet” 383, 2014;\nwww.oil.org.pl; ncez.pzh.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWykaż, że wzrost zachmurzenia w Wielkiej Brytanii może być przyczyną zwiększonej\nzachorowalności dzieci na krzywicę.","answer":null,"answer_text":"12.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\n[…] między organizmem\na środowiskiem.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nc) przedstawia rolę nieorganicznych\ni organicznych składników\npokarmowych w odżywianiu\nczłowieka, w szczególności […]\nwitamin,\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja.\nZdający:\nd) przedstawia rolę skóry w syntezie\nprowitaminy D […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, uwzględniającą ograniczenie skórnej syntezy\nprowitaminy D.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Wzrost zachmurzenia sprawia, że mniej promieniowania słonecznego dociera do skóry\nczłowieka. W konsekwencji zmniejszona jest skórna synteza prowitaminy D.\n• Ograniczona ekspozycja na światło słoneczne w zakresie promieniowania UVB\nuniemożliwia wytworzenie w skórze człowieka dostatecznej ilości witaminy D.\n• Niewystarczająca ilość światła słonecznego powoduje, że ograniczeniu ulega skórna\nsynteza prowitaminy D.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"12.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-2)\nPodaj dwa przykłady nawyków żywieniowych będących czynnikami ryzyka krzywicy\nu dzieci.\n1\n2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"12.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe […];\n6) odnosi się krytycznie do informacji\npozyskanych z różnych źródeł […].\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n1) planuje działania prozdrowotne.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nc) przedstawia rolę nieorganicznych\ni organicznych składników\npokarmowych w odżywianiu\nczłowieka, w szczególności białek\npełnowartościowych\ni niepełnowartościowych […],\n7) Poruszanie się. Zdający:\nl) wyjaśnia wpływ odżywiania się\n(w tym suplementacji) na rozwój oraz\nstan kości […] człowieka.\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa poprawne przykłady nawyków żywieniowych ograniczających podaż wapnia\nlub witaminy D.\n1 pkt - za jeden poprawny przykład.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Wyłączenie produktów mlecznych z diety.\n2. Ograniczenie spożywania tłuszczy.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZadanie 13. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n1) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n6) wykazuje, że różnorodność\norganizmów jest wynikiem procesów\newolucyjnych.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n9) przedstawia apoptozę jako proces\nwarunkujący prawidłowy rozwój\ni funkcjonowanie organizmów\nwielokomórkowych.\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji\ngenowych oraz określa ich skutki.\nXVI.\nEwolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania\ndoboru naturalnego […];\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują\nnowe cechy adaptacyjne.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.\nZadanie 14. (0-5)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-2)\nU słoni częstość występowania nowotworów jest zdumiewająco niska. Naukowcy wykryli,\nże w toku ewolucji blisko spokrewnionych ze sobą słoni, diugoni oraz góralków pojawiły się\nliczne kopie genów z grupy LIF. U tych gatunków badacze naliczyli aż 7-12 powtórzeń, które\nokazały się niefunkcjonalnymi kopiami genów (pseudogenami) z grupy LIF, niewpływającymi\nna fenotyp. Jednak u słoni jedna kopia - LIF6 - odzyskała funkcjonalność; wzmaga ona\napoptozę komórek z uszkodzonym DNA.\nNa podstawie: J.M. Vazquez i inni, A zombie LIF gene in elephants is upregulated by TP53\nto induce apoptosis in response to DNA damage, „Cell Reports” 24, 2018.