{"paper":{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":64,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nMikroorganizmy celulolityczne wytwarzają wiele enzymów rozkładających celulozę. Funkcją\ncelulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na\nstrukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:\nendoglukanazy - działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie\nłańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości\negzoglukanazy - działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać\npojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę - dwie cząsteczki glukozy połączone\nwiązaniem β-1,4-glikozydowym\nβ-glukozydazy - degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.\nNa poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.\nNa podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nJakim numerem na powyższym schemacie zaznaczono wiązanie β-1,4-glikozydowe?\nWybierz odpowiedź spośród podanych.\nA. 1\nB. 2\nC. 3\nD. 4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) przedstawia budowę węglowodanów\n(uwzględniając wiązania glikozydowe α, β)\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nCeluloza jest\npolisacharydem, składającym się z kilku tysięcy reszt glukozy\ni stanowiącym składnik budulcowy\nniektórych organizmów.\nA. rozgałęzionym\nC. ścian komórkowych\nB. nierozgałęzionym\nD. błon komórkowych\n1.\n2.\n4.\n3.\nA B\nC D\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) przedstawia budowę węglowodanów\n(uwzględniając wiązania glikozydowe α, β);\nrozróżnia […] polisacharydy ([…] celuloza\n[…]) i określa znaczenie biologiczne\nwęglowodanów […].\nII. Komórka. Zdający:\n10) wykazuje związek budowy ściany\nkomórkowej z pełnioną funkcją oraz\nwskazuje grupy organizmów, u których ona\nwystępuje.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBC\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWykaż, że endoglukanazy znacznie przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany przez\negzoglukanazy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Energia i metabolizm.\n1. Podstawowe zasady metabolizmu.\nZdający:\n1) wyjaśnia, na przykładach, pojęcia: szlaku\ni cyklu metabolicznego.\n3. Enzymy. Zdający:\n2) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nsubstratowa enzymu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że endoglukanazy przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany\nprzez egzoglukanazy, z odniesieniem się do zwiększenia dostępności substratu\negzoglukanaz.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nEndoglukanazy tną cząsteczkę celulozy na mniejsze fragmenty, a więc powstaje więcej\nwolnych końców dostępnych dla egzoglukanaz.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nPodaj nazwę wiązania między łańcuchami celulozy w mikrofibrylach - włóknach\ncelulozowych, składających się z wielu równoległych cząsteczek celulozy.\n1.3.\n0-1\n1.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n1) przedstawia budowę węglowodanów\n(uwzględniając wiązania glikozydowe α, β);\nrozróżnia […] polisacharydy ([…] celuloza,\n[…]) i określa znaczenie biologiczne\nwęglowodanów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy wiązania.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nwodorowe / oddziaływania wodorowe / mostki wodorowe\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa poniższym zdjęciu z mikroskopu elektronowego przedstawiono budowę fragmentów\ndwóch komórek roślinnych - A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli nazwy i funkcje struktur komórki\nroślinnej, zaznaczonych na kopiach powyższego zdjęcia kolorem czerwonym.\nStruktura\nzaznaczona\nna zdjęciu\nNazwa\nstruktury\nFunkcja\nstruktury\nfragment komórki A\nfragment komórki B\nfragment komórki B\nwakuole\nkomórki B\nwakuola\nkomórki A\n2.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje […] graficzne […].\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy komórki\neukariotycznej […] na mikrofotografii […];\n8) opisuje budowę […] plastydów ze\nszczególnym uwzględnieniem chloroplastów\n[…];\n10) wykazuje związek budowy ściany\nkomórkowej z pełnioną funkcją […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie czterech pól tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny LUB pierwszego wiersza tabeli (nazwa\nstruktury).\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nStruktura\nzaznaczona\nna zdjęciu\nNazwa\nstruktury\nściana komórkowa\nchloroplast / chloroplasty\nFunkcja\nstruktury\nstanowi barierę między wnętrzem\nkomórki a środowiskiem\nzewnętrznym lub między\nkomórkami / nadaje kształt\nkomórce / chroni przed\nuszkodzeniami mechanicznymi /\numożliwia transport między\nkomórkami\nprzeprowadza fotosyntezę /\nfotosynteza / asymilacja dwutlenku\nwęgla","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nUzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nSok komórkowy znajdujący się wewnątrz wakuoli\nskładem od cytozolu. W miarę\nwzrostu komórki miękiszowej objętość wakuoli\nA. różni się\nC. się zmniejsza\nB. nie różni się\nD. się zwiększa","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych\n[…];\n11) przedstawia znaczenie wakuoli\nw funkcjonowaniu komórki roślinnej.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia cukrów prostych we wnętrzu wakuoli prowadzi do\nwzrostu turgoru komórki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych\n[…];\n11) przedstawia znaczenie wakuoli\nw funkcjonowaniu komórki roślinnej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWzrost stężenia w wakuoli cukrów prostych, które są związkami osmotycznie czynnymi,\njest przyczyną osmotycznego napływu wody do jej wnętrza, co powoduje jej\npowiększenie się i zwiększenie turgoru w komórce.\nW tej sytuacji woda będzie napływać do wakuoli, ponieważ w niej jest niski potencjał\nwody.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nPodaj nazwę błony wakuolarnej, oddzielającej sok komórkowy od cytozolu.\nA B\nC D\n2.3.\n0-1\n2.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Komórka. Zdający:\n4) wyjaśnia rolę błony komórkowej\ni tonoplastu w procesach osmotycznych\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy błony wakuoli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntonoplast","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nZaburzenia liczby chromosomów w komórce mogą być spowodowane przez nondysjunkcję.\nDochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych\nnieprawidłowo rozdzieli się - odpowiednio - podczas pierwszego lub drugiego podziału\nmejotycznego.\nNa poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas\nI podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia\nnondysjunkcji oznaczono literami ND.\nNa postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe\n(pl.khanacademy.org).\nkomórki potomne\nn + 1\nn + 1\nn - 1\nNondysjunkcja podczas\nI podziału mejotycznego\nNondysjunkcja podczas\nII podziału mejotycznego\nn - 1\nND\nND\nkomórki potomne\nanafaza\nII podziału\nmejotycznego\nanafaza\nI podziału\nmejotycznego\nkomórki rodzicielskie (2n)\nA\nB\nC\nD\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nOkreśl skutki nondysjunkcji podczas II podziału mejotycznego. Wpisz w wyznaczone\nmiejsca tabeli liczbę chromosomów w każdej z komórek potomnych oznaczonych\nna schemacie literami A-D.\nKomórka potomna\nLiczba chromosomów\nA\nB\nC\nD","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n2. Zmienność organizmów. Zdający:\n6) przedstawia rodzaje aberracji\nchromosomowych (strukturalnych\ni liczbowych) oraz określa ich skutki.