{"paper":{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":63,"source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nPoniżej przedstawiono wzór strukturalny cząsteczki ludzkiego hormonu - wazopresyny.\nWydzielanie tego hormonu prowadzi do różnych reakcji fizjologicznych organizmu, m.in. do\nskurczu tętniczek zaopatrujących w krew naczynia przedwłosowate i sieć naczyń\nwłosowatych.\nKofeina jest dla człowieka substancją egzogenną, obecną np. w ziarnach kawy. Spożycie\nkofeiny jest przyczyną ograniczenia resorpcji sodu w kanaliku bliższym (proksymalnym)\nnefronu, co przekłada się na większą ilość wody wydalanej wraz z moczem.\nNa podstawie: T. Rieg, Requirement of Intact Adenosine A1 receptors […],\n„The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics” 313(1), 2005.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe dotyczące\nwazopresyny. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nWazopresyna należy do hormonów (steroidowych / niesteroidowych). Ten hormon jest\nwydzielany przez (podwzgórze / przysadkę mózgową) i wpływa na ilość (wody / glukozy)\nwydalanej wraz z moczem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\ni w poszczególnych etapach ontogenezy.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\nf) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie.\n5) Regulacja hormonalna. Zdający:\na) wyjaśnia, w jaki sposób hormony\nsteroidowe i niesteroidowe ([…] peptydowe)\nregulują czynności komórek docelowych,\nb) podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych\nczłowieka i wymienia nazwy hormonów\nprzez nie produkowanych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWazopresyna należy do hormonów (steroidowych / niesteroidowych). Ten hormon jest\nwydzielany przez (podwzgórze / przysadkę mózgową) i wpływa na ilość (wody / glukozy)\nwydalanej wraz z moczem.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij poniższy schemat - wpisz dwie brakujące reszty aminokwasowe tak, aby\npowstała poprawna sekwencja wazopresyny. Odpowiedź zapisz z wykorzystaniem\ntrójliterowych oznaczeń aminokwasów.\nCys-Tyr - -Gln-Asn-Cys-Pro- -Gly-NH2\n1.1.\n0-1-2\n1.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) przedstawia budowę białek\n(uwzględniając wiązania peptydowe) […];\nopisuje strukturę I-, II-, III- i IV-rzędową\nbiałek […].\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie schematu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nCys-Tyr-Phe-Gln-Asn-Cys-Pro-Arg-Gly-NH2\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których użyto pełnych nazw aminokwasów lub kody IUPAC (F -\nfenyloalanina oraz R - arginina).","solution":"Cys–Tyr–Phe–Gln–Asn–Cys–Pro–Arg–Gly–NH2","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nOkreśl wpływ wydzielania wazopresyny na wartość ciśnienia tętniczego krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nn) wykazuje związek między budową\na funkcją naczyń krwionośnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że wydzielanie wazopresyny jest przyczyną wzrostu\nwartości ciśnienia tętniczego krwi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWazopresyna podnosi ciśnienie krwi.\nWzrośnie ciśnienie tętnicze krwi.\nDodatni.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego wywołane przez kofeinę ograniczenie resorpcji jonów sodu\nw kanaliku bliższym nefronu skutkuje zwiększonym wydalaniem wody wraz z moczem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur\nodpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\nf) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji\nhormonalnej w tym procesie.\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej […]\nw procesach osmotycznych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do ograniczenia zwrotnego wchłaniania\nwody z kanalika bliższego (proksymalnego) z uwzględnieniem osmotycznego\nmechanizmu transportu wody.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nKofeina blokuje wchłanianie ze światła kanalika sodu - substancji osmotycznie czynnej.\nWoda pozostaje w świetle kanalika i jest wydalana z moczem, ponieważ nie jest\nwchłaniana zwrotnie na zasadzie osmozy.\nW normalnych warunkach dzięki resorpcji jonów sodu w kanaliku proksymalnym\ndochodzi również do wchłaniania wody, ponieważ transport sodu jest przyczyną\npowstania gradientu osmotycznego.\nW kanaliku bliższym dochodzi do tzw. resorpcji obowiązkowej wody. Transport wody\nzachodzi biernie - przez kanały białkowe. Aby woda przechodziła przez te pory, najpierw\nmusi zostać aktywnie przetransportowany sód, który jest polarny, i za nim podąża woda.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nW prawidłowo funkcjonujących komórkach zwierząt białko p53, które jest kodowane przez\ngen TP53, zatrzymuje komórkę z uszkodzonym DNA w tzw. punkcie kontrolnym G1/S, czyli\nna granicy faz G1/S cyklu komórkowego. Uszkodzenie DNA jest albo naprawiane i komórka\nprzechodzi z opóźnieniem z fazy G1 do fazy S, albo - gdy uszkodzenie jest zbyt poważne\ni naprawa jest niemożliwa - komórka zostaje skierowana na drogę apoptozy.\nRetrogen to dodatkowa kopia genu powstająca na skutek odwrotnej transkrypcji mRNA\ndanego genu. Genom słoni zawiera jeden gen TP53 i aż 19 retrogenów TP53, z których kilka\npodlega transkrypcji i translacji. W linii ewolucyjnej rzędu trąbowców (Proboscidea),\ndo których należą słonie, stopniowo zwiększała się liczba retrogenów TP53. Dzięki ekspresji\nretrogenów TP53 białko p53 jest aktywne nawet przy niskim natężeniu czynników\nmutagennych.\nU słoni występuje także gen LIF6, którego transkrypcja jest pobudzana przez białko p53.\nBiałko LIF6 jest transportowane do mitochondriów, gdzie prowadzi do uwolnienia do cytozolu\ncytochromu c, pełniącego funkcję cząsteczki wyzwalającej apoptozę. Nowotwory u słoni\nwystępują stosunkowo rzadko, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę dużą liczbę komórek\nciała słoni oraz długość życia tych zwierząt.\nNa podstawie: J.M. Vazquez i in., A Zombie LIF Gene in Elephants […], „Cell Reports” 24(7), 2018;\nM. Sulak i in., TP53 Copy Number Expansion […], „eLife” 5, 2016.\n1.3.\n0-1\n1.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zatrzymanie cyklu komórkowego komórek z uszkodzonym DNA\nw punkcie kontrolnym G1/S skutkuje ograniczeniem powstawania nowotworów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy,\nz uwzględnieniem zmian ilości DNA\nw poszczególnych jego etapach […];\n8) przedstawia apoptozę jako proces\nwarunkujący prawidłowy rozwój\ni funkcjonowanie organizmów\nwielokomórkowych.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n9) przedstawia transformację nowotworową\nkomórek jako następstwo mutacji w obrębie\ngenów kodujących białka regulujące cykl\nkomórkowy oraz odpowiedzialnych za\nnaprawę DNA.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uniknięcie replikacji uszkodzonego DNA\nlub uniknięcie przekazania uszkodzonego DNA do komórek potomnych, co ogranicza\nliczbę mutacji w genach regulujących cykl komórkowy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nUmożliwia to naprawę DNA, zanim materiał genetyczny zostanie zreplikowany w fazie S.\nDzięki temu nie ulegają uszkodzeniu geny odpowiedzialne za podziały komórkowe.\nBlokuje to przejście do fazy S, w której uszkodzony DNA ulega replikacji, a uszkodzone\ngeny, np. czynników wzrostu, są bezpośrednią przyczyną nowotworów.\nUniemożliwia to podział komórki, w wyniku którego powstałyby komórki potomne\ndziedziczące mutację, a mutacje w genach regulujących cykl komórkowy prowadzą do\nniekontrolowanych podziałów komórkowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nDo każdej z podanych poniżej cech genomu trąbowców (1-2) przyporządkuj\nodpowiedni mechanizm przeciwnowotworowy (A-D), który jest warunkowany\nbezpośrednio przez tę cechę.\n1. obecność wielu retrogenów TP53\n2. obecność genu LIF6\nA. Po wykryciu uszkodzenia DNA komórki łatwiej wchodzą na drogę apoptozy.\nB. DNA w komórkach jest mniej podatny na działanie czynników mutagennych.\nC. Uszkodzenia DNA się kumulują, ale nie zaburzają kontroli cyklu komórkowego.\nD. Nawet niewielkie uszkodzenia DNA zatrzymują komórkę w punkcie kontrolnym G1/S.\n2.1.\n0-1\n2.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":"1. – D, 2. – A.","answer_text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe […];\n5) objaśnia […] informacje, posługując się\nterminologią biologiczną.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n9) przedstawia transformację nowotworową\nkomórek jako następstwo mutacji w obrębie\ngenów kodujących białka regulujące cykl\nkomórkowy oraz odpowiedzialnych za\nnaprawę DNA.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n8) przedstawia apoptozę jako proces\nwarunkujący prawidłowy rozwój\ni funkcjonowanie organizmów\nwielokomórkowych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa poprawne przyporządkowania.\n1 pkt - za jedno poprawne przyporządkowanie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - D, 2. - A.