\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące ewolucji LIF są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nMutacje przywracające funkcjonalność LIF6 powstały u przodków słoni,\naby umożliwić wzrost wielkości ich ciała w toku ewolucji.\nP\nF\n2.\nZwiększenie się liczby pseudogenów LIF w toku ewolucji słoni świadczy\no tym, że te zmiany były faworyzowane przez dobór naturalny.\nP\nF\n3.\nPojawienie się funkcjonalnej kopii LIF6 jest mutacją korzystną, ponieważ\nbiałko kodowane przez ten gen eliminuje uszkodzone komórki, które\nmogłyby rozwinąć się w nowotwór.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.1.\n12.2.\n13.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nPlazmidy bakteryjne zazwyczaj nie zawierają genów metabolizmu podstawowego, ale mogą\nnp. zapewniać oporność na antybiotyki. Plazmidy lub ich fragmenty mogą być przekazywane\nmiędzy komórkami bakteryjnymi w czasie podziału komórki lub w procesach horyzontalnego\ntransferu genów: koniugacji, transdukcji i transformacji. Plazmidy mogą dawać bakteriom\nprzewagę selekcyjną. Znalazły one także zastosowanie w biotechnologii.\nBakterie mają wiele mechanizmów zapobiegających utracie plazmidów przez dzielące się\nkomórki, np. system ccd plazmidu F bakterii Escherichia coli. Ten system tworzą dwa geny:\ngen ccdA kodujący antidotum oraz gen ccdB kodujący truciznę. Obydwa geny podlegają\ntranskrypcji ze wspólnego promotora. Podczas normalnego funkcjonowania komórki\nbakteryjnej trucizna pozostaje związana przez antidotum i nie wywiera toksycznego wpływu\nna gyrazę - enzym usuwający napięcia w nici DNA powstające podczas replikacji materiału\ngenetycznego. Jeśli komórka utraci po podziale plazmid z genami systemu ccd, obecne w jej\ncytoplazmie nietrwałe antidotum zostaje zdegradowane, a stosunkowo trwała toksyna wiąże\nsię z gyrazą, co prowadzi do śmierci komórki w wyniku uszkodzenia DNA.\nAktywność promotora genów ccdA i ccdB jest hamowana przez produkty tych genów.\nNa poniższych schematach przedstawiono funkcjonowanie systemu ccd:\nschemat A - ekspresja genów ccdA oraz ccdB\nschemat B - trucizna unieszkodliwiana przez antidotum\nschemat C - degradacja antidotum i wiązanie trucizny z gyrazą.\nNa podstawie: U. Zieleniewicz, P. Cegłowski, Mechanizmy stabilnego dziedziczenia plazmidów, „Kosmos” 51(3), 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj nazwę sposobu horyzontalnego transferu genów zachodzącego z udziałem\nwirusów.\nA\nB\nC\ngyraza\ntrucizna związana\nz gyrazą\nantidotum\ntrucizna\nccdA\nccdB\npromotor\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku;\n3) wykazuje związki pomiędzy strukturą\ni funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia.\nVI. Bakterie. Zdający:\n3) wykazuje znaczenie procesów\npłciowych w zmienności genetycznej\nbakterii.\nXII. Wirusy. Zdający:\n7) przedstawia znaczenie wirusów\nw przyrodzie […].\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n4) przedstawia źródła zmienności\nrekombinacyjnej.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntransdukcja","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWykaż, że horyzontalny transfer genów zwiększa tempo ewolucji adaptacyjnej bakterii.","answer":null,"answer_text":"14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n5) objaśnia i komentuje informacje,\nposługując się terminologią\nbiologiczną.\nVI. Bakterie. Zdający:\n3) wykazuje znaczenie procesów\npłciowych w zmienności genetycznej\nbakterii.\nXVI.\nEwolucja. Zdający:\n3) przedstawia rodzaje zmienności\ni wykazuje znaczenie zmienności\ngenetycznej w procesie ewolucji;\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują\nnowe cechy adaptacyjne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź, odnoszącą się do nabywania nowych cech już\nukształtowanych przed dobór naturalny lub do zwiększania zmienności genetycznej\nbędącej podstawą działania doboru naturalnego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDzięki horyzontalnemu transferowi genów bakterie nabywają nowych cech takich jak\noporność na antybiotyki, które powstały już wcześniej na drodze doboru naturalnego\nu innych gatunków.