{"paper":{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":64,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nMikroorganizmy celulolityczne wytwarzają wiele enzymów rozkładających celulozę. Funkcją celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:\n- endoglukanazy - dzialaja w wewnetrznej, amorficznej czeci celULOzy i Rozkladaj dlugie lancuchy celULOzy na oligodekstryny o roznej dlugosci - egzoglukanazy - dzialaja na końcowe elementy lancuchów cukrowych i moga odłaczać pojedyncze czasteczki glukozy lub celobioź - dwie czasteczki glukozy połaczone wiazaniem β-1,4-glikozydowym - \\(\\beta\\)-glukozydazy - degraduję Jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.\nNa poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.\nNa podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nJakim numerem na powyższym schemacie zaznaczono wiązanie β-1,4-glikozydowe? Zaznacz odpowiedź spośród podanych.\nA. 1\nB. 2\nC. 3\nD. 4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\n| Wymagania określone w podstawie programowej^{1} | | | --- | --- | | Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | I. Budowa chemiczna organizmów. 1. Zagadnienia ogólne. Zdający: 3) przedstawia rodzaje wiązań i oddziaływań chemicznych występujące w cząsteczkach biologicznych i ich rolę. 2. Węglowodany. Zdający: 1) przedstawia budowę i podaje właściwości węglowodanów [ ]; 2) przedstawia znaczenie wybranych węglowodanów ([ ] celuloza) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nCeluloza jest\nA. rozgalezionym B. nierozgalezionym\npolisacharydem, składającym się z kilku tysięcy reszt glukozy i stanowiącym składnik budulcowy\nC. scian komórkowych D. blon komórkowych\nniektórych organizmów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | I. Budowa chemiczna organizmów. 2. Węglowodany. Zdający: 1) przedstawia budowę i podaje właściwości węglowodanów [ ]; 2) przedstawia znaczenie wybranych węglowodanów ([ ] celuloza) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWykaż, że endoglukanazy znacznie przyśpieszają rozkład celulozy katalizowany przez egzoglukanazy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje i przedstawia opinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi [ ]. | I. Budowa chemiczna organizmów. 1. Zagadnienia ogólne. Zdający: 3) przedstawia rodzaje wiązań i oddziaływań chemicznych występujące w cząsteczkach biologicznych i ich rolę. 2. Węglowodany. Zdający: 1) przedstawia budowę i podaje właściwości węglowodanów [ ]. III. Metabolizm. 1. Enzymy. Zdający: 2) opisuje przebieg katalizy enzymatycznej; 3) wyjaśnia, na czym polega swoistość enzymów; określa czynniki warunkujące ich aktywność. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że endoglukanazy przyspieszają rozkład celulozy katalizowany przez egzoglukanazy, z odniesieniem się do zwiększenia dostępności substratu egzoglukanaz.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nEndoglukanazy tną cząsteczkę celulozy na mniejsze fragmenty, a więc powstaje więcej wolnych końców dostępnych dla egzoglukanaz.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/1.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.4. (0-1)\nPodaj nazwę wiązania między łańcuchami celulozy w mikrofibrylach - włóknach celulozowych, składających się z wielu równoległych cząsteczek celulozy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | I. Budowa chemiczna organizmów. 2. Węglowodany. Zdający: 1) przedstawia budowę i podaje właściwości węglowodanów [ ]; 2) przedstawia znaczenie wybranych węglowodanów ([ ] celuloza) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy wiązania.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nwodorowe / oddziaływania wodorowe / mostki wodorowe","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nNa poniższym zdjęciu z mikroskopu elektronowego przedstawiono budowę fragmentów dwóch komórek roślinnych - A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli nazwy i funkcje struktur komórki roślinnej, zaznaczonych na kopiach powyższego zdjęcia kolorem czerwonym.\n| Struktura zaznaczona na zdjęciu | | | | --- | --- | --- | | Nazwa struktury | | | | Funkcja struktury | | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje [ ]. | II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 4) opisuje budowę i funkcje [ ] chloroplastów [ ]; 6) [ ] omawia związek między [ ] budową a funkcją [ściany komórkowej]. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie czterech pól tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednej kolumny LUB pierwszego wiersza tabeli (nazwa struktury).\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n| Struktura zaznaczona na zdjęciu | | | | --- | --- | --- | | Nazwa struktury | *ściana komórkowa* | *chloroplast / chloroplasty* | | Funkcja struktury | *stanowi barierę między wnętrzem komórki a środowiskiem zewnętrznym lub między komórkami / nadaje kształt komórce / chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi / umożliwia transport między komórkami* | *przeprowadza fotosyntezę / fotosynteza / asymilacja dwutlenku węgla* |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nUzupełnij zdania. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nSok komórkowy znajdujący się wewnątrz wakuoli\nA. różni się\nB. nie różni się\nskładem od cytozolu. W miarę wzrostu komórki miękiszowej objętość wakuoli\nC. się zmniejsza.\nD. się zwiększa.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 3) wyjaśnia przebieg plazmolizy w komórkach roślinnych, odwołując się do zjawiska osmozy; 5) wyjaśnia rolę wakuoli [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia cukrów prostych we wnętrzu wakuoli prowadzi do wzrostu turgoru komórki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 3) wyjaśnia przebieg plazmolizy w komórkach roślinnych, odwołując się do zjawiska osmozy; 5) wyjaśnia rolę wakuoli [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Wzrost stężenia w wakuoli cukrów prostych, które są związkami osmotycznie czynnymi, jest przyczyną osmotycznego napływu wody do jej wnętrza, co powoduje jej powiększenie się i zwiększenie turgoru w komórce. - W tej sytuacji woda będzie napływać do wakuoli, ponieważ w niej jest niski potencjał wody.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":"komórka","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/2.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nPodaj nazwę błony wakuolarnej, oddzielającej sok komórkowy od cytozolu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 2) opisuje błony komórki, wskazując na związek między budową a funkcją pełnioną przez błony; 5) wyjaśnia rolę wakuoli [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy błony wakuoli. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntonoplast","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nZaburzenia liczby chromosomów w komórce mogą być spowodowane przez nondysjunkcję. Dochodzi do niej, kiedy para chromosomów homologicznych lub chromatyd siostrzanych nieprawidłowo rozdzieli się - odpowiednio - podczas pierwszego lub drugiego podziału mejotycznego.\nNa poniższym schemacie przedstawiono, jak może dojść do nondysjunkcji podczas I podziału mejotycznego oraz podczas II podziału mejotycznego. Miejsce zachodzenia nondysjunkcji oznaczono literami ND.\nNa postawie: Aneulpoidia i nondysjunkcja. Zespół Downa i pokrewne choroby. Rearanżacje chromosomowe (pl.khanacademy.org).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-2)\nOkreśl skutki nondysjunkcji podczas II podziału mejotycznego. Wpisz w wyznaczone miejsca tabeli liczbę chromosomów w każdej z komórek potomnych oznaczonych na schemacie literami A-D.\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | | | B | | | C | | | D | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 2. Cykl komórkowy. Zdający: 3) opisuje budowę chromosomu (metafazowego), podaje podstawowe cechy kariotypu organizmu diploidalnego; 4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia biologiczne znaczenie obu typów podziału. 6. Zmienność genetyczna. Zdający: 6) definiuje mutacje chromosomowe i określa ich możliwe skutki. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli. 1 pkt - poprawne wypełnienie trzech komórek tabeli. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | n + 1 albo 3 | | B | n - 1 albo 1 | | C | n albo 2 | | D | n albo 2 |\n| Komórka potomna | Liczba chromosomów | | --- | --- | | A | n - 1 albo 1 | | B | n + 1 albo 3 | | C | n albo 2 | | D | n albo 2 |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-2)\nOkreśl, czy procesy wskazane poniżej zachodzą w I, w II, czy - w obu podziałach mejotycznych. Wpisz w odpowiednie komórki tabeli literę T (tak), jeżeli dany proces zachodzi, albo literę N (nie) - jeżeli nie zachodzi.\n*Uwaga: Przyjmij założenie, że podział mejotyczny zachodzi prawidłowo.*\n| Proces | I podział | II podział | | --- | --- | --- | | Skracają się włókna wrzeciona podziałowego. | | | | Tworzą się biwalenty. | | | | Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu. | | |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 2. Cykl komórkowy. Zdający: 3) opisuje budowę chromosomu (metafazowego), podaje podstawowe cechy kariotypu organizmu diploidalnego; 4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia biologiczne znaczenie obu typów podziału. 6. Zmienność genetyczna. Zdający: 4) podaje przykłady zachodzenia rekombinacji genetycznej (mejoza). |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy LUB jednej kolumny tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n| Proces | I podział | II podział | | --- | --- | --- | | Skracają się włókna wrzeciona podziałowego. | T | T | | Tworzą się biwalenty. | T | N | | Centromery w chromosomach ulegają rozdzieleniu. | N | T |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nPando to północnoamerykański las złożony z jednego gatunku drzewa liściastego - topoli osikowej (*Populus tremuloides*), a zarazem jest to jeden organizm - jeden osobnik rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie. Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się w czasie z większą aktywnością ludzi - wytępiono na tym terenie duże drapieżniki, a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate.\nPoniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym.\nNa podstawie: D. Shultz, *One of the World's Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the Pando Aspen Clone*, „Science”, 2018. Fotografia: www.fs.usda.gov","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"układ nerwowy i narządy zmysłów","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nTopola osikowa jest\n| A. | jednopienna, | ponieważ | 1. | każdy osobnik wytwarza kwiaty tylko jednej płci. | | --- | --- | --- | --- | --- | | | | | 2. | nowe pędy wyrastają z jednego osobnika. | | B. | dwupienna, | | 3. | rozmnaża się wegetatywnie. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający: 2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych, przedstawia jej różnorodność i wykazuje, że jest ona związana ze sposobami zapylania; |\n| | 5) opisuje sposoby rozmnażania wegetatywnego. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niespeñniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ rozrodczy","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy ziarna pyłku wytwarzane przez jednego osobnika rośliny nasiennej są jednakowe, czy - odmienne genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przemiany faz jądrowych.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje i przedstawia opinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi, dobierając racjonalne argumenty [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 5. Rośliny lądowe. Zdający: 3) porównuje przemianę pokoleń (i faz jądrowych) [ ] roślin [ ]. 8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający: 3) przedstawia powstawanie gametofitów męskiego i żeńskiego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne Rozstrzygneść, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym są do przyemiany faz jądrowych. 0 pkt - odpowiedź niespełniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nodmienne\nPrzykładowe uzasadnienia\nPowstajz mejospor. - Ziarna pyłku to gametofity, rozwijajace są z mikrospory powstaj na drozde mejozy, któraj towarzyszcy crossing-over. - W czasie powstawania zarodników, z kórych powstaj ziarna pyłku, dochodzi do losowej Rozchodzenia są chromosomów homologicznych / chromatyd siostrzanych o rożnych zestawach alleli.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się do ziarna pyłku jako do struktury powstałej bezpośrednio na drodze mejozy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/4.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"4.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.3. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego brak dużych drapieżników na terenie Pando jest jedną z przyczyn zamierania tego lasu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; [ ], przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | VII. Ekologia. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego; 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy [ ]) na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do mechanizmu - wzrostu liczebności (populacji) zwierząt roślinożernych odżywiających się młodymi pędami. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nBrak drapieżników jest przyczyną wzrostu liczebności roślinożerców, zjadających młode pędy Pando.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odnosi się do zmniejszenia liczebności osobników Pando, ponieważ ten las jest utworzony przez jednego osobnika.