{"paper":{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":63,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nAkwaporyna jest białkiem transportującym wodę przez błonę komórkową. Występuje m.in.\nw komórkach nabłonka kanalików zbiorczych nefronu człowieka - tworzy kanały białkowe\nw błonie komórkowej. Kierunek transportu wody wynika z różnicy jej stężeń między\ncytozolem komórki nabłonka a światłem kanalika nefronu.\nAkwaporyna powstaje dzięki ekspresji genu AQP2 leżącego na chromosomie 12 i składa się\nz czterech łańcuchów polipeptydowych, z których każdy jest zbudowany z 271 reszt\naminokwasowych. Mutacje w genie AQP2 mogą powodować powstawanie niefunkcjonalnej\nakwaporyny, co jest przyczyną moczówki prostej nerkowej.\nNa poniższym schemacie przedstawiono strukturę akwaporyny widzianej w płaszczyźnie\nbłony komórkowej (A) oraz widzianej od wewnętrznej strony błony komórkowej (B).\nNa podstawie: F. Ando, S. Uchida, Activation of AQP2 Water Channels Without Vasopressin: Therapeutic\nStrategies for Congenital Nephrogenic Diabetes Insipidus, „Clinical and Experimental Nephrology” 22(3), 2018;\nA. Frick i in., X-ray Structure of Human Aquaporin 2 and its Implications for Nephrogenic Diabetes Insipidus and\nTrafficking, „PNAS” 111(17), 2014.","answer":null,"answer_text":"cytozol","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nStrukturą akwaporyny o najwyższej rzędowości jest struktura\nA.\nII-rzędowa,\nponieważ\n1.\ndominującą strukturą są α-helisy, które są\nstabilizowane przez wiązania wodorowe.\nB.\nIII-rzędowa,\n2.\njest zbudowana z czterech łańcuchów\npolipeptydowych.\nC.\nIV-rzędowa,\n3.\ntworzy ją pojedynczy łańcuch, który jest\npofałdowany i stabilizowany przez mostki\ndisiarczkowe.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC2","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nJaki rodzaj transportu zachodzi z udziałem akwaporyny? Zaznacz właściwą odpowiedź\nspośród podanych. Odpowiedź uzasadnij.\nA. dyfuzja prosta\nB. dyfuzja wspomagana\nC. transport aktywny\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór odpowiedzi B oraz poprawne uzasadnienie, odnoszące się do transportu\nprzez kanały białkowe zgodnie z gradientem stężeń lub bez nakładu energii.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nB\nUzasadnienie:\nTransport substancji zachodzi przez kanały białkowe dzięki różnicy ich stężeń.\nJest to dyfuzja, bo nie wymaga nakładu energii, i jest ona wspomagana, bo nie\nzachodzi bezpośrednio przez błonę, ale - przez kanały białkowe.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla\negzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. 2022, poz. 1698).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nOkreśl, czy w przypadku niefunkcjonalnej akwaporyny ilość wydalanego moczu przez\nczłowieka jest większa czy mniejsza w stosunku do normy. Odpowiedź uzasadnij,\nodnosząc się do funkcji akwaporyny w procesie powstawania moczu.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n11) wyjaśnia istotę procesu wydalania […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n8. Układ wydalniczy. Zdający:\n3) przedstawia sposób funkcjonowania\nnefronu oraz porównuje składniki moczu\npierwotnego i ostatecznego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że ilość wydalanego moczu jest większa w porównaniu\nz normą, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do ograniczenia\nwchłaniania zwrotnego wody w nefronie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSpowoduje to wydalanie dużej ilości wodnistego moczu, gdyż w wyniku uszkodzenia\nbiałka budującego kanały akwaporyny woda nie jest resorbowana z moczu w nefronie.\nIlość wydalanego moczu jest większa, bo zmieniona akwaporyna jest niefunkcjonalna\ni ogranicza wchłanianie zwrotne wody w kanaliku zbiorczym nefronu.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nPodczas oddychania tlenowego związki organiczne są całkowicie utleniane do CO2 i H2O.\nW końcowym etapie utleniania protony i elektrony przenoszone przez NADH + H+\noraz FADH2 są przekazywane kompleksom białkowym wchodzącym w skład łańcucha\noddechowego. Synteza jednej cząsteczki ATP wymaga przeniesienia około czterech\nprotonów z przestrzeni międzybłonowej do macierzy przez kompleks syntazy ATP.\nNa poniższym schemacie przedstawiono łańcuch oddechowy z uwzględnieniem\nprzenoszenia protonów (H+) oraz elektronów (e-). Kompleksy I, III i IV transportują protony\nz macierzy mitochondrialnej do przestrzeni międzybłonowej. Kompleks II jest pozbawiony tej\naktywności.\nNa podstawie: Z. Wu i in., Targeting Mitochondrial Oxidative Phosphorylation in Glioblastoma Therapy,\n„Neuromolecular Medicine” 24(1), 2022.","answer":null,"answer_text":"macierz mitochondrialna","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego utlenienie jednej cząsteczki FADH2 prowadzi do syntezy mniejszej\nliczby cząsteczek ATP w porównaniu do utlenienia jednej cząsteczki NADH + H+.\nprzestrzeń\nmiędzybłonowa\nzewnętrzna błona\nmitochondrialna\nwewnętrzna błona\nmitochondrialna\nI, II, III, IV - kompleksy łańcucha oddechowego\nCoQ - ubichinon\nCyt c - cytochrom c\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n3) opisuje na podstawie schematów\nprzebieg […] łańcucha oddechowego […];\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające mniejszą liczbę protonów\ntransportowanych z macierzy do przestrzeni międzybłonowej w wyniku utlenienia\nFADH2 w porównaniu do utlenienia NADH + H+ i - w konsekwencji - mniejszy\nprzepływ protonów przez syntazę ATP i mniejszą liczbę syntetyzowanych cząsteczek\nATP.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nElektrony przenoszone przez FADH2 są przekazywane z pominięciem kompleksu I,\na więc mniej protonów zostanie przeniesionych do przestrzeni międzybłonowej niż\nw przypadku NADH, a przepływ protonów jest bezpośrednim źródłem energii do syntezy\nATP.\nKompleks II, odbierający elektrony transportowane przez FADH2, nie przenosi protonów\ndo przestrzeni międzybłonowej w przeciwieństwie do kompleksu I, odbierającego\nelektrony od NADH, a więc syntaza ATP jest napędzana mniejszą liczbą protonów\npowracających do matrix.\nKompleks odbierający elektrony z FADH2 nie przenosi protonów przez wewnętrzną błonę\nmitochondrialną, w przeciwieństwie do kompleksu odbierającego elektrony z NADH + H+,\na im więcej protonów jest przenoszonych, tym więcej powraca do macierzy\nmitochondrialnej i napędza białko - syntazę ATP.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nUzupełnij tabelę - uporządkuj kolejność zachodzenia etapów oddychania tlenowego\noraz określ lokalizację każdego etapu w komórce eukariotycznej.\nEtapy oddychania\ntlenowego\nKolejność\nLokalizacja etapu w komórce eukariotycznej\n(cytozol / macierz mitochondrialna /\nwewnętrzna błona mitochondrium)\nreakcja pomostowa\nmacierz mitochondrialna\nglikoliza\nłańcuch oddechowy\n4\nwewnętrzna błona mitochondrium\ncykl Krebsa","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n3) opisuje na podstawie schematów\nprzebieg glikolizy, dekarboksylacji\noksydacyjnej pirogronianu, cyklu Krebsa\ni łańcucha oddechowego; podaje miejsce\nzachodzenia tych procesów w komórce.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego ORAZ\nza poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów.\n1 pkt - za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego LUB\nza poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nEtapy oddychania\ntlenowego\nKolejność\nLokalizacja etapu w komórce\n(cytozol / macierz mitochondrialna /\nwewnętrzna błona mitochondrium)\nreakcja pomostowa\n2\nmacierz mitochondrialna\nglikoliza\n1\ncytozol\nłańcuch oddechowy\n4\nwewnętrzna błona mitochondrium\ncykl Krebsa\n3\nmacierz mitochondrialna","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe dotyczące syntezy\nATP podczas oddychania tlenowego. W każdym nawiasie podkreśl właściwe\nokreślenie.\nU eukariontów synteza ATP zachodzi dzięki gradientowi (protonów / elektronów) w poprzek\nwewnętrznej błony mitochondrium. U prokariontów syntaza ATP jest zlokalizowana\n(w błonie komórkowej / w cytozolu). W procesie oddychania tlenowego ATP ulega syntezie\n(tylko w fosforylacji oksydacyjnej / w fosforylacjach oksydacyjnej i substratowej).\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy, przedstawia\ni wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne\n[…].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) […] przedstawia podobieństwa i różnice\nmiędzy komórką prokariotyczną\na eukariotyczną […].\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n3) opisuje na podstawie schematów\nprzebieg […] łańcucha oddechowego;\npodaje miejsce zachodzenia tych procesów\nw komórce;\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nU eukariontów synteza ATP zachodzi dzięki gradientowi (protonów / elektronów) w poprzek\nwewnętrznej błony mitochondrium. U prokariontów syntaza ATP jest zlokalizowana\n(w błonie komórkowej / w cytozolu). W procesie oddychania tlenowego ATP ulega syntezie\n(tylko w fosforylacji oksydacyjnej / w fosforylacjach oksydacyjnej i substratowej).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nJądro komórkowe jest otoczone dwiema błonami jądrowymi tworzącymi wspólnie otoczkę\njądrową. Tuż pod wewnętrzną błoną jądrową znajduje się blaszka jądrowa, której głównym\nskładnikiem są laminy zaliczane do filamentów pośrednich cytoszkieletu. Laminy pełnią\nfunkcję wzmacniającą, a także odpowiadają za organizację chromatyny oraz za regulację\nekspresji genów. Filamenty blaszki jądrowej ulegają demontażowi i formowaniu na nowo\nprzy każdym podziale komórkowym.\nNa poniższym schemacie przedstawiono strukturę blaszki jądrowej. Na fioletowo\nzaznaczono białka związane z otoczką jądrową, na ciemnoróżowo - czynniki transkrypcyjne,\na na niebiesko - białka związane z chromatyną.\nNa podstawie: H.D.M. Coutinho i in., Molecular Ageing […], „Immunity and Ageing” 6(4), 2009.","answer":null,"answer_text":"macierz mitochondrialna","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące jądra komórkowego są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWe wnętrzu jądra komórkowego występują funkcjonalne rybosomy.\nP\nF\n2.\nObie błony otaczające jądro mają taką samą budowę i skład chemiczny.\nP\nF\n3.\nTransport podjednostek rybosomów z jądra komórkowego do cytoplazmy\nzachodzi przez pory jądrowe.\nP\nF\nlaminy blaszki\njądrowej\nchromatyna\nwewnętrzna\nbłona jądrowa\npor jądrowy\nszorstka siateczka\nśródplazmatyczna\nzewnętrzna\nbłona jądrowa\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na schemacie […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego przy każdym podziale komórkowym filamenty pośrednie blaszki\njądrowej muszą ulegać demontażowi oraz ponownemu formowaniu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające związanie blaszki jądrowej (oraz\ntworzących ją filamentów) z otoczką jądrową, która ulega rozpadowi podczas\npodziału komórkowego LUB uwzględniające konieczność rozdzielenia chromosomów\ndo przeciwległych biegunów komórki.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nFilamenty pośrednie blaszki jądrowej są związane z otoczką jądrową, która rozpada się\npodczas podziału komórki. Dlatego w trakcie podziału te filamenty ulegają również\nrozpadowi i są ponownie formowane podczas odtwarzania otoczki jądrowej.\nZe względu na to, że otoczka jądrowa zanika w trakcie podziału komórkowego i na nowo\nformuje się w komórkach potomnych, związana z nią blaszka jądrowa także musi ulegać\ndemontażowi i formowaniu na nowo.\nLaminy jądrowe są demontowane, ponieważ przeszkadzałyby podczas podziału komórki\nw rozdzieleniu się chromosomów do przeciwległych biegunów komórki. Następnie\nulegają ponownemu formowaniu podczas odtwarzania otoczki jądrowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nPoniższe mikrofotografie przedstawiają przekrój poprzeczny przez blaszkę liściową rośliny\ndwuliściennej - ligustru (Ligustrum): A - widok ogólny (powiększenie 100×); B - dolna\nepiderma z aparatami szparkowymi (powiększenie 400×).\nFotografia: Berkshire Community College Bioscience Image Library.","answer":null,"answer_text":"wewnętrzna błona mitochondrium","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nPodaj nazwy tkanek roślinnych oznaczonych na mikrofotografii cyframi 1 i 2.\n1\n2\n2\n1\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych ([…] miękiszowej\n[…], przewodzącej), identyfikuje je na\nrysunku ([…] fotografii […]) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw dwóch tkanek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. miękisz asymilacyjny / miękisz palisadowy / chlorenchyma\n2. drewno / ksylem / tkanka przewodząca","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób parowanie wody przez aparaty szparkowe liścia przyczynia się\ndo transportu wody w łodydze.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (potencjał wody, transpiracja, siła\nssąca liści […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do obniżenia potencjału wody w liściach\nw wyniku transpiracji i wytworzenia w ten sposób siły ssącej, podciągającej słup wody\nw łodydze.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nTranspiracja szparkowa prowadzi do osmotycznego napływu wody z wiązek przewodzących\nliścia do miękiszu asymilacyjnego. W ten sposób tworzy się w drewnie podciśnienie\nzasysające wodę z łodygi do liści.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nKierunek i szybkość przepływu wody między komórką a środowiskiem zewnętrznym lub\nmiędzy sąsiadującymi ze sobą komórkami zależą od gradientu potencjału wody. Wartość\npotencjału wody (𝛹𝛹𝑊𝑊) zależy od wartości potencjału osmotycznego (𝛹𝛹𝑆𝑆) i od wartości\npotencjału ciśnienia (𝛹𝛹𝑃𝑃):\nwartość potencjału osmotycznego jest miarą siły, z jaką roztwór związków\nosmotycznie czynnych rozpuszczonych w cytozolu i w soku komórkowym przeciąga\ncząsteczki wody przez błonę półprzepuszczalną\nwartość potencjału ciśnienia jest odzwierciedleniem turgoru - ciśnienia\nhydrostatycznego wywieranego przez protoplast na ścianę komórkową.\nNa poniższym wykresie przedstawiono zmiany wartości potencjału osmotycznego\ni potencjału ciśnienia w komórce zachodzące podczas obserwowanych zmian objętości\nkomórki. Na wykresie zaznaczono dwa stany fizjologiczne komórki: stan A oraz stan B.\nNa podstawie: J. Kopcewicz, S. Lewak, Fizjologia roślin, Warszawa 1998;\nH. Wiśniewski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1995.\npotencjał, MPa\nwzględna\nobjętość komórki\n𝛹𝛹𝑆𝑆 - wartość potencjału osmotycznego\n𝛹𝛹𝑃𝑃 - wartość potencjału ciśnienia\nB\nA\n𝛹𝛹𝑆𝑆\n𝛹𝛹𝑃𝑃\n0\n+0,2\n-0,2\n-0,6\n-1,0\n-1,4\n+0,6\n+1,0\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nKomórka w stanie fizjologicznym A ma (mniejszą / większą) zdolność do pobierania wody\nw porównaniu z komórką w stanie fizjologicznym B, ponieważ 𝛹𝛹𝑊𝑊 komórki w stanie\nfizjologicznym A wynosi około (-1,2 MPa / 0 MPa) i jest mniejsza niż 𝛹𝛹𝑊𝑊 komórki w stanie\nfizjologicznym B, która wynosi około (-0,8 MPa / 0 MPa / +0,8 MPa).