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nDziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum) - roślina występująca jedynie na indonezyjskiej\nSumatrze - wytwarza jeden z największych kwiatostanów świata. Z podziemnej bulwy\nwyrasta kwiatostan - kolba przypominająca pojedynczy kwiat. Kolba składa się z dużej liczby\ndrobnych kwiatów męskich, a u nasady - także żeńskich. Kwitnieniu (zwłaszcza kwiatów\nżeńskich) towarzyszy wyraźne podwyższenie temperatury kwiatostanu i cykliczne uwalnianie\nfal zapachowych, zsynchronizowane z impulsami ciepła.\nNa podstawie: B. Wiatrowska i in., Dziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum), niezwykła bylina Sumatry,\n„Kosmos” 67(2), 2018.\nUzasadnij, że wydzielanie ciepła podczas kwitnienia ma znaczenie dla zapylania\ndziwidła olbrzymiego.\n3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nIX. Różnorodność roślin.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n4) wykazuje związek budowy kwiatu roślin\nokrytonasiennych ze sposobem ich\nzapylania.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające wabienie zapylaczy - bezpośrednio lub\nprzez zwiększenie intensywności zapachu - lub wzmożenie aktywności zapylaczy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDzięki ciepłu łatwiej rozprzestrzenia się zapach przyciągający zapylaczy.\nCiepło przyciąga zapylające owady, bo niektóre z nich silnie reagują na podczerwień.\nCiepło potęguje woń przyciągającą zapylaczy.\nPodwyższona temperatura wzmaga aktywność zapylaczy, będących zmiennocieplnymi\nowadami.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nUczniowie postanowili sprawdzić, czy w kiełkujących ziarniakach pszenicy znajduje się\naktywna amylaza. W tym celu przygotowali szalkę Petriego z wylanym i zestalonym\npodłożem agarowym zawierającym skrobię, na którym umieścili przekrojone wzdłuż\nkiełkujące ziarniaki pszenicy - tak, aby płaszczyzna przekroju ściśle przylegała do podłoża.\nTak przygotowaną szalkę utrzymywali przez 60 min w temperaturze 20 °C. Następnie\nuczniowie usunęli z szalki ziarniaki, a na podłoże szalki nanieśli płyn Lugola. Po pewnym\nczasie przepłukali podłoże wodą destylowaną. Miejsca na szalce, w których wcześniej były\npołożone ziarniaki - w przeciwieństwie do pozostałego obszaru podłoża - nie wybarwiły się\nna ciemnogranatowy kolor.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników doświadczenia określ, czy w kiełkujących\nziarniakach pszenicy znajduje się aktywna amylaza. Odpowiedź uzasadnij,\nuwzględniając substrat amylazy oraz sposób jego wykrywania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) […] planuje oraz przeprowadza\ndoświadczenie wykazujące obecność skrobi\nw materiale biologicznym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za stwierdzenie, że w kiełkujących ziarniakach pszenicy znajduje się aktywna\namylaza, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do trawienia skrobi\nprzez amylazę ORAZ do wybarwiania się skrobi płynem Lugola na kolor granatowy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW kiełkujących nasionach znajduje się aktywna amylaza, o czym świadczy trawienie\nskrobi, a powstające produkty nie barwią się płynem Lugola na kolor ciemnogranatowy.\nJest tam amylaza, ponieważ nastąpił rozkład skrobi, która barwi się na kolor granatowy\nw obecności płynu Lugola.\nBrak zmiany zabarwienia na kolor niebieskogranatowy w miejscach, gdzie znajdowały się\nziarniaki, wskazuje na brak skrobi, a to oznacza, że została ona rozłożona (do maltozy)\nprzez amylazę.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące procesu kiełkowania nasion są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nSpoczynek bezwzględny nasion można przerwać poprzez ich\nodpowiednie uwodnienie.\nP\nF\n2.\nAuksyny są jednym z czynników hamujących proces kiełkowania.\nP\nF\n3.\nDo kiełkowania nasion jest niezbędna obecność tlenu.\nP\nF\n4.1.\n0-1\n4.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\nIX. Różnorodność roślin.\n6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający:\n2) przedstawia wpływ czynników\nzewnętrznych i wewnętrznych na proces\nkiełkowania nasion;\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\n4) określa rolę auksyn […] w procesach\nwzrostu i rozwoju roślin.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.","solution":"1. – F, 2. – F, 3. – P.","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nNa poniższym zdjęciu przedstawiono gałązkę brzozy brodawkowatej (Betula pendula).\nKwiatostan męski oznaczono symbolem ♂, a kwiatostan żeński - symbolem ♀.\nNa podstawie: www.lasy.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOkreśl, czy brzoza brodawkowata jest rośliną jednopienną, czy - dwupienną.\nOdpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n1) opisuje na podstawie schematów,\nprzemianę pokoleń […] okrytonasiennych;\n3) przedstawia budowę kwiatów roślin\nnasiennych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że brzoza brodawkowata jest rośliną jednopienną, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, odnoszącym się do występowania kwiatów męskich i kwiatów\nżeńskich na jednym osobniku.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nBrzoza brodawkowata jest rośliną jednopienną, ponieważ na jednym drzewie występują\nzarówno kwiatostany męskie, jak i żeńskie.\nJednopienna, bo jeden osobnik wytwarza zarówno kwiaty męskie, jak i kwiaty żeńskie.\nTo roślina jednopienna, bo dany okaz wytwarza i słupki, i pręciki.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały mechanizm\npodwójnego zapłodnienia u roślin okrytonasiennych. W każdym nawiasie podkreśl\nwłaściwe określenie.\nŁagiewka pyłkowa wnika do zalążka i przenosi do woreczka zalążkowego komórki\nplemnikowe, które powstały w ziarnie pyłku na drodze (mitozy / mejozy). Jedna z komórek\nplemnikowych łączy się z komórką jajową, co prowadzi do powstania zygoty i do rozwoju\nzarodka. Druga komórka plemnikowa łączy się z (komórką centralną / jedną z synergid) -\nw ten sposób powstaje triploidalna tkanka odżywcza w postaci (bielma / obielma).\n♀\n♂\n5.1.\n0-1\n5.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\nIX. Różnorodność roślin.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n5) opisuje proces zapłodnienia\ni powstawania nasion u roślin nasiennych\n[…].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZasady oceniania\n2 pkt - za wybór poprawnych określeń w trzech nawiasach.\n1 pkt - za wybór poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nŁagiewka pyłkowa wnika do zalążka i przenosi do woreczka zalążkowego komórki\nplemnikowe, które powstały w ziarnie pyłku na drodze (mitozy / mejozy). Jedna z komórek\nplemnikowych łączy się z komórką jajową, co prowadzi do powstania zygoty i do rozwoju\nzarodka. Druga komórka plemnikowa łączy się z (komórką centralną / jedną z synergid) -\nw ten sposób powstaje triploidalna tkanka odżywcza w postaci (bielma / obielma).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nPoniżej przedstawiono kladogram wybranych rodzajów bakterii, otrzymany w wyniku\nporównania ich sekwencji nukleotydowych 16S rRNA.\nNa podstawie: G.E. Fox i in., The Phylogeny of Prokaryotes, „Science” 209(4455), 1980;\nA. i J. Szweykowscy, Botanika. Systematyka, Warszawa 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionego kladogramu określ, czy takson złożony wyłącznie\nz rodzajów Bacillus i Clostridium byłby taksonem monofiletycznym. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do potomków ostatniego wspólnego przodka Bacillus\ni Clostridium.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […].\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n2) rozróżnia na drzewie filogenetycznym\ngrupy monofiletyczne, parafiletyczne\ni polifiletyczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że takson złożony wyłączenie z rodzajów Bacillus i Clostridium nie\nbyłby taksonem monofiletycznym, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym\nsię do pochodzenia Lactobacillus od ostatniego wspólnego przodka Bacillus\ni Clostridium.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNie. Takson monofiletyczny to taki, który obejmuje wszystkich potomków ostatniego\nwspólnego przodka, a w przypadku ostatniego wspólnego przodka Bacillus i Clostridium\nmamy do czynienia z jeszcze jednym potomkiem - Lactobacillus.\nNie może być taksonem monofiletycznym, bo nie obejmuje Lactobacillus - jeszcze\njednego potomka najpóźniejszego wspólnego przodka Bacillus i Clostridium.\nTaki takson byłby taksonem parafiletycznym. Co prawda, Bacillus i Clostridium są blisko\nspokrewnione, ale od ich ostatniego wspólnego przodka pochodzi także Lactobacillus.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do przodka Bacillus i Clostridium bez wskazania,\no którego przodka chodzi, np. „Nie, ponieważ przodek tych rodzajów jest także przodkiem\ninnych rodzajów”.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nNa podstawie przedstawionego kladogramu oceń, czy poniższe stwierdzenia\ndotyczące relacji pokrewieństwa pomiędzy rodzajami bakterii są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nBacillus jest bliżej spokrewniony z Clostridium niż z Mycoplasma.\nP\nF\n2.\nNajbliższym krewnym Rhodomicrobium jest Escherichia.\nP\nF\n3.