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-4.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nPrzeprowadzono doświadczenie, którego celem było zbadanie wpływu czerwonego światła na suchą masę siewek soi (Glycine max). Nasiona soi odmiany BRS 537 podzielono na cztery grupy. Nasiona z każdej grupy naświetlono dawkami światła laserowego o długości fali 660 nm według następującego schematu:\n- grupa T0 - nasiona nienaświetlane - grupa T1 - dawka naswietlania \\(0,8\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\) - grupa T2 - dawka naswietlania \\(1,6\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\) - grupa T3 - dawka naswietlania \\(3,2\\mathrm{J}\\cdot \\mathrm{cm}^{-2}\\)\nNastępnie nasiona z każdej grupy umieszczono na oddzielnych bibułkach do kiełkowania, przykryto kolejnym arkuszem bibuły i zwilżono wodą destylowaną w proporcji 2,5-krotności suchej masy bibuły. Bibuły zwinięto w rolkę, umieszczono w plastikowej torbie, a następnie przechowywano w inkubatorze w temperaturze 25 °C i przy 12-godzinnym fotoperiodzie (12 h dzień / 12 h noc) przez 7 dni. Po tym okresie zważono suchą masę siewek w każdej grupie.\nW przypadku każdej opisanej grupy zastosowano cztery powtórzenia po 25 siewek. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich z czterech powtórzeń.\nNa podstawie: Y. Sarreta i J.C. de Castro Neto, Effects of 660 nm Laser Irradiation of Soybean Seeds on Germination, Emergence and Seedling Growth, „Acta Agrophysica” 28, 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji sformułuj wniosek z doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] formułuje wnioski z przeprowadzonych obserwacji i doświadczeń. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający: 3) przedstawia [ ] rozwój i kiełkowanie nasienia u rośliny okrytonasiennej. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego zróżnicowany wpływ czerwonego światła na suchą masę siewek soi. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Naświetlanie laserem o długości fali 660 nm przy odpowiedniej dawce światła jest w stanie zwiększyć suchą masę siewek soi. - Niektóre efekty biostymulacji nasion soi czerwonym laserem są pozytywne i zwiększają tempo rozwoju struktur sadzonek, a co za tym idzie - ich suchą masę. - W zależności od dawki światła o długości 660 nm, służącego do naświetlania nasion, siewki soi mogą mieć zmniejszoną lub zwiększoną suchą masę.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do światła bez podania jego koloru lub długości fali.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nUzasadnij, że w celu otrzymania wiarygodnych wyników było konieczne:\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający: 3) przedstawia [ ] rozwój i kiełkowanie nasienia u rośliny okrytonasiennej. |\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne uzasadnienia.\n1 pkt - jedno poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n1. utrzymanie tej samej temperatury we wszystkich grupach:\n- Dzięki temu wiadomo, że temperatura nie miała wpływu na uzyskane wyniki. - Gdyby temperatura się różniła między próbami, to mogłoby się to przełożyć na zróżnicowanie wyników.\n2. umieszczenie kiełkujących nasion w plastikowej torbie:\n- Dzięki temu nasiona nie wyschły, a ich siła kiełkowania była wysoka. - Woda jest konieczna do kiełkowania nasion, a plastikowa torba utrzymuje wysoką wilgotność.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nW nasionach soi materiał zapasowy znajduje się w rozbudowanych liścieniach, wypełniających większość przestrzeni w łupinie nasiennej.\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nNasiona soi należą do\n| A. | bezbielmowych, | a komórki, w których jest zgromadzony materiał zapasowy są | 1. | diploidalne. | | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | bielmowych, | | 2. | triploidalne. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający: 1) podaje podstawowe cechy [ ] nasienia [ ]; 3) przedstawia [ ] rozwój [ ] nasienia u rośliny okrytonasiennej. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"5.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.4. (0-1)\nUzupełnij zdania. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nRośliny dnia krótkiego do zainicjowania kwitnienia wymagają okresu nieprzerwanej ciemności\nA. krótszego\nB. dłuższego\nod pewnej wartości krytycznej. Ta wartość\nC. jest\nD. nie jest\ntaka sama dla roślin różnych gatunków zaliczanych do grupy roślin dnia krótkiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia, przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 9. Rośliny - reakcja na bodźce. Zdający: 3) wyjaśnia zjawisko fotoperiodyzmu. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-5.4.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nLarwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).\nKorzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica śmietki składa około 100-150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5-10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2-30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15-20 dni.\nBadacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:\nI. Na najmłodszy w pełni rozwiniety liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej w povadzono 10 larw tantisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liść owiniesto wata, aby zapobiec Rozprzestrzenieniu sie larw na innie liść. II. Po dwóch dniach dziesieć nowo wyklutych larw smietki kapuscianej umieszczono bezposrednio na hipokotylu rośliny. III. Nastepnie po trzech dniach usunieto larwy tantisia krzyżowiaczka. IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiazace sie dorosle postaci smietki kapuscianej.\nPróba kontrolna była taka sama jak próba badawcza - z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.\n| | Próba kontrolna | Próba badawcza | | --- | --- | --- | | Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago | 79,8 % | 59,4 % |\nNa podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf-chewing Herbivores [ ], „Oecologia” 199, 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nSformułuj wniosek z przeprowadzonego eksperymentu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] formułuje wnioski z przeprowadzonych obserwacji i doświadczeń. | VII. Ekologia. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego ([ ] roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego negatywny wpływ skutków żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej LUB pozytywny wpływ na mechanizmy obronne kapusty.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Potwierdzono hipotezę. - Skutki żerowania na liściach kapusty brukselskiej larw motyla tantnisia krzyżowiaczka mają negatywny wpływ na rozwój potomstwa muchówki śmietki kapuścianej. - W wyniku żerowania larw motyla roślina uruchamia mechanizmy obronne.