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] określa warunki doświadczenia\n[…], formułuje wnioski z przeprowadzonych\nobserwacji i doświadczeń.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych oraz mechanizmy transportu\nwody (potencjał wody […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKomórka w stanie fizjologicznym A ma (mniejszą / większą) zdolność do pobierania wody\nw porównaniu z komórką w stanie fizjologicznym B, ponieważ 𝛹𝑊 komórki w stanie\nfizjologicznym A wynosi około (-𝟏, 𝟐 𝐌𝐏𝐚 / 0 MPa) i jest mniejsza niż 𝛹𝑊 komórki w stanie\nfizjologicznym B, która wynosi około (-0,8 MPa / 𝟎 𝐌𝐏𝐚 / +0,8 MPa).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nUzupełnij tabelę tak, aby zawierała informacje prawdziwe dotyczące osmotycznego\nwypływu wody z komórki prowadzącego do plazmolizy. W każdym nawiasie podkreśl\nwłaściwe określenie.\n𝜳𝜳𝑾𝑾 roztworu\nzewnętrznego i komórkowego\nZmiana 𝜳𝜳𝑺𝑺 roztworu\nkomórkowego\nZmiana 𝜳𝜳𝑷𝑷 roztworu\nkomórkowego\n𝛹𝛹𝑧𝑧𝑧𝑧𝑧𝑧 jest (mniejsza / większa) niż 𝛹𝛹𝑘𝑘𝑘𝑘𝑘𝑘\n(wzrost / spadek)\n(wzrost / spadek)\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n3) wyjaśnia przebieg plazmolizy\nw komórkach roślinnych, odwołując się do\nzjawiska osmozy.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w trzech komórkach tabeli.\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch komórkach tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n𝛹𝑊 roztworu\nzewnętrznego i komórkowego\nZmiana 𝛹𝑆 roztworu\nkomórkowego\nZmiana 𝛹𝑃 roztworu\nkomórkowego\n𝛹𝑧𝑒𝑤 jest (mniejsza / większa) niż 𝛹𝑘𝑜𝑚\n(wzrost / spadek)\n(wzrost / spadek)","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nPrzemianie pokoleń u roślin towarzyszą przemiana faz jądrowych i podział redukcyjny -\nmejoza. W wyniku mejozy u roślin powstają zarodniki.\nNa poniższej ilustracji przedstawiono mech oraz paproć. Obydwa gatunki zilustrowano\nw fazie rozwojowej, w której gametofit jest połączony ze sporofitem. Poszczególne pokolenia\nmchu oraz paproci oznaczono na ilustracji literami A-D.\nUwaga: na ilustracji nie zachowano proporcji wielkości.\nNa podstawie: E. Step, Wayside and Woodland Blossoms.\nA Pocket Guide to British Wild Flowers for the Country Rambler, Londyn 1895.\nFotografia: University of Wisconsin-Madison Botany Department Teaching Collection.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nRozpoznaj na powyższej ilustracji gametofit mchu oraz gametofit paproci - wpisz\nw odpowiednie miejsca oznaczenia literowe wybrane spośród A-B oraz C-D.\nGametofit mchu:\nGametofit paproci:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] i rozpoznaje organizmy\n[…].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne\nmchów, paproci […];\n3) porównuje przemianę pokoleń (i faz\njądrowych) grup roślin wymienionych\nw pkt 2 […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych oznaczeń dwóch gametofitów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGametofit mchu: B\nGametofit paproci: D","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące mejozy są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nRedukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału\nmejotycznego.\nP\nF\n2.\nProces crossing-over zachodzi podczas metafazy I.\nP\nF\n3.\nW wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych\nw jądrze komórkowym.\nP\nF\nmech\npaproć\nA\nB\nC\nD\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n2) opisuje cykl komórkowy […];\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nCzereśnia (Prunus avium) jest drzewem naturalnie występującym w polskich lasach, a także\ndrzewem owocowym uprawianym w sadach. W warunkach naturalnych czereśnie osiągają\ndo 30 metrów wysokości. Owoce czereśni mają mięsisty mezokarp i zdrewniały endokarp.\nPowierzchnia egzokarpu - skórki jest pokryta substancjami woskowymi. Poniżej\nprzedstawiono fotografię owoców czereśni (A) oraz schemat budowy owocu w przekroju\npodłużnym (B).\nUwaga: nie zachowano wspólnej skali fotografii i schematu.\nNa podstawie: www.ekologia.pl\nFotografia i schemat: Wikimedia Commons.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWykaż związek budowy owocu czereśni ze sposobem rozprzestrzeniania się tej rośliny\nw środowisku naturalnym.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n1) podaje podstawowe cechy […] nasienia\n[…];\n4) opisuje podstawowe sposoby\nrozsiewania się nasion (z udziałem […]\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nzwierząt), wskazując odpowiednie\nadaptacje w budowie owocu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku budowy owocu czereśni ze sposobem jej\nrozprzestrzeniania, odnoszące się do: mięsistych owoców atrakcyjnych dla zwierząt\nLUB do pestki odpornej na enzymy trawienne zwierząt, ORAZ do rozprzestrzeniania\nnasion wraz z odchodami zwierząt (endozoochoria).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nMięsiste owoce czereśni są endozoochoryczne - są zjadane przez ptaki, wydalające\npestki wraz z odchodami.\nSoczysta owocnia zwabia zwierzęta do zjedzenia owoców czereśni, a niestrawione\nnasiona, usunięte wraz z odchodami, przyczyniają się do rozprzestrzenienia się tych\nroślin w środowisku.\nW środku owocu jest zdrewniała pestka, która chroni nasiono przed strawieniem\nw układzie pokarmowym ptaków rozprzestrzeniających nasiona.\nAtrakcyjny kolor owoców czereśni zachęca zwierzęta do ich zjedzenia, a niestrawione\nnasiona, chronione przez pestkę, przyczyniają się do rozprzestrzeniania się czereśni.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl\nw każdym nawiasie właściwe określenie.\nCzereśnia należy do grupy roślin (nagonasiennych / okrytonasiennych). Owoce czereśni to\n(jagody / pestkowce), charakteryzujące się częściowo zdrewniałą owocnią. Woski obecne\nna powierzchni skórki (zwiększają / ograniczają) parowanie wody zawartej w owocu.\nzarodek\nłupina nasienna\nowocnia:\nendokarp\nmezokarp\negzokarp\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy […]; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n5. Rośliny lądowe. Zdający:\n2) wskazuje cechy charakterystyczne […]\nroślin […] okrytonasiennych, opisuje\nzróżnicowanie budowy ich ciała, wskazując\nposzczególne organy […].\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych […] okrywającej\n[…]) […], określając związek ich budowy\nz pełnioną funkcją;\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie trzech poprawnych określeń.\n1 pkt - za podkreślenie dwóch poprawnych określeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nCzereśnia należy do grupy roślin (nagonasiennych / okrytonasiennych). Owoce czereśni to\n(jagody / pestkowce), charakteryzujące się częściowo zdrewniałą owocnią. Woski obecne\nna powierzchni skórki (zwiększają / ograniczają) parowanie wody zawartej w owocu.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nDobór płciowy jest szczególnym przypadkiem doboru naturalnego, który wynika\nz konkurencji o partnera płciowego. W sytuacji, gdy w populacji jest dostatecznie duża liczba\nsamców, konkurują one między sobą o samicę, a ta może wybierać samców na podstawie\nich określonych cech.