\nArthrobacter jest w takim samym stopniu spokrewniony z Mycoplasma,\nco - z Bifidobacterium.\nP\nF\nBacillus\nLactobacillus\nClostridium\nMycoplasma\nArthrobacter\nStreptomyces\nBifidobacterium\nRhodospirillum\nAlcaligenes\nRhodospirillum\nRhodomicrobium\nEscherichia\nChromatium\n6.1.\n0-1\n6.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […].\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n1) wnioskuje na podstawie analizy\nkladogramów o pokrewieństwie\newolucyjnym organizmów.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F, 3. - F.","solution":"1. – P, 2. – F, 3. – F.","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nW latach 60. XX wieku wprowadzono w Polsce program szczepień ochronnych. Podobne\ndziałania podejmowano także w innych państwach na całym świecie. Dzięki szczepieniom\nniektóre choroby zakaźne udało się w zasadzie wyeliminować z ludzkiej populacji.\nPrzykładem jest ospa prawdziwa.\nNa podstawie: www.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - do każdej nazwy choroby przyporządkuj odpowiedni czynnik\nchorobotwórczy, który jest jej przyczyną, oraz podaj główną drogę zarażenia lub\nzakażenia się człowieka.\nNazwa choroby\nCzynnik chorobotwórczy\n(wirus / bakteria / protist)\nGłówna droga zarażenia lub zakażenia\nsię człowieka\nospa prawdziwa\ngruźlica\nmalaria","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n5) dostrzega znaczenie osiągnięć\nwspółczesnej nauki w profilaktyce chorób.\nVI. Bakterie i archeowce. Zdający:\n5) przedstawia znaczenie bakterii […] dla\nczłowieka, w tym wywołujących choroby\nczłowieka (gruźlica […]).\nVIII. Protisty. Zdający:\n5) przedstawia drogi zarażenia się […]\nchorób wywołanych przez protisty (malaria\n[…]).\nXII. Wirusy. Zdający:\n6) przedstawia drogi rozprzestrzeniania się\ni zasady profilaktyki chorób człowieka\nwywoływanych przez wirusy ([…] ospa […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli ALBO za poprawne uzupełnienie\njednej kolumny tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNazwa choroby\nCzynnik chorobotwórczy\n(wirus / bakteria / protist)\nGłówna droga zarażania\nlub zakażania się człowieka\nospa prawdziwa\nwirus\nkropelkowa / oddechowa\ngruźlica\nbakteria\nkropelkowa / oddechowa\nmalaria\nprotist\nukłucie komara / odzwierzęca","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nUzupełnij tabelę - uporządkuj w odpowiedniej kolejności etapy odpowiedzi humoralnej\norganizmu na pojawienie się patogenu w organizmie. Wpisz numery 2.-4.\nw odpowiednie miejsca tabeli. Etap najwcześniejszy oznaczono numerem 1.\nEtapy\nKolejność\nAktywne limfocyty T wchodzą w interakcję z kompetentnymi limfocytami B.\nPrzez komórki plazmatyczne są wydzielane przeciwciała, łączące się\nz antygenami.\nLimfocyty B różnicują się w kierunku komórek plazmatycznych i komórek\npamięci.\nLimfocyty T ulegają aktywacji, dzielą się i wydzielają cytokiny.\n1\n7.1.\n0-1-2\n7.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nb) opisuje sposoby nabywania odporności\nswoistej (czynny […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za wpisanie poprawnej kolejności etapów odpowiedzi immunologicznej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nEtapy\nKolejność\nAktywne limfocyty T wchodzą w interakcję z kompetentnymi limfocytami B.\n2\nKomórki plazmatyczne wydzielają przeciwciała, łączące się z antygenami.\n4\nLimfocyty B różnicują się w kierunku komórek plazmatycznych i komórek\npamięci.\n3\nLimfocyty T ulegają aktywacji, dzielą się i wydzielają cytokiny.\n1","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nOkreśl, czy człowiek po przyjęciu szczepionki zawierającej obcy antygen uzyskuje\nodporność swoistą, czy - nieswoistą. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do\nmechanizmów odporności rozwijanych po przyjęciu szczepionki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nb) opisuje sposoby nabywania odporności\nswoistej (czynny […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że człowiek po przyjęciu szczepionki zawierającej obcy antygen\nuzyskuje odporność swoistą, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do\nrozwoju odporności humoralnej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nSwoista, ponieważ po przyjęciu antygenu powstaną przeciwciała, wiążące się z tym\nantygenem.\nPo podaniu antygenu rozwinie się odporność swoista, polegająca na wytworzeniu przez\nlimfocyty B specyficznych przeciwciał.\nUkład odpornościowy po rozpoznaniu obcego antygenu wytworzy plazmocyty oraz\nkomórki pamięci, biorące udział w zwalczaniu konkretnego patogenu, a więc jest to\nodporność swoista.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłączenie do definicji odporności swoistej, np.\n„Jest to odpowiedź swoista, bo jest ona skierowana przeciwko konkretnemu patogenowi”.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nNa poniższym wykresie przedstawiono wyniki obserwacji - średni czas snu dzieci\ni młodzieży w ciągu doby z podziałem na grupy wiekowe. Przy każdym słupku podano liczbę\nobserwowanych osób w danej grupie wiekowej. Obserwacji poddano łącznie 5095 osób.\nNa podstawie: B.C. Galland, Estabilishing […], „Sleep” 41(4), 2018.\nSformułuj problem badawczy przedstawionej powyżej obserwacji.\n557\n1598\n1367\n870\n703\n6\n7\n8\n9\n10\n11\n3-5\n6-8\n9-11\n12-14\n15-18\nśredni czas snu, h\ngrupy wiekowe, lata\n7.3.\n0-1\n8.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n1) określa problem badawczy […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\nk) wykazuje biologiczne znaczenie snu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawnie sformułowany problem badawczy obserwacji, odnoszący się do\nzwiązku między wiekiem a długością snu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nCzy długość snu jest różna u dzieci i młodzieży w różnym wieku?\nCzy u dzieci i młodzieży występuje zależność między wiekiem a długością snu?\nCzy występuje korelacja między czasem snu dzieci i młodzieży a ich wiekiem?\nCzy wraz z wiekiem zmienia się długość snu w ciągu doby?\nZależność między czasem snu a wiekiem.\nW jakim stopniu poszczególne grupy wiekowe różnią się dobową długością snu?\nJakie są normy dla długości snu w poszczególnych klasach wiekowych?","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nPokrycie ciała u różnych grup kręgowców jest zróżnicowane. U płazów skóra jest naga.\nU pozostałych kręgowców powierzchnię ciała pokrywają łuski, pióra lub włosy, które są\nwytworami naskórka albo skóry właściwej i pełnią różne funkcje. Dzięki odpowiedniej\nbudowie naskórek człowieka pełni m.in. funkcję ochronną.\nNa poniższym wykresie przedstawiono tempo wymiany gazowej przez płuca i skórę\nw różnych temperaturach u ropuchy Bufo americanus. Wyniki pomiarów podano\nw przeliczeniu na kg masy ciała zwierzęcia.\nNa podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt. Adaptacja do środowiska, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nNa podstawie informacji przedstawionych na wykresie sformułuj jeden przykładowy\nwniosek odnoszący się do wpływu temperatury na usuwanie CO2 u ropuchy Bufo\namericanus.\nwymiana gazowa, ml ∙ kg-1 ∙ h-1\n80\n60\n40\n20\n5\n15\n25\ntemperatura, °C\nCO2\nCO2\nO2\nO2\nskóra\nskóra\npłuca\npłuca\nwymiana gazowa przez skórę\nwymiana gazowa przez płuca\n9.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania\nw oparciu o wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n3) wykazuje związek budowy narządów\nz pełnioną przez nie funkcją.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur\nodpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\na) przedstawia warunki umożliwiające\ni ułatwiające dyfuzję gazów przez powierzchnie\nwymiany gazowej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawnie sformułowany wniosek, odnoszący się do większego tempa usuwania\nCO2 wraz ze wzrostem temperatury lub do większego znaczenia skóry w porównaniu\nz płucami w usuwaniu CO2 niezależnie od temperatury.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nIm wyższa temperatura, tym większa ilość uwalnianego przez skórę CO2.\nW przypadku skóry oraz płuc występuje ta sama zależność: w niższej temperaturze jest\nusuwane mniej dwutlenku węgla.\nU ropuchy Bufo americanus, bez względu na temperaturę, zawsze przez skórę usuwane\njest więcej CO2 niż przez płuca.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące pokrycia ciała kręgowców są prawdziwe.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nSkóra płazów wytwarza gruczoły potowe.\nP\nF\n2.\nGruczoły potowe ssaków są wytworami skóry właściwej.\nP\nF\n3.\nŁuski występujące u kręgowców lądowych są wytworami naskórka.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\na) przedstawia różne rodzaje pokrycia ciała\nzwierząt […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - P.","solution":"1. – F, 2. – F, 3. – P.","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nUzasadnij, że budowa naskórka człowieka umożliwia ochronę przed wnikaniem\npatogenów do wnętrza organizmu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nodpowiedzialnych za nie struktur.