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas […]\nmejozy.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie trzech komórek tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nKomórka potomna\nLiczba chromosomów\nA\nn + 1 albo 3\nB\nn - 1 albo 1\nC\nn albo 2\nD\nn albo 2\nKomórka potomna\nLiczba chromosomów\nA\nn - 1 albo 1\nB\nn + 1 albo 3\nC\nn albo 2\nD\nn albo 2","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nOkreśl, czy procesy wskazane poniżej zachodzą w I, w II, czy - w obu podziałach\nmejotycznych. Wpisz w odpowiednie komórki tabeli literę T (tak), jeżeli dany proces\nzachodzi, albo literę N (nie) - jeżeli nie zachodzi.\nUwaga: Przyjmij założenie, że podział mejotyczny zachodzi prawidłowo.\nProces\nI podział\nII podział\nSkracają się włókna wrzeciona podziałowego.\nTworzą się biwalenty.\nCentromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.\n3.2.\n0-1-2\n3.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n4) opisuje przebieg kariokinezy podczas\nmitozy i mejozy;\n5) rozpoznaje (na preparacie\nmikroskopowym, na schemacie, rysunku,\nmikrofotografii) poszczególne etapy mitozy\ni mejozy.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy LUB jednej kolumny tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nProces\nI podział\nII podział\nSkracają się włókna wrzeciona podziałowego.\nT\nT\nTworzą się biwalenty.\nT\nN\nCentromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu.\nN\nT","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nPando to północnoamerykański las złożony z jednego gatunku drzewa liściastego - topoli\nosikowej (Populus tremuloides), a zarazem jest to jeden organizm - jeden osobnik\nrozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie.\nPando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy\npędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po\nokoło 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami\nPando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się\nw czasie z większą aktywnością ludzi - wytępiono na tym terenie duże drapieżniki,\na w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.\nPoniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.\nNa podstawie: D. Shultz, One of the World’s Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the\nPando Aspen Clone, „Science”, 2018.\nFotografia: www.fs.usda.gov\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nTopola osikowa jest\nA.\njednopienna,\nponieważ\n1.\nkażdy osobnik wytwarza kwiaty tylko jednej płci.\n2.\nnowe pędy wyrastają z jednego osobnika.\nB.\ndwupienna,\n3.\nrozmnaża się wegetatywnie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n2) przedstawia […] cechy charakterystyczne\n[…] nasiennych.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n3) przedstawia budowę kwiatów roślin\nnasiennych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy ziarna pyłku wytwarzane przez jednego osobnika rośliny nasiennej\nsą jednakowe, czy - odmienne genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do\nprzemiany faz jądrowych.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski;\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nIX. Różnorodność roślin.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n1) opisuje […] przemianę pokoleń […]\nokrytonasiennych.\nIV. Podziały komórkowe. Zdający:\n7) wyjaśnia znaczenie procesu\ncrossing-over i niezależnej segregacji\nchromosomów jako źródeł zmienności\nrekombinacyjnej i różnorodności\nbiologicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się\ndo przemiany faz jądrowych.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nodmienne\nPrzykładowe uzasadnienia\nPowstają z mejospor.\nZiarna pyłku to gametofity, rozwijające się z mikrospor, a mikrospory powstają na drodze\nmejozy, której towarzyszy crossing-over.\nW czasie powstawania zarodników, z których powstają ziarna pyłku, dochodzi do\nlosowego rozchodzenia się chromosomów homologicznych / chromatyd siostrzanych\no różnych zestawach alleli.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się do ziarna pyłku jako do struktury\npowstałej bezpośrednio na drodze mejozy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego brak dużych drapieżników na terenie Pando jest jedną z przyczyn\nzamierania tego lasu.\n4.2.\n0-1\n4.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące […] w środowisku.\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji\nw układzie zjadający i zjadany;\n6) […] przedstawia zależności pokarmowe\nw biocenozie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do mechanizmu - wzrostu liczebności\n(populacji) zwierząt roślinożernych odżywiających się młodymi pędami.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nBrak drapieżników jest przyczyną wzrostu liczebności roślinożerców, zjadających młode\npędy Pando.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odnosi się do zmniejszenia liczebności\nosobników Pando, ponieważ ten las jest utworzony przez jednego osobnika.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było zbadanie wpływu czerwonego światła\nna suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na\ncztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości\nfali 660 nm według następującego schematu:\ngrupa T0 - nasiona nienaświetlane\ngrupa T1 - dawka naświetlania 0,8 J ∙ cm-2\ngrupa T2 - dawka naświetlania 1,6 J ∙ cm-2\ngrupa T3 - dawka naświetlania 3,2 J ∙ cm-2.\nNastępnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania,\nprzykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji\n2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie,\na następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym\nfotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę\nsiewek w każdej grupie.\nW przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek.\nNa poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich\nz czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.\nNa podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on\nGermination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek z doświadczenia.\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\nT0\nT1\nT2\nT3\nsucha masa siewki soi, mg\ngrupa nasion\n5.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający:\n2) przedstawia wpływ czynników\nzewnętrznych i wewnętrznych na proces\nkiełkowania nasion; planuje i przeprowadza\ndoświadczenie określające wpływ\nwybranych czynników ([…] światło) na\nproces kiełkowania nasion.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego zróżnicowany wpływ\nczerwonego światła na suchą masę siewek soi.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nNaświetlanie laserem o długości fali 660 nm przy odpowiedniej dawce światła jest\nw stanie zwiększyć suchą masę siewek soi.\nNiektóre efekty biostymulacji nasion soi czerwonym laserem są pozytywne i zwiększają\ntempo rozwoju struktur sadzonek, a co za tym idzie - ich suchą masę.\nW zależności od dawki światła o długości 660 nm, służącego do naświetlania nasion,\nsiewki soi mogą mieć zmniejszoną lub zwiększoną suchą masę.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do światła bez podania jego koloru lub długości\nfali.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nUzasadnij, że w celu otrzymania wiarygodnych wyników było konieczne:\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia […];\n5) ocenia poprawność zastosowanych\nprocedur badawczych […].\nIX. Różnorodność roślin.