\nU niektórych owadów samce mogą w czasie zalotów dostarczać samicy pożywienie,\nco określane jest jako „karmienie godowe”. Samica wojsiłki (Hylobittacus apicalis) zezwala\nsamcowi na kopulację tylko wtedy, gdy ten przyniesie jej odpowiednio dużego stawonoga,\nktórego będzie mogła w tym czasie zjeść. Samice w okresie godowym rzadko polują\nsamodzielnie - polegają głównie na „ofiarach godowych” dostarczanych przez samce przed\nkopulacją. Sukces reprodukcyjny samicy jest ograniczony liczbą jaj, które może ona złożyć,\nco zależy m.in. od stanu fizjologicznego owada. Średnia liczba jaj składanych przez samicę\nwynosi 14 dziennie (w 4 cyklach). Ani samica, ani samiec wojsiłki nie wykazują opieki\nrodzicielskiej.\nNa poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji kopulacji H. apicalis.\nNa podstawie: J.R. Krebs i in., An Introduction to Behavioural Ecology, Hoboken 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nOkreśl, czy wielkość zdobyczy godowej przynoszonej przez samca H. apicalis wpływa\nna szansę przekazania przez niego swoich genów kolejnemu pokoleniu. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do przedstawionych wyników badania.\nwielkość zdobyczy godowej:\ndługość × szerokość, mm2\nczas trwania kopulacji, min\nczas trwania kopulacji, min\nliczba przekazanych plemników\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n1\n5\n9\n13\n17\n21\n25\n29\n33\n37\n35\n400\n800\n1200\n1600\n2000\n2400\n25\n15\n5\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że wielkość zdobyczy godowej wpływa na szansę przekazania przez\nsamca swoich genów kolejnemu pokoleniu, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do zależności między wielkością zdobyczy godowej a czasem\ntrwania kopulacji, od której zależy liczba plemników przekazanych samicy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWielkość zdobyczy godowej wpływa na szanse przekazania przez samca swoich genów\nkolejnemu pokoleniu, ponieważ\n• większa zdobycz godowa zapewnia dłuższy czas trwania kopulacji i zwiększa szanse\nna przekazanie samicy większej liczby plemników, zawierających materiał genetyczny\nsamca.\n• mały rozmiar zdobyczy godowej oferowanej samicy przez samca sprawia, że czas\nkopulacji jest na tyle krótki, że samicy zostaje przekazana mała liczba plemników.\n• zbyt mała zdobycz godowa powoduje, że czas kopulacji jest zbyt krótki (poniżej 5 minut),\naby przekazać samicy plemniki, więc nie ma szansy na przekazanie potomstwu genów\nsamca.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały znaczenie karmienia\ngodowego dla samic H. apicalis. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nSamica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu\nz gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który\n(wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […]\nczynności życiowe [tej grupy].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nSamica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu\nz gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który\n(wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa poniższych wykresach przedstawiono zależność między wielkością stada gołębi\ngrzywaczy (Columba palumbus) a skutecznością ataków jastrzębi (Accipiter gentilis)\n(wykres A) oraz zależność między liczbą gołębi w stadzie a odległością jastrzębia od stada\nw momencie reakcji stada na atak drapieżnika - poderwania się stada do lotu (wykres B).\nNa podstawie: J.R. Krebs i in., An Introduction to Behavioural Ecology, Hoboken 2012.\nOceń, czy na podstawie przedstawionych wyników badań można sformułować wnioski\npodane w tabeli. Zaznacz T (tak), jeśli wniosek można sformułować na podstawie\nwyników badań, albo N (nie) - jeśli nie można go sformułować.\n1.\nSukces jastrzębi atakujących stada gołębi grzywaczy jest mniejszy\npodczas ataków na duże stada gołębi.\nT\nN\n2.\nIm większe jest stado gołębi, tym wcześniej zostaje dostrzeżony jastrząb\nlecący w ich kierunku.\nT\nN\nA\nB\nudane ataki, %\ndystans reakcji, m\nliczba gołębi w stadzie\nliczba gołębi w stadzie\n0\n20\n40\n60\n80\n100\n0\n20\n40\n60\n1\n2-10\n11-50\n>50\n1\n2-10\n11-50\n>50\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIII etap edukacyjny\nIV. Ekologia. Zdający:\n4) przedstawia […] adaptacje drapieżników\ndo chwytania zdobyczy; podaje przykłady\nobronnych adaptacji ich ofiar.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch wniosków.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - T.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nW królestwie zwierząt hermafrodytyzm (obojnactwo) - obecność zarówno męskich, jak\ni żeńskich narządów płciowych - występuje dość powszechnie, zwłaszcza u bezkręgowców.\nObojnakami są np. dżdżownice czy tasiemce.\nZ kolei u motyli występuje wyraźny dymorfizm płciowy, ale rzadko obserwuje się również\nosobniki o cechach fenotypowych obu płci nazywane gynandromorfami. W niektórych\nkomórkach gynandromorfów znajduje się męski materiał genetyczny, a w pozostałych -\nżeński, co przekłada się na zaskakujący wygląd. Te cechy nie są przekazywane kolejnym\npokoleniom, ponieważ gynandromorfy nie mogą się rozmnażać z powodu nieprawidłowości\nw budowie układu rozrodczego.\nGynandromorf może powstać, jeżeli w trakcie zapłodnienia do komórki jajowej mającej dwa\njądra komórkowe wnikną dwa plemniki. W efekcie powstają dwie linie komórkowe, które na\nskutek podziałów i różnicowania tworzą chimerowy organizm - łatwy do zidentyfikowania po\nprzepoczwarczeniu.\nNa poniższych zdjęciach przedstawiono przedstawicieli gatunku Papilio androgeus - samicę,\ngynandromorfa i samca.\nNa podstawie: K. Kornicka, Dwie płcie w jednym ciele, „Wiedza i Życie” 6(1038), 2021.\nFotografia: Wikimedia Commons.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę opisującą dymorfizm płciowy P. androgeus - dla każdej cechy określ\nwygląd przedstawionych powyżej: samicy, gynandromorfa oraz samca.\nCecha\nSamica\nGynandromorf\nSamiec\nKolor skrzydeł II pary\n(niebieski / żółty /\nżółto-niebieski)\nUbarwienie odwłoka\n(żółto-czarne /\nczarne jednolite)\nsamica\ngynandromorf\nsamiec\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […]\nbudowę […] [tej grupy].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nCecha\nSamica\nGynandromorf\nSamiec\nKolor skrzydeł II pary\n(niebieski / żółty /\nżółto-niebieski)\nniebieski\nżółto-niebieski\nżółty\nUbarwienie odwłoka\n(żółto-czarne /\nczarne jednolite)\nczarne jednolite\nżółto-czarne\nżółto-czarne","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące gynandromorfów u motyli są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nGynandromorfy - podobnie jak niektóre obojnaki - mogą rozmnażać się\nbez udziału drugiego partnera.\nP\nF\n2.\nBez względu na różnice morfologiczne wszystkie komórki organizmu\ngynandromorficzego zawierają tę samą informację genetyczną.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […]\nbudowę […] [tej grupy].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.3","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\nMotyl P. androgeus przechodzi przeobrażenie\nA.\nzupełne,\no czym świadczy występowanie\nw cyklu rozwojowym\n1.\nstadium larwy.\n2.\nstadium poczwarki.\nB.\nniezupełne,\n3.\npostaci imago.