{"paper":{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":64,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nMikroorganizmy celulolityczne wytwarzają wiele enzymów rozkładających celulozę. Funkcją celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:\nendoglukanazy - dzialaja w wewnetrznej, amorficznej czeci celULOzy i Rozkladaj dlugie lancuchy celULOzy na oligodekstryny o roznej dlugosci - egzoglukanazy - dzialaja na koncowe elementy lancuchow cukrowych i moga odaczać pojedyncze czasteczki glukozy lub celobioze - dwie czasteczki glukozy połaczone wiazaniem \\(\\beta\\)-1,4-glikozydowym - \\(\\beta\\)-glukozydazy - degradujajednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.\nNa poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.\nNa podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nJakim numerem na powyższym schemacie zaznaczono wiązanie β-1,4-glikozydowe? Wybierz odpowiedź spośród podanych.\nA. 1\nB. 2\nC. 3\nD. 4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\n| Wymagania określone w podstawie programowej^{1} | | | --- | --- | | Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne [ ]. | I. Chemizm życia. 2. Składniki organiczne. Zdający: 1) przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nCeluloza jest A B polisacharydem, składającym się z kilku tysięcy reszt glukozy\ni stanowiącym składnik budulcowy C D niektórych organizmów.\nA. rozgałęzionym\nC. ścian komórkowych\nB. nierozgałęzionym\nD. błon komórkowych","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia. | I. Chemizm życia. 2. Składniki organiczne. Zdający: 1) przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia [ ] polisacharydy ([ ] celuloza [ ]) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów [ ]. II. Komórka. Zdający: 10) wykazuje związek budowy ściany komórkowej z pełnioną funkcją oraz wskazuje grupy organizmów, u których ona występuje. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\n1.3.\nWykaż, że endoglukanazy znacznie przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany przez egzoglukanazy.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. | III. Energia i metabolizm. 1. Podstawowe zasady metabolizmu. Zdający: 1) wyjaśnia, na przykładach, pojęcia: szlaku i cyklu metabolicznego. 3. Enzymy. Zdający: 2) wyjaśnia, na czym polega swoistość substratowa enzymu [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że endoglukanazy przyspieszają rozkład celulozy katalizowany przez egzoglukanazy, z odniesieniem się do zwiększenia dostępności substratu egzoglukanaz.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nEndoglukanazy tną cząsteczkę celulozy na mniejsze fragmenty, a więc powstaje więcej wolnych końców dostępnych dla egzoglukanaz.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-1)\n1.4.\nPodaj nazwę wiązania między łańcuchami celulozy w mikrofibrylach - włóknach celulozowych, składających się z wielu równoległych cząsteczek celulozy.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia. | I. Chemizm życia. 2. Składniki organiczne. Zdający: 1) przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia [ ] polisacharydy ([ ] celuloza, [ ]) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy wiązania.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nwodorowe / oddziaływania wodorowe / mostki wodorowe","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa poniższym zdjęciu z mikroskopu elektronowego przedstawiono budowę fragmentów dwóch komórek roślinnych - A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\n2.1.\nUzupełnij tabelę. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli nazwy i funkcje struktur komórki roślinnej, zaznaczonych na kopiach powyższego zdjęcia kolorem czerwonym.\n0-1-2\n| Struktura zaznaczona na zdjęciu | | | | --- | --- | --- | | Nazwa struktury | | | | Funkcja struktury | | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje [ ] graficzne [ ]. I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia. | II. Komórka. Zdający: 1) rozpoznaje elementy budowy komórki eukariotycznej [ ] na mikrofotografii [ ]; 8) opisuje budowę [ ] plastydów ze szczególnym uwzględnieniem chloroplastów [ ]; 10) wykazuje związek budowy ściany komórkowej z pełnioną funkcją [ ]. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie czterech pól tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny LUB pierwszego wiersza tabeli (nazwa struktury).\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n| Struktura zaznaczona na zdjęciu | | | | --- | --- | --- | | Nazwa struktury | *ściana komórkowa* | *chloroplast / chloroplasty* | | Funkcja struktury | *stanowi barierę między wnętrzem komórki a środowiskiem zewnętrznym lub między komórkami / nadaje kształt komórce / chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi / umożliwia transport między komórkami* | *przeprowadza fotosyntezę / fotosynteza / asymilacja dwutlenku węgla* |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nUzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nSok komórkowy znajdujący się wewnątrz wakuoli A B składem od cytozolu. W miarę wzrostu komórki miękiszowej objętość wakuoli C D.\nA. różni się\nC. się zmniejsza\nB. nie różni się\nD. się zwiększa","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia. | II. Komórka. Zdający: 4) wyjaśnia rolę błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych [ ]; 11) przedstawia znaczenie wakuoli w funkcjonowaniu komórki roślinnej. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\n2.3.\nWyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia cukrów prostych we wnętrzu wakuoli prowadzi do wzrostu turgoru komórki.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. | II. Komórka. Zdający: 4) wyjaśnia rolę błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych [ ]; 11) przedstawia znaczenie wakuoli w funkcjonowaniu komórki roślinnej. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Wzrost stężenia w wakuoli cukrów prostych, które są związkami osmotycznie czynnymi, jest przyczyną osmotycznego napływu wody do jej wnętrza, co powoduje jej powiększenie się i zwiększenie turgoru w komórce. - W tej sytuacji woda będzie napływać do wakuoli, ponieważ w niej jest niski potencjał wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.4. (0-1)\n2.4.\nPodaj nazwę błony wakuolarnej, oddzielającej sok komórkowy od cytozolu.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 3) wykazuje związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia. | II. Komórka. Zdający: 4) wyjaśnia rolę błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy błony wakuoli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntonoplast","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nZaburzenia liczby chromosomów w komórce mogą być spowodowane przez nondysjunkcję. Dochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych nieprawidłowo rozdzieli się - odpowiednio - podczas pierwszego lub drugiego podziału mejotycznego.\nNa poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas I podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia nondysjunkcji oznaczono literami ND.\nNa postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe (pl.khanacademy.org).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\n3.1.\nOkreśl skutki nondysjunkcji podczas II podziału mejotycznego. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli liczbę chromosomów w każdej z komórek potomnych oznaczonych na schemacie literami A-D.\n0-1-2\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | | | B | | | C | | | D | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe. | XIV. Genetyka klasyczna. 