\n6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający:\n2) przedstawia wpływ czynników\nzewnętrznych i wewnętrznych na proces\nkiełkowania nasion; planuje i przeprowadza\ndoświadczenie określające wpływ\nwybranych czynników ([…] światło) na\nproces kiełkowania nasion.\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne uzasadnienia.\n1 pkt - jedno poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach:\nDzięki temu wiadomo, że temperatura nie miała wpływu na uzyskane wyniki.\nGdyby temperatura się różniła między próbami, to mogłoby się to przełożyć na\nzróżnicowanie wyników.\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie:\nDzięki temu nasiona nie wyschły, a ich siła kiełkowania była wysoka.\nWoda jest konieczna do kiełkowania nasion, a plastikowa torba utrzymuje wysoką\nwilgotność.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nWyniki w próbie T2 były\nA.\nmniej\nzróżnicowane niż\nw próbie T0, o czym\nświadczy\n1. mniejsza\nwartość odchylenia\nstandardowego w próbie T2\nniż w próbie T0.\nB.\nbardziej\n2. większa","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\nIX. Różnorodność roślin.\n6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający:\n2) przedstawia wpływ czynników\nzewnętrznych i wewnętrznych na proces\no wyniki badań. Zdający:\n3) opracowuje, analizuje i interpretuje wyniki\nbadań w oparciu o proste analizy\nstatystyczne.\nkiełkowania nasion; planuje i przeprowadza\ndoświadczenie określające wpływ\nwybranych czynników ([…] światło) na\nproces kiełkowania nasion.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nUzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nRośliny dnia krótkiego do zainicjowania kwitnienia wymagają okresu nieprzerwanej\nciemności\nod pewnej wartości krytycznej. Ta wartość\ntaka sama dla roślin\nróżnych gatunków zaliczanych do grupy roślin dnia krótkiego.\nA. krótszego\nC. jest\nB. dłuższego\nD. nie jest\nA B\nC D\n5.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n3) przedstawia budowę kwiatów roślin\nnasiennych.\nXVIII. Różnorodność biologiczna, jej\nzagrożenia i ochrona. Zdający:\n1) przedstawia typy różnorodności\nbiologicznej: […] gatunkową […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nLarwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty\nbrukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).\nKorzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica\nśmietki składa około 100-150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5-10 dniach z jaj wylęgają\nsię larwy. Przez 2-30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym\nczasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15-20 dni.\nBadacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście\njest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie\nmechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:\nI. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono\n10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec\nrozprzestrzenieniu się larw na inne liście.\nII. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono\nbezpośrednio na hipokotylu rośliny.\nIII. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.\nIV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.\nPróba kontrolna była taka sama jak próba badawcza - z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono\nlarw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki\neksperymentu.\nPróba kontrolna Próba badawcza\nOdsetek larw śmietki kapuścianej\nprzeobrażonych w imago\n79,8 %\n59,4 %\nNa podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.\ntantniś\nkrzyżowiaczek\nwata\nśmietka\nkapuściana\nI.\nII.\nIII.\nIV.\n2 dni\n3 dni\n35 dni\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nSformułuj wniosek z przeprowadzonego eksperymentu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n5) […] formułuje wnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n5) przedstawia adaptacje obronne […]\nzjadanych roślin.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego negatywny wpływ skutków\nżerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka na\nrozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej LUB pozytywny wpływ na\nmechanizmy obronne kapusty.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPotwierdzono hipotezę.\nSkutki żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka\nmają negatywny wpływ na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej.\nW wyniku żerowania larw motyla roślina uruchamia mechanizmy obronne.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nOkreśl, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw\nśmietki kapuścianej usunięto z liści owady - larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że\neksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia, rozróżnia\npróbę kontrolną i badawczą;\n5) ocenia poprawność zastosowanych\nprocedur badawczych oraz formułuje\nwnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n5) przedstawia adaptacje obronne […]\nzjadanych roślin.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności\nna roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na\nroślinie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie - sama obecność larw\ntantnisia, wpływają na rozwój śmietki.\nPo trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto\nz liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia\nobecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują\no tym mechanizmy obronne samej rośliny.\nDzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm\nz larwami motyla.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nUzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym\ndoświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) określa warunki doświadczenia, rozróżnia\npróbę kontrolną i badawczą;\n5) ocenia poprawność zastosowanych\nprocedur badawczych oraz formułuje\nwnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n5) przedstawia adaptacje obronne […]\nzjadanych roślin.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego\nczynnika na wynik eksperymentu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDoświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty\nbrukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu.\nAby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej\nodpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla.\nAby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nU śmietki kapuścianej występuje rozwój złożony z przeobrażeniem\nA.\nzupełnym,\nna co\nwskazuje\n1.\nwystępowanie postaci larwalnych i poczwarki.\nB.\nniezupełnym,\n2.\nwystępowanie końcowego stadium - imago.\n6.1.\n0-1\n6.2.\n0-1\n6.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający:\nh) porównuje przeobrażenie zupełne\ni niezupełne u owadów, uwzględniając rolę\npoczwarki w cyklu rozwojowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nPełzakowica to choroba wywoływana przez jednokomórkowego pasożyta - pełzaka\nczerwonki (Entamoeba histolytica). Do zarażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową:\nprzez ręce, przez wodę lub przez pokarm - zanieczyszczone cystami pasożytów\npochodzącymi z kału człowieka zarażonego tym pasożytem. Ostra pełzakowica jest chorobą\nzagrażającą życiu, ale u zarażonych osób nie zawsze rozwijają się objawy choroby.\nDecydują o tym przede wszystkim sprawność układu odpornościowego i ogólny stan zdrowia\nczłowieka.\nW cyklu życiowym pełzaka czerwonki występują dwie formy:\ntrofozoit - postać wegetatywna, która aktywnie się przemieszcza oraz wytwarza enzymy\nproteolityczne i enterotoksyny, powodujące obumieranie komórek gospodarza\ncysta - postać przetrwalnikowa, odporna na warunki środowiska.