\nDzięki horyzontalnemu transferowi genów staje się możliwe natychmiastowe\nwykorzystanie gotowych rozwiązań. Przekazany plazmid może kodować np. enzym\nrozkładający substrat pokarmowy, a powstanie takiego enzymu na drodze doboru\nnaturalnego wymaga dużo czasu.\nPowstanie nowych cech dzięki selekcji naturalnej wymaga dużo czasu oraz dużej\nzmienności genetycznej. Dużo szybszym sposobem nabycia adaptacji jest przejęcie\nrozwiązania, które powstało u innego szczepu lub gatunku.\nPrzepływ genów między bakteriami zwiększa ich różnorodność genetyczną, a im ona jest\nwiększa, tym silniejszy staje się efekt działania doboru naturalnego.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby opis dotyczący funkcjonowania genów systemu\nccd był prawdziwy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nEkspresja genów systemu ccd regulowana jest na zasadzie (negatywnego / pozytywnego)\nsprzężenia zwrotnego. Obecność w komórce produktów genów systemu ccd sprawia,\nże (zachodzi / nie zachodzi) transkrypcja tych genów.","answer":null,"answer_text":"14.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXIII.\nEkspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n2) opisuje proces transkrypcji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nEkspresja genów systemu ccd regulowana jest na zasadzie (negatywnego / pozytywnego)\nsprzężenia zwrotnego. Obecność w komórce produktów genów systemu ccd sprawia,\nże (zachodzi / nie zachodzi) transkrypcja tych genów.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14.4","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nUzasadnij, że zahamowanie ekspresji genów systemu ccd doprowadzi do śmierci\nkomórki zawierającej plazmid z tym systemem. W odpowiedzi uwzględnij produkty\ngenów systemu ccd i ich trwałość w komórce.","answer":null,"answer_text":"14.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […];\n2) przedstawia opinie i argumenty\nzwiązane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nXIII.\nEkspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n2) opisuje proces transkrypcji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe uzasadnienie, odnoszące się do zahamowania transkrypcji obu genów\ni mniejszej trwałości antidotum w stosunku do trucizny.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZablokowanie transkrypcji obu genów spowodowałoby zahamowanie produkcji obu białek -\nantidotum i trucizny. Ponieważ trucizna jest trwalsza niż antidotum, pozostaje dłużej\nw komórce i ostatecznie powoduje jej śmierć.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14.5","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.5. (0-1)\nOkreśl, w jakim celu do wektorów plazmidowych wykorzystywanych w inżynierii\ngenetycznej wprowadza się gen oporności na antybiotyk.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.1.\n14.2.\n14.3.\n14.4.\n14.5.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"14.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […];\n5) objaśnia i komentuje informacje,\nposługując się terminologią\nbiologiczną.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n6) […] przedstawia sposoby\notrzymywania organizmów\ntransgenicznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, uwzględniające selekcję transgenicznych bakterii\nzawierających wektor plazmidowy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n• Bakterie zawierające taki wektor będą oporne na antybiotyk. Hodowla bakterii w pożywce\nzawierającej antybiotyk umożliwi przeżycie wyłącznie tych komórek bakterii, które pobrały\nwektor.\n• W celu wyselekcjonowania bakterii, które pobrały wektor.