2. Zmienność organizmów. Zdający: 6) przedstawia rodzaje aberracji chromosomowych (strukturalnych i liczbowych) oraz określa ich skutki. IV. Podziały komórkowe. Zdający: 4) opisuje przebieg kariokinezy podczas [ ] mejozy. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie trzech komórek tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | n + 1 albo 3 | | B | n - 1 albo 1 | | C | n albo 2 | | D | n albo 2 |\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | n - 1 albo 1 | | B | n + 1 albo 3 | | C | n albo 2 | | D | n albo 2 |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\n3.2.\nOkreśl, czy procesy wskazane poniżej zachodzą w I, w II, czy - w obu podziałach mejotycznych. Wpisz w odpowiednie komórki tabeli literę T (tak), jeżeli dany proces zachodzi, albo literę N (nie) - jeżeli nie zachodzi.\n0-1-2\n*Uwaga: Przyjmij założenie, że podział mejotyczny zachodzi prawidłowo.*\n| Proces | I podział | II podział | | --- | --- | --- | | Skracają się włókna wrzeciona podziałowego. | | | | Tworzą się biwalenty. | | | | Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu. | | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach [ ]. | IV. Podziały komórkowe. Zdający: 4) opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy; 5) rozpoznaje (na preparacie mikroskopowym, na schemacie, rysunku, mikrofotografii) poszczególne etapy mitozy i mejozy. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy LUB jednej kolumny tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n| Proces | I podział | II podział | | --- | --- | --- | | Skracają się włókna wrzeciona podziałowego. | T | T | | Tworzą się biwalenty. | T | N | | Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu. | N | T |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nPando to północnoamerykański las złożony z jednego gatunku drzewa liściastego - topoli osikowej (*Populus tremuloides*), a zarazem jest to jeden organizm - jeden osobnik rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie. Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się w czasie z większą aktywnością ludzi - wytępiono na tym terenie duże drapieżniki, a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.\nPoniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.\nNa podstawie: D. Shultz, *One of the World's Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the Pando Aspen Clone*, „Science”, 2018. Fotografia: www.fs.usda.gov","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"układ nerwowy i narządy zmysłów","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nTopola osikowa jest\n| A. | jednopienna, | ponieważ | 1. | każdy osobnik wytwarza kwiaty tylko jednej płci. | | --- | --- | --- | --- | --- | | | | | 2. | nowe pędy wyrastają z jednego osobnika. | | B. | dwupienna, | | 3. | rozmnaża się wegetatywnie. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) opisuje [ ] organizmy. | IX. Różnorodność roślin. 2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 2) przedstawia [ ] cechy charakterystyczne [ ] nasiennych. 5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin. Zdający: 3) przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ rozrodczy","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\n4.2.\nRozstrzygnij, czy ziarna pyłku wytwarzane przez jednego osobnika rośliny nasiennej są jednakowe, czy - odmienne genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przemiany faz jądrowych.\n0-1\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski; 2) przedstawia [ ] argumenty związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi. | IX. Różnorodność roślin. 5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin. Zdający: 1) opisuje [ ] przemianę pokoleń [ ] okrytonasiennych. IV. Podziały komórkowe. Zdający: 7) wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do przemiany faz jądrowych.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nodmienne\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Powstają z mejospor. - Ziarna pyłku to gametofity, rozwijające się z mikrospor, a mikrospory powstają na drodze mejozy, której towarzyszy *crossing-over*. - W czasie powstawania zarodników, z których powstają ziarna pyłku, dochodzi do losowego rozchodzenia się chromosomów homologicznych / chromatyd siostrzanych o różnych zestawach alleli.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się do ziarna pyłku jako do struktury powstałej bezpośrednio na drodze mejozy.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\n4.3.\nWyjaśnij, dlaczego brak dużych drapieżników na terenie Pando jest jedną z przyczyn zamierania tego lasu.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące [ ] w środowisku. IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany; 6) [ ] przedstawia zależności pokarmowe w biocenozie [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do mechanizmu - wzrostu liczebności (populacji) zwierząt roślinożernych odżywiających się młodymi pędami. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nBrak drapieżników jest przyczyną wzrostu liczebności roślinożerców, zjadających młode pędy Pando.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odnosi się do zmniejszenia liczebności osobników Pando, ponieważ ten las jest utworzony przez jednego osobnika.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było zbadanie wpływu czerwonego światła na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości fali 660 nm według następującego schematu:\n- grupa T0 - nasiona nienaświetlane - grupa T1 - dawka naswietlania \\(0,8\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\) - grupa T2 - dawka naswietlania \\(1,6\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\) - grupa T3 - dawka naswietlania \\(3,2\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\)\nNastępnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania, przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji 2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie, a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę siewek w każdej grupie.\nW przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich z czterech powtórzeń, wraz z odchyleniem standardowym.\nNa podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\n5.1.\nNa podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek z doświadczenia.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 5) [ ] formułuje wnioski. | IX. Różnorodność roślin. 6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający: 2) przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników ([ ] światło) na proces kiełkowania nasion. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego zróżnicowany wpływ czerwonego światła na suchą masę siewek soi. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Naświetlanie laserem o długości fali 660 nm przy odpowiedniej dawce światła jest w stanie zwiększyć suchą masę siewek soi. - Niektóre efekty biostymulacji nasion soi czerwonym laserem są pozytywne i zwiększają tempo rozwoju struktur sadzonek, a co za tym idzie - ich suchą masę. - W zależności od dawki światła o długości 660 nm, służącego do naświetlania nasion, siewki soi mogą mieć zmniejszoną lub zwiększoną suchą masę.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do światła bez podania jego koloru lub długości fali.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\n5.2.\nUzasadnij, że w celu otrzymania wiarygodnych wyników było konieczne:\n0-1-2\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 2) określa warunki doświadczenia [ ]; 5) ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych [ ]. | IX. Różnorodność roślin. 