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\nb) wykazuje związek między budową\ni funkcją skóry kręgowców.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, uwzględniające wielowarstwowość naskórka LUB ścisłe\nprzyleganie komórek naskórka LUB zrogowacenie naskórka, który tworzy barierę dla\npatogenów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nNaskórek człowieka jest wielowarstwowy (położony na błonie podstawnej), a komórki\nściśle do siebie przylegają, co hamuje wnikanie patogenów do wnętrza ciała.\nŚciśle przylegające do siebie komórki naskórka chronią człowieka przed wnikaniem\npatogenów.\nZrogowaciały naskórek uniemożliwia wnikanie bakterii do niższych warstw skóry.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nUzupełnij tabelę - wpisz w odpowiednie pola w tabeli rangi taksonomiczne wybrane\nspośród podanych tak, aby powstała prawidłowa systematyka bociana białego\n(Ciconia ciconia).\nrodzina królestwo gromada typ rząd\nRanga taksonomiczna\nTakson\nzwierzęta (Animalia)\nstrunowce (Chordata)\npodtyp\nkręgowce (Vertebrata)\nptaki (Aves)\nbrodzące (Ciconiiformes)\nbociany (Ciconiidae)\ngatunek\nbocian biały (Ciconia ciconia)\n9.2.\n0-1-2\n9.3.\n0-1\n10.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) […] porządkuje […] organizmy.\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n3) porządkuje hierarchicznie podstawowe\nrangi taksonomiczne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przedstawienie systematyki bociana białego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRanga taksonomiczna\nTakson\nkrólestwo\nzwierzęta (Animalia)\ntyp\nstrunowce (Chordata)\npodtyp\nkręgowce (Vertebrata)\ngromada\nptaki (Aves)\nrząd\nbrodzące (Ciconiiformes)\nrodzina\nbociany (Ciconiidae)\ngatunek\nbocian biały (Ciconia ciconia)","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nBabeszjoza jest groźną chorobą psów (również dziko żyjących psowatych), wywoływaną\nprzez pasożytniczego protista - Babesia canis. Do zarażenia psa dochodzi po ukąszeniu go\nprzez kleszcza, w którego organizmie znajdują się pasożyty. Psy można chronić przed\nbabeszjozą przez podanie szczepionki.\nNa poniższym schemacie przedstawiono cykl rozwojowy B. canis. Pasożyt namnaża się\nbezpłciowo w erytrocycie psa, niszczy erytrocyt i atakuje kolejny. Po kilku takich cyklach\nw erytrocytach psa powstają prekursory komórek płciowych protista, które do zamknięcia\ncyklu rozwojowego wymagają przedostania się do organizmu kleszcza. W jelitach kleszcza\npowstaje ruchliwa zygota - ookineta - wędrująca do różnych jego narządów. Ookinety\nwnikają również do oocytów. Umożliwia to przenoszenie B. canis na kolejne pokolenia larw\ni imago kleszczy, co jednak nie zagraża ich życiu.\nNa podstawie: J.L. Gundłach, A.B. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, Warszawa 2004;\nS.I. Bonnet, C. Nadal, Experimental Infection of Ticks: An Essential Tool for the Analysis of\nBabesia Species Biology and Transmission, „Pathogens” 10(11), 2021;\nT.P. Schetters, Vaccination Against Canine Babesiosis, „Trends in Parasitology” 21(4), 2005.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nOkreśl, który organizm - pies czy kleszcz - jest żywicielem ostatecznym B. canis.\nOdpowiedź uzasadnij.\nŻywiciel ostateczny:\nUzasadnienie:\noocyty kleszcza\nz ookinetami\nkomórki jelita\nkleszcza\nkleszcz\npies\nzygota\n(ookineta)\ngamety\nprekursor komórek\npłciowych\nbezpłciowe\nnamnażanie się\npasożyta\nerytrocyt\nz wnikającym\npasożytem\nkolejne stadia rozwojowe kleszcza\nzarodek\nkleszcza\n11.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur\nodpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nf) analizuje na podstawie schematu cykle\nrozwojowe zwierząt pasożytniczych; rozróżnia\nżywicieli pośrednich i ostatecznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że żywicielem ostatecznym jest kleszcz, wraz z uzasadnieniem\nodnoszącym się do procesu rozmnażania płciowego pasożyta zachodzącego\nw organizmie kleszcza.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nŻywicielem ostatecznym pasożyta Babesia canis jest kleszcz, ponieważ w organizmie\nkleszcza odbywa się jego rozród płciowy.\nKleszcz - w tym organizmie dochodzi do zapłodnienia B. canis.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nUzasadnij, że - mimo istnienia szczepionki - całkowita eliminacja B. canis ze\nśrodowiska jest w zasadzie niemożliwa. Podaj jeden argument odnoszący się do cyklu\nrozwojowego pasożyta.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nf) analizuje na podstawie schematu cykle\nrozwojowe zwierząt pasożytniczych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do obecności pasożyta w kolejnych\npokoleniach raz zainfekowanych kleszczy (bez konieczności zamykania cyklu\nrozwojowego) LUB do rezerwuaru B. canis wśród dzikich psowatych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nProfilaktyka zarażeń psów nie wyeliminuje pasożyta, bo ten może bez zamykania cyklu\nżyciowego przetrwać w kolejnych pokoleniach kleszczy - ookinety Babesia są obecne\nw oocytach kleszczy i mogą przenosić się z pokolenia na pokolenie.\nNawet gdyby skutecznie zaszczepić wszystkie hodowane psy, to pasożyt mógłby\nzamknąć cykl życiowy po zakażeniu dzikiego wilka lub lisa.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nProwadzono badania na rudaczkach północnych - kolibrach żyjących w Górach Skalistych.\nRudaczki odżywiają się nektarem kwiatów.\nW celu zbadania, czy podczas zapamiętywania źródła pokarmu rudaczki północne kierują się\nbarwą kwiatów, czy - ich lokalizacją przestrzenną, wykonano następujący eksperyment.\nW dwóch turach ustawiano w określonych miejscach cztery sztuczne różnokolorowe kwiaty.\nW pierwszej turze jeden wybrany kwiat zawierał sztuczny nektar - roztwór sacharozy,\na rudaczki nauczyły się podlatywać do tego kwiatu po pokarm. W drugiej turze eksperymentu\nzamieniano kwiaty miejscami i do żadnego z kwiatów nie dodawano słodkiego roztworu.\nNa poniższym schemacie przedstawiono typowy wynik eksperymentu. Kwiaty zawierające\nnektar oznaczono znakiem „+”, a puste - znakiem „-”. Symbolem ptaka oznaczono\nlokalizację kwiatu, do którego rudaczek podleciał w pierwszej kolejności w drugiej turze\neksperymentu.\nNa podstawie: N. Emery, Ptasia inteligencja. Rozważania nad intelektem ptaków, Warszawa 2018;\nT.A. Hurly i S.D. Healy, Memory for flowers in Rufus hummingbirds: location or local visual cues?,\n„Animal Behaviour” 51, 1996.\nSformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników eksperymentu.\npierwsza tura eksperymentu\n(jeden z kwiatów zawierał nektar)\ndruga tura eksperymentu\n(żaden kwiat nie zawierał nektaru)\n11.2.\n0-1\n12.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania\nw oparciu o wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur\nodpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\ng) wyróżnia rodzaje receptorów u zwierząt ze\nwzględu na rodzaj odbieranego bodźca.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawnie sformułowany wniosek.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nW poszukiwaniu pokarmu rudaczki kierują się orientacją przestrzenną, a nie - barwą\nkwiatów.\nRudaczki północne zapamiętują lokalizację przestrzenną kwiatów z nektarem.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nW organizmie dorosłego człowieka krąży prawie bilion płytek krwi (trombocytów). Płytki krwi\nto bezjądrowe fragmenty megakariocytów - olbrzymich (50-100 μm) komórek szpiku\nkostnego. W szpiku kostnym występują naczynia zatokowe - kapilary pozbawione błony\npodstawnej, mające stosunkowo dużą średnicę (ponad 30 µm). Śródbłonek naczyń\nzatokowych ma liczne pory, pełniące ważną funkcję w wytwarzaniu płytek krwi.\nDojrzewanie megakariocytów polega na kilku niepełnych podziałach komórkowych, podczas\nktórych nie zachodzi cytokineza. Prowadzi to do powstania poliploidalnej komórki o dużej\npowierzchni błony i o powiększonej cytoplazmie. W dojrzałych megakariocytach występują\nwydłużone wypustki plazmatyczne - propłytki, których długość dochodzi do 500 µm.\nZ końcowych odcinków propłytek oddzielają się płytki krwi. W płytkach krwi znajdują się m.in.\nziarnistości α, zawierające - swoiste dla płytek - peptydy i białka.\nNa poniższych rysunkach przedstawiono: występujący w czerwonym szpiku kostnym\nczłowieka dojrzały megakariocyt przylegający do zewnętrznej powierzchni naczynia\nzatokowego (rysunek A) oraz budowę płytki krwi krążącej w krwiobiegu (rysunek B).\nUwaga: Nie zachowano proporcji wielkości rysunków.\nPłytki krwi u ssaków nie mają jąder komórkowych, dzięki czemu osiągają niewielkie rozmiary\n(1-3 μm). Pomimo braku jądra komórkowego płytki krwi zawierają wiele typowych struktur\nkomórkowych - mają rozbudowany cytoszkielet, mitochondria oraz swoiste ziarnistości\n(rysunek B). W płytkach krwi zachodzi synteza białka na podstawie mRNA pochodzącego\nz megakariocytów.\nNa podstawie: W. Sawicki, J. Malejczyk, Histologia, Warszawa 2017;\nJ.E. Italiano i in., Blood Platelets […], „Journal of Cell Biology” 147(6), 1999;\nJ. Saluk i in., Powstawanie, metabolizm […], „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 68, 2014;\nK.R. Machlus, J.E. Italiano, The Incredible Journey […], „Journal of Cell Biology” 201(6), 2013.