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], formułuje wnioski […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n8) porównuje przeobrażenie zupełne\ni niezupełne owadów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA2\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nRozwielitka pchłowata (Daphnia pulex) to niewielki organizm\nsłodkowodny. Samice rozwielitek osiągają długość od 1 mm do\n3,5 mm. Ich owalne ciało jest spłaszczone oraz podzielone na słabo\nwyodrębnione tagmy: głowę, tułów i odwłok. Na głowie znajdują się\ndwie pary czułków oraz oczy złożone. Na tułowiu i odwłoku jest\nłącznie pięć par odnóży krocznych, a ciało okrywa przejrzysty\nkarapaks - twardy pancerz zbudowany z chityny, który na końcu\njest wyciągnięty w kolec.\nFotografia: A.A.C. Pearson.\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\nRozwielitka pchłowata należy do typu\nA.\nstawonogów\noraz do gromady\n1.\nskorupiaków.\n2.\nowadów.\nB.\nmięczaków\n3.\nmałży.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] rozpoznaje organizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] stawonogów, mięczaków;\n7) rozróżnia skorupiaki […] i owady […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nLaktoza jest cukrem obecnym w wielu produktach spożywczych, a także - w lekach. Aby\nokreślić, czy niewielkie dawki laktozy znajdujące się w lekach są dopuszczalne dla osób\ncierpiących na nietolerancję laktozy, przeprowadzono następujące badanie. Chorych\npodzielono na trzy grupy w zależności od przyjmowanej substancji i od dawki:\ngrupa A - laktoza w dawce 20 g\ngrupa B - laktoza w dawce 0,4 g\ngrupa C - placebo w dawce 0,4 g.\nNastępnie określano na podstawie deklaracji badanych osób nasilenie objawów żołądkowo-\n-jelitowych w skali od 0 (brak objawów) do 16 (najwyższe nasilenie). Na poniższym wykresie\nprzedstawiono uśrednione wyniki badania.\nNa podstawie: M. Montalto i in., Low-dose Lactose in Drugs […] Gastrointestinal Symptoms,\n„Alimentary Pharmacology and Therapeutics” 28(8), 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nOkreśl, czy dawka 0,4 g laktozy jest dopuszczalna dla osób cierpiących na\nnietolerancję laktozy. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych\nwyników badania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] określa warunki doświadczenia\n[…], formułuje wnioski z przeprowadzonych\nobserwacji i doświadczeń.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n2) […] wyjaśnia znaczenie składników\npokarmowych dla prawidłowego rozwoju\ni funkcjonowania organizmu […];\n4) analizuje związek pomiędzy dietą […]\na stanem zdrowia […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że dawka 0,4 g jest dopuszczalna, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do nasilenia objawów nie wyższego niż w przypadku placebo.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTa dawka jest tolerowana przez badane osoby, ponieważ nasilenie objawów było\npraktycznie takie samo, jak przy podawaniu placebo.\nNieszkodliwa - nasilenie objawów w grupach B i C jest wyraźnie mniejsze niż w grupie A.\nJest dopuszczalna, bo po przyjęciu takiej dawki osoby nie czuły się gorzej niż osoby\nz grupy przyjmującej placebo.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\nLaktoza jest węglowodanem należącym do\nA.\ndisacharydów\ni jest trawiona\n1.\nw dwunastnicy przez enzym wydzielany\nprzez trzustkę.\n2.\nw jelicie cienkim przez enzym wytwarzany\nw komórkach nabłonka jelita.\nB.\npolisacharydów\n3.\nw jelicie grubym przez enzymy jelitowe.\n0\n4\n8\n12\n16\nnasilenie objawów\nGrupa A - podano 20 g laktozy\nGrupa B - podano 0,4 g laktozy\nGrupa C - podano 0,4 g placebo\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia […]\ncukrów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA2","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nSerotonina jest neuroprzekaźnikiem uwalnianym do szczeliny synaptycznej. Cząsteczki\nserotoniny dyfundują w poprzek szczeliny synaptycznej i łączą się z receptorami w błonie\nkomórkowej neuronów postsynaptycznych, co w przypadku receptorów 5-HT3 prowadzi do\notwarcia kanałów jonowych i depolaryzacji błony postsynaptycznej. Aby neuron\npostsynaptyczny szybko uległ repolaryzacji, pozostała ilość neuroprzekaźnika w szczelinie\nsynaptycznej musi zostać szybko usunięta - serotonina jest transportowana z powrotem\ndo zakończeń synaptycznych (wychwyt zwrotny). Niektóre leki przeciwdepresyjne są\ninhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny.\nNa podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2020.\nOkreśl wpływ inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny na stężenie serotoniny\nw szczelinie synaptycznej i na szybkość repolaryzacji neuronu postsynaptycznego\nzawierającego receptory 5-HT3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe, formułuje wnioski […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n3) przedstawia istotę procesu powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego;\n4) wymienia przykłady i opisuje rolę\nprzekaźników nerwowych w komunikacji\nw układzie nerwowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie wpływu inhibitorów wychwytu serotoniny na stężenie\nserotoniny (wzrost stężenia) oraz na szybkość repolaryzacji (spowolnienie\nrepolaryzacji).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nInhibitory wychwytu serotoniny powodują utrzymanie wysokiego stężenia serotoniny\nw szczelinie synaptycznej oraz spowolnienie repolaryzacji neuronu postsynaptycznego.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nDo podstawowych azotowych produktów metabolizmu zwierząt należą: amoniak, mocznik\ni kwas moczowy. Różnią się one złożonością budowy, rozpuszczalnością w wodzie,\ntoksycznością oraz nakładami energetycznymi związanymi z ich syntezą.\nN\nH\nH\nH\nN\nN\nH\nH\nO\nH\nH\nN\nN\nO\nO\nN\nN\nO\nH\nH\nH\nH\namoniak\nmocznik\nkwas moczowy\nNa podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2020.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj nazwę związku azotowego, którego wydalanie wiąże się z:\n1. największą stratą wody przez organizm -\n2. największym nakładem energii -\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n11) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw dwóch związków.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. amoniak\n2. kwas moczowy","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zwierzęta żyjące w wodzie najczęściej wydalają amoniak,\na zwierzęta lądowe - mocznik lub kwas moczowy. W odpowiedzi uwzględnij\ngospodarkę wodną tych organizmów i właściwości wymienionych produktów\nprzemiany materii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n11) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt,\nw powiązaniu ze środowiskiem ich życia.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do oszczędniejszej gospodarki wodnej\nzwierząt lądowych w porównaniu do zwierząt wodnych oraz do toksyczności i do\nrozpuszczalności w wodzie azotowych produktów metabolizmu w wodzie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nAmoniak jest związkiem bardziej toksycznym od mocznika i kwasu moczowego.\nOrganizmy wodne mogą pozbywać się nadmiaru amoniaku bezpośrednio do wody, który\nnatychmiast rozcieńcza się w środowisku wodnym. Organizmy lądowe syntetyzują\nmocznik lub kwas moczowy, które są mniej toksyczne i mogą osiągać wyższe stężenia\nw organizmie.\nOrganizmy wodne nie muszą oszczędzać wody, a więc mogą wydalać wraz z wodą\nbezpośredni produkt deaminacji aminokwasów - amoniak, który jest dobrze\nrozpuszczalny w wodzie. Organizmy lądowe oszczędzają wodę i dlatego syntezują kwas\nmoczowy, który praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie lub mocznik, który jest mniej\ntoksyczny od amoniaku i dlatego może osiągać wyższe stężenia w organizmie.