{"paper":{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":66,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nMioglobina to białko występujące w cytozolu włókien mięśniowych. Jest ono zbudowane\nz pojedynczego łańcucha polipeptydowego oraz z hemu. Łańcuch polipeptydowy mioglobiny\nzawiera 153 reszty aminokwasowe, a hem składa się z układu porfirynowego oraz ze -\nzwiązanego z jego centrum - atomu pewnego pierwiastka.\nNa poniższym rysunku przedstawiono przekrój przez model cząsteczki mioglobiny. Kolorem\nniebieskim oznaczono reszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi; kolorem\nczerwonym - reszty aminokwasowe z podstawnikami polarnymi; natomiast kolorem białym -\npozostałe reszty aminokwasowe. Kolorem żółtym oznaczono atom związany z centrum\nukładu porfirynowego, znajdującego się w szczelinie cząsteczki białka.\nNa podstawie: J.M. Berg i in., Biochemia, Warszawa 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nZ centrum układu porfirynowego hemu jest związany atom\nA. sodu.\nB. fluoru.\nC. jodu.\nD. żelaza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n2) […] omawia znaczenie […] wybranych\nmikroelementów ([…] Fe […]).\n4. Białka. Zdający:\n6) charakteryzuje wybrane grupy białek ([…]\nmetaloproteiny).\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n7) analizuje procesy pozyskiwania energii\nw mięśniach ([…] rola mioglobiny […]) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego we wnętrzu cząsteczki mioglobiny znajdują się niemal wyłącznie\nreszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi. W odpowiedzi uwzględnij\nśrodowisko formowania się struktury przestrzennej tego białka.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów, opierając się na jej\nwłaściwościach fizyczno-chemicznych.\n4. Białka. Zdający:\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające hydrofobowy charakter podstawników\naminokwasów niepolarnych ORAZ wodne środowisko formowania się struktury\nprzestrzennej mioglobiny.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy\nprogramowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach\nszkół (Dz.U. z 2012 r. poz. 977, z późn. zm., tj. Dz.U z 2014 r. poz. 803, Dz.U. z 2016 r. poz. 895).\nPrzykładowe odpowiedzi\nFormowanie się struktury przestrzennej zachodzi w cytozolu, który jest roztworem\nwodnym, a niepolarne podstawniki aminokwasów są odpychane od wody i skupiają się\nwewnątrz cząsteczki.\nFormowanie się struktury przestrzennej mioglobiny zachodzi w środowisku wodnym.\nPodstawniki aminokwasów niepolarnych mają charakter hydrofobowy, dlatego zbliżają\nsię do siebie i chowają wewnątrz cząsteczki mioglobiny.\nPodczas zwijania się łańcucha polipeptydowego w środowisku wodnym niepolarne reszty\naminokwasów układają się tak, aby unikać wody (wewnątrz cząsteczki).\nKonformacja białek jest bardziej stabilna termodynamicznie, gdy grupy niepolarne,\nmające charakter hydrofobowy, są skupione we wnętrzu cząsteczki, niż gdy pozostają\nrozproszone w środowisku wodnym.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nATP jest uniwersalnym nośnikiem energii w komórce. W typowych warunkach podczas\nhydrolizy ATP do ADP i Pi uwalnia się znaczna ilość energii - od 46 do 54 kJ/mol ATP.\nWażną częścią ATP jest reszta trifosforanowa, składająca się z reszt kwasu fosforowego(V)\npołączonych wiązaniami bezwodnikowymi. Te wiązania są często określane jako\n„wysokoenergetyczne”, ale do ich zerwania - tak jak do zerwania każdego innego wiązania -\njest potrzebna energia. Ujemne ładunki reszt kwasu fosforowego(V) odpychają się\nnawzajem, czego skutkiem są wewnętrzne naprężenia występujące w cząsteczce ATP.\nPodczas hydrolizy ATP do ADP i Pi jest zrywane jedno wiązanie bezwodnikowe oraz\nczęściowo są usuwane naprężenia wewnętrzne.\nNa poniższym schemacie przedstawiono reakcję hydrolizy ATP.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Molecular Biology of the Cell, Nowy Jork i Abingdon 2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nDo której grupy związków organicznych należy ATP? Zaznacz właściwą odpowiedź\nspośród podanych.\nA. cukry\nB. lipidy\nC. nukleotydy\nD. aminokwasy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n3) charakteryzuje związki\nwysokoenergetyczne na przykładzie ATP.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n1) przedstawia budowę nukleotydów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące ATP są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW cząsteczce ATP występują dwa wiązania „wysokoenergetyczne”.\nP\nF\n2.\nEnergia uwalniana podczas hydrolizy ATP równa się energii koniecznej\ndo zerwania wiązania bezwodnikowego.\nP\nF\nfosforan\nnieorganiczny Pi\nadenina\nadenina\nryboza\nryboza\nATP\nADP\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […];\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n3) charakteryzuje związki\nwysokoenergetyczne na przykładzie ATP.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n1) przedstawia budowę nukleotydów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nNa poniższych fotografiach z mikroskopu elektronowego przedstawiono dwie struktury\nwewnątrzkomórkowe oznaczone literami A i B.\nNa podstawie: D.W. Fawcett, Bloom and Fawcett. A Textbook of Histology, Nowy Jork 1994,\n[w:] E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - podaj nazwy struktur oznaczonych na fotografiach literami A i B\noraz rozstrzygnij, czy w tych strukturach są obecne błony i rybosomy.\nStruktura\nNazwa struktury\n(siateczka śródplazmatyczna szorstka /\naparat Golgiego)\nObecność w strukturze\nbłon\n(tak / nie)\nrybosomów\n(tak / nie)\nA\nB","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na […] zdjęciu mikroskopowym,\n[…];\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony;\n5) wyjaśnia rolę […] rybosomów, siateczki\nśródplazmatycznej ([…] szorstkiej), aparatu\nGolgiego […] w przemianie materii komórki.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli LUB za poprawne wypełnienie\npierwszej kolumny tabeli - z nazwami struktur ALBO dwóch ostatnich kolumn tabeli -\ndotyczących obecności błon i rybosomów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStruktura\nNazwa struktury\n(siateczka śródplazmatyczna szorstka /\naparat Golgiego)\nObecność w strukturze\nbłon\n(tak / nie)\nrybosomów\n(tak / nie)\nA\naparat Golgiego\ntak\nnie\nB\nsiateczka śródplazmatyczna szorstka\ntak\ntak","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega współdziałanie siateczki śródplazmatycznej szorstkiej\ni aparatu Golgiego w wytwarzaniu białek przeznaczonych do wydzielenia poza\nkomórkę.\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony;\n5) wyjaśnia rolę […] rybosomów, siateczki\nśródplazmatycznej ([…] szorstkiej), aparatu\nGolgiego […] w przemianie materii komórki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, na czym polega współdziałanie, uwzględniające 1) syntezę\nbiałek przeznaczonych na eksport na siateczce śródplazmatycznej szorstkiej ORAZ\n2) modyfikację tych białek w aparacie Golgiego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNa powierzchni szorstkiej siateczki śródplazmatycznej są syntetyzowane białka, które są\nmodyfikowane w aparacie Golgiego przed wydzieleniem z komórki.\nRybosomy siateczki śródplazmatycznej szorstkiej odpowiadają za syntezę białek, które\nnastępnie są przekazywane do aparatu Golgiego, gdzie następują ich modyfikacja,\nsortowanie i wysyłanie poza komórkę.\nSiateczka szorstka odpowiada za syntezę i wstępną modyfikację białek, które są\nostatecznie modyfikowane w aparacie Golgiego.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi dotyczących aparatu Golgiego, które odnoszą się wyłącznie do\nsortowania białek, ponieważ zadanie dotyczy wytwarzania białek.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nOkrzemki stanowią zróżnicowaną grupę jednokomórkowych glonów. Wewnątrz komórki\nznajdują się liczne organella: jądro komórkowe, chloroplasty otoczone czterema błonami,\nmitochondria oraz aparat Golgiego. Materiałem zapasowym jest chryzolaminaryna, należąca\ndo polisacharydów, oraz tłuszcze. Okrzemki są okryte ścianą komórkową, zwaną\npancerzykiem, która jest zbudowana z pektyny wysyconej uwodnioną krzemionką.\nNa poniższej mikrofotografii przedstawiono różne gatunki okrzemek.