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nOkreśl, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści owady - larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą, formułuje wnioski z przeprowadzonych [ ] doświadczeń. | VII. Ekologia. 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego ([ ] roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na roślinie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie - sama obecność larw tantnisia, wpływają na rozwój śmietki. - Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują o tym mechanizmy obronne samej rośliny. - Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm z larwami motyla.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":"botanika","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nUzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą, formułuje wnioski z przeprowadzonych [ ] doświadczeń. | VII. Ekologia. 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego ([ ] roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego czynnika na wynik eksperymentu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Doświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty brukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu. - Aby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej odpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla. - Aby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nU śmietki kapuścianej występuje rozwój złożony z przeobrażeniem\n| A. | zupełnym, | na co wskazuje | 1. | występowanie postaci larwalnych i poczwarki. | | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | niezupełnym, | | 2. | występowanie końcowego stadium - imago. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 10) porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne owadów. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nPełzakowica to choroba wywoływana przez jednokomórkowego pasożyta - pełzaka czerwonki (*Entamoeba histolytica*). Do zarażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową: przez ręce, przez wodę lub przez pokarm - zanieczyszczone cystami pasożytów pochodzącymi z kału człowieka zarażonego tym pasożytem. Ostra pełzakowica jest chorobą zagrażającą życiu, ale u zarażonych osób nie zawsze rozwijają się objawy choroby. Decydują o tym przede wszystkim sprawność układu odpornościowego i ogólny stan zdrowia człowieka.\nW cyklu życiowym pełzaka czerwonki występują dwie formy:\n- trofozoit - postać wegetatywna, która aktywnie się przemieszcza oraz wytwarza enzymy proteolityczne i enterotoksyny, powodujące obumieranie komórek gospodarza - cysta - postać przetrwalnikowa, odporna na warunki środowiska.\nDo układu pokarmowego człowieka dostają się cysty, z których zostają uwolnione trofozoity w dolnym odcinku jelita cienkiego lub w górnym odcinku jelita grubego. Trofozoity są bardzo ruchliwe i szybko rozmnażają się przez podziały. W ostrych postaciach pełzakowicy trofozoity mogą wnikać do błony podśluzowej jelita i wraz z krwią dostać się do wątroby lub do innych narządów, gdzie pochłaniają krwinki czerwone i uszkadzają ściany naczyń włosowatych. Trofozoity mogą przekształcić się w cysty i wówczas są wydalane z kałem do środowiska zewnętrznego.\nPoniżej przedstawiono budowę trofozoitu pełzaka czerwonki.\nNa podstawie: M. Rogalska, *Pełzakowica*, „Medycyna Praktyczna”, 2017; N. Guillén, *Pathogenicity and Virulence of Entamoeba histolytica, the Agent of Amoebiasis*, „Virulence” 14(1), 2023;\nJ Hempel-Zawitkowska (red.), *Zoologia dla uczelni rolniczych*, Warszawa 1995; www.cdc.gov/dpdx/amebiasis/index.html\nFotografia: Dr. M. Melvin i Dr. Greene; CDC: Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta USA.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"układ pokarmowy i żywienie","page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy pełzak czerwonki to bakteria, czy - protist. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający: 4) wymienia najważniejsze protisty wywołujące choroby człowieka ([ ] czerwonka pełzakowa) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że pełzak czerwonki to protist, wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nprotist\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Ma jądro komórkowe. - Wytwarza wodniczki pokarmowe. - Porusza się za pomocą pseudopodiów. - Ma ekto- i endoplazmę. - Jest pokryty pellikulą.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi: „Nie ma ściany komórkowej”.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":"mikrobiologia","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nOkreśl funkcję, jaką pełni pseudopodium u pełzaka czerwonki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający: 1) przedstawia sposoby poruszania się protistów jednokomórkowych i wskazuje odpowiednie organelle (struktury) lub mechanizmy umożliwiające ruch. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego przykładu funkcji pseudopodium pełzaka czerwonki.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- lokomotoryczna / umożliwia ruch pełzakowaty - pokarmowa / umożliwia pobieranie pokarmu na drodze fagocytozy - czuciowa / odbiór bodźców czuciowych / lokalizacja ofiary","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nUzasadnij, dlaczego połknięcie pełzaka czerwonki w formie trofozoitu zazwyczaj nie prowadzi do rozwoju choroby.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający: 4) wymienia najważniejsze protisty wywołujące choroby człowieka ([ ] czerwonka pełzakowa) [ ], przedstawia drogi zakażenia [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, odnoszące się do niszczenia form troficznych w żołądku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Pełzaki czerwonki w formie troficznej są trawione przez enzymy zawarte w soku żołądkowym. - Formy troficzne są nieodporne na warunki panujące w żołądku.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.4. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nTrofozoity dostają się wraz z krwią z jelita do wątroby człowieka\nA. tétnica wátrobowa. B. zyla watrobowa. C. zyla wrotn. D. zyla glowna dolna.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego na różnych poziomach złożoności; dostrzega związki między strukturą a funkcją na każdym z tych poziomów. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający: 4) [ ] przedstawia drogi zakażenia. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 6. Układ krwionośny. Zdający: 2) wykazuje współdziałanie układu krwionośnego z innymi układami ([ ] pokarmowym [ ]). |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.4.webp","solution_image":null,"topics":"układ pokarmowy i żywienie","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/7.5","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"7.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.5. (0-1)\nKtóre działanie stanowi profilaktykę pełzakowicy? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\n- A. jedzenie sałatek bogatych w surowe warzywa lub owoce - B. gotowanie lub pieczenie potraw przed ich spożyciem - C. przyjmowanie antybiotyków - D. noszenie maseczek ochronnych na nos i usta","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.5. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu | IV. Przegląd różnorodności organizmów. |\n| ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. VI. Postawa wobec przyrody i środowiska. Zdający [ ] prezentuje postawę szacunku wobec siebie [ ]. | 4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Zdający: 4) wymienia najważniejsze protisty wywołujące choroby człowieka ([ ] czerwonka pełzakowa) [ ], przedstawia drogi zakażenia oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez protisty. | | --- | --- |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-7.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nWampir zwyczajny (*Desmodus rotundus*) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.\nW ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty - substancje zapobiegające nadmiernemu krzepnięciu krwi - oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.\nNa podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, *Jadowite ssaki*, „Kosmos” 63, 2014; N.A. Campbell i in., *Biologia*, Poznań 2013. Fotografia: U. Schmidt.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych informacji podaj jedną cechę fizjologiczną wampira zwyczajnego, która pozwala jednoznacznie zaklasyfikować ten gatunek do ssaków.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 12. Zwierzęta kręgowe. Zdający: 1) wymienia cechy charakterystyczne [ ] ssaków [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, uwzględniająca karmienie przez wampira zwyczajnego potomstwa mlekiem wytwarzanym przez matkę.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Karmienie potomstwa mlekiem matki. - Wytwarzanie mleka przez samicę.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi: „Obecność gruczołów mlecznych” - jako cechy anatomicznej.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWykaż, że wydalanie przez wampira zwyczajnego dużych ilości hipoosmotycznego moczu podczas pobierania pokarmu jest adaptacją fizjologiczną do latania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 2) [ ] omawia skutki doboru w postaci powstawania adaptacji u organizmów; 3) przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej gatunków) do życia w określonych warunkach środowiska. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że wydalanie dużych ilości hipoosmotycznego moczu wiąże się ze zmniejszeniem masy ciała nietoperza.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWraz z wydalanym moczem są usuwane duże ilości wody, co wpływa na obniżenie masy ciała.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ wydalniczy","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nOkreśl, na czym polega pasożytnictwo, oraz wykaż, że przedstawiona w tekście zależność między wampirem zwyczajnym a ssakami i ptakami jest pasożytnictwem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | VII. Ekologia. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 3) przedstawia podobieństwa i różnice między drapieżnictwem, roślinożernością i pasożytnictwem. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej definicji pasożytnictwa - korzyść dla pasożyta i szkoda dla żywiciela, które nie wiążą się z natychmiastowym zabiciem ofiary - oraz przykładów tych korzyści dla wampira i strat dla ssaków lub ptaków.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Pasożytnictwo to forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden (pasożyt) czerpie korzyści kosztem drugiego (ofiary, żywiciela), działając na jego szkodę, ale nie zabijając go natychmiast. W tym przypadku wampir żywi się krwią ofiar. - Pasożytnictwo polega na tym, że pasożyt żyje na lub w żywicielu, korzysta z jego zasobów i mu szkodzi, przy czym żywiciel pozostaje przy życiu przez dłuższy czas. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wampirów i ich ofiar - nietoperze zyskują pokarm, a ptaki i ssaki są osłabione przez utratę części krwi.\n*Uwaga:*\n*Nie uznaje się odpowiedzi, w których mowa jedynie o korzyściach jednej ze stron i stratach drugiej bez uwzględnienia informacji o tym, że ofiary nie są od razu zabijane (co odróżnia pasożytnictwo od drapieżnictwa).*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nUkwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy - planule - były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję sztucznej wody morskiej, a do drugiej - roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło 10⁻³ mol · dm⁻³. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu użyto 100 larw.\nPoniżej przedstawiono wyniki badania: A - odsetek planul przekształconych w polipy oraz B - typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.\nB\nNa podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAa Receptors [ ] in [ ] Nematostella vectensis, „Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nPodaj nazwę typu zwierząt, do którego należy *N. vectensis*.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 2) wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego taksonu w randze typu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nparzydełkowce / Cnidaria","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nRozstrzygnij, która próba - tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA - była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby w interpretacji wyników doświadczenia.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą [ ]. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Zdający: 6) wykazuje związek między rozwojem układu nerwowego a złożonością budowy zwierzęcia; przedstawia etapy ewolucji ośrodkowego układu nerwowego u kręgowców. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 4) wymienia przykłady i opisuje rolę przekaźników nerwowych w komunikacji w układzie nerwowym. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że próbą kontrolną jest woda morska, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do roli tej próby jako poziomu odniesienia dla próby badawczej LUB do eliminacji wpływu innych czynników niż obecność GABA na rozwój larw.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\ntylko ze sztuczną wodą morską / woda morska / woda\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Dzięki tej próbie wiadomo, jak silne jest działanie GABA, które można ocenić przez porównanie wyników próby badawczej z wynikami próby kontrolnej. - Próba z wodą pokazała, że GABA faktycznie działa, a powolny rozwój larw nie wynika z innych, nieznanych czynników.