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nSkurcz mięśnia jest wywołany impulsem nerwowym docierającym do włókna mięśniowego\nza pośrednictwem neuronów ruchowych. Rozgałęzione aksony tych neuronów tworzą\nz włóknami mięśniowymi synapsy nerwowo-mięśniowe. Wzbudzenie włókna mięśniowego\ni pojawienie się w nim potencjału czynnościowego powodują uwolnienie z siateczki\nsarkoplazmatycznej do cytozolu jonów Ca2+, które są niezbędne do rozpoczęcia skurczu.\nUtrzymanie wysokiego stężenia jonów wapnia wewnątrz miofibryli wymaga stałego dopływu\nimpulsów nerwowych. Brak impulsu jest przyczyną szybkiego obniżenia stężenia jonów Ca2+\nw sarkoplazmie do stanu spoczynkowego. Skutkuje to odłączeniem jonów Ca2+ od troponiny,\na filament aktynowy w kompleksie z innymi białkami wchodzi w fazę spoczynkową.\nNa rysunku przedstawiono filament aktynowy w kompleksie z troponiną i topomiozyną\nw dwóch stanach: spoczynkowym (rysunek A) oraz pobudzonym (rysunek B).\nNa podstawie: N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2012.\naktyna\ntroponina\nmiejsce wiązania\njonów Ca2+\ntropomiozyna\nmiejsce wiązania\nmiozyny\njony Ca2+\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nPodaj funkcję tropomiozyny pełnioną podczas spoczynku mięśnia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n5) przedstawia budowę […] sarkomeru.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie funkcji tropomiozyny podczas spoczynku mięśnia,\npolegającej na hamowaniu oddziaływania między aktyną i miozyną.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTropomiozyna podczas spoczynku mięśnia utrudnia oddziaływanie miozyny z aktyną.\nGdy mięsień jest w spoczynku, tropomiozyna zasłania miejsca wiązania główek miozyny\ndo włókien aktyny, dlatego miozyna nie może związać się z aktyną i filamenty nie\nprzesuwają się względem siebie.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób uwolnienie jonów Ca2+ do cytozolu włókna mięśniowego\nprowadzi do jego skurczu. W odpowiedzi uwzględnij oddziaływanie filamentów\naktynowych i miozynowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] i przetwarza\ninformacje pozyskane z różnorodnych\nźródeł […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n5) przedstawia budowę i wyjaśnia\nmechanizm skurczu sarkomeru.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie wpływu zwiększonego stężenia jonów Ca2+ na przesunięcie\ntropomiozyny względem aktyny oraz na rozpoczęcie skurczu sarkomeru przez\nwiązanie miozyny z filamentem aktynowym.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWzrost stężenia jonów Ca2+ powoduje łączenie się Ca2+ z troponiną, co wywołuje\nprzesunięcie tropomiozyny i wiązanie miozyny z filamentem aktynowym oraz\nzapoczątkowanie skurczu.\nUwolnione do cytozolu jony Ca2+ łączą się z troponiną, co powoduje przesunięcie\ntropomiozyny i odsłonięcie na filamentach aktynowych miejsc wiążących główki miozyny,\na to umożliwia przesuwanie się filamentów aktynowych i miozynowych względem siebie.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały proces skurczu\nmięśnia. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nSiła skurczu mięśnia zależy od liczby aktywowanych neuronów (czuciowych / ruchowych),\nod wielkości ich jednostek motorycznych oraz od częstotliwości stymulacji włókna\nmięśniowego. Na skutek sumowania kolejnych skurczów siła skurczu tężcowego\n(wzrasta / maleje) w stosunku do siły skurczu pojedynczego.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n5) […] wyjaśnia mechanizm skurczu\nsarkomeru.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nSiła skurczu mięśnia zależy od liczby aktywowanych neuronów (czuciowych / ruchowych),\nod wielkości ich jednostek motorycznych oraz od częstotliwości stymulacji włókna\nmięśniowego. Na skutek sumowania kolejnych skurczów siła skurczu tężcowego\n(wzrasta / maleje) w stosunku do siły skurczu pojedynczego.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nStężenie glukozy w osoczu krwi jest regulowane przez wiele czynników. Na poniższym\nschemacie przedstawiono podstawowe przemiany glukozy w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nUzupełnij powyższy schemat - wybierz spośród podanych i wpisz w wyznaczone\nmiejsca (1. i 2.) odpowiednie nazwy brakujących na schemacie związków będących\nproduktami przemian glukozy.\nacetylo-CoA fruktoza glikogen pirogronian sacharoza","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje […] informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia […] informacje […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n2. Węglowodany. Zdający:\n2) przedstawia znaczenie wybranych\nwęglowodanów (glukoza […], glikogen […])\ndla organizmów.\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n5) wskazuje substraty i produkty głównych\nszlaków i cykli metabolicznych ([…] glikoliza\n[…]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie brakujących dwóch nazw substancji na schemacie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - glikogen, 2. - pirogronian.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przemian glukozy w organizmie człowieka\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do\nwydzielania glukagonu.\nP\nF\n2.\nGlukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana\nz krwiobiegu niezależnie od działania insuliny.\nP\nF\n3.\nW przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi\nglikogenoliza.\nP\nF\nglukoza\n1\n2\nglikoliza\nglikogenoliza\nglikogenogeneza\nglukoneogeneza\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich\nlokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji\nprocesów życiowych;\n5) wyjaśnia mechanizm antagonistycznego\ndziałania niektórych hormonów na\nprzykładzie insuliny i glukagonu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - F, 2 - P, 3 - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nNa opakowaniu galaretki owocowej podano następującą informację: „Pamiętaj, że świeże\nowoce kiwi i ananasa powodują, że galaretka nie tężeje”, oraz zwrócono uwagę na obecność\nżelatyny w składzie produktu. Żelatyna to produkt częściowej hydrolizy białka - kolagenu.\nW celu sprawdzenia, czy sparzenie wrzącą wodą owoców kiwi wpłynie na aktywność\nproteazy w nich zawartej, uczniowie zaplanowali doświadczenie, do którego przygotowano\nnastępujące materiały:\ndwie szklanki z ostudzoną, ale jeszcze niestężałą galaretką owocową\ndwie miseczki z rozdrobnionymi owocami kiwi\nwrzącą wodę.\nŹródło: […] Galaretka. Truskawkowy Smak, Warszawa 2023.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.1","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-3)\nZaplanuj przebieg doświadczenia - opisz próbę badawczą i próbę kontrolną oraz\npodaj sposób odczytania wyników.\nPróba badawcza:\nPróba kontrolna:\nSposób odczytania wyników:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] planuje […] obserwacje\ni doświadczenia biologiczne; […] określa\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n7) określa właściwości fizyczne białek,\nw tym zjawiska: […] denaturacji.\nIII. Metabolizm.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nwarunki doświadczenia, rozróżnia próbę\nkontrolną i badawczą […].\n1. Enzymy. Zdający:\n3) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nenzymów; określa czynniki warunkujące ich\naktywność (temperatura, […]).\nZasady oceniania\n3 pkt - za prawidłowe zaplanowanie przebiegu doświadczenia uwzględniające opisanie\npróby badawczej ORAZ próby kontrolnej ORAZ uwzględniające sposób odczytania\nwyników.