\nOkrzemki natleniają wodę, mają duży udział w produkcji pierwotnej wód oraz stanowią\npokarm dla wielu organizmów, w tym dla wielu ryb.\nNa podstawie: B. Rakowska, Okrzemki - organizmy, które odniosły sukces, „Kosmos” 52(2-3), 2003.\nFotografia: The International Society for Diatom Research (isdr.org).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nUzasadnij, że okrzemki nie należą do królestwa roślin - porównaj dwie wymienione\nw tekście cechy budowy komórek okrzemek z cechami budowy komórek roślin.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) […] przedstawia podobieństwa i różnice\n[…] między komórką roślinną, grzybową\ni zwierzęcą;\n4) opisuje budowę i funkcje […]\nchloroplastów, podaje argumenty na rzecz\nich endosymbiotycznego pochodzenia;\n6) wymienia przykłady grup organizmów\ncharakteryzujących się obecnością ściany\nkomórkowej oraz omawia związek między\njej budową a funkcją.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n3) rozróżnia najważniejsze grupy glonów\n([…] okrzemki […]) na podstawie cech\ncharakterystycznych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa poprawne porównania budowy komórek okrzemek z komórkami roślin,\nodnoszące się do budowy chloroplastów LUB do rodzaju materiału zapasowego, LUB\ndo budowy ściany komórkowej.\n1 pkt - za jedno poprawne porównanie budowy komórek okrzemek z komórkami roślin.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOkrzemki mają chloroplasty otoczone czterema błonami, a w komórkach roślinnych\nchloroplasty są otoczone dwiema błonami.\nU okrzemek materiałem zapasowym jest chryzolaminaryna, a dla komórek roślinnych\ncharakterystyczne jest gromadzenie skrobi.\nGłównym składnikiem ściany komórkowej okrzemek jest pektyna (nie występuje u nich\nceluloza), a u roślin lądowych - celuloza.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do jednokomórkowej budowy okrzemek,\nponieważ wśród roślin pierwotnie wodnych także są organizmy jednokomórkowe.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do obecności krzemionki w ścianie\nkomórkowej okrzemek, ponieważ w ścianie komórkowej roślin również może występować\nkrzemionka, np. u traw i u skrzypów.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do tłuszczów jako materiału\nzapasowego okrzemek, ponieważ w komórkach roślin również występują tłuszcze.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób okrzemki przyczyniają się do natleniania wody. W odpowiedzi\nuwzględnij budowę komórki i metabolizm okrzemek.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy i jego\nznaczenie na Ziemi.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n3) rozróżnia najważniejsze grupy glonów\n([…] okrzemki […]) na podstawie cech\ncharakterystycznych i przedstawia rolę\nglonów w ekosystemach wodnych\njako producentów materii organicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające obecność w komórkach okrzemek\nchloroplastów, w których zachodzi proces fotosyntezy, której jednym z produktów jest\ntlen.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW komórkach okrzemek znajdują się chloroplasty, przeprowadzające fotosyntezę, której\nproduktem jest tlen.\nOkrzemki, dzięki temu że mają chloroplasty, przeprowadzają proces fotosyntezy.\nPodczas tego procesu dochodzi do fotolizy wody i do wydzielania się tlenu.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nNa poniższej mikrofotografii (A) oraz na rysunku (B) przedstawiono budowę protista -\neugleny (Euglena gracilis). Mikrofotografię A wykonano z użyciem mikroskopu świetlnego.\nRysunek B wykonano na podstawie tej mikrofotografii.\nNa podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.\nFotografia i rysunek: Biophoto Associates/Photo Researchers, Inc.\nPodaj nazwy organellów oznaczonych na mikrofotografii (A) i na rysunku (B)\nnumerami 1.-3.\n1\n2\n3\nA\nB\n1\nwodniczka\ntętniąca\n2\n3\nziarno paramylonu\npellikula\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n1) wskazuje poszczególne elementy\nkomórki na […] rysunku lub zdjęciu\nmikroskopowym […], przedstawia\npodobieństwa i różnice między komórką\nprokariotyczną a eukariotyczną […].\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n1) przedstawia sposoby poruszania się\nprotistów jednokomórkowych i wskazuje\nodpowiednie organelle (struktury) […];\n2) przedstawia różnorodność sposobów\nodżywiania się protistów, wskazując na\nzwiązek z ich budową i trybem życia.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie poprawnych nazw trzech organellów.\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw dwóch organellów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. wić / flagellum / wić długa\n2. chloroplast / ciałko zieleni\n3. jądro komórkowe","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nDwulistnik muszy (Ophrys insectifera) jest chronionym gatunkiem storczyka, występującym\nw Polsce na niewielkiej liczbie stanowisk. Ta roślina występuje na nasłonecznionych\ngórskich murawach kserotermicznych oraz na łąkach o podłożu wapiennym. Głównym\nzagrożeniem dla tego gatunku jest postępująca sukcesja, prowadząca do zarastania jego\nstanowisk.\nOkwiat dwulistnika składa się z zewnętrznych działek, które są zielone i eliptyczne, oraz\nz okółka wewnętrznego, którego dwie działki są purpurowe i nitkowate, a trzecia - środkowa\ndziałka jest przekształcona w tzw. warżkę. Na środku owłosionej, ciemnopurpurowej warżki,\nprzypominającej kształtem odwłok samicy owada, znajduje się jasna plamka.\nW okresie kwitnienia dwulistnik muszy wytwarza substancje, które składem chemicznym\ni zapachem przypominają feromony samic błonkówek: niestylaka piewikowca (Gorytes\nfargei) i niestylaka wąsala (Gorytes mystaceus). Zwabione zapachem i pokrojem kwiatów\nsamce błonkówek siadają na tych kwiatach. Pakiety pyłku dwulistników przyklejają się do\nciała owadów, dzięki czemu pyłek jest transportowany na inne kwiaty. Zapylony kwiat\ndwulistnika zaczyna wydzielać substancje wonne identyczne z tymi, które wytwarzają\nzapłodnione samice błonkówek. U dwulistnika może dojść również do samozapłodnienia.\nNa rysunku A przedstawiono budowę dwulistnika muszego, a na zdjęciu B - samicę\nniestylaka wąsala.\nNa podstawie: B. Binkiewicz, Nowe stanowiska dwulistnika muszego Ophrys insectifera\nw Tatrzańskim Parku Narodowym, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 71(3), 2015;\nJ. Koszteyn, Zjawisko mimikry a problem orientacji i decepcji w:\nS. Ziemiański (red.), Philosophia vitam alere, Kraków 2005;\nA. Pociecha, Kwiat czy owad?, 2014 (www.eduscience.pl).\nRysunek: C.A.M. Lindman, Bilder ur Nordens Flora, Sztokholm 1917-1926.\nFotografia: I. Tew, Bees Wasps & Ants Recording Society, 2020.\nB\nkwiat\n3\nA\n1\n2\n4\n5\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nOkreśl, który element (1.-5.) budowy morfologicznej kwiatu dwulistnika muszego\nnaśladuje czułki, a który - odwłok samicy niestylaka wąsala. Wpisz właściwe numery\nw odpowiednie miejsca.\nczułki:\nodwłok:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych,\nprzedstawia jej różnorodność i wykazuje, że\njest ona związana ze sposobami zapylania.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne rozpoznanie dwóch przykładów mimikry.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nczułki: 2.; odwłok: 5.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega następująca adaptacja: Zapylone kwiaty dwulistnika\nmuszego mają zapach taki jak zapłodnione samice błonkówek.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych,\nprzedstawia jej różnorodność i wykazuje, że\njest ona związana ze sposobami zapylania.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, na czym polega adaptacja, odnoszące się do unikania\nodwiedzania zapylonych już kwiatów przez błonkówki i - w konsekwencji - ochrony\nzapylonych kwiatów przed owadami LUB zapylenia większej liczby kwiatów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nBłonkówki są przywabiane przez kwiaty niezapylone, a unikają kwiatów zapylonych,\nprzez co zwiększa się prawdopodobieństwo zapylenia przez błonkówki innych kwiatów\ntej samej rośliny.\nSamce omijają takie kwiaty, co umożliwia ochronę zapylonych już kwiatów przed\nuszkodzeniem przez owada na nich siadającego.\nSamce nie są zainteresowane takimi kwiatami, co zapobiega ewentualnemu zabraniu\nprzez kolejnego owada pyłkowiny, która została na ten kwiat już przeniesiona.