\nświatło naczynia\nzatokowego\nmikrotubule\njądro komórkowe\npropłytki (wypustki plazmatyczne)\nsiateczka śródplazmatyczna gładka\npłytki krwi\nziarnistości α i ziarnistości gęste\nRysunek A - megakariocyt\nziarnistości α\nziarnistości gęste\nmikrotubule\nRysunek B - płytka krwi\npory w komórkach śródbłonka\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym\nnawiasie podkreśl właściwe określenie.\nDojrzewające megakariocyty inicjują cykl komórkowy, w czasie którego (przechodzą fazy /\nnie przechodzą faz) G1, S oraz G2. Pominięcie późnej anafazy i telofazy oraz cytokinezy\npowoduje, że ilość DNA w dojrzewającym megakariocycie (wzrasta / jest stała).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności\nbiologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych\nzachodzących na różnych poziomach organizacji\nżycia. Zdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy,\nz uwzględnieniem zmian ilości DNA\nw poszczególnych jego etapach […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nDojrzewające megakariocyty inicjują cykl komórkowy, w czasie którego (przechodzą fazy /\nnie przechodzą faz) G1, S oraz G2. Pominięcie późnej anafazy i telofazy oraz cytokinezy\npowoduje, że ilość DNA w dojrzewającym megakariocycie (wzrasta / jest stała).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWykaż związek budowy naczyń zatokowych z wytwarzaniem płytek krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności\nbiologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych\nzachodzących na różnych poziomach organizacji\nżycia. Zdający:\n3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na\nróżnych poziomach organizacji życia;\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na\nróżnych poziomach złożoności […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych\nczynności życiowych zwierząt,\nz uwzględnieniem struktur\nodpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie.\nZdający:\nn) wykazuje związek między\nbudową a funkcją naczyń\nkrwionośnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku między budową naczyń zatokowych\na wytwarzaniem płytek krwi, odnoszące się do przechodzenia wypustek\nplazmatycznych megakariocytów przez pory naczyń zatokowych i powstawania płytek\nw świetle naczynia krwionośnego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Naczynia zatokowe mają pory, przez które mogą przechodzić wypustki plazmatyczne\n(propłytki) megakariocytów, dzięki czemu powstające z nich płytki krwi trafiają do krwi.\n• Naczynia zatokowe nie mają błony podstawnej, dzięki czemu wypustki megakariocytów\nmogą przez nie przechodzić, a powstające z nich płytki mogą trafić do krwi.\n• Naczynia zatokowe mają dużą średnicę (ponad 30 µm średnicy), co umożliwia\nwystępowanie w nich dużej liczby wypustek megakariocytów i powstawanie dużej liczby\npłytek krwi.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nOkreśl znaczenie powstawania licznych rozgałęzień megakariocytu w procesie\nwytwarzania płytek krwi.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności\nbiologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych\nzachodzących na różnych poziomach organizacji\nżycia. Zdający:\n3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy\nkomórki eukariotycznej na […]\nrysunku […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n3) opisuje cykl komórkowy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie znaczenia, odnoszące się do zwiększonej liczby\nwytwarzanych płytek krwi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nZapewnia to zwiększenie ostatecznej liczby uwolnionych płytek krwi.\nMa na celu zwiększenie liczby zakończeń dla zachodzącej trombopoezy.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.4","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nWykaż związek między wytwarzaniem wielu długich wypustek plazmatycznych przez\nmegakariocyty a dużą zawartością gładkiej siateczki śródplazmatycznej w tych\nkomórkach.\n13.1.\n0-1\n13.2.\n0-1\n13.3.\n0-1\n13.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Komórka. Zdający:\n2) wykazuje związek budowy błony\nkomórkowej z pełnionymi przez nią\nfunkcjami;\n7) przedstawia błony wewnątrzkomórkowe\njako zintegrowany system strukturalno-\n-funkcjonalny […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie związku między wytwarzaniem wielu długich wypustek\nplazmatycznych megakariocytu a dużą zawartością gładkiej siateczki\nśródplazmatycznej, odnoszące się do dużego zapotrzebowania komórki na\nwytwarzane przez gładką siateczkę śródplazmatyczną (SER) lipidy wchodzące\nw skład błony komórkowej LUB do transportu wewnętrznego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• SER jest miejscem syntezy lipidów błonowych, co umożliwia rozbudowę błony\nkomórkowej i wytwarzanie wielu długich wypustek plazmatycznych megakariocytu.\n• W siateczce śródplazmatycznej powstają fosfolipidy wchodzące w skład błony\nkomórkowej megakariocytu.\n• Siateczka śródplazmatyczna gładka bierze udział w syntezie fosfolipidów\nwykorzystywanych do rozbudowy błony komórkowej megakariocytu.\n• Rozwinięta siateczka może połączyć się z błona komórkową i zwiększyć jej pole\npowierzchni.\n• Wewnątrz siateczki gładkiej zachodzi transport substancji do wypustek plazmatycznych.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13.5","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13.5","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.5. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące budowy i metabolizmu płytek krwi\nwystępujących we krwi ssaków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW płytkach krwi znajdują się rybosomy pochodzące z megakariocytów.\nP\nF\n2.\nW płytkach krwi zachodzi fosforylacja oksydacyjna.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje […], interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności\nbiologicznej oraz zjawisk i procesów\nbiologicznych zachodzących na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający:\n1) opisuje […] organizmy;\n3) wykazuje związki między strukturą a funkcją\nna różnych poziomach organizacji życia.\nII. Komórka. Zdający:\n6) opisuje budowę rybosomów, ich\npowstawanie i pełnioną funkcję oraz\nokreśla ich lokalizację w komórce.\nIII. Energia i metabolizm.\n5. Pozyskiwanie energii użytecznej\nbiologicznie. Zdający:\n1) wykazuje związek budowy\nmitochondrium z przebiegiem procesu\noddychania komórkowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłową ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P.","solution":"1. – P, 2. – P.","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nWśród bakterii zachodzi intensywny międzykomórkowy przepływ informacji genetycznej,\nktóry odbywa się na drodze transformacji, transdukcji lub koniugacji.\nCzłowiek wykorzystuje naturalnie zachodzące zjawiska do otrzymywania organizmów\nmodyfikowanych genetycznie, np. bakterii wytwarzających ludzkie białko - insulinę. Jednak\naby doszło do produkcji insuliny w komórkach bakterii, ludzki gen insuliny musi zostać\npozbawiony dwóch intronów, rozdzielających trzy eksony.\nLudzki gen ulega replikacji razem z plazmidem bakteryjnym i dzięki temu występuje\nw komórce bakteryjnej w dużej liczbie kopii, umożliwiającej syntezę białka na wysokim\npoziomie.\nNa podstawie: U. Kasprzykowska i B.M. Sobieszczańska, Plastyczność bakteryjnych genomów -\nmiędzykomórkowy transfer informacji genetycznej, „Postępy Mikrobiologii” 53(2), 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nDo każdego z rodzajów przepływu informacji genetycznej przyporządkuj jeden\nwłaściwy opis spośród podanych poniżej (1.-4.).\n1. Zachodzi z udziałem wirusów, które stają się wektorami przenoszącymi DNA z jednej\nbakterii do drugiej.\n2. Polega na pobieraniu przez komórki bakteryjne materiału genetycznego ze środowiska.\n3. Jest to proces płciowy polegający na przekazaniu materiału genetycznego z komórki\ndawcy do komórki biorcy. Może zachodzić pomiędzy różnymi gatunkami bakterii.\n4. Polega na przepisaniu informacji genetycznej z RNA na DNA, dzięki czemu dochodzi\ndo integracji takiego materiału genetycznego z genomem bakterii.\ntransformacja -\ntransdukcja -\nkoniugacja -\n13.5.\n0-1\n14.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"transformacja – 2. transdukcja – 1. koniugacja – 3.","answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz\nzjawisk i procesów biologicznych\nzachodzących na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy\nbiologiczne zachodzące\nw wybranych organizmach\ni w środowisku.\nVI. Bakterie i archeowce. Zdający:\n4) wykazuje znaczenie procesów płciowych\nw zmienności genetycznej bakterii.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n4) przedstawia źródła zmienności rekombinacyjnej.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej.\nZdający:\n6) […] przedstawia sposoby otrzymywania\norganizmów transgenicznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za przyporządkowanie do trzech nazw prawidłowych opisów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntransformacja - 2.