\nDo układu pokarmowego człowieka dostają się cysty, z których zostają uwolnione trofozoity\nw dolnym odcinku jelita cienkiego lub w górnym odcinku jelita grubego. Trofozoity są bardzo\nruchliwe i szybko rozmnażają się przez podziały. W ostrych postaciach pełzakowicy\ntrofozoity mogą wnikać do błony podśluzowej jelita i wraz z krwią dostać się do wątroby\nlub do innych narządów, gdzie pochłaniają krwinki czerwone i uszkadzają ściany\nnaczyń włosowatych. Trofozoity mogą przekształcić się w cysty i wówczas są wydalane\nz kałem do środowiska zewnętrznego.\nPoniżej przedstawiono budowę trofozoitu pełzaka czerwonki.\nNa podstawie: M. Rogalska, Pełzakowica, „Medycyna Praktyczna”, 2017;\nN. Guillén, Pathogenicity and Virulence of Entamoeba histolytica, the Agent of Amoebiasis,\n„Virulence” 14(1), 2023;\nJ Hempel-Zawitkowska (red.), Zoologia dla uczelni rolniczych, Warszawa 1995;\nwww.cdc.gov/dpdx/amebiasis/index.html\nFotografia: Dr. M. Melvin i Dr. Greene; CDC: Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta USA.\nwodniczki\npokarmowe\nz wchłoniętymi\nerytrocytami\njądro\nkomórkowe\npellikula\npseudopodium\nektoplazma\nendoplazma\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy pełzak czerwonki to bakteria, czy - protist. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy.\nVIII. Protisty. Zdający:\n1) przedstawia formy morfologiczne\nprotistów.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że pełzak czerwonki to protist, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nprotist\nPrzykładowe uzasadnienia\nMa jądro komórkowe.\nWytwarza wodniczki pokarmowe.\nPorusza się za pomocą pseudopodiów.\nMa ekto- i endoplazmę.\nJest pokryty pellikulą.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi: „Nie ma ściany komórkowej”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nOkreśl funkcję, jaką pełni pseudopodium u pełzaka czerwonki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy.\nVIII. Protisty. Zdający:\n2) przedstawia czynności życiowe protistów:\nodżywianie, poruszanie się […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego przykładu funkcji pseudopodium pełzaka czerwonki.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nlokomotoryczna / umożliwia ruch pełzakowaty\npokarmowa / umożliwia pobieranie pokarmu na drodze fagocytozy\nczuciowa / odbiór bodźców czuciowych / lokalizacja ofiary","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nUzasadnij, dlaczego połknięcie pełzaka czerwonki w formie trofozoitu zazwyczaj nie\nprowadzi do rozwoju choroby.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nVIII. Protisty. Zdający:\n1) przedstawia formy morfologiczne\nprotistów.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nf) przedstawia proces trawienia\nposzczególnych składników pokarmowych\nw przewodzie pokarmowym człowieka […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, odnoszące się do niszczenia form troficznych w żołądku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPełzaki czerwonki w formie troficznej są trawione przez enzymy zawarte w soku\nżołądkowym.\nFormy troficzne są nieodporne na warunki panujące w żołądku.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nTrofozoity dostają się wraz z krwią z jelita do wątroby człowieka\nA. tętnicą wątrobową.\nB. żyłą wątrobową.\nC. żyłą wrotną.\nD. żyłą główną dolną.\n7.1.\n0-1\n7.2.\n0-1\n7.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\ni w poszczególnych etapach ontogenezy.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\np) przedstawia […] krążenie krwi w obiegu\npłucnym i ustrojowym [człowieka].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.5","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.5. (0-1)\nKtóre działanie stanowi profilaktykę pełzakowicy? Wybierz właściwą odpowiedź\nspośród podanych.\nA. jedzenie sałatek bogatych w surowe warzywa lub owoce\nB. gotowanie lub pieczenie potraw przed ich spożyciem\nC. przyjmowanie antybiotyków\nD. noszenie maseczek ochronnych na nos i usta","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.5. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka.\nZdający:\n1) planuje działania prozdrowotne.\nVIII. Protisty. Zdający:\n4) analizuje na podstawie schematów\nprzebieg cykli rozwojowych protistów […].\n5) przedstawia drogi zarażenia się i zasady\nprofilaktyki chorób wywołanych przez\nprotisty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nWampir zwyczajny (Desmodus rotundus) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza,\nwystępującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które\npoczątkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir\nzwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych\nżywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.\nW ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty - substancje zapobiegąjace nadmiernemu\nkrzepnięciu krwi - oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada\nza gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu\nnerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi\npokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość\nhiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.\nNa podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, Jadowite ssaki, „Kosmos” 63, 2014;\nN.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2013.\nFotografia: U. Schmidt.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę fizjologiczną wampira\nzwyczajnego, która pozwala jednoznacznie zaklasyfikować ten gatunek do ssaków.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy.\nX. Różnorodność zwierząt. Zdający:\n4) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] ssaków […]; na podstawie\ntych cech identyfikuje organizm jako\nprzedstawiciela jednej z tych grup.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca karmienie przez wampira zwyczajnego\npotomstwa mlekiem wytwarzanym przez matkę.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nKarmienie potomstwa mlekiem matki.\nWytwarzanie mleka przez samicę.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi: „Obecność gruczołów mlecznych” - jako cechy anatomicznej.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWykaż, że wydalanie przez wampira zwyczajnego dużych ilości hipoosmotycznego\nmoczu podczas pobierania pokarmu jest adaptacją fizjologiczną do latania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\n4) przedstawia adaptacje […] pasożytów\n[…] do zdobywania pokarmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że wydalanie dużych ilości hipoosmotycznego moczu wiąże się\nze zmniejszeniem masy ciała nietoperza.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWraz z wydalanym moczem są usuwane duże ilości wody, co wpływa na obniżenie masy\nciała.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nOkreśl, na czym polega pasożytnictwo, oraz wykaż, że przedstawiona w tekście\nzależność między wampirem zwyczajnym a ssakami i ptakami jest pasożytnictwem.\n8.1.\n0-1\n8.2.\n0-1\n8.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n4) przedstawia adaptacje […] pasożytów\n[…] do zdobywania pokarmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej definicji pasożytnictwa - korzyść dla pasożyta i szkoda dla\nżywiciela, które nie wiążą się z natychmiastowym zabiciem ofiary - oraz przykładów\ntych korzyści dla wampira i strat dla ssaków lub ptaków.