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nUzasadnij, że usuwanie krzewów i drzew ze stanowisk występowania dwulistnika\nmuszego prowadzi do zwiększenia liczebności populacji tego gatunku.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nmiędzygatunkowej w postaci […] wypierania\njednego gatunku z części jego areału przez\ndrugi.\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi.\nZdający:\n6) uzasadnia konieczność stosowania\nochrony czynnej dla zachowania wybranych\ngatunków […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do konkurencji o światło lub o miejsce.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nUsuwanie drzew i krzewów ze stanowisk dwulistnika powoduje, że to stanowisko jest\nlepiej nasłonecznione, a ten gatunek storczyka jest gatunkiem światłożądnym.\nUsuwanie drzew i krzewów powoduje eliminację konkurentów dwulistnika o miejsce na\ntym stanowisku.\nTe zabiegi pozwalają na zachowanie specyficznego siedliska dwulistnika muszego, który\nwystępuje wyłącznie na terenach otwartych.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nParolist krzaczasty (Zygophyllum dumosum) jest dominującym krzewem na pustyni Negew\nw Izraelu. Ten krzew toleruje suszę i wysokie zasolenie - warunki, które powszechnie panują\nw ekosystemie pustynnym. Parolist jest bardzo aktywny w okresie deszczowym, kiedy\nwytwarza nowe liście i kwiaty. Liście parolistu składają się z pary mięsistych blaszek\nliściowych, które są umieszczone na grubym ogonku, pokrytym woskiem. Podczas okresu\nsuchego blaszki liściowe są zrzucane, ale na krzewie pozostają uśpione, ale żywe, mięsiste\nogonki liściowe. Na początku pory deszczowej wzrasta tempo metabolizmu w ogonkach\nliściowych, które utraciły w czasie pory suchej tylko część zgromadzonej wody. Ogonki\nliściowe są zrzucane dopiero po dwóch latach wegetacji. Z pąków znajdujących się w kątach\nogonków liściowych rozwijają się nowe łodygi, wraz z nowymi liśćmi.\nNa poniższych zdjęciach przedstawiono parolista krzaczastego w okresie deszczowym\n(zdjęcie 1.) oraz w okresie suchym (zdjęcie 2.). Oznaczenia: CL - cały liść złożony; BL -\nblaszka liściowa; OL - ogonek liściowy; SZ - szypułka kwiatowa.\nBadacze zmierzyli zawartość wybranych pierwiastków w ogonkach liściowych parolista\nkrzaczastego w okresie deszczowym i w okresie suchym. Na poniższym wykresie\nprzedstawiono uśrednione pomiary z czterech prób.\nNa podstawie: J. Srinivasan i in., Endophytic Bacteria Colonizing the Petiole of the Desert Plant Zygophyllum\ndumosum Boiss: Possible Role in Mitigating Stress, „Plants” 11(4), 2022.\n0\n500\n1000\n1500\n2000\n2500\nwapń\nsód\nsiarka\nzawartość w świeżej masie, μg/g\nokres deszczowy\nokres suchy\nBL\nOL\nCL\n1\nSZ\nOL\n2\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wyników przedstawionego doświadczenia\nsą prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nZawartość wapnia i sodu w świeżej masie ogonków liściowych była stała\nw ciągu roku.\nP\nF\n2.\nZawartość siarki w świeżej masie ogonków liściowych była większa\nw okresie suchym w porównaniu do okresu deszczowego.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n2) wymienia pierwiastki biogenne ([…] S)\ni omawia ich znaczenie; […] omawia\nznaczenie makroelementów i wybranych\nmikroelementów ([…] Ca […], Na […]).\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nPodaj jedną cechę fizjologiczną i jedną cechę anatomiczną parolista krzaczastego\nstanowiące adaptacje do niedoboru wody oraz wyjaśnij, na czym polega każda z tych\nadaptacji.\nCecha fizjologiczna:\nCecha anatomiczna:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n4) opisuje modyfikacje organów roślin ([…]\nliści, łodygi) jako adaptacje do bytowania\nw określonych warunkach środowiska.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ORAZ cechy anatomicznej parolista\nkrzaczastego stanowiących adaptacje do życia w warunkach pustynnych, wraz\nz wyjaśnieniem, na czym polega każda z tych adaptacji.\n1 pkt - za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ALBO cechy anatomicznej parolista\nkrzaczastego stanowiącej adaptację do życia w warunkach pustynnych, wraz\nz wyjaśnieniem, na czym polega ta adaptacja.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nCecha fizjologiczna:\nZrzucanie blaszek liściowych w okresie suchym, co ogranicza transpirację podczas\nsuchego i upalnego okresu.\nSpowolnienie procesów metabolicznych w okresie suchym, co zmniejsza\nzapotrzebowanie rośliny na wodę podczas suszy.\nOgraniczenie wzrostu i kwitnienia rośliny do okresu deszczowego, w którym dzięki\ndostępowi do wody możliwy staje się intensywny przebieg procesów metabolicznych.\nIntensywne gromadzenie wody w porze deszczowej, co umożliwia przeżycie rośliny\nw porze suchej.\nCecha anatomiczna:\nMięsiste blaszki i ogonki liściowe świadczą o możliwości gromadzenia w nich wody.\nOgonek liściowy jest pokryty woskiem, co ogranicza parowanie wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nTransport jonów z roztworu glebowego do komórek korzenia odbywa się\nA.\nna zasadzie\nosmozy,\nponieważ\n1.\njony muszą przejść przez błony komórkowe,\na we wnętrzu komórek jest niższy potencjał\nwody niż w roztworze glebowym.\nB.\nz udziałem białek\nprzenośnikowych,\n2.\nsole mineralne rozpuszczają się w roztworze\nglebowym i przemieszczają się przez błony\nkomórkowe tak, jak się przemieszcza woda.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody i soli\nmineralnych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nNicienie należą do zwierząt pseudocelomatycznych. We wnętrzu wora powłokowo-\n-mięśniowego są rozmieszczone narządy wewnętrzne, a przestrzeń między nimi -\npseudoceloma - jest wypełniona płynem.\nNa poniższym zdjęciu przedstawiono przykładowego nicienia z gatunku Caenorhabditis\nelegans.\nNicienie rozmnażają się wyłącznie płciowo, ale u poszczególnych gatunków rozmnażanie\npłciowe przebiega w odmienny sposób.\nNa podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, t. 1, cz. 1, Warszawa 2014.\nFotografia: B. Goldstein.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega współdziałanie mięśni i płynu wypełniającego\npseudocelomę podczas ruchu nicieni.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n3) analizuje rolę i współdziałanie układu\nmięśniowego i różnych typów szkieletu ([…]\nhydraulicznego) podczas ruchu zwierząt.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie współdziałania, uwzględniające przenoszenie przez płyn\npseudocelomatyczny siły generowanej przez mięśnie.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nSkurcz mięśni powoduje zmiany ciśnienia płynu wypełniającego pseudocelomę,\nco skutkuje ruchem wygięcia ciała.\nPłyn wypełniający pseudocelomę stanowi opór dla pracujących mięśni i pełni funkcję\nszkieletu przenoszącego siły wytwarzane przez mięśnie.\nNicienie poruszają się ruchem wijącym, ponieważ na zmianę kurczą się mięśnie po\nprzeciwległych stronach ciała. Aby te skurcze prowadziły do wygięcia ciała, musi być ono\nodpowiednio sprężyste, a tę cechę zapewnia wysokie ciśnienie płynu w jamie ciała.\nPłyn wypełniający pseudocelomę zapewnia znaczną sprężystość ciała, co ułatwia ruch\npodczas naprzemiennego skurczu mięśni podłużnych.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-2)\nOceń, w których z opisanych przypadków jest możliwe otrzymanie potomstwa\nzróżnicowanego genetycznie. Zaznacz T (tak), jeśli jest możliwe otrzymanie\nzróżnicowanego genetycznie potomstwa, albo N (nie) - jeśli takiej możliwości nie ma.\n1.\nDiploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają\nhaploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika.\nT\nN\n2.\nU samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze\npodziału mitotycznego, rozwija się w zarodek.\nT\nN\n3.\nU samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka\njajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę.\nT\nN\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n6. Zmienność genetyczna. Zdający:\n1) określa źródła zmienności genetycznej\n([…] rekombinacja);\n4) podaje przykłady zachodzenia\nrekombinacji genetycznej (mejoza).\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech przypadków.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch przypadków.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - T, 2. - N, 3. - T.