\ntransdukcja - 1.\nkoniugacja - 3.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego przed wprowadzeniem ludzkiego genu kodującego insulinę do\ngenomu bakterii usuwa się z tego genu sekwencje intronów. W odpowiedzi uwzględnij\nznaczenie wycinania intronów u człowieka oraz przebieg ekspresji informacji\ngenetycznej u bakterii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n1) porównuje strukturę genu organizmu\nprokariotycznego i eukariotycznego;\n3) opisuje proces obróbki potranskrypcyjnej\nu organizmów eukariotycznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do braku mechanizmów wycinania intronów\neukariotycznych u bakterii oraz znaczenia wycinana intronów (np. połączenie\nsekwencji kodujących, składanie eksonów).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nBakterie nie potrafią wycinać ludzkich intronów, których wycięcie jest konieczne, aby\neksony zostały połączone w jedną ciągłą sekwencję kodującą białko.\nU eukariontów, w tym u człowieka, znajdują się spliceosomy, które są odpowiedzialne\nza wycinanie intronów, ale brakuje ich u bakterii. Bez wycięcia intronów insulina\nzawierałaby wstawione fragmenty losowej sekwencji aminokwasowej.\nBakterie nie potrafią wycinać intronów, a więc białko syntezowane na podstawie pre-\nmRNA miałoby zmienioną sekwencję aminokwasową, bo eksony byłyby niepołączone.\nIntrony przerywają sekwencję kodującą białka, a ich wycięcie jest konieczne do połączenia\nfragmentów kodujących i otrzymania prawidłowej sekwencji aminokwasowej. Bakterie nie\nmają mechanizmów wycinania intronów i dlatego trzeba to zrobić przed wprowadzeniem\ngenu do ich genomu.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-2)\nUzupełnij tabelę - dla każdego z enzymów określ jego funkcję w procesie replikacji\nplazmidowego DNA.\nEnzym\nFunkcja w procesie replikacji plazmidowego DNA\nhelikaza\nprymaza\n14.2.\n0-1\n14.3.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności\nbiologicznej oraz zjawisk i procesów\nbiologicznych zachodzących na różnych\npoziomach organizacji życia. Zdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n2) wyjaśnia mechanizm replikacji DNA,\nz uwzględnieniem roli enzymów\n(helikaza, prymaza […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne określenie funkcji dwóch enzymów.\n1 pkt - za poprawne określenie funkcji jednego enzymu.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nEnzym\nFunkcja w procesie replikacji plazmidowego DNA\nhelikaza\ndenaturacja nici DNA / rozplątywanie DNA /\nrozrywanie wiązań wodorowych DNA / rozdzielenie nici DNA\nprymaza\nsynteza starterów / synteza krótkich odcinków RNA","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nPCR to procedura, która służy do powielenia materiału genetycznego. Do probówki dodaje\nsię następujące odczynniki: materiał genetyczny, który ma podlegać powieleniu (matrycę),\nnukleotydy, polimerazę DNA oraz startery - oligonukleotydy DNA wyznaczające początek\ni koniec powielanego fragmentu. Reakcja przebiega w powtarzających się cyklach. Każdy\ncykl zaczyna się od podniesienia temperatury do ok. 95 °C, aby nici DNA się rozdzieliły,\nnastępnie obniża się temperaturę, aby startery przyłączyły się do odpowiednich miejsc\nw matrycy. W kolejnym etapie dochodzi do syntezy komplementarnej nici. Na tym etapie\nw wyniku błędów polimerazy mogą zostać wprowadzone mutacje.\nZa pomocą PCR powielono ludzki gen MECP2 kodujący białko MECP2A, konieczne do\nprawidłowego funkcjonowania mózgu. Poniżej przedstawiono początek sekwencji nici\nkodującej genu MECP2 oraz początek sekwencji aminokwasowej białka MECP2A.\nSekwencja nukleotydowa:\n5′ ATG GTA GCT GGG ATG TTA GGG … 3′\nSekwencja aminokwasowa: N Met Val Ala Gly Met Leu Gly … C\nPodczas PCR doszło w trzeciej pozycji czwartego kodonu do dwóch niezależnych mutacji:\ndo substytucji G  A oraz do delecji jednego nukleotydu (G), w wyniku czego w mieszaninie\nporeakcyjnej oprócz wiernej kopii genu MECP2 znalazły się również dwa wadliwe warianty.\nNa podstawie: GenBank sekwencja nr NM_004992.4","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego do przeprowadzenia PCR wykorzystuje się enzym - polimerazę\nDNA - pochodzący z organizmu termofilnego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia […].\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n4) przedstawia istotę technik stosowanych\nw inżynierii genetycznej ([…] metoda PCR\n[…]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do odporności na wysoką temperaturę\nenzymów pochodzących z organizmów termofilnych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Polimeraza z organizmu termofilnego pozostaje aktywna po wystawieniu jej na działanie\nwysokiej temperatury, która występuje podczas PCR na etapie denaturacji.\n• Białka termofili nie są wrażliwe na wysoką temperaturę, panującą podczas jednego\nz etapów PCR.\n• Większość enzymów po podgrzaniu do 95 °C nieodwracalnie straciłaby aktywność.\nPolimerazy DNA organizmów termofilnych po podgrzaniu do 95 °C, a następnie - po\nschłodzeniu - dalej zachowują swoją aktywność.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nOkreśl, ile razy zwiększa się liczba cząsteczek DNA w trakcie każdego cyklu PCR, jeśli\nwydajność reakcji jest równa 100%.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy\ndo rozwiązywania problemów biologicznych.\nZdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami […].\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n4) przedstawia istotę technik\nstosowanych w inżynierii genetycznej\n([…] metoda PCR […]).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że w każdym cyklu PCR liczba cząsteczek DNA się podwaja.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\ndwa razy / 2 / 2×\nliczba powielonych cząsteczek jest proporcjonalna do 2n, gdzie n to liczba cykli PCR: 2n =\n21 = 2","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.3. (0-2)\nPodaj sekwencje aminokwasowe kodowane przez przedstawiony fragment nici\nkodującej po zajściu opisanych mutacji. Sekwencje zapisz od końca aminowego do\nkońca karboksylowego, posługując się trójliterowymi oznaczeniami aminokwasów.\n1. substytucja G  A -\n2. delecja G -\n15.1.\n0-1\n15.2.\n0-1\n15.3.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do\nrozwiązywania problemów biologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów.\nZdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji\ngenowych oraz określa ich skutki.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch poprawnych sekwencji aminokwasowych.\n1 pkt - za podanie jednej poprawnej sekwencji aminokwasowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. substytucja G  A - Met Val Ala Gly Met Leu Gly\n2. delecja G - Met Val Ala Gly Cys\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi, w których użyto pełnych nazw aminokwasów lub kody IUPAC.","solution":"1. substytucja G -> A – Met Val Ala Gly Met Leu Gly\n2. delecja G – Met Val Ala Gly Cys","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nNa poniższej fotografii przedstawiono węża zbożowego (Pantherophis guttatus), mającego\ncharakterystyczne ubarwienie ochronne w postaci pomarańczowych plam otoczonych\nszeroką czarną obwódką.\nZa takie ubarwienie odpowiadają dwa autosomalne geny zlokalizowane na różnych\nchromosomach:\n• gen A - determinuje wystąpienie pomarańczowego barwnika\n• gen B - odpowiada za wytworzenie czarnego barwnika.\nRecesywne allele tych genów w układzie homozygotycznym uniemożliwiają syntezę\nbarwników (allel a - brak pomarańczowych plam, allel b - brak czarnej obwódki).\nWęże mogą mieć ubarwienie:\n• z pomarańczowymi plamami z czarnymi obwódkami - typ dziki\n• z pomarańczowymi plamami bez czarnych obwódek\n• z samymi czarnymi obwódkami bez pomarańczowego wypełnienia\n• albinotyczne.\nNa podstawie: M. Maćkowiak i A. Michalak (red.), Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008.\nFotografia: J.D. Wilson, herpsofnc.org","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nZapisz wszystkie możliwe genotypy węży o ubarwieniu typu dzikiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) […] określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia określonych genotypów […];\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […] ([…] kodominacja […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne zapisanie czterech możliwych genotypów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAABB, AaBB, AaBb, AABb","solution":"AABB, AaBB, AaBb, AABb","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nZapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie podaj oczekiwany stosunek\nfenotypowy potomstwa podwójnie heterozygotycznej samicy o ubarwieniu dzikim\ni albinotycznego samca. Zastosuj oznaczenia alleli podane w tekście.\nKrzyżówka genetyczna:\nStosunek fenotypowy:\n16.1.\n0-1\n16.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki […] oraz\nokreśla […] stosunek fenotypowy\nw pokoleniach potomnych […];\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […] ([…] kodominacja […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej oraz za poprawne podanie stosunku\nfenotypowego.