\nZadanie 15. (0-3)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nAchromatopsja to całkowita ślepota na barwy, która jest warunkowana przez recesywny allel\nautosomalny (a). Osoba dotknięta tą chorobą widzi świat jedynie w czerni, bieli i odcieniach\nszarości ze względu na brak jednego z typów komórek światłoczułych w gałce ocznej. Jest to\nbardzo rzadkie zaburzenie - na świecie występuje z częstością 0,005%, ale aż 8%\nmieszkańców Pingelap - małej, izolowanej wyspy na Oceanie Spokojnym - wykazuje objawy\nachromatopsji.\nPrzyczyny tego stanu rzeczy upatruje się w niszczycielskim tajfunie, który uderzył w wyspę\nPingelap w 1775 r. i spowodował śmierć 90% jej mieszkańców. Kataklizm przeżyło tylko 20\nosób i to one z czasem odnowiły populację Pingelap. Wszystko wskazuje na to, że jeden\nz ocalałych mężczyzn był nosicielem achromatopsji. Ponadto w tak małej i izolowanej\npopulacji nie dało się uniknąć kojarzenia krewniaczego.\nNa podstawie: S.S. Mader, M. Windelspecht, Biology. 12th Edition, Nowy Jork 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nPodaj nazwę typu komórek światłoczułych, których brakuje u osób chorych na\nachromatopsję.","answer":null,"answer_text":"15.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\ni) przedstawia budowę oraz działanie\noka […] człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nczopki\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego śmierć 90% mieszkańców wyspy Pingelap w 1775 r. doprowadziła\ndo zwiększonej współcześnie częstości występowania achromatopsji w tej populacji.\nW odpowiedzi uwzględnij genetyczne podłoże zjawiska.","answer":null,"answer_text":"15.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXVI.\nEwolucja. Zdający:\n6) określa warunki, w jakich zachodzi\ndryf genetyczny;\n7) przedstawia przyczyny zmian\nczęstości alleli w populacji.\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n2) przedstawia dziedziczenie\njednogenowe […] (dominacja pełna\n[…]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do nasilenia się zjawiska dryfu\ngenetycznego i do zwiększenia częstości zmutowanego allelu lub do nasilenia się\nkojarzenia krewniaczego i zwiększenia częstości homozygot.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW małej populacji częstości alleli z pokolenia na pokolenie mogą podlegać silnym\nwahaniom z przyczyn losowych. W tym przypadku częstość allelu znacznie się\nzwiększyła.\nW małej populacji nasiliło się zjawisko dryfu genetycznego, przez który zmutowany allel\nzwiększył swoją częstość.\nW tej populacji wystąpił efekt wąskiego gardła. Wśród osób, które przeżyły kataklizm\nw 1775 r., była ponadprzeciętnie wysoka częstość zmutowanego allelu.\nGdy występuje kojarzenie krewniacze, to zwiększa się częstość homozygot, a tylko\nu homozygot występują objawy choroby.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nWykaż, że już w drugim pokoleniu po przejściu tajfunu w populacji mogły się pojawić\nosoby z objawami achromatopsji. Uzupełnij szachownice Punetta - w odpowiednie\nmiejsca wpisz genotypy gamet oraz genotypy potomstwa.\n♂\n♂\n♀\nA\n♀\nA\nAa\naa\nF1\nF2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"15.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n2) przedstawia dziedziczenie\njednogenowe […] (dominacja pełna\n[…]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wypełnienie wszystkich pól w przedstawionych szachownicach\nPunnetta.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\n♂\n♂\nA\na\nA\na\n♀\nA\nAA\nAa\n♀\nA\nAA\nAa\nA\nAA\nAa\na\nAa\naa\nF1\nF2\nZadanie 16. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nZespół łamliwego chromosomu X jest najczęstszą przyczyną genetycznie uwarunkowanej\nniepełnosprawności intelektualnej. Choroba dziedziczy się jako cecha dominująca sprzężona\nz płcią. Jest ona spowodowana powieleniem sekwencji CGG w odcinku genu FMR1,\npołożonym między promotorem transkrypcji a kodonem start. Ten odcinek w wyniku\ntranskrypcji stanowi część mRNA, ale nie ulega translacji. U osób zdrowych liczba powtórzeń\nCGG w tym odcinku wynosi 6-54, jeśli powtórzeń jest 55-200 (tzw. premutacja), objawy nie\nwystępują, natomiast osoby chore mają ponad 200 takich powtórzeń (pełna mutacja).