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nNa poniższym rysunku przedstawiono budowę jaja pewnego owodniowca.\nNa podstawie: C.P. Hickman Jr., Integrated Principles of Zoology, Nowy Jork 2001.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - podaj nazwy oraz określ funkcje błon płodowych oznaczonych na\nschemacie literami A i B.\nOznaczenie\nNazwa błony płodowej\n(kosmówka / omocznia / owodnia)\nFunkcja błony płodowej\nA\nB","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n20) przedstawia rolę błon płodowych\nw rozwoju zarodka kręgowców lądowych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli LUB za poprawne podanie dwóch\nnazw błon płodowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOznaczenie\nNazwa błony płodowej\n(kosmówka / omocznia / owodnia)\nFunkcja błony płodowej\nA\nomocznia\ngromadzenie zbędnych produktów\nprzemiany materii / udział w wymianie\ngazowej / odzyskiwanie wody\nB\nkosmówka\nochrona zarodka przed czynnikami\nzewnętrznymi lub pośrednictwo\nw wymianie gazowej ze środowiskiem","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWykaż, że obecność owodni w jajach owodniowców jest adaptacją do składania jaj\nw środowisku lądowym.\nzarodek\nskorupka\nworeczek\nżółtkowy\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] i rozpoznaje organizmy\n[…]; przedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia, przedstawia i wyjaśnia zależności\nmiędzy organizmem a środowiskiem […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n20) przedstawia rolę błon płodowych\nw rozwoju zarodka kręgowców lądowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że obecność owodni w jajach owodniowców jest adaptacją\ndo składania jaj w środowisku lądowym, uwzględniające rolę owodni w tworzeniu\nmikrośrodowiska wewnątrz jaja, w którym może rozwijać się zarodek,\ni uniezależnienie tego rozwoju od środowiska wodnego.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZarodek, rozwijający się w takim jaju, jest umieszczony w jamie owodni wypełnionej\nprzez płyn owodniowy, dzięki czemu ma zapewnione dogodne mikrośrodowisko do\nrozwoju, co uniezależnia rozwój tych zwierząt od środowiska wodnego.\nJama owodni jest wypełniona płynem, który zapewnia zarodkowi środowisko wodne na\nlądzie.\nBłona owodni zamyka środowisko wodne wokół zarodka, dzięki czemu jajo może zostać\nzłożone na lądzie.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do funkcji samego środowiska wodnego,\nnp.: „Wykonywanie swobodnych ruchów”, „Łagodzenie wstrząsów”.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nNa poniższym rysunku przedstawiono budowę fragmentu szkieletu człowieka.\nNa podstawie: NATOM Collection, Callimedia 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę - spośród kości szkieletu człowieka oznaczonych 1.-6. wybierz\ni zapisz numery tych dwóch, które wchodzą w skład obręczy barkowej, oraz podaj\nnazwy tych kości.\nNr z ilustracji\nNazwa","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n1) analizuje budowę szkieletu człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNr z ilustracji\nNazwa\n3\nobojczyk\n4\nłopatka\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nNa rysunku literą X oznaczono\nA.\nścięgno,\nktóre\n1.\njest przedłużeniem mięśnia i stanowi jego przyczep\ndo kości.\nB.\nwięzadło,\n2.\nłączy kości i stabilizuje ich układ.\nX\n1\n2\n3\n4\n5\n6\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n1) analizuje budowę szkieletu człowieka;\n2) analizuje budowę różnych połączeń kości\n(stawy […]) pod względem pełnionej funkcji\noraz wymienia ich przykłady.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB2","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nNa poniższym rysunku przedstawiono widok serca człowieka z góry, w przekroju\npoprzecznym, na poziomie przegród przedsionkowo-komorowych, po usunięciu\nprzedsionków i dużych naczyń. Widoczne są wszystkie zastawki obecne w sercu, które\noznaczono cyframi 1-4.\nNa podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nDo każdej z wymienionych poniżej zastawek przyporządkuj właściwy numer\nz powyższego rysunku (1.-4.).\nzastawka trójdzielna -\nzastawka, przez którą krew się dostaje z serca do obiegu małego -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […];\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę serca i naczyń\nkrwionośnych […];\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie po jednym numerze do każdej zastawki.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nzastawka trójdzielna - 1.\nzastawka, przez którą krew się dostaje z serca do obiegu małego - 4.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy serce przedstawione na powyższym rysunku jest w stanie skurczu\nkomór, czy - ich napełniania, oraz podaj nazwę tętnicy bezpośrednio połączonej\nz lewą komorą serca i tętnicy bezpośrednio połączonej z prawą komorą serca.\nStan serca (skurcz komór / napełnianie komór):\nTętnica połączona z lewą komorą serca:\nTętnica połączona z prawą komorą serca:\nStrzałki oznaczają kierunek przepływu krwi:\nnatlenowanej\nodtlenowanej\n2\n1\n3\n4\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […];\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n1) charakteryzuje budowę serca i naczyń\nkrwionośnych […];\n3) przedstawia krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że zilustrowane serce jest w stanie skurczu komór, ORAZ za\npodanie poprawnych nazw obu tętnic.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStan serca (skurcz komór / napełnianie komór): skurcz komór\nTętnica połączona z lewą komorą serca: aorta\nTętnica połączona z prawą komorą serca: pień płucny / tętnice płucne","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nBariera krew - mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami\nkrwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od\npotencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew - mózg zapewnia\nwysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego.\nJest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego\nmiędzy komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia\nzamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych,\nstanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo\nzniesioną barierę krew - mózg.\nW celu zbadania, czy bariera krew - mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik\n- błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.\nAby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych\nmózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano\ndożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej - roztwór soli fizjologicznej\noraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia - obraz\nmózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.\nNa podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;\nA. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally\nInfected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników badania sformułuj wniosek na temat wpływu\ninfekcji ChPV na szczelność naczyń włosowatych mózgu myszy.\n0 godz.\n24 godz.\n48 godz.\n72 godz.\n72 godz.\ngrupa badawcza\ngrupa\nkontrolna\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Uczeń:\n4) […] określa drogi zakażenia wirusami\noraz przedstawia podstawowe zasady\nprofilaktyki chorób wirusowych.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n1) opisuje budowę i funkcje mózgu […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery\nkrew - mózg.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWirus Chandipura zaburza integralność bariery krew - mózg u myszy.\nObecność wirusa ChPV we krwi niszczy barierę krew - mózg u myszy.\nChPV szybko rozszczelnia barierę krew - mózg u myszy.\nInfekcja prowadzi do zaniku bariery krew - mózg.\nNaczynia włosowate mózgu myszy uległy rozszczelnieniu.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-2)\nSpośród poniższych struktur mózgowia człowieka wybierz i zaznacz te dwie, które są\ngruczołami wewnątrzwydzielniczymi.\nA. szyszynka\nB. wzgórze\nC. przysadka mózgowa\nD. móżdżek\nE. hipokamp","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […];\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n1) opisuje budowę i funkcje mózgu […].\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich\nlokalizację […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n1 pkt - za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, C\nUwaga:\nJeżeli zdający zaznaczy więcej niż dwie odpowiedzi, to za rozwiązanie całego zadania\notrzymuje 0 pkt.