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPasożytnictwo to forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których\njeden (pasożyt) czerpie korzyści kosztem drugiego (ofiary, żywiciela), działając na jego\nszkodę, ale nie zabijając go natychmiast. W tym przypadku wampir żywi się krwią ofiar.\nPasożytnictwo polega na tym, że pasożyt żyje na lub w żywicielu, korzysta z jego\nzasobów i mu szkodzi, przy czym żywiciel pozostaje przy życiu przez dłuższy czas. Taka\nsytuacja ma miejsce w przypadku wampirów i ich ofiar - nietoperze zyskują pokarm,\na ptaki i ssaki są osłabione przez utratę części krwi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których mowa jedynie o korzyściach jednej ze stron i stratach\ndrugiej bez uwzględnienia informacji o tym, że ofiary nie są od razu zabijane (co odróżnia\npasożytnictwo od drapieżnictwa).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nUkwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano\nwpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy - planule -\nbyły hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję\nsztucznej wody morskiej, a do drugiej - roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło\n10-3 mol ∙ dm-3. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu\nużyto 100 larw.\nPoniżej przedstawiono wyniki badania: A - odsetek planul przekształconych w polipy oraz\nB - typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie\nprzedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.\nNa podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis,\n„Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.\ndni po zapłodnieniu\nodsetek w pełni\nrozwiniętych polipów, %\nA\nwoda morska\nGABA\ndni po zapłodnieniu\n3\n4\n6\n7\n11\nB\n100\n80\n60\n40\n20\n0\n5\n6\n7\n8\n9\n10\n11\nwoda morska\nGABA\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nPodaj nazwę typu zwierząt, do którego należy N. vectensis.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) […] porządkuje i rozpoznaje organizmy.\nX. Różnorodność zwierząt. Zdający:\n3) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie parzydełkowców […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego taksonu w randze typu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nparzydełkowce / Cnidaria","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nRozstrzygnij, która próba - tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA -\nbyła próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby\nw interpretacji wyników doświadczenia.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n2) […] rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\nb) przedstawia działanie synapsy\nchemicznej, uwzględniając rolę\nprzekaźników chemicznych; podaje\nprzykłady tych neuroprzekaźników.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że próbą kontrolną jest woda morska, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, odnoszącym się do roli tej próby jako poziomu odniesienia dla próby\nbadawczej LUB do eliminacji wpływu innych czynników niż obecność GABA na\nrozwój larw.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\ntylko ze sztuczną wodą morską / woda morska / woda\nPrzykładowe uzasadnienia\nDzięki tej próbie wiadomo, jak silne jest działanie GABA, które można ocenić przez\nporównanie wyników próby badawczej z wynikami próby kontrolnej.\nPróba z wodą pokazała, że GABA faktycznie działa, a powolny rozwój larw nie wynika\nz innych, nieznanych czynników.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nSformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.\n9.3.\n0-1\n9.2.\n0-1\n9.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n4) odnosi się do wyników uzyskanych przez\ninnych badaczy;\n5) […] formułuje wnioski.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\nb) przedstawia […] rolę przekaźników\nchemicznych; podaje przykłady tych\nneuroprzekaźników.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do hamowania rozwoju\nukwiału przez GABA.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nGABA jest przyczyną hamowania rozwoju polipa Nematostella.\nMetamorfoza Nematostella jest hamowana przez GABA.\nKwas gamma-aminomasłowy uniemożliwia prawidłowe przekształcanie się planuli w polip\nukwiału.\nGABA negatywnie wpływa na rozwój N. vectensis.\nGABA spowalnia rozwój larwy polipa N. vectensis.\nGABA w tak dużym stężeniu nie tylko opóźnia, ale wręcz uniemożliwia rozwój ukwiału.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nU człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi\nwzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku\nciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany\nm.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.\nNa podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nUzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka.\nWybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród\noznaczonych literami C i D.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n6) przedstawia mechanizmy warunkujące\nhomeostazę ([…] ciśnienie krwi […]).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nPodaj nazwę hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który to\nhormon reguluje objętość wydalanego moczu, oraz wyjaśnij, na czym polega działanie\ntego hormonu. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm oraz skutek działania hormonu.\nNazwa:\nWyjaśnienie:\npojemność\nminutowa serca\nnaczynia krwionośne\nkompensacja przez układ\nsercowo-naczyniowy\nkompensacja przez nerki\nspadek\nwzrost\nLegenda\nciśnienie\nkrwi\nobjętość\nkrwi\nobjętość\nkrwi\nciśnienie\nkrwi\nA. zwężają się\nB. rozszerzają się\nC. zmniejsza się\nD. zwiększa się\nwydalanie płynu z moczem\nA B\nC D\n10.2.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający:\nf) przedstawia proces tworzenia moczu\nu człowieka oraz wyjaśnia znaczenie\nregulacji hormonalnej w tym procesie.\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu i poprawne wyjaśnienie, uwzględniające\npobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych przez hormon antydiuretyczny,\nco jest przyczyną zagęszczenia moczu i zmniejszenia jego objętości.\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nNazwa: hormon antydiuretyczny / ADH / adiuretyna / wazopresyna / AVP\nWyjaśnienie: Pobudza resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co przekłada się na\nzagęszczenie moczu i zmniejszenie jego objętości.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nNa poniższym schemacie przedstawiono reakcję układu odpornościowego wywołaną\nkontaktem z alergenem - pyłkiem roślin. Po pierwszym kontakcie z alergenem - przez\naktywowane komórki układu odpornościowego - są wytwarzane przeciwciała łączące się\nz odpowiednimi receptorami na powierzchni komórek efektorowych. Po ponownym kontakcie\nz alergenem dochodzi do rozpoznania antygenu na powierzchni pyłku przez te przeciwciała\ni - w konsekwencji - do uwolnienia histaminy i innych mediatorów z komórek efektorowych.\nNa schemacie nie zachowano proporcji wielkości poszczególnych elementów.\nNa podstawie: E. Nuńez-Borque i in., Pathophysiological, Cellular, and Molecular Events of the Vascular System\nin Anaphylaxis, „Frontiers in Immunology” 13, 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nDo komórek oznaczonych na schemacie 1.-3. dopasuj ich odpowiednie nazwy\nspośród poniższych. Wpisz odpowiednie nazwy w wyznaczone miejsca.\nbazofil plazmocyt limfocyt B limfocyt T pomocniczy\n1\n2\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nc) przedstawia […] komórki układu\nodpornościowego człowieka;\ng) analizuje zaburzenia funkcjonowania\nukładu odpornościowego (nadmierna […]\nodpowiedź immunologiczna) […].