\nW locus genu FMR1, blisko końca długiego ramienia chromosomu X, w miejscu, w którym\nwystępują bardzo liczne powtórzenia CGG, pojawia się charakterystyczne przewężenie,\ntzw. miejsce łamliwe. Gen FMR1 warunkuje wytwarzanie białka FMRP, które jest jednym\nz najważniejszych regulatorów translacji w komórkach nerwowych i odpowiada za ich rozwój\noraz prawidłowe funkcjonowanie.\nNa podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015;\nE.W. Khandjian i inni, The Fragile X Syndrome, eLS, 2017;\nrarediseases.org/gard-rare-disease/fragile-x-syndrome/","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nZaznacz schemat pary chromosomów X tworzących biwalent w profazie I mejozy\nu kobiety, która jest heterozygotą z pełną mutacją.","answer":null,"answer_text":"16.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami [ ].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n4) opisuje przebieg kariokinezy\npodczas mitozy i mejozy;\n5) rozpoznaje (na schemacie […])\nposzczególne etapy mitozy i mejozy.\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie rysunku A.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w wyniku opisanej mutacji może powstać białko FMRP o dłuższym\nłańcuchu polipeptydowym niż prawidłowe białko FMRP. Odpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.1.\n15.2.\n15.3.\n16.1.\n16.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nA\nB\nC\nD\njedno z miejsc\nłamliwych,\nzmienionych\nw wyniku mutacji\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"16.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami [ ].\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji\ngenowych oraz określa ich skutki.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie odnoszące się do braku wpływu opisanej mutacji na długość łańcucha\npolipeptydowego białka FMRP oraz za poprawne uzasadnienie, uwzględniające\nwystąpienie mutacji w obszarze nieulegającym translacji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Opisana mutacja nie ma wpływu na liczbę reszt aminokwasowych białka FMRP, ponieważ\njest ona zlokalizowana w rejonie nieulegającym translacji.\n• Mutacja ta nie zmienia długości łańcucha polipeptydowego FMRP. Dzieje się tak\nze względu na to, że występuje ona przed kodonem start.\nZadanie 17. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXIV.\nGenetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym\nkrzyżówki testowe) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nokreślonych genotypów i fenotypów\noraz stosunek fenotypowy\nw pokoleniach potomnych, w tym\ncech warunkowanych przez allele\nwielokrotne;\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią.\nZasady oceniania","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"17","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-3)\nSamce ptaków są homogametyczne (ZZ), natomiast samice - heterogametyczne (ZW).\nU kury domowej na chromosomie Z występuje gen, który odpowiada za kolor upierzenia:\ndominujący allel B tego genu warunkuje upierzenie srebrzyste, natomiast recesywny allel b -\nupierzenie złociste.\nSkrzyżowano srebrzystą kurę ze srebrzystym kogutem, a wśród ich potomstwa były kurczaki\nsrebrzyste oraz złociste.\nNa podstawie: B. Kosowska, Genetyka ogólna i weterynaryjna, Wrocław 2010.\nPodaj oczekiwany stosunek fenotypowy kurczaków srebrzystych i złocistych\nw potomstwie tej pary ptaków oraz określ prawdopodobieństwo, że złocisty kurczak\nbędzie samicą. Odpowiedzi uzasadnij, zapisując krzyżówkę genetyczną.\nKrzyżówka genetyczna:\nOczekiwany stosunek fenotypowy:\nPrawdopodobieństwo:","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nBiałko TBP jest czynnikiem transkrypcyjnym niezbędnym w procesie inicjowania transkrypcji\ngenów eukariotycznych. Białko to wiąże się z promotorem genu, w którym zwykle występuje\nwięcej par AT niż par GC. Białko TBP wygina dwuniciową cząsteczkę DNA o ok. 80 stopni,\ndoprowadzając do rozdzielenia nici DNA. Umożliwia to przyłączenie do DNA polimerazy\nRNA i rozpoczęcie transkrypcji.