6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający: 2) przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników ([ ] światło) na proces kiełkowania nasion. |\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne uzasadnienia.\n1 pkt - jedno poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach:\n- Dzięki temu wiadomo, że temperatura nie miała wpływu na uzyskane wyniki. - Gdyby temperatura się różniła między próbami, to mogłoby się to przełożyć na zróżnicowanie wyników.\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie:\n- Dzięki temu nasiona nie wyschły, a ich siła kiełkowania była wysoka. - Woda jest konieczna do kiełkowania nasion, a plastikowa torba utrzymuje wysoką wilgotność.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nWyniki w próbie T2 były\n| A. | mniej | zróżnicowane niż w próbie T0, o czym świadczy | 1. | mniejsza | wartość odchylenia standardowego w próbie T2 niż w próbie T0. | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | bardziej | | 2. | większa | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu | IX. Różnorodność roślin. 6. Wzrost i rozwój roślin. Zdający: 2) przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces |\n| o wyniki badań. Zdający: 3) opracowuje, analizuje i interpretuje wyniki badań w oparciu o proste analizy statystyczne. | kiekowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników ([ ] światło) na proces kiełkowania nasion. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nUzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nRośliny dnia krótkiego do zainicjowania kwitnienia wymagają okresu nieprzerwanej\nciemności A B od pewnej wartości krytycznej. Ta wartość C D taka sama dla roślin\nróżnych gatunków zaliczanych do grupy roślin dnia krótkiego.\nA. krótszego\nC. jest\nB. dłuższego\nD. nie jest","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe [ ]. IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski. | IX. Różnorodność roślin. 5. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin. Zdający: 3) przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych. XVIII. Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona. Zdający: 1) przedstawia typy różnorodności biologicznej: [ ] gatunkową [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.4.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nLarwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (*Plutella xylostella*) żerują na liściach kapusty brukselskiej (*Brassica oleracea* var. *gemmifera*).\nKorzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (*Delia radicum*). Samica śmietki składa około 100-150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5-10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2-30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15-20 dni.\nBadacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:\nI. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono 10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się larw na inne liście. II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono bezpośrednio na hipokotylu rośliny. III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka. IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.\nPróba kontrolna była taka sama jak próba badawcza - z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.\n| | Próba kontrolna | Próba badawcza | | --- | --- | --- | | Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago | 79,8 % | 59,4 % |\nNa podstawie: P.N. Karssemeijer i in., *Leaf-chewing Herbivores* [ ], „Oecologia” 199, 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\n6.1.\nSformułuj wniosek z przeprowadzonego eksperymentu.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 5) [ ] formułuje wnioski. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 5) przedstawia adaptacje obronne [ ] zjadanych roślin. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego negatywny wpływ skutków żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej LUB pozytywny wpływ na mechanizmy obronne kapusty.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Potwierdzono hipotezę. - Skutki żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka mają negatywny wpływ na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej. - W wyniku żerowania larw motyla roślina uruchamia mechanizmy obronne.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\n6.2.\nOkreśl, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści owady - larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 2) określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą; 5) ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 5) przedstawia adaptacje obronne [ ] zjadanych roślin. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na roślinie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie - sama obecność larw tantnisia, wpływają na rozwój śmietki. - Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują o tym mechanizmy obronne samej rośliny. - Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm z larwami motyla.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\n6.3.\nUzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 2) określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą; 5) ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 5) przedstawia adaptacje obronne [ ] zjadanych roślin. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego czynnika na wynik eksperymentu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Doświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty brukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu. - Aby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej odpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla. - Aby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nU śmietki kapuścianej występuje rozwój złożony z przeobrażeniem\n| A. | zupełnym, | na co wskazuje | 1. | występowanie postaci larwalnych i poczwarki. | | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | niezupełnym, | | 2. | występowanie końcowego stadium - imago. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach [ ]. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 9) Rozmnażanie i rozwój. Zdający: h) porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne u owadów, uwzględniając rolę poczwarki w cyklu rozwojowym. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nPełzakowica to choroba wywoływana przez jednokomórkowego pasożyta - pełzaka czerwonki (*Entamoeba histolytica*). Do zarażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową: przez ręce, przez wodę lub przez pokarm - zanieczyszczone cystami pasożytów pochodzącymi z kału człowieka zarażonego tym pasożytem. Ostra pełzakowica jest chorobą zagrażającą życiu, ale u zarażonych osób nie zawsze rozwijają się objawy choroby. Decydują o tym przede wszystkim sprawność układu odpornościowego i ogólny stan zdrowia człowieka.\nW cyklu życiowym pełzaka czerwonki występują dwie formy:\n- trofozoit - postać wegetatywna, która aktywnie się przemieszcza oraz wytwarza enzymy proteolityczne i enterotoksyny, powodujące obumieranie komórek gospodarza - cysta - postać przetrwalnikowa, odporna na warunki środowiska.\nDo układu pokarmowego człowieka dostają się cysty, z których zostają uwolnione trofozoity w dolnym odcinku jelita cienkiego lub w górnym odcinku jelita grubego. Trofozoity są bardzo ruchliwe i szybko rozmnażają się przez podziały. W ostrych postaciach pełzakowicy trofozoity mogą wnikać do błony podśluzowej jelita i wraz z krwią dostać się do wątroby lub do innych narządów, gdzie pochłaniają krwinki czerwone i uszkadzają ściany naczyń włosowatych. Trofozoity mogą przekształcić się w cysty i wówczas są wydalane z kałem do środowiska zewnętrznego.