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWykaż, że prawidłowa regulacja wydzielania wazopresyny wymaga miejscowego\nrozszczelnienia bariery krew - mózg w obrębie podwzgórza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje […] organizmy […];\nprzedstawia związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n8. Układ wydalniczy. Zdający:\n4) przedstawia sposób funkcjonowania\nnefronu oraz porównuje składniki moczu\npierwotnego i ostatecznego.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich\nlokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji\nprocesów życiowych;\n4) wykazuje nadrzędną rolę podwzgórza\ni przysadki mózgowej w regulacji\nhormonalnej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że prawidłowe wydzielanie wazopresyny wymaga\nmiejscowego rozszczelnienia bariery krew - mózg w obrębie podwzgórza, odnoszące\nsię do osmorecepcji w podwzgórzu ORAZ do regulacji wydzielania wazopresyny\nw odpowiedzi na zmiany osmolarności osocza krwi.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nBariera krew - mózg utrudniałaby odebranie przez podwzgórze informacji o osmolarności\nosocza, niezbędnej do prawidłowego wydzielania wazopresyny.\nW podwzgórzu jest wytwarzana wazopresyna w odpowiedzi na wzrost osmolarności krwi.\nGdyby była zachowana bariera krew - mózg, to receptory podwzgórza nie mogłyby\nodebrać informacji o osmolarności osocza.\nPodwzgórze musi mieć możliwość odebrania informacji o osmolarności osocza, co jest\nniezbędne do wydzielania prawidłowej ilości wazopresyny.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego niedobór witaminy D prowadzi do rozwoju krzywicy - choroby\nukładu kostnego.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n2) […] wyjaśnia znaczenie składników\npokarmowych dla prawidłowego rozwoju\ni funkcjonowania organizmu ze\nszczególnym uwzględnieniem roli witamin\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do 1) roli witaminy D w zwiększeniu\ndostępności wapnia oraz 2) w konsekwencji - do pozytywnego wpływu na\nmineralizację kości u dzieci LUB do 1) ograniczenia wchłaniania wapnia z jelit\nw przypadku niedoboru witaminy D oraz 2) w konsekwencji - do resorpcji wapnia\nz kości.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nWitamina D pobudza wchłanianie wapnia i fosforu z jelit, co warunkuje prawidłową\nmineralizację kości u szybko rosnących dzieci.\nWitamina D zwiększa wchłanianie wapnia z jelita do krwi i w ten sposób wapń staje się\ndostępny dla rosnących kości.\nPrzy niedoborze witaminy D dochodzi do ograniczenia wchłaniania wapnia z jelita do\nkrwi. Aby nie doszło do obniżenia poziomu wapnia we krwi, jest on uwalniany z kości, co\nprowadzi do ich osłabienia i wykrzywienia.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nPrątek gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) to bakteria wywołująca gruźlicę. Do zakażenia\nprątkami gruźlicy najczęściej dochodzi drogą kropelkową. Jedna czwarta ludzkości - około\ndwóch miliardów osób - jest zakażona prątkiem gruźlicy. U większości z tych osób mamy do\nczynienia z zakażeniem uśpionym - nie ma objawów choroby i nie dochodzi do zakażenia\nkolejnych osób. U 5%-15% osób z zakażeniem uśpionym dojdzie jednak w przyszłości do\nrozwoju choroby. Prawdopodobieństwo rozwoju gruźlicy u osób chorych na AIDS znacznie\nwzrasta. Rocznie na gruźlicę umiera 1,5 miliona osób na świecie.\nLeczenie gruźlicy polega na podawaniu co najmniej dwóch leków jednocześnie: rifampicyny\ni izoniazydu. Podawanie tylko jednego leku prowadzi początkowo do prawie całkowitego\nwyleczenia choroby, ale po pewnym czasie dochodzi do jej nawrotu, mimo ciągłego\npodawania leku.\nNa podstawie: www.igichp.edu.pl;\nK. Kruczak i E. Niżankowska-Mogilnicka, Gruźlica wielolekooporna - współczesne problemy,\n„Pneumonologia i Alergologia Polska” 77(3), 2009;\nE. Rowińska-Zakrzewska, Gruźlica i HIV na świecie, w Europie i w Polsce,\n„Pneumonologia i Alergologia Polska” 81(6), 2013.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego u osób chorych na AIDS znacznie wzrasta ryzyko rozwoju gruźlicy\nw przypadku dotychczas uśpionego zakażenia prątkiem gruźlicy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n5) opisuje sytuacje, w których występuje\nniedobór odporności ([…] AIDS […]),\ni przedstawia związane z tym zagrożenia.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n5) wymienia najważniejsze choroby\nbakteryjne człowieka (gruźlica […]) […] oraz\nprzedstawia podstawowe zasady profilaktyki\nchorób bakteryjnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zaburzenie funkcjonowania układu\nodpornościowego na skutek rozwinięcia się AIDS, co sprzyja rozwojowi gruźlicy\nu osób, które jednocześnie są zakażone prątkami gruźlicy.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nAIDS to choroba doprowadzająca organizm człowieka do głębokiego deficytu odporności,\nstąd organizm takiego człowieka ma trudności w zwalczaniu prątków gruźlicy, które\nwywołują groźną infekcję.\nZespół niedoboru odporności to choroba upośledzająca komórki układu\nodpornościowego (limfocyty Th, makrofagi, monocyty, komórki dendrytyczne), które są\nniezbędne do walki z bakteriami powodującymi gruźlicę.\nOsoby chore na AIDS mają znacznie osłabiony układ odpornościowy, który staje się\nnieskuteczny w zwalczaniu prątków gruźlicy.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego podawanie tylko jednego leku prowadzi najpierw do prawie\ncałkowitego wyleczenia gruźlicy, a następnie - do jej nawrotu. W odpowiedzi\nuwzględnij mechanizm działania doboru naturalnego.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n2) podaje przykłady działania doboru\nnaturalnego ([…] uzyskiwanie przez\nbakterie oporności na antybiotyki itp.).\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […], omawia skutki doboru\nw postaci powstawania adaptacji\nu organizmów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie w populacji bakterii\nnielicznych komórek opornych na lek ORAZ mechanizm działania doboru naturalnego\n- przeżycie i namnażanie się prątków opornych na lek, prowadzący do nawrotu\nchoroby.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDobór naturalny prowadzi do przeżycia i namnażania się tylko tych komórek, które są\noporne na stosowany lek. Część komórek jest naturalnie oporna i to właśnie te nieliczne\nkomórki przeżywają i dają początek nowej opornej populacji powodującej nawrót\nchoroby.\nPopulacja prątków składa się w większości z komórek wrażliwych na lek, ale nieliczne\nbakterie są dzięki posiadanym mutacjom na niego oporne. Po podaniu leku te wrażliwe\nobumierają, ale te oporne przeżywają i się namnażają. Jest znikoma szansa, by jakaś\nkomórka okazała się oporna na dwa leki jednocześnie, dlatego podaje się rutynowo\nwięcej niż jeden lek.\nU prątków występuje naturalnie oporność na leki, ale jest ona rzadka. Jeżeli podamy lek,\nto większość komórek zginie, a przeżyje tylko niewielki odsetek, który da początek nowej\npopulacji. W przypadku tej nowej, niewielkiej populacji zastosowanie drugiego leku\nprzeważnie prowadzi do wyeliminowania wszystkich bakterii.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nGrupę krwi w układach ABO i Rh można określić dzięki reakcji immunochemicznej. Najpierw\nna płytkę nanosi się próbkę badanej krwi, a potem dodaje się odpowiednie przeciwciała.\nNa pierwszej fotografii przedstawiono wynik testu dla grupy A Rh+, a na kolejnych dwóch -\ndla nieznanych grup krwi.\nNa podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nOkreśl wyniki testów przedstawionych na fotografiach I i II - podaj grupy krwi\nw układach ABO i Rh.\nNr testu\nUkład ABO\nUkład Rh\nI\nII","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n5) przedstawia główne grupy krwi\nw układzie ABO oraz czynnik Rh.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie dwóch właściwych grup krwi w układzie ABO ORAZ dwóch właściwych\ngrup krwi w układzie Rh.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNr testu\nUkład ABO\nUkład Rh\nI\nB\n- (minus)\nII\nAB\n+ (plus)","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15.2","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące grup krwi człowieka w układzie ABO są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nOsoby z grupą krwi O są uniwersalnymi biorcami krwi.