\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnych nazw trzech komórek.\n1 pkt - podanie poprawnych nazw dwóch komórek.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. limfocyt B\n2. plazmocyt\n3. bazofil","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nKtóra klasa przeciwciał jest zaangażowana w reakcję alergiczną prowadzącą\ndo uwolnienia histaminy w wyniku powtórnego kontaktu z alergenem? Wybierz\nwłaściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. IgA B. IgD C. IgE D. IgG\npyłek\npierwszy kontakt\nz alergenem\npobudzenie\nhistamina i inne mediatory\ncytokiny\n2\n1\nkomórka\nprezentująca\nantygen\nlimfocyt Th\npobudzenie\nwytwarzanie\nprzeciwciał\nreceptor\ndla przeciwciał\n3\nnamnożone limfocyty Th\nponowny kontakt\nz alergenem\n11.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nd) przedstawia rolę mediatorów układu\nodpornościowego […];\ng) analizuje zaburzenia funkcjonowania\nukładu odpornościowego (nadmierna […]\nodpowiedź immunologiczna) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nHelicobacter pylori to bakteria, która może występować w żołądku człowieka. Jednym\nz ważniejszych mechanizmów umożliwiających tej bakterii zasiedlanie żołądka jest\nwytwarzanie ureazy - enzymu koniecznego do utrzymania niemal neutralnego pH\ncytoplazmatycznego, tzn. w zakresie 5,0-7,0. Podwyższone względem soku żołądkowego\npH obserwuje się także w bezpośrednim sąsiedztwie komórki bakteryjnej. Wytwarzana przez\nwszystkie szczepy H. pylori ureaza jest białkiem składającym się z dwunastu identycznych\npodjednostek, z których każda zawiera dwa łańcuchy: UreA i UreB. W każdym z dwunastu\nmiejsc aktywnych znajduje się trwale związana para atomów niklu, niezbędnych do katalizy\nreakcji przedstawionej poniżej:\nW diagnostyce zakażenia H. pylori stosuje się tzw. ureazowy test oddechowy. Zasada tego\ntestu opiera się na zdolności ureazy do rozkładu mocznika wprowadzanego do organizmu.\nW tym teście pacjent wypija roztwór mocznika, którego atom węgla jest znakowany\nizotopowo (np. 13C). Gdy mocznik jest rozkładany w żołądku przez bakteryjną ureazę,\nto znakowany 13CO2, będący produktem tej reakcji, jest wchłaniany przez warstwę śluzową\nżołądka i usuwany z organizmu wraz z wydychanym powietrzem. Wówczas staje się możliwe\nwykrycie izotopu węgla 13C w wydychanym powietrzu. Analiza próbek wydychanego\npowietrza opiera się na spektrometrii masowej wysokiej rozdzielczości, pozwalającej wykryć\nróżnicę masy między cząsteczkami zawierającymi izotop 13C a cząsteczkami zawierającymi\nizotop 12C. Diagnostyka inwazyjna opiera się na izolacji H. pylori z materiału pobranego\npodczas badania górnego odcinka przewodu pokarmowego.\nNa podstawie: S. Ansari i Y. Yamaoka, Survival of Helicobacter pylori in Gastric Acidic Territory,\n„Helicobacter” 22(4), 2017;\nW. Irving i in., Krótkie wykłady. Mikrobiologia medyczna, Warszawa 2008;\nL. Mazzei i in., The Structure-based Reaction Mechanism of Urease, a Nickel Dependent Enzyme:\nTale of a Long Debate, „Journal of Biological Inorganic Chemistry” 25(6), 2020;\nX. Xia, Multiple Regulatory Mechanisms for pH Homeostasis in the Gastric Pathogen, Helicobacter pylori,\n„Advances in Genetics” 109, 2022;\nH. Zhu i in., Bacterial Killing in Gastric Juice - Effect of pH and Pepsin on Escherichia coli and Helicobacter pylori,\n„Journal of Medical Microbiology” 55(9), 2006;\npdb101.rcsb.org/motm/158","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób wytwarzanie ureazy przez bakterie H. pylori zapobiega\nniszczącemu działaniu pepsyny na ich komórki. W odpowiedzi uwzględnij odczyn\nnajbliższego otoczenia komórek tych bakterii.\n12.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\ni w poszczególnych etapach ontogenezy.\ne) przedstawia rolę wydzielin gruczołów\ni komórek gruczołowych w obróbce\npokarmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do wpływu ureazy na (1) zwiększenie pH\nw najbliższym otoczeniu bakterii, a przez to - (2) na zmniejszenie aktywności\npepsyny w bezpośrednim kontakcie z komórką H. pylori i zahamowanie trawienia\nbiałek bakteryjnych przez ten enzym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nUreaza powoduje neuturalizację silnie kwaśnego pH w bezpośrednim sąsiedztwie\nbakterii, co hamuje aktywność pepsyny i trawienie przez nią białek osłony komórkowej\nH. pylori.\nUreaza katalizuje reakcję, w której powstają jony hydroksylowe, co przyczynia się do\nwzrostu pH do wartości, w których pepsyna nie jest aktywna i nie trawi bakteryjnych\nbiałek peryplazmatycznych i cytoplazmatycznych.\nDziałanie ureazy jest przyczyną wzrostu pH w bezpośrednim sąsiedztwie komórki,\nco prowadzi do spadku aktywności pepsyny, a gdy pH osiąga wartość powyżej 6,5 - jej\naktywność ustaje. Dzięki temu pepsyna nie niszczy białkowych składników komórki i jej\notoczki.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do:\n- wzrostu pH w całym żołądku w wyniku działania ureazy (w rzeczywistości zmiana\nwywoływana przez ureazę ma charakter lokalny, ale bakteria doprowadza do wzrostu pH\nw całym żołądku przez ograniczenie wydzielania kwasu solnego)\n- uniemożliwienia przekształcenia się pepsynogenu do pepsyny (w rzeczywistości lokalne\nzmiany odczynu nie mają na to przekształcenie większego wpływu).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy aktywna forma ureazy jest białkiem prostym, czy - złożonym.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej cechy budowy tego białka.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) […] rozróżnia białka proste i złożone […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że ureaza jest białkiem złożonym, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, odnoszącym się do obecności w budowie tego białka atomów niklu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest białkiem złożonym. / złożonym\nPrzykładowe uzasadnienia\nOprócz reszt aminokwasowych zawiera również atomy niklu.\nZawiera atomy niklu, które znajdują się w miejscu aktywnym ureazy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nOpisz drogę znakowanego izotopowo dwutlenku węgla, jaką pokonuje ten związek\nchemiczny z soku żołądkowego do powietrza pęcherzykowego w płucach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\n[…].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nh) opisuje wymianę gazową w tkankach\ni płucach […];\np) przedstawia budowę serca człowieka\noraz krążenie krwi w obiegu płucnym\ni ustrojowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawny opis, uwzględniający wchłanianie 13CO2 do naczyń krwionośnych w ścianie\nprzewodu pokarmowego oraz transport wraz z krwią do płuc.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPowstający w żołądku 13CO2 przenika do naczyń krwionośnych znajdujących się\nw ścianie żołądka, następnie jest wraz z krwią transportowany do płuc.\nDwutlenek węgla jest wchłaniany do krwi z przewodu pokarmowego, a potem jest\ntransportowany z krwią do płuc.\n13CO2 jest wchłaniany do naczyń włosowatych żołądka, a następnie krew płynie\nnastępującą drogą: żyłki odprowadzające → żyły żołądkowe (lewa, prawa oraz krótkie) →\nżyła wrotna → naczynia krwionośne wątroby → żyła wątrobowa → żyła główna dolna →\nprawy przedsionek serca → prawa komora serca → pień płucny → tętnice płucne →\ntętniczki płucne → naczynia włosowate płuc.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nAby pobrać fragment błony śluzowej żołądka diagnozowanego pacjenta, należy wykonać\nA. gastroskopię.\nB. kolonoskopię.\nC. bronchoskopię.