\nPoniżej przedstawiono budowę trofozoitu pełzaka czerwonki.\nNa podstawie: M. Rogalska, *Pełzakowica*, „Medycyna Praktyczna”, 2017; N. Guillén, *Pathogenicity and Virulence of Entamoeba histolytica, the Agent of Amoebiasis*, „Virulence” 14(1), 2023;\nJ Hempel-Zawitkowska (red.), *Zoologia dla uczelni rolniczych*, Warszawa 1995; www.cdc.gov/dpdx/amebiasis/index.html\nFotografia: Dr. M. Melvin i Dr. Greene; CDC: Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta USA.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"układ pokarmowy i żywienie","page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\n7.1.\nRozstrzygnij, czy pełzak czerwonki to bakteria, czy - protist. Odpowiedź uzasadnij.\n0-1\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy. | VIII. Protisty. Zdający: 1) przedstawia formy morfologiczne protistów. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że pełzak czerwonki to protist, wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nprotist\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Ma jądro komórkowe. - Wytwarza wodniczki pokarmowe. - Porusza się za pomocą pseudopodiów. - Ma ekto- i endoplazmę. - Jest pokryty pellikulą.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi: „Nie ma ściany komórkowej”.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":"mikrobiologia","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\n7.2.\nOkreśl funkcję, jaką pełni pseudopodium u pełzaka czerwonki.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy. | VIII. Protisty. Zdający: 2) przedstawia czynności życiowe protistów: odżywianie, poruszanie się […]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego przykładu funkcji pseudopodium pełzaka czerwonki.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- lokomotoryczna / umożliwia ruch pełzakowaty - pokarmowa / umożliwia pobieranie pokarmu na drodze fagocytozy - czuciowa / odbiór bodźców czuciowych / lokalizacja ofiary","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\n7.3.\nUzasadnij, dlaczego połknięcie pełzaka czerwonki w formie trofozoitu zazwyczaj nie prowadzi do rozwoju choroby.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. | VIII. Protisty. Zdający: 1) przedstawia formy morfologiczne protistów. XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 1) Odżywianie się. Zdający: f) przedstawia proces trawienia poszczególnych składników pokarmowych w przewodzie pokarmowym człowieka [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, odnoszące się do niszczenia form troficznych w żołądku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Pełzaki czerwonki w formie troficznej są trawione przez enzymy zawarte w soku żołądkowym. - Formy troficzne są nieodporne na warunki panujące w żołądku.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nTrofozoity dostają się wraz z krwią z jelita do wątroby człowieka\nA. tétnica wátrobowa. B. zyla watrobowa. C. zyla wrotna. D. zyla glowna dolna.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności i w poszczególnych etapach ontogenezy. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający: p) przedstawia [ ] krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym [człowieka]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.4.webp","solution_image":null,"topics":"układ pokarmowy i żywienie","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7.5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7.5","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.5. (0-1)\nKtóre działanie stanowi profilaktykę pełzakowicy? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\n- A. jedzenie sałatek bogatych w surowe warzywa lub owoce - B. gotowanie lub pieczenie potraw przed ich spożyciem - C. przyjmowanie antybiotyków - D. noszenie maseczek ochronnych na nos i usta","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.5. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | V. Pogłębianie znajomości uwarunkowań zdrowia człowieka. Zdający: 1) planuje działania prozdrowotne. | VIII. Protisty. Zdający: 4) analizuje na podstawie schematów przebieg cykli rozwojowych protistów [ ]. 5) przedstawia drogi zarażenia się i zasady profilaktyki chorób wywołanych przez protisty [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nWampir zwyczajny (*Desmodus rotundus*) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.\nW ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty - substancje zapobiegające nadmiernemu krzepnięciu krwi - oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.\nNa podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, *Jadowite ssaki*, „Kosmos” 63, 2014; N.A. Campbell i in., *Biologia*, Poznań 2013. Fotografia: U. Schmidt.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\n8.1.\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę fizjologiczną wampira zwyczajnego, która pozwala jednoznacznie zaklasyfikować ten gatunek do ssaków.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy. | X. Różnorodność zwierząt. Zdający: 4) wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie [ ] ssaków [ ]; na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca karmienie przez wampira zwyczajnego potomstwa mlekiem wytwarzanym przez matkę.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Karmienie potomstwa mlekiem matki. - Wytwarzanie mleka przez samicę.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi: „Obecność gruczołów mlecznych” - jako cechy anatomicznej.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\n8.2.\nWykaż, że wydalanie przez wampira zwyczajnego dużych ilości hipoosmotycznego moczu podczas pobierania pokarmu jest adaptacją fizjologiczną do latania.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: |\n| Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe. | 4) przedstawia adaptacje [ ] pasożytów [ ] do zdobywania pokarmu. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że wydalanie dużych ilości hipoosmotycznego moczu wiąże się ze zmniejszeniem masy ciała nietoperza.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWraz z wydalanym moczem są usuwane duże ilości wody, co wpływa na obniżenie masy ciała.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ wydalniczy","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\n8.3.\nOkreśl, na czym polega pasożytnictwo, oraz wykaż, że przedstawiona w tekście zależność między wampirem zwyczajnym a ssakami i ptakami jest pasożytnictwem.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami [ ]. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 4) przedstawia adaptacje [ ] pasożytów [ ] do zdobywania pokarmu. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej definicji pasożytnictwa - korzyść dla pasożyta i szkoda dla żywiciela, które nie wiążą się z natychmiastowym zabiciem ofiary - oraz przykładów tych korzyści dla wampira i strat dla ssaków lub ptaków.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Pasożytnictwo to forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden (pasożyt) czerpie korzyści kosztem drugiego (ofiary, żywiciela), działając na jego szkodę, ale nie zabijając go natychmiast. W tym przypadku wampir żywi się krwią ofiar. - Pasożytnictwo polega na tym, że pasożyt żyje na lub w żywicielu, korzysta z jego zasobów i mu szkodzi, przy czym żywiciel pozostaje przy życiu przez dłuższy czas. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wampirów i ich ofiar - nietoperze zyskują pokarm, a ptaki i ssaki są osłabione przez utratę części krwi.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których mowa jedynie o korzyściach jednej ze stron i stratach drugiej bez uwzględnienia informacji o tym, że ofiary nie są od razu zabijane (co odróżnia pasożytnictwo od drapieżnictwa).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nUkwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy - planule - były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję sztucznej wody morskiej, a do drugiej - roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło 10⁻³ mol · dm⁻³. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu użyto 100 larw.\nPoniżej przedstawiono wyniki badania: A - odsetek planul przekształconych w polipy oraz B - typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.\nNa podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABA_B Receptors [ ] in [ ] Nematostella vectensis, „Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\n9.1.\nPodaj nazwę typu zwierząt, do którego należy N. vectensis.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) [ ] porządkuje i rozpoznaje organizmy. | X. Różnorodność zwierząt. Zdający: 3) wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego taksonu w randze typu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nparzydełkowce / Cnidaria","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\n9.2.\nRozstrzygnij, która próba - tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA - była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby w interpretacji wyników doświadczenia.\n0-1\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 2) [ ] rozróżnia próbę kontrolną i badawczą. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 6) Regulacja nerwowa. Zdający: b) przedstawia działanie synapsy chemicznej, uwzględniając rolę przekaźników chemicznych; podaje przykłady tych neuroprzekaźników. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że próbą kontrolną jest woda morska, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do roli tej próby jako poziomu odniesienia dla próby badawczej LUB do eliminacji wpływu innych czynników niż obecność GABA na rozwój larw.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\ntylko ze sztuczną wodą morską / woda morska / woda\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Dzięki tej próbie wiadomo, jak silne jest działanie GABA, które można ocenić przez porównanie wyników próby badawczej z wynikami próby kontrolnej. - Próba z wodą pokazała, że GABA faktycznie działa, a powolny rozwój larw nie wynika z innych, nieznanych czynników.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\n9.3.\nSformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Zdający: 4) odnosi się do wyników uzyskanych przez innych badaczy; 5) [ ] formułuje wnioski. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 6) Regulacja nerwowa. Zdający: b) przedstawia [ ] rolę przekaźników chemicznych; podaje przykłady tych neuroprzekaźników. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do hamowania rozwoju ukwiału przez GABA.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- GABA jest przyczyną hamowania rozwoju polipa *Nematostella*. - Metamorfoza *Nematostella* jest hamowana przez GABA. - Kwas gamma-aminomasłowy uniemożliwia prawidłowe przekształcanie się planuli w polip ukwiału. - GABA negatywnie wpływa na rozwój *N. vectensis*. - GABA spowalnia rozwój larwy polipa *N. vectensis*. - GABA w tak dużym stężeniu nie tylko opóźnia, ale wręcz uniemożliwia rozwój ukwiału.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nU człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.\nNa podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nUzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\n| 10.2. | | --- | | 0-1-2 | | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe. I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 1. Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego. Zdający: 6) przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę ([ ] ciśnienie krwi [ ]). |\n| Zdający: 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności [ ]. | | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nPodaj nazwę hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który to hormon reguluje objętość wydalanego moczu, oraz wyjaśnij, na czym polega działanie tego hormonu. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm oraz skutek działania hormonu.\nNazwa:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności [ ]. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający: f) przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie. |\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu i poprawne wyjaśnienie, uwzględniające pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych przez hormon antydiuretyczny, co jest przyczyną zagęszczenia moczu i zmniejszenia jego objętości.\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nNazwa: hormon antydiuretyczny / ADH / adiuretyna / wazopresyna / AVP\nWyjaśnienie: Pobudza resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co przekłada się na zagęszczenie moczu i zmniejszenie jego objętości.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ hormonalny","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nNa poniższym schemacie przedstawiono reakcję układu odpornościowego wywołaną kontaktem z alergenem - pyłkiem roślin. Po pierwszym kontakcie z alergenem - przez aktywowane komórki układu odpornościowego - są wytwarzane przeciwciała łączące się z odpowiednimi receptorami na powierzchni komórek efektorowych. Po ponownym kontakcie z alergenem dochodzi do rozpoznania antygenu na powierzchni pyłku przez te przeciwciała i - w konsekwencji - do uwolnienia histaminy i innych mediatorów z komórek efektorowych. Na schemacie nie zachowano proporcji wielkości poszczególnych elementów.\nNa podstawie: E. Nuñez-Borque i in., Pathophysiological, Cellular, and Molecular Events of the Vascular System in Anaphylaxis, „Frontiers in Immunology” 13, 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\n11.1. 0-1-2\nDo komórek oznaczonych na schemacie 1.-3. dopasuj ich odpowiednie nazwy spośród poniższych. Wpisz odpowiednie nazwy w wyznaczone miejsca.\nbazofil\nplazmocyt\nlimfocyt B\nlimfocyt T pomocniczy\n1. 2. 3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 2) Odporność. Zdający: |\n| 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności [ ]. | c) przedstawia [ ] komórki układu odpornościowego człowieka; g) analizuje zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna [ ] odpowiedź immunologiczna) [ ]. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnych nazw trzech komórek.\n1 pkt - podanie poprawnych nazw dwóch komórek.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. limfocyt B\n2. plazmocyt\n3. bazofil","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nKtóra klasa przeciwciał jest zaangażowana w reakcję alergiczną prowadzącą do uwolnienia histaminy w wyniku powtórnego kontaktu z alergenem? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. IgA\nB. IgD\nC. IgE\nD. IgG","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności [ ]. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 2) Odporność. Zdający: d) przedstawia rolę mediatorów układu odpornościowego [ ]; g) analizuje zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna [ ] odpowiedź immunologiczna) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nHelicobacter pylori to bakteria, która może występować w żołądku człowieka. Jednym z ważniejszych mechanizmów umożliwiających tej bakterii zasiedlanie żołądka jest wytwarzanie ureazy - enzymu koniecznego do utrzymania niemal neutralnego pH cytoplazmatycznego, tzn. w zakresie 5,0-7,0. Podwyższone względem soku żołądkowego pH obserwuje się także w bezpośrednim sąsiedztwie komórki bakteryjnej. Wytwarzana przez wszystkie szczepy H. pylori ureaza jest białkiem składającym się z dwunastu identycznych podjednostek, z których każda zawiera dwa łańcuchy: UreA i UreB. W każdym z dwunastu miejsc aktywnych znajduje się trwale związana para atomów niklu, niezbędnych do katalizy reakcji przedstawionej poniżej:\nW diagnostyce zakażenia H. pylori stosuje się tzw. ureazowy test oddechowy. Zasada tego testu opiera się na zdolności ureazy do rozkładu mocznika wprowadzanego do organizmu. W tym teście pacjent wypija roztwór mocznika, którego atom węgla jest znakowany izotopowo (np. ¹³C). Gdy mocznik jest rozkładany w żołądku przez bakteryjną ureazę, to znakowany ¹³CO₂, będący produktem tej reakcji, jest wchłaniany przez warstwę śluzową żołądka i usuwany z organizmu wraz z wydychanym powietrzem. Wówczas staje się możliwe wykrycie izotopu węgla ¹³C w wydychanym powietrzu. Analiza próbek wydychanego powietrza opiera się na spektrometrii masowej wysokiej rozdzielczości, pozwalającej wykryć różnicę masy między cząsteczkami zawierającymi izotop ¹³C a cząsteczkami zawierającymi izotop ¹²C. Diagnostyka inwazyjna opiera się na izolacji H. pylori z materiału pobranego podczas badania górnego odcinka przewodu pokarmowego.\nNa podstawie: S. Ansari i Y. Yamaoka, Survival of Helicobacter pylori in Gastric Acidic Territory, „Helicobacter” 22(4), 2017;\nW. Irving i in., Krótkie wykłady. Mikrobiologia medyczna, Warszawa 2008;\nL. Mazzei i in., The Structure-based Reaction Mechanism of Urease, a Nickel Dependent Enzyme: Tale of a Long Debate, „Journal of Biological Inorganic Chemistry” 25(6), 2020;\nX. Xia, Multiple Regulatory Mechanisms for pH Homeostasis in the Gastric Pathogen, Helicobacter pylori, „Advances in Genetics” 109, 2022;\nH. Zhu i in., Bacterial Killing in Gastric Juice - Effect of pH and Pepsin on Escherichia coli and Helicobacter pylori, „Journal of Medical Microbiology” 55(9), 2006; pdb101.rcsb.org/motm/158","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":"układ wydalniczy","page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\n12.1.\nWyjaśnij, w jaki sposób wytwarzanie ureazy przez bakterie H. pylori zapobiega niszczącemu działaniu pepsyny na ich komórki. W odpowiedzi uwzględnij odczyn najbliższego otoczenia komórek tych bakterii.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 1) Odżywianie się. Zdający: |\n| 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności i w poszczególnych etapach ontogenezy. | e) przedstawia rolę wydzielin gruczołów i komórek gruczołowych w obróbce pokarmu. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do wpływu ureazy na (1) zwiększenie pH w najbliższym otoczeniu bakterii, a przez to - (2) na zmniejszenie aktywności pepsyny w bezpośrednim kontakcie z komórką *H. pylori* i zahamowanie trawienia białek bakteryjnych przez ten enzym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Ureaza powoduje neutralizację silnie kwaśnego pH w bezpośrednim sąsiedztwie bakterii, co hamuje aktywność pepsyny i trawienie przez nią białek osłony komórkowej *H. pylori*. - Ureaza katalizuje reakcję, w której powstają jony hydroksylowe, co przyczynia się do wzrostu pH do wartości, w których pepsyna nie jest aktywna i nie trawi bakteryjnych białek peryplazmatycznych i cytoplazmatycznych. - Działanie ureazy jest przyczyną wzrostu pH w bezpośrednim sąsiedztwie komórki, co prowadzi do spadku aktywności pepsyny, a gdy pH osiąga wartość powyżej 6,5 - jej aktywność ustaje. Dzięki temu pepsyna nie niszczy białkowych składników komórki i jej otoczki.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do:\n- wzrostu pH w całym żołądku w wyniku działania ureazy (w rzeczywistości zmiana wywoływana przez ureazę ma charakter lokalny, ale bakteria doprowadza do wzrostu pH w całym żołądku przez ograniczenie wydzielania kwasu solnego) - uniemożliwienia przekształcenia się pepsynogenu do pepsyny (w rzeczywistości lokalne zmiany odczynu nie mają na to przekształcenie większego wpływu).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":"mikrobiologia","page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\n12.2.\nRozstrzygnij, czy aktywna forma ureazy jest białkiem prostym, czy - złożonym. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej cechy budowy tego białka.\n0-1\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 1) opisuje [ ] organizmy. III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe [ ]. | I. Chemizm życia. 2. Składniki organiczne. Zdający: 2) [ ] rozróżnia białka proste i złożone [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że ureaza jest białkiem złożonym, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do obecności w budowie tego białka atomów niklu. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest białkiem złożonym. / złożonym\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Oprócz reszt aminokwasowych zawiera również atomy niklu. - Zawiera atomy niklu, które znajdują się w miejscu aktywnym ureazy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\n12.3.\nOpisz drogę znakowanego izotopowo dwutlenku węgla, jaką pokonuje ten związek chemiczny z soku żołądkowego do powietrza pęcherzykowego w płucach.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski. I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 4) objaśnia funkcjonowanie organizmu człowieka na różnych poziomach złożoności [ ]. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający: h) opisuje wymianę gazową w tkankach i płucach [ ]; p) przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawny opis, uwzględniający wchłanianie $^{13}\\text{CO}_2$ do naczyń krwionośnych w ścianie przewodu pokarmowego oraz transport wraz z krwią do płuc. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Powstający w żołądku $^{13}\\text{CO}_2$ przenika do naczyń krwionośnych znajdujących się w ścianie żołądka, następnie jest wraz z krwią transportowany do płuc. - Dwutlenek węgla jest wchłaniany do krwi z przewodu pokarmowego, a potem jest transportowany z krwią do płuc. - $^{13}\\text{CO}_2$ jest wchłaniany do naczyń włosowatych żołądka, a następnie krew płynie następującą drogą: żyłki odprowadzające → żyły żołądkowe (lewa, prawa oraz krótkie) → żyła wrotna → naczynia krwionośne wątroby → żyła wątrobowa → żyła główna dolna → prawy przedsionek serca → prawa komora serca → pień płucny → tętnice płucne → tętniczki płucne → naczynia włosowate płuc.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":"układ oddechowy","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nAby pobrać fragment błony śluzowej żołądka diagnozowanego pacjenta, należy wykonać\nA. gastroskopie. B. kolonoskopie. C. bronchoskopie. D. USG jamy brzusznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | V. Pogłębianie znajomości uwarunkowań zdrowia człowieka. Zdający: 2) rozumie znaczenie badań profilaktycznych i rozpoznaje sytuacje wymagające konsultacji lekarskiej. | XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 1) Odżywianie się. Zdający: n) przedstawia znaczenie badań diagnostycznych (gastroskopia, kolonoskopia, USG) w profilaktyce chorób układu pokarmowego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nJednym z warunków zachodzenia translacji w komórce jest synteza aminoacylo-tRNA (AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od enzymów - syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym i antykodonowym.