\nP\nF\n2.\nGrupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez antygeny\nwystępujące na krwinkach białych.\nP\nF\n3.\nW osoczu krwi osoby z grupą krwi A znajdują się przeciwciała anty-A.\nP\nF\nA Rh+\nI\nII\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n5) przedstawia główne grupy krwi\nw układzie ABO oraz czynnik Rh.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n3) wyjaśnia, co to jest konflikt serologiczny\ni zgodność tkankowa.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - F, 2. - F, 3. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nPoniżej zamieszczono drzewo filogenetyczne kręgowców, przedstawiające relacje\npokrewieństwa między rybami a czworonogami.\nNa podstawie: C.T. Bergstrom i L.A. Dugatkin, Evolution, New York, 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionego drzewa filogenetycznego oceń, czy poniższe\nstwierdzenia są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nPtaki i ssaki są ze sobą bliżej spokrewnione niż ryby promieniopłetwe\ni ryby mięśniopłetwe.\nP\nF\n2.\nWęże są bliżej spokrewnione z żółwiami niż z krokodylami.\nP\nF\nminogokształtne\nchrzęstnoszkieletowe\npromieniopłetwe\nmięśniopłetwe\npłazy\nssaki\nwęże\nżółwie\nkrokodyle\nptaki\nRYBY\nCZWORONOGI\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje […]\nprzetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n4) odczytuje z drzewa filogenetycznego\nrelację pokrewieństwa ewolucyjnego\ngatunków […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWykaż, że tradycyjna klasyfikacja kręgowców wyróżniająca gromady ryb, płazów,\ngadów, ptaków i ssaków nie w pełni odzwierciedla ewolucyjne pokrewieństwo tych\nzwierząt.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] formułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\nZdający:\n1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n1) rozróżnia (na schemacie) grupy mono-,\npara- i polifiletyczne […];\n3) przedstawia związek między filogenezą\norganizmów a ich klasyfikacją.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n4) odczytuje z drzewa filogenetycznego\nrelację pokrewieństwa ewolucyjnego\ngatunków, zapisuje taką relację\nprzedstawioną w formie […] klasyfikacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że tradycyjna klasyfikacja nie odzwierciedla pokrewieństwa\newolucyjnego, uwzględniające parafiletyzm ryb lub gadów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPtaki pochodzą od gadów, a więc nie powinny być wyróżniane na równi z nimi w randze\ngromady.\nRyby są wyróżniane w randze gromady tak jak pozostałe kręgowce - czworonogi, ale\nczworonogi wywodzą się z ryb.\nTradycyjna klasyfikacja nie odzwierciedla zależności ewolucyjnych. Każdy klad\nobejmujący ryby obejmuje również czworonogi (płazy, gady, ptaki, ssaki).\nTradycyjna klasyfikacja nie odzwierciedla zależności ewolucyjnych, ponieważ gady to\ntakson parafiletyczny, a żeby był monofiletyczny, trzeba by zaliczać do niego też ptaki.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nNa poniższym wykresie przedstawiono rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka\noraz zależność ich umieralności od masy urodzeniowej.\nNa podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały ewolucję masy\nurodzeniowej noworodków człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe\nokreślenie.\nRozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest\nkształtowany przez dobór naturalny (stabilizujący / kierunkowy). Ten rodzaj doboru\nfaworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (przeciętnych / skrajnych) wartości ich masy\nurodzeniowej.\nmasa urodzeniowa noworodków człowieka, kg\nodsetek populacji noworodków, %\n(krzywa niebieska)\nodsetek zmarłych noworodków, %\nskala logarytmiczna\n(krzywa czerwona)\n100\n5,0\n0\n1,0\n2,0\n3,0\n4,0\n0\n5\n10\n15\n20\n2\n5\n10\n30\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i jego rodzaje (stabilizujący,\nkierunkowy […]), omawia skutki doboru\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nw postaci powstawania adaptacji\nu organizmów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest\nkształtowany przez dobór naturalny (stabilizujący / kierunkowy). Ten rodzaj doboru\nfaworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (przeciętnych / skrajnych) wartości ich masy\nurodzeniowej.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nMukopolisacharydoza typu II (MPS II) to rzadka genetyczna choroba metaboliczna.\nTa choroba jest dziedziczona w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Przyczyną MPS II jest\nniedobór aktywności sulfatazy-L-iduronianu, jednego z enzymów lizosomalnych. Prowadzi to\ndo zaburzenia rozkładu mukopolisacharydów i do gromadzenia się nierozłożonych\nsubstratów, czego konsekwencją stają się patologiczne zmiany w obrębie komórek i tkanek.\nChoroba ma charakter postępujący i znacznie skraca długość życia. Na MPS II chorują\nprawie wyłącznie chłopcy. Na poniższym rodowodzie przedstawiono historię rodziny, w której\nzdiagnozowano MPS II.\nOsoby chore na MPS II mogą być leczone za pomocą idursulfazy, która jest otrzymywana\nz hodowli genetycznie zmodyfikowanych komórek ludzkich. Idursulfaza jest substytutem\nnaturalnego enzymu. Terapia polega na dożylnym podawaniu pacjentom idursulfazy,\nco prowadzi do spowolnienia rozwoju choroby i do złagodzenia jej objawów.\nNa podstawie: G.N. Wilson, Hunter Syndrome (Mucopolysaccharidosis II): Diagnosis, Genetic Testing, Treatment,\nand Referral, „Consultant 360. Multidisciplinary Medical Information Network” 14(5), 2015 (consultant360.com);\nM. Rachtan, Program The Hunters […], „Puls Medycyny”, 2020 (pulsmedycyny.pl).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nPodaj oznaczenia wszystkich osób przedstawionych na powyższym rodowodzie, które\nsą na pewno bezobjawowymi nosicielami genu warunkującego MPS II. Przyjmij\nzałożenie, że mutacje są tylko dziedziczone i nie powstają de novo.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe […] (z dominacją zupełną\n[…]) oraz określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia poszczególnych genotypów\ni fenotypów w pokoleniach potomnych;\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […];\n5) […] analizuje drzewa rodowe, w tym\ndotyczące występowania chorób\ngenetycznych człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wskazanie wszystkich osób, które na pewno są nosicielami MPSII.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nI.1. oraz II.3.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nUzasadnij, że terapia MPS II za pomocą idursulfazy nie jest terapią genową.\nW odpowiedzi porównaj terapię genową do terapii idursulfazą.\nI.1\nI.2\nII.2\nII.1\nII.3\nII.4\nIII.1\nIII.2\nIII.3\nIII.4\nzdrowy mężczyzna\nchory mężczyzna\nzdrowa kobieta\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n4) przedstawia sposoby oraz cele\notrzymywania transgenicznych […] zwierząt\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, że terapia z użyciem idursulfazy nie jest terapią genową,\nodnoszące się do braku wprowadzania do organizmu pacjenta genów lub do braku\nmodyfikacji ekspresji genów.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTerapia genowa polega na wprowadzeniu do organizmu chorej osoby prawidłowej wersji\nzmutowanego genu, a podczas terapii stosowanej u chorych na MPS II chorzy otrzymują\njedynie enzym.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego nie ma mężczyzn będących nosicielami MPS II, mimo że allel\nwarunkujący MPS II jest allelem recesywnym.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do sprzężenia z płcią genu warunkującego\nMPS II ORAZ do występowania u mężczyzn tylko jednego chromosomu X.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nU osób płci męskiej obecność jednego allelu recesywnego położonego na\nchromosomie X prowadzi do wystąpienia objawów choroby, ponieważ mężczyźni nie\nmają drugiego chromosomu X.\nAllel recesywny warunkujący MPS II jest położony na chromosomie X, a mężczyźni mają\ntylko jeden chromosom X, a więc taki allel zawsze się ujawni.\nMutacja tego genu zawsze ujawnia się u osób płci męskiej, ponieważ na drugim\nchromosomie płci - na chromosomie Y - nie ma odpowiedniego locus, w którym mógłby\nsię znajdować allel dominujący, maskujący allel recesywny.