\n1 pkt - za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nKrzyżówka genetyczna:\n♀ AaBb × ♂ aabb\n♀\n♂\nAB\nAb\naB\nab\nab\nAaBb\nAabb\naaBb\naabb\nStosunek fenotypowy: 1 : 1 : 1 : 1 / wszystkie cztery klasy fenotypowe w równych\nproporcjach","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nAgammaglobulinemia Brutona (XLA) charakteryzuje się śladową obecnością we krwi\ndojrzałych limfocytów B i - w konsekwencji - całkowitym brakiem przeciwciał. Przyczyną\nchoroby są mutacje genu BTK, znajdującego się na chromosomie X.\nPoniżej przedstawiono dziedziczenie tej choroby w pewnej rodzinie. Rodzice (II.4 i II.5)\nzgłosili się do lekarza z powodu objawów XLA - nawracających zapaleń zatok i uszu -\nu jednego z ich synów. Chory chłopiec (III.4) miał zdrowego brata (III.3) oraz zdrowych\nrodziców, ale u dwóch braci matki chorego chłopca zdiagnozowano wcześniej XLA. Poniżej\nrodowodu przedstawiono wynik sekwencjonowania nici kodującej DNA tej części genu BTK,\nw której zidentyfikowano mutację będącą przyczyną choroby w tej rodzinie. Strzałką\nwskazano nukleotyd, który uległ mutacji, a pod sekwencjami nukleotydów zapisano\nkodowaną sekwencję aminokwasową.\nNa podstawie: J. Lee i in., A novel BTK gene mutation, c.82delC (p.Arg28Alafs*5), in a Korean family with\nX-linked agammaglobulinemia, „Korean Journal of Pediatrics” 59(Suppl 1), 2016.\nIII.1\nI.1\nI.2\nII.1\nII.2\nII.3\nII.4\nII.5\nIII.2\nIII.3\nIII.4\nzdrowy mężczyzna\nchory mężczyzna\nzdrowa kobieta\nT T C A A G A A G C G C C T G T T T C T C T T G A C C\nPhe\nLys\nLys\nArg\nLeu\nPhe\nLeu\nLeu\nThr\nT T C A A G A A G G C C T G T T T C T C T T G A\nPhe\nLys\nLys\nAla\nCys\nPhe\nSer\nx\nIII.3:\nIII.4:\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały zidentyfikowaną\nu chorego chłopca (III.4) mutację w genie BTK oraz jej konsekwencje dla sekwencji\naminokwasowej białka kodowanego przez ten gen. W każdym nawiasie podkreśl\nwłaściwe określenie.\nMutacja zidentyfikowana w genie BTK u chorego chłopca polega na (delecji / substytucji)\njednego nukleotydu w sekwencji kodującej. Zmieniona sekwencja aminokwasów w łańcuchu\npolipeptydowym wytwarzanym w komórkach chorego chłopca wynika\n(z przesunięcia ramki odczytu / ze zmiany kodu genetycznego).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […]\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do\nrozwiązywania problemów biologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów.\nZdający:\n5) przedstawia rodzaje mutacji\ngenowych oraz określa ich skutki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nMutacja zidentyfikowana w genie BTK u chorego chłopca polega na (delecji / substytucji)\njednej pary komplementarnych nukleotydów. Zmieniona sekwencja aminokwasów\nw łańcuchu polipeptydowym wytwarzanym w komórkach chorego chłopca wynika\n(z przesunięcia ramki odczytu / ze zmiany kodu genetycznego).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nOkreśl, czy XLA jest warunkowana mutacją recesywną, czy - dominującą. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do osób przedstawionych w rodowodzie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi\nz analizy materiałów źródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje\ntekstowe, graficzne […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do\nrozwiązywania problemów biologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n8) analizuje rodowody i na ich\npodstawie ustala sposób\ndziedziczenia danej cechy.\nZasady oceniania\n1 pkt - za określenie, że agammoglobulinemia jest chorobą warunkowaną mutacją\nrecesywną, wraz z poprawnym uzasadnieniem odwołującym się do osób\nprzedstawionych w rodowodzie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nWarunkowana jest mutacją recesywną, ponieważ zdrowi rodzice (I.1 i I.2) mają chore\ndziecko/dzieci/syna/synów.\nZdrowi rodzice (II.4 i II.5) mają chore dziecko/chorego syna, a więc jest to mutacja\nrecesywna.\nJest to choroba dziedziczona w sposób recesywny, bo zdrowa matka (I.2) ma chorego\nsyna/synów (II.2 i II.3).\nZdrowa matka (II.4) ma chorego syna (III.4) - mutacja jest recesywna.\nRecesywny, ponieważ chory ojciec (II.2) ma zdrową córkę (III.2).","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nPodaj genotyp osoby oznaczonej jako III.2. Zastosuj następujące oznaczenia alleli:\nB - allel dominujący oraz b - allel recesywny.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n6) przedstawia determinację oraz\ndziedziczenie płci;\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie właściwego genotypu, uwzględniające w zapisie położenie allelu\nwarunkującego agammoglobulinemię na chromosomie X.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nXBXb","solution":"$X^B X^b$","image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17.4","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17.4","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.4. (0-3)\nOkreśl, jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko ze związku osób II.4 i II.5\nbędzie chore. Zapisz genotypy tych osób oraz odpowiednią krzyżówkę genetyczną.\nZastosuj następujące oznaczenia alleli: B - allel dominujący oraz b - allel recesywny.\nGenotyp kobiety II.4\nGenotyp mężczyzny II.5\nKrzyżówka genetyczna:\nPrawdopodobieństwo, że kolejne dziecko będzie chore: %.\n17.1.\n0-1\n17.2.\n0-1\n17.3.\n0-1\n17.4.\n0-1-\n2-3\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.4. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki […] oraz\nokreśla […] stosunek fenotypowy\nw pokoleniach potomnych […];\n6) przedstawia determinację oraz\ndziedziczenie płci;\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią.\nZasady oceniania\n3 pkt - za podanie dwóch właściwych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki\ngenetycznej, ORAZ właściwe określenie prawdopodobieństwa urodzenia się dziecka\nchorego na agammoglobulinemię.\n2 pkt - za podanie dwóch właściwych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki\ngenetycznej.\n1 pkt - za podanie dwóch właściwych genotypów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp osoby II.4: XBXb Genotyp osoby II.5: XBY\nGamety\nXB\nXb\nXB\nXBXB\nXBXb\nY\nXBY\nXbY\nPrawdopodobieństwo urodzenia się chorego dziecka: 25%\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nEkologiczna nisza podstawowa gatunku, czyli nisza potencjalnie zajmowana przez ten\ngatunek w warunkach optymalnych, jest często inna niż nisza realizowana, czyli rzeczywista,\nzajmowana w danych warunkach abiotycznych i biotycznych.\nNa poniższym rysunku przedstawiono występowanie trzech naziemnych gatunków\ngołębiowatych (Columbidae) - Chalcophaps indica, Chalcophaps stephani i Gallicolumba\nrufigula - na czterech melanezyjskich wyspach: Nowej Gwinei, Bagabag, Nowej Brytanii\ni Espiritu Santo.\nTe ptaki są spotykane w trzech różnych biotopach: w zaroślach nadmorskich, w świetlistych\nlasach niskopiennych oraz w wysokopiennym lesie deszczowym.\nNa Nowej Gwinei występują wszystkie trzy gatunki i każdy zajmuje odmienny biotop.\nNa Bagabag obecne są tylko dwa gatunki Chalcophaps, a na Nowej Brytanii i na Espiritu\nSanto występuje tylko po jednym gatunku Chalcophaps.\nNa podstawie: J. Weiner, Życie i ewolucja biosfery, Warszawa 2003.\nwysokopienny\nlas deszczowy\nświetliste lasy\nniskopienne\nzarośla\nnadmorskie\nNowa Gwinea\nBagabag\nNowa Brytania\nEspiritu Santo\nC. indica\nC. stephani\nG. rufigula\nC. indica\nC. stephani\nC. stephani\nC. indica\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nOkreśl, czy na podstawie przedstawionych informacji można sformułować wniosek:\n„Konkurencja międzygatunkowa powoduje, że nisza realizowana G. rufigula jest\nzawężona w stosunku do jego niszy podstawowej”. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie\numiejętności planowania i przeprowadzania\nobserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania\nw oparciu o wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nXVII. Ekologia.\n1. Ekologia organizmów. Zdający:\n2) przedstawia elementy niszy\nekologicznej organizmu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź, że takiego wniosku nie można sformułować, oraz za poprawne\nuzasadnienie, odnoszące się do braku danych dotyczących biotopów zajmowanych\nprzez G. rufigula bez współwystępowania z C. indica oraz C. stephani.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nTakiego wniosku nie można sformułować na podstawie tych informacji, ponieważ nie\nwiadomo, jaka byłaby nisza realizowana G. rufigula, gdyby na wyspie nie było gatunków\nz rodzaju Chalcophaps.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe dotyczące wpływu\ndrapieżnictwa na populację ofiary. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.\nDrapieżnik (zmniejsza / zwiększa) konkurencję wewnątrzgatunkową o zasoby pokarmowe\nw populacji ofiary.\nZmniejszenie liczebności ofiary na ogół prowadzi do (zawężenia / rozszerzenia) niszy\nrealizowanej gatunku konkurującego z ofiarą.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami oraz między organizmem\na środowiskiem.\nXVII. Ekologia.