\n2 pkt - za prawidłowe zaplanowanie przebiegu doświadczenia uwzględniające opisanie\npróby badawczej ORAZ próby kontrolnej.\n1 pkt - za prawidłowe zaplanowanie przebiegu doświadczenia uwzględniające opisanie\npróby badawczej ALBO próby kontrolnej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPróba badawcza: galaretka ze sparzonymi wrzącą wodą kawałkami owocu kiwi.\nPróba kontrolna: galaretka ze świeżymi kawałkami owocu kiwi.\nSposób odczytania wyników: obserwowanie stopnia stężenia galaretki w obu naczyniach.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nKolagen jest białkiem\nA.\nroślinnym\ni wchodzi w skład usieciowanej\nstruktury występującej\n1.\nna zewnątrz komórki.\nB.\nzwierzęcym\n2.\nwewnątrz komórki.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n4) przedstawia biologiczną rolę białek.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy, układy\nnarządów). Zdający:\n1) rozpoznaje ([…] według opisu […]) tkanki\nbudujące ciało człowieka oraz podaje ich\nfunkcję i lokalizację w organizmie człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nHemofilia typu B jest chorobą dziedziczoną w sposób recesywny, sprzężony z płcią.\nNa podstawie: C. Lee i in. (red.), Textbook of Hemophilia, Singapur 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.1","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-3)\nDwójka zdrowych rodziców ma syna, który cierpi na hemofilię typu B.\nOkreśl genotypy rodziców. Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ\nprawdopodobieństwo urodzenia się tym rodzicom dziecka chorego na hemofilię\ntypu B. Allel dominujący oznacz jako H, a allel recesywny - jako h.\nGenotypy rodziców:\nojciec -\nmatka -\nKrzyżówka:\nmatka\nojciec\nPrawdopodobieństwo urodzenia się dziecka chorego na hemofilię typu B: %","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\n1) […] stosuje podstawowe pojęcia genetyki\nklasycznej ([…] genotyp […]);\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe […] (z dominacją zupełną […],\nposługując się szachownicą Punnetta) oraz\nokreśla prawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\nZasady oceniania\n3 pkt - za poprawne określenie genotypów ORAZ zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ\nokreślenie prawdopodobieństwa.\n2 pkt - za poprawne określenie genotypów ORAZ zapisanie krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - za poprawne określenie genotypów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotypy rodziców:\nmatka - XH Xh\nojciec - XH Y\nKrzyżówka:\nmatka\nXH\nXh\nojciec\nXH\nXH XH\nXH Xh\nY\nXH Y\nXh Y\nPrawdopodobieństwo urodzenia się dziecka chorego na hemofilię typu B: 25%","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWykaż, że mężczyźni nie mogą być nosicielami hemofilii typu B.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4. Genetyka mendlowska. Zdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że mężczyźni nie mogą być nosicielami hemofilii typu B,\nuwzględniające sprzężenie allelu warunkującego hemofilię z chromosomem X\noraz hemizygotyczność mężczyzn.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nHemofilia typu B jest chorobą dziedziczoną w sposób recesywny, sprzężony z płcią.\nMężczyźni nie mogą być zatem nosicielami, ponieważ recesywny allel położony na\nchromosomie X zawsze będzie się u nich ujawniał ze względu na brak drugiego\nchromosomu X.\nMężczyźni mają tylko jeden chromosom X, a to właśnie na nim jest położony gen\nodpowiedzialny za hemofilię. Jeżeli mężczyzna ma allel warunkujący chorobę, to nie\nmoże on zostać zamaskowany przez drugi allel z chromosomu homologicznego.\nMężczyźni mający w swoim genotypie allel hemofilii B chorują na hemofilię, a nie są jej\nnosicielami, ponieważ mają tylko jeden chromosom X, a nosiciel musi mieć oprócz allelu\nh także allel H.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nU myszy allel warunkujący czarne ubarwienie sierści B dominuje nad allelem b\nwarunkującym białą barwę sierści. W pewnej populacji tych gryzoni będącej w stanie\nrównowagi genetycznej częstość allelu b wynosi 0,3.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nNa podstawie prawa Hardy’ego - Weinberga oblicz częstość heterozygot w opisanej\npopulacji.\nObliczenia:\nCzęstość heterozygot:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIX. Ewolucja.\n3. Elementy genetyki populacji. Zdający:\n2) przedstawia prawo Hardy’ego-Weinberga\ni stosuje je do rozwiązywania prostych\nzadań (jeden locus, dwa allele).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne obliczenie częstości heterozygot.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nObliczenia:\n𝑝= 1- 𝑞= 1- 0,3 = 0,7\n2𝑝𝑞= 2 × 0,3 × 0,7 = 0,42\nCzęstość heterozygot: 0,42 = 42%","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nOceń, czy podane warunki muszą być spełnione, aby w populacji została zachowana\nrównowaga genetyczna Hardy’ego - Weinberga. Zaznacz T (tak), jeżeli warunek musi\nbyć spełniony, albo N (nie) - jeśli nie musi być spełniony.\n1.\nOsobniki rozmnażają się wyłącznie płciowo.\nT\nN\n2.\nDochodzi do powstawania mutacji.\nT\nN\n3.\nDziała dobór naturalny.\nT\nN\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […].\nIX. Ewolucja.\n3. Elementy genetyki populacji. Zdający:\n2) przedstawia prawo Hardy’ego-Weinberga\ni stosuje je do rozwiązywania prostych\nzadań (jeden locus, dwa allele).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech warunków.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch warunków.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - N, 3. - N.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nEkologiczna nisza podstawowa gatunku to nisza potencjalnie zajmowana przez ten gatunek\nw warunkach optymalnych, natomiast nisza zrealizowana jest częścią niszy podstawowej,\nzajmowaną przez gatunek w danych warunkach abiotycznych i biotycznych.\nDrożdże Saccharomyces cerevisiae w środowisku naturalnym bytują m.in. na powierzchni\nowoców winorośli, na której - mimo warunków tlenowych - głównie przeprowadzają\nfermentację alkoholową. Na powierzchni owoców winorośli występują także różne bakterie,\nktóre - podobnie jak S. cerevisiae - jako główne źródło energii wykorzystują glukozę.\nBadania wykazały, że bakterie wydzielają kwas mlekowy, modyfikujący metabolizm komórek\ndrożdży. W obecności kwasu mlekowego drożdże wykorzystują do wzrostu związki, które nie\nsą substratami fermentacji alkoholowej, dzięki czemu ich wzrost i żywotność są lepsze.\nNa podstawie: D. Jarosz i in., Cross-kingdom Chemical Communication […], „Cell” 158(5), 2014;\nD.M. Garcia i in., A Common Bacterial Metabolite Elicits […], „eLife” 5, 2016.\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj dwa różne argumenty wskazujące\nna to, że nisze ekologiczne opisanych drożdży i bakterii w znacznym zakresie się\npokrywają.\nArgument 1.:\nArgument 2.:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\nodnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu […];\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n1) przedstawia źródło konkurencji\nmiędzygatunkowej, jakim jest korzystanie\nprzez różne organizmy z tych samych\nzasobów środowiska;\n2) przedstawia skutki konkurencji\nmiędzygatunkowej w postaci zawężenia się\nnisz ekologicznych konkurentów lub\nwypierania jednego gatunku z części jego\nareału przez drugi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne podanie dwóch argumentów świadczących o znacznym pokrywaniu się\nnisz ekologicznych drożdży i bakterii.