\nD. USG jamy brzusznej.\n12.2.\n0-1\n12.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n2) rozumie znaczenie badań\nprofilaktycznych i rozpoznaje sytuacje\nwymagające konsultacji lekarskiej.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\nn) przedstawia znaczenie badań\ndiagnostycznych (gastroskopia,\nkolonoskopia, USG) w profilaktyce chorób\nukładu pokarmowego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nJednym z warunków zachodzenia translacji w komórce jest synteza aminoacylo-tRNA\n(AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od\nenzymów - syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów\nz odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku\nhydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu\nkomórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy\ntRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym\ni antykodonowym.\nNa rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA\n(strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-2)\nNa podstawie rysunku uzupełnij tabelę - wpisz w wyznaczone miejsca: nazwę\naminokwasu przyłączanego do tRNA, sekwencję kodonu mRNA oraz\nsekwencję antykodonu AA-tRNA.\nNazwa aminokwasu\nSekwencja kodonu mRNA\n5′ 3′\nSekwencja antykodonu tRNA\n5′ 3′\nH\nN CH\nC\nCH2\nH2N\nC\nH\nO\nOH\nC\n+ 2Pi\nATP\nAMP\nH\nN CH\nC\nCH2\nH2N\nC\nH\nO\nO\nC\nH\nN CH\nC\nCH2\nH2N\nC\nH\nO\nO\nC\naminokwas\ntRNA\nsyntetaza\naminoacylo-tRNA\nwiązanie\nbogate\nw energię\nkodon\nmRNA\nantykodon\nA\nB\n5′\n3′\n13.1.\n0-1-2\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n1) wykorzystuje różnorodne źródła i metody\npozyskiwania informacji;\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy aminokwasu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa aminokwasu\ntryptofan / Trp\nSekwencja kodonu mRNA\n5′ UGG 3′\nSekwencja antykodonu tRNA\n5′ CCA 3′","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-2)\nNa podstawie rysunku wymień wszystkie substraty i produkty reakcji syntezy\nAA-tRNA.\nSubstraty:\nProdukty:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n1) wykorzystuje różnorodne źródła i metody\npozyskiwania informacji;\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje […] graficzne […].\nIII. Energia i metabolizm.\n3. Enzymy. Zdający:\n2) wyjaśnia, na czym polega swoistość\nsubstratowa enzymu oraz opisuje katalizę\nenzymatyczną.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wymienienie wszystkich substratów i wszystkich produktów reakcji syntezy\nAA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n1 pkt - poprawne wymienienie tylko wszystkich substratów albo tylko wszystkich produktów\nreakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSubstraty:\naminokwas / tryptofan\ntRNA\nATP\nProdukty:\nAA-tRNA / Trp-tRNA\nAMP\n2Pi / 2 aniony fosforanowe\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi:\nPPi / anion difosforanowy / pirofosforan\nPi (bez zachowania stechiometrii)","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nRozstrzygnij, czy powyższa reakcja syntezy AA-tRNA jest przykładem anabolizmu, czy\n- katabolizmu. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIII. Energia i metabolizm.\n1. Podstawowe zasady metabolizmu.\nZdający:\n2) porównuje istotę procesów anabolicznych\ni katabolicznych […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że przedstawiona reakcja jest przykładem anabolizmu,\nwraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym wyższy stopień złożoności\nproduktu w stosunku do substratów.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest to przykład anabolizmu. / Anabolizm\nPrzykładowe uzasadnienia\nSyntetyzowany produkt (AA-tRNA) jest związkiem bardziej złożonym niż substraty,\nz których powstał (aminokwas i tRNA).\nAnabolizm to reakcje syntezy złożonych związków chemicznych z substancji prostszych.\nAA-tRNA jest substancją bardziej złożoną niż substraty, z których powstał, więc jest to\nanabolizm.\nAnabolizm to ciąg reakcji wykorzystujących energię użyteczną biologicznie do syntezy\nnowych bardziej złożonych biocząsteczek.\nAnabolizm to szlaki metaboliczne wymagające dostarczenia energii do przekształcania\nzwiązków mniejszych w większe.\nUwaga:\nDopuszcza się uzasadnienia odnoszące się jedynie do zużycia energii, np.: „Reakcja jest\nanabolizmem, ponieważ do tej reakcji jest wykorzystywana energia pochodząca z hydrolizy\nATP”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nWykaż, że specyficzność substratowa syntetaz AA-tRNA jest konieczna, aby\npowstający w czasie translacji peptyd miał prawidłową sekwencję aminokwasową.\n13.2.\n0-1-2\n13.3.\n0-1\n13.4.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n4) przedstawia cechy kodu genetycznego;\n5) opisuje proces translacji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, odnosząca się do możliwości włączenia prawidłowego\naminokwasu do syntezowanego polipeptydu tylko wtedy, jeżeli AA-tRNA łączący się\nz odpowiednim kodonem mRNA zawiera określony i właściwy aminokwas.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWłączenie prawidłowego aminokwasu do syntezowanego polipeptydu możliwe jest tylko\nwtedy, jeżeli do AA-tRNA z danym antykodonem, rozpoznającym właściwy kodon mRNA,\njest dołączony ściśle określony, właściwy aminokwas.\nJeśli do danego tRNA nie zostanie przyłączony właściwy aminokwas, to zostanie\nwbudowany niewłaściwy aminokwas do polipeptydu powstającego podczas translacji,\nmimo prawidłowego rozpoznania kodon - antykodon.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nUmaszczenie sierści kota jest determinowane przez współdziałanie wielu genów.\nZa umaszczenie pręgowane u kotów odpowiadają współdziałające dwa geny autosomalne\nA i M:\nallel A - warunkuje uwidocznienie się pręgowania\nallel a - warunkuje brak pręgowania\nallel M - odpowiada za pręgowanie tygrysie\nallel m - odpowiada za pręgowanie klasyczne.\nTrzeci gen T o dominacji niepełnej w stosunku do genów A i M modyfikuje ich ekspresję:\nallel T - w stanie homozygotycznym decyduje o umaszczeniu gładkim\n(tzw. abisyńskim), a u heterozygot jest widoczne częściowe pręgowanie, występujące\njedynie na łapach, na ogonie i na brzuchu\nallel t - w stanie homozygotycznym nie ma wpływu na umaszczenie.\nNa poniższych zdjęciach przedstawiono koty o pręgowaniu klasycznym (I) i tygrysim (II).\nNa podstawie: wszystkookotach.pl; poznajkota.pl\nFotografie: catspurfection.com; costa-rica-guide.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj wszystkie możliwe genotypy kota z częściowym pręgowaniem typu\nklasycznego.\nII\nI\n14.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie […]\nwielogenowe (dominacja pełna, dominacja\nniepełna, […] współdziałanie dwóch lub\nwiększej liczby genów).\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych genotypów kota z częściowym pręgowaniem typu\nklasycznego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAAmmTt, AammTt","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-3)\nKotka o pręgowaniu tygrysim i kocur o pręgowaniu klasycznym mają już potomstwo bez\npręgowania i o pręgowaniu klasycznym.\nPodaj genotypy pokolenia rodzicielskiego i zapisz krzyżówkę genetyczną\nz uwzględnieniem tylko loci A i M. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ możliwe\nfenotypy w pokoleniu potomnym oraz podaj ich oczekiwany stosunek.\nGenotyp kotki:\nGenotyp kocura:\nKrzyżówka:\nStosunek fenotypowy:\n14.2.