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nSformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych. Zdający [ ] określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą, formułuje wnioski z przeprowadzonych [ ] doświadczeń. | IV. Przegląd różnorodności organizmów. 13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Zdający: 6) wykazuje związek między rozwojem układu nerwowego a złożonością budowy zwierzęcia; przedstawia etapy ewolucji ośrodkowego układu nerwowego u kręgowców. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 4) wymienia przykłady i opisuje rolę przekaźników nerwowych w komunikacji w układzie nerwowym. |\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do hamowania rozwoju ukwiału przez GABA.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- GABA jest przyczyną hamowania rozwoju polipa *Nematostella*. - Metamorfoza *Nematostella* jest hamowana przez GABA. - Kwas gamma-aminomasłowy uniemożliwia prawidłowe przekształcanie się planuli w polip ukwiału. - GABA negatywnie wpływa na rozwój *N. vectensis*. - GABA spowalnia rozwój larwy polipa *N. vectensis*. - GABA w tak dużym stężeniu nie tylko opóźnia, ale wręcz uniemożliwia rozwój ukwiału.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nU człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.\nNa podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nUzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją [ ]. II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. | V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający: 1) przedstawia mechanizmy i narządy odpowiedzialne za utrzymanie wybranych parametrów środowiska wewnętrznego na określonym poziomie (wyjaśnia [ ] rolę stałości składu płynów ustrojowych, np. [ ] stałości ciśnienia krwi). |\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ krążenia","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"10.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nPodaj nazwę hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który to hormon reguluje objętość wydalanego moczu, oraz wyjaśnij, na czym polega działanie tego hormonu. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm oraz skutek działania hormonu.\nNazwa:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. | V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji procesów życiowych. |\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu i poprawne wyjaśnienie, uwzględniające pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych przez hormon antydiuretyczny, co jest przyczyną zagęszczenia moczu i zmniejszenia jego objętości.\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy hormonu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nNazwa: hormon antydiuretyczny / ADH / adiuretyna / wazopresyna / AVP\nWyjaśnienie: Pobudza resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co przekłada się na zagęszczenie moczu i zmniejszenie jego objętości.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ hormonalny","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nNa poniższym schemacie przedstawiono reakcję układu odpornościowego wywołaną kontaktem z alergenem - pyłkiem roślin. Po pierwszym kontakcie z alergenem - przez aktywowane komórki układu odpornościowego - są wytwarzane przeciwciała łączące się z odpowiednimi receptorami na powierzchni komórek efektorowych. Po ponownym kontakcie z alergenem dochodzi do rozpoznania antygenu na powierzchni pyłku przez te przeciwciała i - w konsekwencji - do uwolnienia histaminy i innych mediatorów z komórek efektorowych. Na schemacie nie zachowano proporcji wielkości poszczególnych elementów.\nNa podstawie: E. Nuñez-Borque i in., Pathophysiological, Cellular, and Molecular Events of the Vascular System in Anaphylaxis, „Frontiers in Immunology” 13, 2022.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-2)\nDo komórek oznaczonych na schemacie 1.-3. dopasuj ich odpowiednie nazwy spośród poniższych. Wpisz odpowiednie nazwy w wyznaczone miejsca.\nbazofil\nplazmocyt\nlimfocyt B\nlimfocyt T pomocniczy\n1. 2. 3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-2)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. II. Pogłębienie wiadomości dotyczących | 7. Układ odpornościowy. Zdający: 1) opisuje elementy układu odpornościowego człowieka; 4) przedstawia immunologiczne podłoże alergii [ ]. |\n| budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. | | | --- | --- |\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnych nazw trzech komórek.\n1 pkt - podanie poprawnych nazw dwóch komórek.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. limfocyt B\n2. plazmocyt\n3. bazofil","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nKtóra klasa przeciwciał jest zaangażowana w reakcję alergiczną prowadzącą do uwolnienia histaminy w wyniku powtórnego kontaktu z alergenem? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. IgA\nB. IgD\nC. IgE\nD. IgG","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. | 7. Układ odpornościowy. Zdający: 2) przedstawia reakcję odpornościową humoralną [ ]; 4) przedstawia immunologiczne podłoże alergii [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":"układ immunologiczny","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nHelicobacter pylori to bakteria, która może występować w żołądku człowieka. Jednym z ważniejszych mechanizmów umożliwiających tej bakterii zasiedlanie żołądka jest wytwarzanie ureazy - enzymu koniecznego do utrzymania niemal neutralnego pH cytoplazmatycznego, tzn. w zakresie 5,0-7,0. Podwyższone względem soku żołądkowego pH obserwuje się także w bezpośrednim sąsiedztwie komórki bakteryjnej. Wytwarzana przez wszystkie szczepy H. pylori ureaza jest białkiem składającym się z dwunastu identycznych podjednostek, z których każda zawiera dwa łańcuchy: UreA i UreB. W każdym z dwunastu miejsc aktywnych znajduje się trwale związana para atomów niklu, niezbędnych do katalizy reakcji przedstawionej poniżej:\nW diagnostyce zakażenia H. pylori stosuje się tzw. ureazowy test oddechowy. Zasada tego testu opiera się na zdolności ureazy do rozkładu mocznika wprowadzanego do organizmu. W tym teście pacjent wypija roztwór mocznika, którego atom węgla jest znakowany izotopowo (np. ¹³C). Gdy mocznik jest rozkładany w żołądku przez bakteryjną ureazę, to znakowany ¹³CO₂, będący produktem tej reakcji, jest wchłaniany przez warstwę śluzową żołądka i usuwany z organizmu wraz z wydychanym powietrzem. Wówczas staje się możliwe wykrycie izotopu węgla ¹³C w wydychanym powietrzu. Analiza próbek wydychanego powietrza opiera się na spektrometrii masowej wysokiej rozdzielczości, pozwalającej wykryć różnicę masy między cząsteczkami zawierającymi izotop ¹³C a cząsteczkami zawierającymi izotop ¹²C. Diagnostyka inwazyjna opiera się na izolacji H. pylori z materiału pobranego podczas badania górnego odcinka przewodu pokarmowego.