\n1. Ekologia organizmów. Zdający:\n2) przedstawia elementy niszy ekologicznej\norganizmu […].\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nwewnątrzgatunkowej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nDrapieżnik (zmniejsza / zwiększa) konkurencję wewnątrzgatunkową o zasoby pokarmowe\nw populacji ofiary.\nZmniejszenie liczebności ofiary na ogół prowadzi do (zawężenia / rozszerzenia) niszy\nzrealizowanej gatunku konkurującego z ofiarą.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji określ, czy dwa gatunki ptaków\nwystępujące na wyspie Bagabag są klasyfikowane w jednym, czy - w dwóch\nrodzajach. Odpowiedź uzasadnij.\n18.1.\n0-1\n18.2.\n0-1\n18.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje […] i przetwarza informacje\ntekstowe […].\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n3) porządkuje hierarchicznie podstawowe\nrangi taksonomiczne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie, że ptaki z wyspy Bagabag są klasyfikowane w jednym\nrodzaju, oraz za poprawne uzasadnienie, uwzględniające tę samą nazwę rodzajową\ntych ptaków (po łacinie).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nTak, bo nazwy rodzajowe obu gatunków gołębi to Chalcophaps.\nNależą one do tego samego rodzaju, skoro mają tę samą nazwę rodzajową.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nJedną z głównych przyczyn wymierania płazów na świecie jest chytrydiomikoza - choroba\nwywoływana przez mikroskopijnego grzyba Batrachochytrium dendrobatidis. Patogen\natakuje naskórek płazów, zwłaszcza na spodniej części ciała. W skórze zakażonych\nosobników rozwijają się zoosporangia grzyba, a uwalniające się z nich zoospory z łatwością\nprzemieszczają się w wodzie i wnikają w naskórek kolejnych płazów. Zakażenie jest\nprzyczyną silnego nawarstwienia, rogowacenia i łuszczenia się naskórka. Uszkodzona skóra\nodpada płatami, a na ciele pojawiają się rany. Chytrydiomikoza pierwotnie występowała tylko\nw Afryce, a do jej rozprzestrzeniania na innych kontynentach przyczynił się człowiek ze\nwzględu na handel płazami oraz prowadzenie masowych hodowli płazów. Człowiek\nwprowadził także obce gatunki płazów do Europy, szczególnie afrykańską platanę\nszponiastą (Xenopus laevis) i północnoamerykańską żabę ryczącą (Lithobates\ncatesbeianus).\nNa podstawie: P. Sura i in., Chytridiomikoza - śmiertelne zagrożenie dla płazów,\n„Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 66(6), 2010.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego silne zrogowacenie skóry płazów spowodowane chytrydiomikozą\njest dla nich śmiertelne. W odpowiedzi uwzględnij budowę i funkcjonowanie zdrowej\nskóry płazów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\na) przedstawia warunki umożliwiające\ni ułatwiające dyfuzję gazów przez\npowierzchnie wymiany gazowej,\nc) podaje przykłady narządów wymiany\ngazowej, wskazując grupy zwierząt,\nu których występują.\n8) Pokrycie ciała i termoregulacja. Zdający:\na) przedstawia różne rodzaje pokrycia ciała\nzwierząt i podaje ich funkcje,\nb) wykazuje związek między budową\na funkcją skóry kręgowców.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające ograniczenie dyfuzji gazów oddechowych\nprzez naskórek i - w konsekwencji - uduszenie się zwierzęcia LUB zniesienie funkcji\nochronnej skóry i - w konsekwencji - rozwój np. infekcji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nSkóra płazów jest narządem wymiany gazowej dzięki cienkiemu naskórkowi pokrytemu\nśluzem, a zrogowacenie naskórka ogranicza dyfuzję gazów oddechowych i prowadzi do\nuduszenia się zwierzęcia.\nSkóra płazów jest silnie unaczyniona, co jest adaptacją do wymiany gazowej.\nZrogowacenie naskórka uniemożliwia dotarcie tlenu do unaczynionej warstwy skóry i płaz\nstaje się niedotleniony.\nSkóra płazów stanowi barierę dla patogenów, np. dla bakterii, które łatwo wnikają do\norganizmu płaza przez rany i są przyczyną poważnych chorób.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nUzasadnij, że okres godowy płazów może sprzyjać rozprzestrzenianiu się zakażenia\ngrzybem Batrachochytrium dendrobatidis wśród płazów.\n19.1.\n0-1\n19.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) […] argumenty związane z omawianymi\nzagadnieniami biologicznymi.\nVII. Grzyby. Zdający:\n4) przedstawia drogi zarażenia się i zasady\nprofilaktyki chorób wywołanych przez\ngrzyby (grzybice skóry […]).\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nd) rozróżnia zapłodnienie zewnętrzne\ni wewnętrzne oraz podaje przykłady grup\nzwierząt, u których występuje.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do gromadzenia się płazów LUB do\nbezpośredniego kontaktu płazów podczas kopulacji.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPodczas okresu godowego płazy migrują do zbiorników wodnych i występują w dużych\nliczebnościach na małym obszarze, co sprzyja rozwojowi chorób zakaźnych.\nSamiec podczas kopulacji wchodzi na samicę i w ten sposób dochodzi do zarażenia się\nsamicy - grzyb z brzusznej strony ciała samca dostaje się na grzbiet samicy.\nPodczas kopulacji zoospory grzyba uwalniające się ze skóry jednego z partnerów mogą\nłatwiej wniknąć w naskórek kolejnego płaza, ponieważ sprzyja temu kontakt fizyczny.\nW okresie godowym płazy tworzą większe skupiska - gromadzą się w zbiorniku wodnym,\nco zwiększa ryzyko zakażenia tym grzybem.\nOkres godowy płazów i ich rozwój odbywa się w wodzie, co sprzyja poruszającym się\nw wodzie zarodnikom grzyba zakazić kolejne osobniki.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19.3","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.3. (0-1)\nWykaż, że przestrzeganie konwencji waszyngtońskiej (CITES) przyczynia się do\nograniczenia rozprzestrzeniania się na świecie zakaźnych chorób płazów, które są\npierwotnie chorobami o zasięgu lokalnym.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVI. Rozwijanie postawy szacunku wobec\nprzyrody i środowiska. Zdający:\n1) rozumie zasadność ochrony przyrody.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n6) uzasadnia konieczność współpracy\nmiędzynarodowej (CITES […]) dla ochrony\nróżnorodności biologicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wykazanie, że przestrzeganie konwencji waszyngtońskiej (CITES) przyczynia się\ndo ograniczenia rozprzestrzeniania się na świecie chorób zakaźnych, odnoszące się\nod ograniczenia międzynarodowego handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nKonwencja waszyngtońska ogranicza handel międzynarodowy zwierzętami zagrożonymi\nwyginięciem. Przestrzeganie tej konwencji pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie się\npłazów i razem z nimi patogenów będących przyczyną chorób zakaźnych.\nSame czynniki zakaźne mają z reguły niewielką zdolność do rozprzestrzeniania się na\nwiększe odległości, ale mogą się rozprzestrzeniać razem z gospodarzem. CITES\nzabrania międzynarodowego handlu płazami, które są zwierzętami narażonymi na\nwymarcie, a więc ogranicza to rozprzestrzenianie zarazków razem z płazami.\nCelem Konwencji waszyngtońskiej zwanej CITES jest regulacja międzynarodowego\nhandlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych, co może ograniczyć\nprzenoszenie zainfekowanych osobników na nowe tereny, na których choroba jeszcze\nnie występuje.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nW Wielkiej Brytanii wzdłuż wybrzeży morskich występują dwa gatunki kormoranów: kormoran\nczarny i kormoran czubaty. Żywią się one organizmami morskimi występującymi w wodach,\nnad którymi się gnieżdżą. Budują gniazda na skałach i na półkach klifu. Kormoran czubaty\nbuduje gniazda głównie z wodorostów, a kormoran czarny - z patyków i traw morskich. Na\nponiższych wykresach przedstawiono zróżnicowanie diety tych gatunków.\nNa podstawie: C.J. Clegg i D.G. Mackean, Advanced Biology, Londyn 2012.\nNa podstawie przedstawionych informacji przedstaw dwie różnice między niszą\nekologiczną kormorana czarnego a niszą ekologiczną kormorana czubatego.\n1\n2\n33\n49\n1\n2\n0\n1\n26\n33\ndobijaki\nśledzie\nflądry\nkrewetki\nofiary kormoranów żyjące przy\npowierzchni wody\nofiary kormoranów żyjące przy\ndnie\nodsetek złowionych ofiar\nkormoran czubaty\nkormoran czarny\n19.3.\n0-1\n20.\n0-1\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne, liczbowe.\nXVII. Ekologia.\n2) przedstawia elementy niszy ekologicznej\norganizmu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie dwóch różnic w realizowanych niszach ekologicznych\nkormoranów, z uwzględnieniem niszy siedliskowej i niszy pokarmowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Kormorany wykorzystują różny materiał do budowy gniazd.\n2. Jeden gatunek żywi się przede wszystkim rybami żyjącymi przy powierzchni, a drugi -\nrybami żyjącymi przy dnie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do różnic w tylko jednym elemencie niszy\n(siedliskowym lub pokarmowym), np.:\n1. Kormoran czubaty buduje gniazda z wodorostów.\n2. Kormoran czarny buduje gniazda z patyków i traw morskich.\n1. Kormoran czubaty żywi się dobijakami i śledziami.\n2. Kormoran czarny zjada flądry i krewetki.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna"}]}