\nNa rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA (strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-2)\n13.1.\nNa podstawie rysunku uzupełnij tabelę - wpisz w wyznaczone miejsca: nazwę aminokwasu przyłączanego do tRNA, sekwencję kodonu mRNA oraz sekwencję antykodonu AA-tRNA.\n0-1-2\n| Nazwa aminokwasu | | | --- | --- | | Sekwencja kodonu mRNA | 5' 3' | | Sekwencja antykodonu tRNA | 5' 3' |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 1) wykorzystuje różnorodne źródła i metody pozyskiwania informacji; 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, [ ]. | XIII. Ekspresja informacji genetycznej. Zdający: 4) przedstawia cechy kodu genetycznego; 5) opisuje proces translacji [ ]. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy aminokwasu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n| Nazwa aminokwasu | *tryptofan / Trp* | | --- | --- | | Sekwencja kodonu mRNA | 5' UGG 3' | | Sekwencja antykodonu tRNA | 5' CCA 3' |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-2)\n13.2.\nNa podstawie rysunku wymień wszystkie substraty i produkty reakcji syntezy AA-tRNA.\n0-1-2\nSubstraty:\nProdukty:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 1) wykorzystuje różnorodne źródła i metody pozyskiwania informacji; 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje [ ] graficzne [ ]. | III. Energia i metabolizm. 3. Enzymy. Zdający: 2) wyjaśnia, na czym polega swoistość substratowa enzymu oraz opisuje katalizę enzymatyczną. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wymienienie wszystkich substratów i wszystkich produktów reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n1 pkt - poprawne wymienienie tylko wszystkich substratów albo tylko wszystkich produktów reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSubstraty:\naminokwas / tryptofan\ntRNA\nATP\nProdukty:\nAA-tRNA / Trp-tRNA\nAMP\n2P$_{i}$ / 2 aniony fosforanowe\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi:\nP$_{i}$ / anion difosforanowy / pirofosforan\nP$_{i}$ (bez zachowania stechiometrii)","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\n13.3.\nRozstrzygnij, czy powyższa reakcja syntezy AA-tRNA jest przykładem anabolizmu, czy - katabolizmu. Odpowiedź uzasadnij.\n0-1\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach i w środowisku. | III. Energia i metabolizm. 1. Podstawowe zasady metabolizmu. Zdający: 2) porównuje istotę procesów anabolicznych i katabolicznych [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne Rozstrzygneść, ze przystawiona reakacja jest przykładem anabolizmu, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzgliedniajaćm wyźysz stopié zlożoność produktu w stosunku do substratów. 0 pkt - odpowiedź niespeñniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest to przykład anabolizmu. / Anabolizm\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Syntetyzowany produkt (AA-tRNA) jest zwiazkiem bardziej zlożonym niż substraty, z kórych powstał (aminokwas i tRNA). - Anabolizm to reakcje syntezy zlozonych zwiazków chemicznych z substancji prostszych. AA-tRNA jest substancja bardziej zlozoną niż substraty, z kórych powstał, wiec jest to anabolizm. - Anabolizm to ciag reakcji wykorzystujacych energia uzyteczna biologicznie do syntezy nowych bardziej zlozonych bioczasteczek. - Anabolizm to szlaki metaboliczne wymagajuce dostarczenia energii do przyeksztalcania zwiazków mniejszych w wieksze.\nUwaga:\nDopuszcza się uzasadnienia odnoszące się jedynie do zużycia energii, np.: „Reakcja jest anabolizmem, ponieważ do tej reakcji jest wykorzystywana energia pochodząca z hydrolizy ATP”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.4. (0-1)\n13.4.\nWykaż, że specyficzność substratowa syntetaz AA-tRNA jest konieczna, aby powstający w czasie translacji peptyd miał prawidłową sekwencję aminokwasową.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach i w środowisku. | XIII. Ekspresja informacji genetycznej. Zdający: 4) przedstawia cechy kodu genetycznego; 5) opisuje proces translacji [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, odnoszaca są do moziwość wączenia prawidłowego aminokwasu do syntezowanego polipeptydu tylko wtedy, sązei AA-tRNA sączy są z odpowiednim kodonem mRNA zawiera okreslony i wąsciwy aminokwas. 0 pkt - odpowiedź niespeñniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Włączenie prawidłowego aminokwasu do syntezowanego polipeptydu możliwe jest tylko wtedy, jeżeli do AA-tRNA z danym antykodonem, rozpoznającym właściwy kodon mRNA, jest dołączony ściśle określony, właściwy aminokwas. - Jeśli do danego tRNA nie zostanie przyłączony właściwy aminokwas, to zostanie wbudowany niewłaściwy aminokwas do polipeptydu powstającego podczas translacji, mimo prawidłowego rozpoznania kodon - antykodon.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nUmaszczenie sierści kota jest determinowane przez współdziałanie wielu genów.\nZa umaszczenie pręgowane u kotów odpowiadają współdziałające dwa geny autosomalne\nA i M:\n- allel A - warunkuje uwidocznienie sie pregowania allel a - warunkuje brak pregowania - allel \\(M\\) - odpowiada za pregowanie tygrise allel \\(m\\) - odpowiada za pregowanie klasyczne.\nTrzeci gen T o dominacji niepełnej w stosunku do genów A i M modyfikuje ich ekspresję:\n- allel T - w stanie homozygotycznym decyduje o umaszczeniu gładkim (tzw. abisyńskim), a u heterozygot jest widoczne częściowe pręgowanie, występujące jedynie na łapach, na ogonie i na brzuchu - allel t - w stanie homozygotycznym nie ma wpływu na umaszczenie.\nNa poniższych zdjęciach przedstawiono koty o pręgowaniu klasycznym (I) i tygrysim (II).\nI\nII\nNa podstawie: wszystkookotach.pl; poznajkota.pl\nFotografie: catspurfection.com; costa-rica-guide.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\n14.1.\nPodaj wszystkie możliwe genotypy kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.\n0-1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach i w środowisku. | XIV. Genetyka klasyczna. 1. Dziedziczenie cech. Zdający: 2) przedstawia dziedziczenie [ ] wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, [ ] współdziałanie dwóch lub większej liczby genów). |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych genotypów kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAAmmTt, AammTt","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-3)\n| 14.2 | | --- | | 0-1- | | 2-3 | | |\nKotka o pręgowaniu tygrysim i kocur o pręgowaniu klasycznym mają już potomstwo bez pręgowania i o pręgowaniu klasycznym.\nPodaj genotypy pokolenia rodzicielskiego i zapisz krzyżówkę genetyczną z uwzględnieniem tylko *loci A* i *M*. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ możliwe fenotypy w pokoleniu potomnym oraz podaj ich oczekiwany stosunek.\nGenotyp kotki:\nGenotyp kocura:\nKrzyżówka:\nStosunek fenotypowy:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-3)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski. | XIV. Genetyka klasyczna. 1. Dziedziczenie cech. Zdający: 1) zapisuje i analizuje krzyżówki [ ] oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych [ ]; 2) przedstawia dziedziczenie [ ] dwugenowe [ ] (dominacja pełna, [ ] współdziałanie dwóch lub większej liczby genów). |\nZasady oceniania\n3 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ORAZ za poprawne podanie oczekiwanego stosunku fenotypowej wsrvod potomstwa. 2 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej. 1 pkt - podanie poprawnych genotypów. 