\nNa podstawie: S. Ansari i Y. Yamaoka, Survival of Helicobacter pylori in Gastric Acidic Territory, „Helicobacter” 22(4), 2017;\nW. Irving i in., Krótkie wykłady. Mikrobiologia medyczna, Warszawa 2008;\nL. Mazzei i in., The Structure-based Reaction Mechanism of Urease, a Nickel Dependent Enzyme:\nTale of a Long Debate, „Journal of Biological Inorganic Chemistry” 25(6), 2020;\nX. Xia, Multiple Regulatory Mechanisms for pH Homeostasis in the Gastric Pathogen, Helicobacter pylori,\n„Advances in Genetics” 109, 2022;\nH. Zhu i in., Bacterial Killing in Gastric Juice - Effect of pH and Pepsin on Escherichia coli and Helicobacter pylori,\n„Journal of Medical Microbiology” 55(9), 2006;\npdb101.rcsb.org/motm/158","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":"układ wydalniczy","page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób wytwarzanie ureazy przez bakterie H. pylori zapobiega niszczącemu działaniu pepsyny na ich komórki. W odpowiedzi uwzględnij odczyn najbliższego otoczenia komórek tych bakterii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. | III. Metabolizm. 1. Enzymy. Zdający: 3) wyjaśnia, na czym polega swoistość enzymów; określa czynniki warunkujące ich aktywność ([ ] pH [ ]). V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 4. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający: 1) omawia budowę poszczególnych elementów układu pokarmowego oraz przedstawia związek pomiędzy budową a pełnioną funkcją. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do wpływu ureazy na (1) zwiększenie pH w najbliższym otoczeniu bakterii, a przez to - (2) na zmniejszenie aktywności pepsyny w bezpośrednim kontakcie z komórką H. pylori i zahamowanie trawienia białek bakteryjnych przez ten enzym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Ureaza powoduje neutruralizacja silnie kwaśnego pH w bezposrednim sąsiedztwie bakterii, co hamuje aktywnosci pepsyny i trawienie przy sąbę osłony komórkowej H. pylori. - Ureaza katalizuje reakcję, w ktość powstajć jony hydroksylowe, co przyczynia są do wzrostu pH do wartość, w ktość pepsyna nie jest aktywna iNie trawi bakteryjnych bialek peryplazmatycznych i cytoplazmatycznych. - Dzialanie ureazy jest przyczyna wzrostu pH w bezposrednim sąsiedztwie komórki, co prowadzi do spadku aktywnosci pepsyny, a gdy pH osiaga wartosć powyzej 6,5 - jej aktywnosc ustaje. Dzieki temu pepsyna nie niszczy bialkowych skladników komórki i jej otoczki.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do:\n- wzrostu pH w calym zojadku wwyniku dzialania ureazy (w rzechywistosci zmiana wywoływna przyzureazem charakter lokalny, ale bakteria doprowadza do wzrostu pH w calym zojadku przyz ograniczenia wydzielania kwasu solnego) - uniemożliwienia przyeksztalcenia sie pepsynogenu do pepsyny (w rzechywistosci lokalne zmiany odczynu nie major na to przyeksztalcenie wiekszego wplywu).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":"mikrobiologia","page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy aktywna forma ureazy jest białkiem prostym, czy - złożonym. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej cechy budowy tego białka.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający opisuje […] organizmy […]. IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje […]. | I. Budowa chemiczna organizmów. 4. Białka. Zdający: 3) wyróżnia […] białka proste i białka złożone. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne Rozstrzygneść, ze ureaza jest bialkiem zlożonym, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszacym są do obecnosci w budowie tego bialka atomów niklu. 0 pkt - odpowiedź niespełniajaća wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest białkiem złożonym. / złożonym\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Oprócz reszt aminokwasowych zawiera również atomy niklu. - Zawiera atomy niklu, które znajdują się w miejscu aktywnym ureazy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nOpisz drogę znakowanego izotopowo dwutlenku węgla, jaką pokonuje ten związek chemiczny z soku żołądkowego do powietrza pęcherzykowego w płucach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego. Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego [ ]. V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 5. Układ oddechowy. Zdający: 3) przedstawia mechanizm wymiany gazowej w tkankach i w płucach [ ]. 6. Układ krwionośny. Zdający: 3) przedstawia krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawny opis, uwzględniający wchłanianie ¹³CO₂ do naczyń krwionośnych w ścianie przewodu pokarmowego oraz transport wraz z krwią do płuc.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Powstający w żołądku ¹³CO₂ przenika do naczyń krwionośnych znajdujących się w ścianie żołądka, następnie jest wraz z krwią transportowany do płuc. - Dwutlenek węgla jest wchłaniany do krwi z przewodu pokarmowego, a potem jest transportowany z krwią do płuc. - ¹³CO₂ jest wchłaniany do naczyń włosowatych żołądka, a następnie krew płynie następującą drogą: żyłki odprowadzające → żyły żołądkowe (lewa, prawa oraz krótkie) → żyła wrotna → naczynia krwionośne wątroby → żyła wątrobowa → żyła główna dolna → prawy przedsionek serca → prawa komora serca → pień płucny → tętnice płucne → tętniczki płucne → naczynia włosowate płuc.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":"układ oddechowy","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/12.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"12.4","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nKtóra cecha występuje u bakterii - organizmów prokariotycznych? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. translacja czasteczki mRNA Rozpoczynajca sie przyzed zakończeniem jej syntezy B. rybosomy o wspólczynniku sedymentaci równym 60S C. celULOZA jako glowy skladnik sciany komorkowej D. obecność centrosomów","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia [ ]. | II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 1) [ ] przedstawia podobieństwa i różnice między komórką prokariotyczną a eukariotyczną [ ]. VI. Genetyka i biotechnologia. 3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający: 2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka (transkrypcja, translacja) [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-12.4.webp","solution_image":null,"topics":"mikrobiologia","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nJednym z warunków zachodzenia translacji w komórce jest synteza aminoacylo-tRNA (AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od enzymów - syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym i antykodonowym.\nNa rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA (strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-2)\nNa podstawie rysunku uzupełnij tabelę - wpisz w wyznaczone miejsca: nazwę aminokwasu przyłączanego do tRNA, sekwencję kodonu mRNA oraz sekwencję antykodonu AA-tRNA.