\n0-1-\n2-3\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n1) zapisuje i analizuje krzyżówki […] oraz\nokreśla prawdopodobieństwo wystąpienia\nokreślonych genotypów i fenotypów oraz\nstosunek fenotypowy w pokoleniach\npotomnych […];\n2) przedstawia dziedziczenie […]\ndwugenowe […] (dominacja pełna, […]\nwspółdziałanie dwóch lub większej liczby\ngenów).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n3 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej,\nORAZ za poprawne podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego wśród\npotomstwa.\n2 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - podanie poprawnych genotypów.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp kotki: AaMm\nGenotyp kocura: Aamm\nKrzyżówka:\n♂\n♀\nAm\nam\nAM\nAAMm\n(pręgowanie tygrysie)\nAaMm\n(pręgowanie tygrysie)\nAm\nAAmm\n(pręgowanie klasyczne)\nAamm\n(pręgowanie klasyczne)\naM\nAaMm\n(pręgowanie tygrysie)\naaMm\n(brak pręgowania)\nam\nAamm\n(pręgowanie klasyczne)\naamm\n(brak pręgowania)\nStosunek fenotypowy:\npręgowanie tygrysie : pręgowanie klasyczne : brak pręgowania - 3 : 3 : 2","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nŚnieżyca duża (Anser caerulescens) to gatunek ptaka gnieżdżącego się kolonijnie\nw północnej części Kanady. Okres składania jaj trwa około dwóch tygodni i odbywa się\nwczesnym latem. Ponieważ presja ze strony drapieżników rozkłada się na całą kolonię\nlęgową śnieżyc, równoczesne składanie i wysiadywanie jaj zwiększa szansę na uchronienie\nlęgów przed drapieżnikami, takimi jak lisy. Dzieje się tak, ponieważ lęgi pojawiają się niemal\nrównocześnie w ilości przekraczającej możliwości drapieżnika. Śnieżyce, które składają jaja\nw czasie, gdy robi to większość osobników, mają większą szansę na wyprowadzenie lęgów.\nPrawdopodobieństwo przeżycia lęgów pojawiających się nieco wcześniej lub nieco później\njest znacznie mniejsze.\nNa poniższym wykresie przedstawiono względną wartość przystosowawczą wyrażoną\nśrednią liczbą podlotów, czyli młodych opuszczających gniazdo. Względny dzień wylęgu\npiskląt jest określony jako liczba dni upływających od dnia najliczniejszego wylęgu w kolonii.\nNa podstawie: C.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nOpisany powyżej rodzaj doboru naturalnego wpływający na moment składania jaj przez\nśnieżyce to dobór\nA.\nstabilizujący,\nktóry\npolega na\n1.\neliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu\nodbiegającym od czasu, kiedy robi to większość\nosobników.\nB.\nrozrywający,\n2.\neliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu\nprzypadającym na czas, kiedy robi to większość\nosobników.\nśrednia liczba podlotów\n1,6\n1,8\n2,0\n2,2\n2,4\n2,6\nwzględny dzień wylęgu\n-6\n-4\n-2\n0\n2\n4\n6\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n6) wykazuje, że różnorodność organizmów\njest wynikiem procesów ewolucyjnych.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i przedstawia jego rodzaje\n(stabilizujący, kierunkowy i różnicujący).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nPoniżej przedstawiono wyniki obserwacji dynamiki liczebności populacji drapieżnika i ofiary.\nUżyto osobników dwóch gatunków roztoczy o odmiennych strategiach pokarmowych:\nEotetranychus sexmaculatus oraz Typhlodromus occidentalis. Hodowlę założono na\nowocach pomarańczy, których skórka służyła roślinożercy jako pokarm. Osobniki\nE. sexmaculatus zostały wprowadzone do układu badawczego siódmego marca, natomiast\nosobniki T. occidentalis wprowadzono jedenaście dni później.\nPoniżej przedstawiono zmiany liczebności populacji (podano liczbę osobników w przeliczeniu\nna powierzchnię jednego owocu pomarańczy) obu gatunków roztoczy w czasie.\nNa podstawie: C.B. Huffaker, Experimental Studies on Predation: Dispersion Factors and Predator-Prey\nOscillations, „Hilgardia: A Journal of Agricultural Science” 14(27), 1958;\nC.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.\nKtóre zdanie jest poprawnym opisem wyników powyższej obserwacji? Wybierz\nwłaściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. Szczyt liczebności populacji E. sexmaculatus nastąpił pięć dni po szczycie liczebności\npopulacji T. occidentalis.\nB. W dniu 30 marca populacja T. occidentalis była bardziej liczna niż populacja\nE. sexmaculatus.\nC. Spadek liczebności populacji T. occidentalis miał miejsce przed spadkiem liczebności\npopulacji E. sexmaculatus.\nD. Przed wprowadzeniem T. occidentalis do hodowli liczebność populacji E. sexmaculatus\nrosła.\ndzień trwania doświadczenia\nmarzec\nE. sexmaculatus\nT. occidentalis\nkwiecień\nliczba osobników Typhlodromus occidentalis\nliczba osobników Eotetranychus sexmaculatus\n500\n1000\n2000\n1500\n2500\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n5\n10\n15\n20\n10\n30\n20\n40\n50\n0\n0\n25\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji\nwewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;\n3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji\nw układzie zjadający i zjadany.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nZbadano różnorodność genetyczną rodzimych, tzn. występujących w Europie, populacji\nstarca zwyczajnego (Senecio vulgaris) - rośliny z rodziny astrowatych - oraz inwazyjnych\npopulacji tego gatunku występujących w Chinach. Azjatyckie populacje pochodzą od\nniewielkich grup osobników założycielskich zawleczonych z Europy. Średnia liczba alleli na\nlocus w populacjach chińskich wynosi 2,17, a w populacjach europejskich wynosi 3,88.\nNa podstawie: J.R. Freeland, Ekologia molekularna, Warszawa 2021.\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nNiższa różnorodność genetyczna populacji starca zwyczajnego w Chinach w porównaniu\nz populacjami rodzimymi w Europie jest efektem\nA. mutacji.\nB. specjacji.\nC. doboru sztucznego.\nD. dryfu genetycznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n6) wykazuje, że różnorodność organizmów\njest wynikiem procesów ewolucyjnych.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n6) określa warunki, w jakich zachodzi dryf\ngenetyczny.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nPierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu\nStanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża\nAmeryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek\nwspółwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne\nmałży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco\nna liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec\nXX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami\nkrab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami\nobu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze\nwzględu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność\npopulacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.\nNa podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.\nWyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba\nbrzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij\noddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.\n18.\n0-1\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji […]\nmiędzygatunkowej;\n3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji\nw układzie zjadający i zjadany.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży\nz rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji\nG. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPonieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki\nmałży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami\nNutricola i Gemma gemma.\nIntensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich\nliczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez\nprzeszkód.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}