\nWykaż, że większy udział par AT niż par GC w promotorze genu ułatwia rozdzielenie\ndwuniciowego DNA na pojedyncze nici.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nProgram Natura 2000 chroni cenne siedliska przyrodnicze oraz rzadkie lub zagrożone\ngatunki roślin i zwierząt. Ważnym elementem programu Natura 2000 są korytarze\nekologiczne, gdyż umożliwiają przemieszczanie się organizmów między zachowanymi\njeszcze ekosystemami.\nNa podstawie: www.gdos.gov.pl/natura-2000","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"19.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące obszarów Natura 2000 są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nProgram Natura 2000 na terenie Polski jest ograniczony do parków\nnarodowych i krajobrazowych.\nP\nF\n2.\nObszary objęte programem Natura 2000 są tworzone wyłącznie\nw krajach należących do Unii Europejskiej.\nP\nF\n3.\nObszary objęte programem Natura 2000 są obszarami ochrony\nwyłącznie określonych typów siedlisk przyrodniczych.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"19.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n1) rozumie zasadność ochrony\nprzyrody;\n4) objaśnia zasady zrównoważonego\nrozwoju.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n4) uzasadnia konieczność stosowania\nróżnych form ochrony przyrody,\nw tym Natura 2000.\nZasady oceniania\n2 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P, 3. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"19.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nWyjaśnij, w jaki sposób swobodne przemieszczanie się zwierząt przez korytarze\nekologiczne łączące ekosystemy przyczynia się do zachowania różnorodności\nbiologicznej. W odpowiedzi uwzględnij dwa różne mechanizmy.\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.\n18.\n19.1.\n19.2.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"19.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n1) rozumie zasadność ochrony\nprzyrody.\nXVII. Ekologia.\n2. Ekologia populacji. Zdający:\n1) przedstawia istotę teorii\nmetapopulacji oraz określa\nznaczenie migracji w przepływie\ngenów dla przetrwania gatunku\nw środowisku.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n4) uzasadnia konieczność stosowania\nróżnych form ochrony przyrody,\nw tym Natura 2000.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wyjaśnienie z uwzględnieniem dwóch różnych mechanizmów, w jaki\nswobodne przemieszczanie się zwierząt przez korytarze ekologiczne przyczyniają się\ndo zachowania różnorodności biologicznej:\nzwiększenie puli genowej populacji\nzwiększenie zasięgu gatunku\nmigracje sezonowe lub stałe.\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie z uwzględnieniem tylko jednego mechanizmu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\n1. Ułatwia kontaktowanie się osobników z różnych populacji i wymianę materiału\ngenetycznego, co przekłada się na zwiększone zróżnicowanie genetyczne potomstwa.\n2. Umożliwia migracje sezonowe organizmów następujące np. wraz ze zmianami pór roku,\ndzięki czemu niektóre gatunki mogą przetrwać w tych ekosystemach.\n1. Zapewnia rozpraszanie się (dyspersję) osobników młodych, które mogą zasiedlać nowe\nsiedliska, a gatunki o szerokim zasięgu są mniej narażone na wyginięcie.\n2. Ułatwia to przemieszczanie się organizmów w odpowiedzi na niekorzystne zmiany\nśrodowiska np. susze, powodzie itp., dzięki czemu więcej osobników różnych gatunków\nprzeżywa takie warunki.\nZadanie 20. (0-2)","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nProdukcja pierwotna to proces przeprowadzany w większości ekosystemów przez\nfotoautotrofy. Dwie miary produkcji pierwotnej to:\nprodukcja pierwotna brutto - ilość energii słonecznej, jaką producenci zamieniają\nw energię chemiczną, zgromadzoną w postaci syntetyzowanych związków organicznych\nprodukcja pierwotna netto - ta część produkcji pierwotnej brutto, która nie została zużyta\nprzez producentów i jest dostępna dla konsumentów I rzędu.