\n1 pkt - za poprawne podanie jednego argumentu świadczącego o znacznym pokrywaniu się\nnisz ekologicznych drożdży i bakterii.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nArgument 1.: obie grupy organizmów występują na powierzchni winorośli i zajmują to\nsamo siedlisko.\nArgument 2.: obie grupy organizmów wykorzystują ten sam substrat pokarmowy -\nglukozę.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nPrzed epoką wielkich odkryć geograficznych występowała w Ameryce Północnej muchówka,\nktórej larwy żyły w owocach rodzimych głogów. Po przybyciu Europejczyków, którzy\nuprawiali drzewa owocowe, wykształciły się rasy pokarmowe tej muchy żerujące także na\njabłoniach i wiśniach. Te trzy rasy są częściowo odizolowane od siebie, ponieważ owoce\nżywicielskie: wiśnia, jabłoń i głóg, dojrzewają w różnym czasie - od wiosny do lata. Jest to\npoczątkowe stadium specjacji.\nNa podstawie: E.O. Wilson, Różnorodność życia, Warszawa 1999;\nH. Krzanowska, A. Łomnicki (red.), Zarys mechanizmów ewolucji, Warszawa 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nOpisany proces powstawania trzech gatunków muchówek to specjacja\nA.\nallopatryczna,\nponieważ\n1.\nnowe gatunki powstają w populacjach\nizolowanych geograficznie.\nB.\nsympatryczna,\n2.\nnowe gatunki powstają w populacjach żyjących\nna tym samym obszarze geograficznym.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] interpretuje różnorodność\norganizmów na Ziemi jako efekt ewolucji\nbiologicznej.\nIX. Ewolucja.\n4. Powstawanie gatunków. Zdający:\n3) wyjaśnia różnicę między specjacją\nallopatryczną a sympatryczną.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB2","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród podanych.\nAby opisane rasy pokarmowe można było nazwać odrębnymi gatunkami biologicznymi, musi\ndojść do\nA. ograniczenia izolacji prezygotycznej.\nB. występowania płodnych mieszańców.\nC. braku przepływu genów pomiędzy populacjami.\nD. nasilenia się efektu założyciela w każdej z populacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty. […]\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] interpretuje różnorodność\norganizmów na Ziemi jako efekt ewolucji\nbiologicznej.\nIX. Ewolucja.\n4. Powstawanie gatunków. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega biologiczna\ndefinicja gatunku (gatunek jako zamknięta\npula genowa) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nGlifosat jest jednym z najczęściej stosowanych herbicydów. Jego działanie polega na\nzahamowaniu szlaku metabolicznego, który umożliwia roślinom, grzybom i bakteriom syntezę\naminokwasów aromatycznych - dla zwierząt aminokwasy aromatyczne są związkami\negzogennymi. W 1996 roku wprowadzono na rynek modyfikowaną genetycznie soję\nzawierającą gen kodujący kluczowy enzym opisanego szlaku, zmieniony tak, aby był odporny\nna działanie glifosatu. Dzięki temu rośliny soi mogą rosnąć i wydawać plony w obecności\nherbicydu. Od tego czasu opracowano też odmiany soi z innymi modyfikacjami genetycznymi,\nzapewniające odporność na inne herbicydy, na szkodniki czy ze zmienioną zawartością\nkwasów tłuszczowych. W 2018 roku soja stanowiła około 50% transgenicznych upraw.\nNa podstawie: K. Kumar i in., Genetically Modified Crops […], „Planta” 251(5), 2020.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWykaż, że stosowanie dużych ilości glifosatu może stanowić zagrożenie dla\nróżnorodności biologicznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n7. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n4) przedstawia sposoby oraz cele\notrzymywania transgenicznych […] roślin\n[…];\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n2) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu (zagrożenie gatunków\nrodzimych […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że stosowanie dużych ilości glifosatu może stanowić\nzagrożenie dla różnorodności biologicznej, odnoszące się do szkodliwości\nstosowania glifosatu dla bakterii, grzybów i roślin.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nGlifosat to silny herbicyd uniemożliwiający wzrost innych roślin niż transgeniczna soja.\nPo przedostaniu się do gleby glifosat działa również zabójczo na bakterie i grzyby.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego glifosat jest nieskuteczny w zwalczaniu szkodników owadzich.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n2) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu (zagrożenie gatunków\nrodzimych […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, dlaczego glifosat nie jest toksyczny dla zwierząt,\nodnoszące się do niewystępowania u zwierząt szlaku metabolicznego hamowanego\nprzez glifosat.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nZwierzęta nie mają zdolności syntezy aminokwasów aromatycznych. Ze względu na to,\nże glifosat hamuje jeden z enzymów niezbędnych do syntezy aminokwasów\naromatycznych, ten związek nie jest toksyczny dla zwierząt.\nGlifosat działa hamująco na szlak syntezy aminokwasów aromatycznych. Te aminokwasy\nsą dla zwierząt egzogenne, a więc muszą one przyjmować go z pokarmem. Dlatego\nglifosat nie jest toksyczny dla zwierząt.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-1)\nLipiennik Loesela (Liparis loeselii) to storczyk objęty ochroną ścisłą oraz umieszczony\nw Polskiej czerwonej księdze roślin jako gatunek wysokiego ryzyka. Występuje on na\nterenach podmokłych - na torfowiskach lub turzycowiskach zasilanych wodami bogatymi\nw związki wapnia. W Polsce notowano jego obecność na ponad 200 stanowiskach na niżu:\nprzede wszystkim w północnej, zachodniej i środkowej części kraju, w większości - w pasie\npojezierzy i pobrzeża.\nNa podstawie: natura2000.gdos.gov.pl\nWyjaśnij, dlaczego - oprócz ochrony gatunkowej - konieczne stało się również\nwprowadzenie ochrony siedliskowej lipiennika Loesela, m.in. w ramach sieci Natura\n2000. W odpowiedzi odnieś się do warunków życia tego gatunku.\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony\nprzyrody i środowiska […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n2) przedstawia wpływ człowieka na\nróżnorodność biologiczną, podaje przykłady\ntego wpływu (zagrożenie gatunków\nrodzimych […]);\n3) uzasadnia konieczność stosowania\nochrony czynnej dla zachowania wybranych\ngatunków i ekosystemów.\nPoziom podstawowy\n2. Różnorodność biologiczna i jej\nzagrożenia. Zdający:\n7) uzasadnia konieczność międzynarodowej\nwspółpracy w celu zapobiegania\nzagrożeniom przyrody, podaje przykłady\ntakiej współpracy ([…] „Natura 2000” […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, że ochrona siedliskowa zapewni odpowiednie czynniki\nabiotyczne dla życia lipiennika - wilgotność siedlisk (torfowisk i turzycowisk)\ni wapienne podłoże.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPonieważ pozwoli to na przetrwanie tego gatunku ze względu na duży dostęp do wody\ni związków wapnia.\nZe względu na wymagania rośliny dotyczące dostępu do wody i składników mineralnych\nochrona siedliska zapewni jej dostęp do tych zasobów.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się wyłącznie do „odpowiednich\nwarunków” bez wskazania na konkretne czynniki abiotyczne: wilgotność i dostępność\nzwiązków mineralnych.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}