0 pkt - odpowiedź niespeñniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp kotki: AaMm\nGenotyp kocura: Aamm\nKrzyżówka:\n| | Am | am | | --- | --- | --- | | AM | AAMm *(pręgowanie tygrysie)* | AaMm *(pręgowanie tygrysie)* | | Am | AAmm *(pręgowanie klasyczne)* | Aamm *(pręgowanie klasyczne)* | | aM | AaMm *(pręgowanie tygrysie)* | aaMm *(brak pręgowania)* | | am | Aamm *(pręgowanie klasyczne)* | aamm *(brak pręgowania)* |\nStosunek fenotypowy:\npręgowanie tygrysie : pręgowanie klasyczne : brak pręgowania - 3 : 3 : 2","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nŚnieżyca duża (*Anser caerulescens*) to gatunek ptaka gnieżdżącego się kolonijnie w północnej części Kanady. Okres składania jaj trwa około dwóch tygodni i odbywa się wczesnym latem. Ponieważ presja ze strony drapieżników rozkłada się na całą kolonię lęgową śnieżyc, równoczesne składanie i wysiadywanie jaj zwiększa szansę na uchronienie lęgów przed drapieżnikami, takimi jak lisy. Dzieje się tak, ponieważ lęgi pojawiają się niemal równocześnie w ilości przekraczającej możliwości drapieżnika. Śnieżyce, które składają jaja w czasie, gdy robi to większość osobników, mają większą szansę na wyprowadzenie lęgów. Prawdopodobieństwo przeżycia lęgów pojawiających się nieco wcześniej lub nieco później jest znacznie mniejsze.\nNa poniższym wykresie przedstawiono względną wartość przystosowawczą wyrażoną średnią liczbą podlotów, czyli młodych opuszczających gniazdo. Względny dzień wylęgu piskląt jest określony jako liczba dni upływających od dnia najliczniejszego wylęgu w kolonii.\nNa podstawie: C.J. Krebs, *Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance*, Harlow 2014.\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nOpisany powyżej rodzaj doboru naturalnego wpływający na moment składania jaj przez śnieżyce to dobór\n| A. | stabilizujący, | który polega na | 1. | eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu odbiegającym od czasu, kiedy robi to większość osobników. | | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | rozrywający, | | 2. | eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu przypadającym na czas, kiedy robi to większość osobników. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 6) wykazuje, że różnorodność organizmów jest wynikiem procesów ewolucyjnych. III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe. | XVI. Ewolucja. Zdający: 4) wyjaśnia mechanizm działania doboru naturalnego i przedstawia jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy i różnicujący). |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":"układ rozrodczy","page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nPoniżej przedstawiono wyniki obserwacji dynamiki liczebności populacji drapieżnika i ofiary. Użyto osobników dwóch gatunków roztoczy o odmiennych strategiach pokarmowych: Eotetranychus sexmaculatus oraz Typhlodromus occidentalis. Hodowlę założono na owocach pomarańczy, których skórka służyła roślinożercy jako pokarm. Osobniki E. sexmaculatus zostały wprowadzone do układu badawczego siódmego marca, natomiast osobniki T. occidentalis wprowadzono jedenaście dni później.\nPoniżej przedstawiono zmiany liczebności populacji (podano liczbę osobników w przeliczeniu na powierzchnię jednego owocu pomarańczy) obu gatunków roztoczy w czasie.\nNa podstawie: C.B. Huffaker, Experimental Studies on Predation: Dispersion Factors and Predator-Prey Oscillations, „Hilgardia: A Journal of Agricultural Science” 14(27), 1958; C.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.\nKtóre zdanie jest poprawnym opisem wyników powyższej obserwacji? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. Szczyt liczebnosci populaci E. sexmaculatus nastapił pięc dni po szczycie liczebnosci populaci T. occidentalis. B. W dniu 30 marca populacja T. occidentalis byla bardziej liczna niz populacja E. sexmaculatus. C. Spadek liczebnosci populaci T. occidentalis miał.), prźed spadkiem liczebnosci populaci E. sexmaculatus. D. Przed wpwadzeniem T. occidentalis do hodowli liczebnosć populaci E. sexmaculatus rosla.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 5) przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmami [ ]. III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe [ ]. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 2) przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej; 3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":"ekologia","page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nZbadano różnorodność genetyczną rodzimych, tzn. występujących w Europie, populacji starca zwyczajnego (Senecio vulgaris) - rośliny z rodziny astrowatych - oraz inwazyjnych populacji tego gatunku występujących w Chinach. Azjatyckie populacje pochodzą od niewielkich grup osobników założycielskich zawleczonych z Europy. Średnia liczba alleli na locus w populacjach chińskich wynosi 2,17, a w populacjach europejskich wynosi 3,88.\nNa podstawie: J.R. Freeland, Ekologia molekularna, Warszawa 2021.\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nNiższa różnorodność genetyczna populacji starca zwyczajnego w Chinach w porównaniu z populacjami rodzimymi w Europie jest efektem\nA. mutaci. B. specjaci. C. doboru sztucznego. D. dryfu genetycznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający: 6) wykazuje, że różnorodność organizmów jest wynikiem procesów ewolucyjnych. III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe. | XVI. Ewolucja. Zdający: 6) określa warunki, w jakich zachodzi dryf genetyczny. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":"ekologia","page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\n18.\nPierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek współwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne małży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco na liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec XX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami krab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami obu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze względu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność populacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.\n0-1\nNa podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.\nWyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba brzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij oddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\n*Formuła 2023*\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\n*Formuła 2023*\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\n*Formuła 2023*","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający: 2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe [ ]. IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski. | XVII. Ekologia. 3. Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami. Zdający: 2) przedstawia skutki konkurencji [ ] międzygatunkowej; 3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży z rodzaju *Nutricola* w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji *G. gemma* w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami *Nutricola*.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Ponieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki małży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami *Nutricola* i *Gemma gemma*. - Intensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich liczebności. Wobec braku konkurencji populacja *G. gemma* mogła rozwijać się bez przeszkód.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"}]}