\nPoniżej przedstawiono piramidy energii oraz klimatogramy dwóch biomów: wilgotnych lasów\nrównikowych oraz pustyni.\nInformacja do wykresów\nCyfry rzymskie I-IV odpowiadają poziomom troficznym.\nInformacja do wykresów\nSłupki oznaczają wielkość opadów, natomiast wykresy liniowe prezentują temperaturę; litery\nna dole są pierwszymi literami nazw miesięcy.\nNa podstawie: G.T. Miller, S.E. Spoolman, Essentials of Ecology 5th Edition, Belmont 2009;\nib.bioninja.com.au\nwilgotny las równikowy\npustynia\nIII\nII\nI\nIII\nII\nI\nIV\nwilgotny las równikowy\npustynia\nopady [mm]\n350\n300\n250\n200\n150\n100\n50\n0\n35\n30\n25\n20\n15\n10\n5\n0\ntemperatura [°C]\nopady [mm]\n350\n300\n250\n200\n150\n100\n50\n0\n35\n30\n25\n20\n15\n10\n5\n0\ntemperatura [°C]\nS\nL\nM\nK\nM\nC\nL\nS\nW\nP\nL\nG\nS\nL\nM\nK\nM\nC\nL\nS\nW\nP\nL\nG\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego produkcja pierwotna netto jest mniejsza niż produkcja pierwotna\nbrutto.","answer":null,"answer_text":"20.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących\nna różnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmami oraz między\norganizmem a środowiskiem.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n6) wyjaśnia przepływ energii i obieg\nmaterii w ekosystemie.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zużycie części energii pozyskanej przez\nproducentów na potrzeby własnego metabolizmu lub syntezę związków organicznych\nniedostępnych dla konsumentów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nRośliny prowadzą własny metabolizm i część pozyskanej energii wykorzystają\nnp. na transport substancji i staje się ona niedostępna dla zwierząt roślinożernych.\nZwierzęta odżywiające się roślinami nie trawią wszystkich składników pokarmowych,\nnp. celulozy, a więc energia słoneczna pozyskana przez producentów nie jest w 100%\nwykorzystana przez konsumentów.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z biologii","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego produkcja pierwotna brutto jest dużo niższa na terenach\npustynnych niż w wilgotnych lasach równikowych. W odpowiedzi uwzględnij\ndostępność kluczowego zasobu środowiskowego w obydwu biomach.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.1.\n20.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"20.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia\nzwiązki przyczynowo-skutkowe\nmiędzy procesami i zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe,\ngraficzne […].\nIX. Różnorodność roślin.\n3. Odżywianie się roślin. Zdający:\n5) analizuje wpływ czynników\nzewnętrznych […] na przebieg\nprocesu fotosyntezy […].\nIII. Energia i metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) analizuje […] przebieg fazy zależnej\nod światła oraz fazy niezależnej od\nświatła; wyróżnia substraty\ni produkty obu faz […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające większą dostępność w wilgotnych lasach\nrównikowych wody lub soli mineralnych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWilgotny las równikowy charakteryzuje się większymi opadami w ciągu roku niż pustynia,\na ponieważ woda jest kluczowym substratem fotosyntezy, to produkcja pierwotna jest\ntam wysoka.\nPrzedstawione biomy wykazują znaczną różnicę w średnich opadach deszczu. Rośliny\nwraz z wodą pobierają sole mineralne konieczne do ich wzrostu i prawidłowego\nfunkcjonowania. Niedobór soli mineralnych ogranicza więc produkcję pierwotną na\npustyni.\nW przeciwieństwie do lasów równikowych, na pustyni brakuje wody. Aby oszczędzać\nwodę, rośliny zamykają szparki, ale ogranicza to transpirację. Przez to rośliny nie mogą\npobierać z gleby soli mineralnych niezbędnych do ich wzrostu.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy"}]}