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18.4","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.4. (0-1)\nLizosomy to organella, w których znajduje się około 50 różnych enzymów - kwaśnych\nhydrolaz. Optimum działania tych enzymów jest przy pH 5. Lizosomy są otoczone\npojedynczą błoną, w której znajduje się pompa protonowa (H+-ATPaza). Na poniższym\nschemacie zilustrowano działanie H+-ATPazy.\nNa podstawie: M. Maćkowiak i A. Michalak (red.), Biologia. Jedność i różnorodność, Warszawa 2008.\nWykaż, że prawidłowe funkcjonowanie enzymów lizosomalnych wymaga działania\npompy protonowej (H+-ATPazy) w błonie lizosomu.\npH ≈ 5\ncytozol\npH ≈ 7,2\nH+-ATPaza\nlizosom\nH+\nATP\nADP + Pi\nH+\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n5) wyjaśnia rolę […] lizosomów […]\nw przemianie materii komórki.\nIII. Metabolizm.\n3) […] określa czynniki warunkujące […]\naktywność [enzymów] ([…] pH […]).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wykazanie, że prawidłowe funkcjonowanie enzymów lizosomalnych\nwymaga działania pompy protonowej w błonie lizosomu, uwzględniające transport\nprotonów do wnętrza lizosomu ORAZ zapewnienie odpowiednio niskiego pH.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDzięki obecności pompy protonowej są do wnętrza lizosomów pompowane protony,\nco zapewnia niskie pH wewnątrz lizosomów - optymalne dla działania enzymów\nlizosomalnych.\nDzięki obecności H+-ATPazy są do wnętrza lizosomu transportowane protony, dzięki\nczemu wewnątrz lizosomu panuje kwaśne środowisko, optymalne dla działania kwaśnych\nhydrolaz.\nPompa protonowa zapewnia odpowiednio niskie pH wewnątrz lizosomu, gdyż pompuje\nprotony do jego wnętrza.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nU owczarków australijskich występują dwie główne barwy sierści:\nczarna - warunkowana przez dominujący allel B\nczekoladowa - warunkowana przez recesywny allel b.\nDodatkowo u owczarków australijskich może:\nwystępować marmurkowanie, polegające na obecności cętkowanych łat\nna jednolitym tle - warunkowane przez dominujący allel M albo\nwystępować umaszczenie jednolite - warunkowane przez recesywny allel m\nwystępować podpalanie, czyli obecność w niektórych miejscach wstawek\nrudobrunatnej sierści - warunkowane przez dominujący allel A albo\nnie występować podpalanie - co jest warunkowane recesywnym allelem a.\nLoci trzech genów warunkujących umaszczenie leżą na trzech różnych autosomach.\nNa poniższych zdjęciach A-F przedstawiono sześć przykładowych umaszczeń owczarków\naustralijskich.\nNa podstawie: Australian Shepherd Health & Genetics Institute, Canine Coat Color Genetics, 2024.\nFotografie: A. - M. King; B. - R. Esmati; C. - Naivashu; D. - thehappypuppysite.com;\nE. - Kelebdil. Hodowla psów rasowych FCI (kelebdil.weebly.com); F. - S. Crowder.\nA. czekoladowe jednolite\nbez podpaleń\nB. czekoladowe jednolite\nz podpaleniami\nE. czarne jednolite\nz podpaleniami\nD. czarne marmurkowe\nbez podpaleń\nF. czarne marmurkowe\nz podpaleniami\nC. czekoladowe marmurkowe\nz podpaleniami\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19.1","points":2,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-2)\nNa podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące\ndziedziczenia umaszczenia u owczarków australijskich są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nPara psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus\ngenu A, może mieć szczenięta bez podpaleń.\nP\nF\n2.\nWszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca\nbędą miały umaszczenie czekoladowe.\nP\nF\n3.\nWystępowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania\nmarmurkowania.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe […] (z dominacją zupełną\n[…]) oraz określa prawdopodobieństwo\nwystąpienia poszczególnych genotypów\ni fenotypów w pokoleniach potomnych.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - P, 3. - P.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"19.2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-3)\nSkrzyżowano parę owczarków australijskich - czekoladową marmurkową samicę z czarnym\njednolitym samcem. Każdy z owczarków był heterozygotą w jednym z dwóch loci\nwarunkujących wygląd sierści: B albo M.\nPodaj genotypy osobników rodzicielskich z uwzględnieniem genów B oraz M. Wykonaj\nkrzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że urodzone\nszczenię będzie czekoladowe marmurkowe. Zastosuj oznaczenia alleli podane we\nwprowadzeniu do zadania.\nGenotyp samicy:\nGenotyp samca:\nKrzyżówka genetyczna:\nPrawdopodobieństwo, że szczenię będzie czekoladowe marmurkowe: %\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki […]\ndwugenowe (z dominacją zupełną […],\nposługując się szachownicą Punnetta) oraz\nokreśla prawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\nZasady oceniania\n3 pkt - za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie\nkrzyżówki, ORAZ za właściwe określenie prawdopodobieństwa.\n2 pkt - za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie\nkrzyżówki.\n1 pkt - za poprawne zapisanie genotypów rodziców.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp samicy: bbMm Genotyp samca: Bbmm\nKrzyżówka:\nbM\nbm\nBm\nBbMm Bbmm\nbm\nbbMm bbmm\nPrawdopodobieństwo urodzenia marmurkowego czekoladowego szczenięcia: 25%.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nKrępak nabrzozak (Biston betularia) to ćma występująca na pniach drzew, która ma dwie\nnaturalne formy - jasną i ciemną, występujące w środowisku jeszcze przed rewolucją\nprzemysłową. W Anglii na przełomie XIX i XX wieku zauważono, że populacje krępaka\nnabrzozaka różnią się ubarwieniem w zależności od stopnia zanieczyszczenia środowiska.\nNa poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji obejmujących różne formy ciem,\nprzeprowadzonych w zanieczyszczonym środowisku i w niezanieczyszczonym środowisku.\nSformułowano hipotezę, że różnice w ubarwieniu są związane z kamuflażem. Forma, która\nbyła bardziej widoczna na tle kory drzew, częściej padała ofiarą drapieżników.\nW wyniku rewolucji przemysłowej środowisko w wielu miejskich rejonach Wielkiej Brytanii\ni wokół nich zostało zanieczyszczone dwutlenkiem siarki, co doprowadziło do wymarcia\njasno zabarwionych nadrzewnych mchów i porostów.\nNa podstawie: C.J. Clegg, Biology for the IB Diploma, Londyn 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przeprowadzonych obserwacji są\nprawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW zanieczyszczonym środowisku dominuje populacja ciemna,\na w niezanieczyszczonym - jasna.\nP\nF\n2.\nPojawienie się mutacji powodującej ciemną barwę wynikało\nz zanieczyszczenia środowiska.\nP\nF\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nzanieczyszczone\nśrodowisko\nniezanieczyszczone\nśrodowisko\nczęstość w populacji, %\nforma jasna\nforma ciemna\nBiston betularia\nforma jasna\nforma ciemna\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji […].\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n2) podaje przykłady działania doboru\nnaturalnego (melanizm przemysłowy […]).\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i jego rodzaje ([…] kierunkowy\n[…]), omawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nUzasadnij, że opisana obserwacja jest dowodem na działanie doboru naturalnego,\na nie - doboru sztucznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], formułuje i przedstawia opinie\nzwiązane z omawianymi zagadnieniami\nbiologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty […].\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i jego rodzaje ([…] kierunkowy\n[…]), omawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do braku celowego działania ze strony\nczłowieka.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOpisana obserwacja jest wprawdzie konsekwencją działania człowieka, ale nie były to\ncelowe działania człowieka.\nW tym przypadku człowiek nie selekcjonował umyślnie osobników do rozrodu.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/20.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"20.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.3. (0-2)\nOpisz doświadczenie pozwalające na weryfikację hipotezy, że w zanieczyszczonym\nśrodowisku jasne owady częściej padają ofiarami drapieżników niż owady ciemne.\nW rozwiązaniu uwzględnij plan badania oraz sposób weryfikacji hipotezy.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] przeprowadza […]\ndoświadczenia biologiczne; […] stawia\nhipotezy i weryfikuje je na drodze […]\ndoświadczeń; określa warunki\ndoświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą, formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n2) podaje przykłady działania doboru\nnaturalnego (melanizm przemysłowy […]).\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n2) przedstawia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i jego rodzaje ([…] kierunkowy\n[…]), omawia skutki doboru w postaci\npowstawania adaptacji u organizmów.\nZasady oceniania\n2 pkt - za opisanie planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy ORAZ za\nokreślenie sposobu wnioskowania.\n1 pkt - za opisanie tylko planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy bez\nokreślenia sposobu wnioskowania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOpis: Wypuszczenie w zanieczyszczonym obszarze (na którym występują drzewa\nz ciemną korą) równej liczby ciemnych i jasnych osobników, i sprawdzenie po ustalonym\nczasie, ile jasnych i ile ciemnych owadów zostało upolowanych przez drapieżniki.\nWeryfikacja hipotezy: Przewaga jasnych osobników wśród upolowanych owadów pozwoli\nna potwierdzenie hipotezy.\nOpis: Wpuszczenie do zamkniętej woliery z określonymi drapieżnikami (np. dwie\nmuchołówki) i z drzewami o przyciemnionej korze określonej liczby ciemnych i jasnych\nmotyli; obserwacja, np. poprzez programy umożliwiające śledzenie (video tracking)\nindywidualnych losów motyli.\nWeryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych\npotwierdziłoby hipotezę.\nOpis: Umieszczenie na fragmentach ciemnej i jasnej kory drzew takiej samej liczby\nmartwych motyli (atrap motyli) jasnych i ciemnych za pomocą nietoksycznego kleju.\nMonitorowanie ich losów, np. za pomocą fotopułapek.\nWeryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych na ciemnym\nvs. jasnym tle potwierdziłoby hipotezę.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-20.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nEfekt rozcieńczenia to hipoteza zakładająca, że w środowiskach o większej różnorodności\ngatunkowej jest mniejsza częstość występowania chorób pasożytniczych.\nAby przetestować hipotezę o efekcie rozcieńczenia, przeprowadzono następujące\ndoświadczenie. Przygotowano 82 poletka, na których uprawiano rośliny łąkowe w różnych\nkombinacjach gatunków, a następnie zmierzono częstość infekcji roślin wybranymi grzybami\npasożytniczymi.\nNa poniższych wykresach przedstawiono wyniki badań dotyczące zależności między:\nwykres A - bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a bogactwem gatunkowym\npasożytów grzybowych\nwykres B - bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a częstością infekcji grzybowych.\nNa podstawie: F. Keesing i R.S. Ostfeld, Is Biodiversity Good for Your Health?, „Science” 349(6245), 2015;\nT. Rottstock i in., Higher Plant Diversity […], „Ecology” 95(7), 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy przedstawione wyniki badań są zgodne z hipotezą o efekcie\nrozcieńczenia. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n1\n10\n100\nbogactwo gatunkowe roślin\n0\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n14\n16\n18\n1\n10\n100\nbogactwo gatunkowe roślin\nB\nA\nbogactwo gatunkowe\npasożytów\nczęstość infekcji, %\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n4) wymienia czynniki sprzyjające\nrozprzestrzenianiu się pasożytów\n(patogenów).\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że przedstawione wyniki badań potwierdzają hipotezę o efekcie\nrozcieńczenia, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do negatywnego\nzwiązku między bogactwem gatunkowym roślin a częstością infekcji grzybowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie: Tak / Są zgodne.\nPrzykładowe uzasadnienia\nWyniki pokazują, że im większa różnorodność gatunkowa roślin na poletku tym niższy\npoziom infekcji wśród żywicieli.\nDane z wykresu B potwierdzają, że im większa liczba gatunków roślin na poletku, tym\nmniejszy procent roślin jest zainfekowanych.\nNa poletkach o największej liczbie gatunków roślin, mimo wielu gatunków patogenów, był\nmały procent zakażeń roślin.\nWraz ze wzrostem liczby gatunków roślin zmniejsza się odsetek roślin zaatakowanych\nprzez grzyby.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników badań sformułuj zależność między\nbogactwem gatunkowym roślin a bogactwem gatunkowym grzybów pasożytniczych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […]\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n4) wymienia czynniki sprzyjające\nrozprzestrzenianiu się pasożytów\n(patogenów).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie dodatniej zależności między bogactwem gatunkowym\nroślin a bogactwem gatunkowym grzybów pasożytniczych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWraz ze wzrostem bogactwa gatunkowego roślin wzrasta bogactwo gatunkowe grzybów\ninfekujących rośliny.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nKoliberki rubinobrode (Archilochus colubris) to maleńkie, wędrowne ptaki, występujące\nw Ameryce Północnej i w Ameryce Środkowej. Te ptaki mają od 7,5 cm do 9,0 cm długości\ni ważą od 3 g do 4 g. Koliberki migrują między terenami lęgowymi i zimowiskami, co wymaga\npokonania nawet 1 600 km w obie strony każdego roku. Energię do tych lotów dostarczają\nim kwasy tłuszczowe pochodzące ze zmagazynowanych triacylogliceroli.\nPrzed migracją kolibry często podwajają masę ciała. Głównymi źródłami pożywienia kolibrów\nsą nektar kwiatowy, np. orlika kanadyjskiego lub milinu amerykańskiego, oraz małe owady,\nnp. komary i wywilżny. Podczas wysysania nektaru z kwiatów ptaki unoszą się w powietrzu\nobok rośliny. Owady łapią w locie. Każdego dnia spożywają pokarm o masie dwa razy\nwiększej od masy swojego ciała. Dorosłe koliberki rubinobrode są często atakowane przez\ndrapieżniki, takie jak dzierzby, krogulce lub koty domowe.\nNa poniższej fotografii przedstawiono samca koliberka rubinobrodego w locie.\nNa podstawie: K. Kirschbaum i in., Archilochus colubris w: Animal Diveristy Web (animaldiversity.org).\nFotografia: K. Ross.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji zapisz fragment sieci pokarmowej, w której\nsą ze sobą powiązane wszystkie podane poniżej organizmy.\nkoliberek rubinobrody\nmilin amerykański\nkot domowy\nwywilżna karłowata\norlik kanadyjski","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nVII. Ekologia.\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu.\nZdający:\n3) określa rolę zależności pokarmowych\nw ekosystemie, przedstawia je w postaci\n[…] sieci pokarmowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne zapisanie fragmentu sieci pokarmowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkoliberek\nrubinobrody\nmilin amerykański\norlik\nwywilżna karłowata\nkot","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-2)\nUzasadnij, że gromadzenie zapasów energetycznych w postaci trójglicerydów pozwala\nna ograniczenie wzrostu masy ciała w porównaniu z gromadzeniem glikogenu. Podaj\ndwa argumenty.\n1\n2\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…], wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje\ni przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n2. Węglowodany. Zdający:\n2) przedstawia znaczenie wybranych\nwęglowodanów ([…] glikogen [ …]) dla\norganizmów.\n3. Lipidy. Zdający:\n1) przedstawia budowę i znaczenie\ntłuszczów w organizmach.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch poprawnych argumentów, odnoszących się do 1) większej\nkaloryczności tłuszczów niż cukrów w przeliczeniu na masę ORAZ do 2) możliwości\ngromadzenia tłuszczów bez gromadzenia wody.\n1 pkt - za podanie jednego poprawnego argumentu, odnoszącego się do 1) większej\nkaloryczności tłuszczów niż cukrów w przeliczeniu na masę ALBO do 2) możliwości\ngromadzenia tłuszczów bez gromadzenia wody.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n1. Glikogen ma mniejszą kaloryczność w przeliczeniu na masę cząsteczkową niż\ntrójglicerydy.\n2. Trójglicerydy, w przeciwieństwie do glikogenu, są gromadzone bez udziału wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}