\n| Nazwa aminokwasu | | | --- | --- | | Sekwencja kodonu mRNA | 5' 3' | | Sekwencja antykodonu tRNA | 5' 3' |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający: 1) [ ] posługuje się tabelą kodu genetycznego; 2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka (transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów RNA [ ]. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy aminokwasu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n| Nazwa aminokwasu | *tryptofan / Trp* | | --- | --- | | Sekwencja kodonu mRNA | 5' UGG 3' | | Sekwencja antykodonu tRNA | 5' CCA 3' |","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-2)\nNa podstawie rysunku wymień wszystkie substraty i produkty reakcji syntezy AA-tRNA.\nSubstraty:\nProdukty:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-2)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | III. Metabolizm. 1. Enzymy. Zdający: 1) podaje charakterystyczne cechy budowy enzymu białkowego; 3) wyjaśnia, na czym polega swoistość enzymów; określa czynniki warunkujące ich aktywność. VI. Genetyka i biotechnologia. 5) przedstawia podstawowe rodzaje RNA [ ] ([ ] tRNA) oraz określa ich rolę. |\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wymienienie wszystkich substratów i wszystkich produktów reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n1 pkt - poprawne wymienienie tylko wszystkich substratów albo tylko wszystkich produktów reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSubstraty:\naminokwas / tryptofan\ntRNA\nATP\nProdukty:\nAA-tRNA / Trp-tRNA\nAMP\n2P$_{i}$ / 2 aniony fosforanowe\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi:\nP$_{i}$ / anion difosforanowy / pirofosforan\nP$_{i}$ (bez zachowania stechiometrii)","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13.3","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.3. (0-1)\nRozstrzygnij, czy powyższa reakcja syntezy AA-tRNA jest przykładem anabolizmu, czy - katabolizmu. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.3. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne [ ], zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. | III. Metabolizm. 2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający: 2) porównuje anabolizm i katabolizm, wskazuje powiązania między nimi. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że przedstawiona reakcja jest przykładem anabolizmu, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym wyższy stopień złożoności produktu w stosunku do substratów. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nJest to przykład anabolizmu. / Anabolizm\nPrzykładowe uzasadnienia\n- Syntetyzowany produkt (AA-tRNA) jest związkiem bardziej złożonym niż substraty, z których powstał (aminokwas i tRNA). - Anabolizm to reakcje syntezy złożonych związków chemicznych z substancji prostszych. AA-tRNA jest substancją bardziej złożoną niż substraty, z których powstał, więc jest to anabolizm. - Anabolizm to ciąg reakcji wykorzystujących energię użyteczną biologicznie do syntezy nowych bardziej złożonych biocząsteczek. - Anabolizm to szlaki metaboliczne wymagające dostarczenia energii do przekształcania związków mniejszych w większe.\n*Uwaga:*\n*Dopuszcza się uzasadnienia odnoszące się jedynie do zużycia energii, np.: „Reakcja jest anabolizmem, ponieważ do tej reakcji jest wykorzystywana energia pochodząca z hydrolizy ATP”.*","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/13.4","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"13.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.4. (0-1)\nWykaż, że specyficzność substratowa syntetaz AA-tRNA jest konieczna, aby powstający w czasie translacji peptyd miał prawidłową sekwencję aminokwasową.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.4. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia, przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający: 1) wyjaśnia sposób kodowania porządku aminokwasów w białku za pomocą kolejności nukleotydów w DNA, posługuje się tabelą kodu genetycznego; 2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka (transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów RNA oraz rybosomów. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź, odnosząca się do możliwości włączenia prawidłowego aminokwasu do syntezowanego polipeptydu tylko wtedy, jeżeli AA-tRNA łączący się z odpowiednim kodonem mRNA zawiera określony i właściwy aminokwas. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Włączenie prawidłowego aminokwasu do syntezowanego polipeptydu możliwe jest tylko wtedy, jeżeli do AA-tRNA z danym antykodonem, rozpoznającym właściwy kodon mRNA, jest dołączony ściśle określony, właściwy aminokwas. - Jeśli do danego tRNA nie zostanie przyłączony właściwy aminokwas, to zostanie wbudowany niewłaściwy aminokwas do polipeptydu powstającego podczas translacji, mimo prawidłowego rozpoznania kodon - antykodon.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-13.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nUmaszczenie sierści kota jest determinowane przez współdziałanie wielu genów.\nZa umaszczenie pręgowane u kotów odpowiadają współdziałające dwa geny autosomalne\nA i M:\n- allel A - warunkuje uwidocznienie sie pregowania allel a - warunkuje brak pregowania - allel \\(M\\) - odpowiada za pregowanie tygrise allel \\(m\\) - odpowiada za pregowanie klasyczne.\nTrzeci gen T o dominacji niepełnej w stosunku do genów A i M modyfikuje ich ekspresję:\n- allel T - w stanie homozygotycznym decyduje o umaszczeniu gładkim (tzw. abisyńskim), a u heterozygot jest widoczne częściowe pręgowanie, występujące jedynie na łapach, na ogonie i na brzuchu - allel t - w stanie homozygotycznym nie ma wpływu na umaszczenie.\nNa poniższych zdjęciach przedstawiono koty o pręgowaniu klasycznym (I) i tygrysim (II).\nI\nII\nNa podstawie: wszystkookotach.pl; poznajkota.pl\nFotografie: catspurfection.com; costa-rica-guide.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj wszystkie możliwe genotypy kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\n| Wymaganie ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne [ ], zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 5. Genetyka mendlowska. Zdający: 1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny, locus, homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp). |\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych genotypów kota z częściowym pręgowaniem typu klasycznego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAAmmTt, AammTt","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-3)\nKotka o pręgowaniu tygrysim i kocur o pręgowaniu klasycznym mają już potomstwo bez pręgowania i o pręgowaniu klasycznym.\nPodaj genotypy pokolenia rodzicielskiego i zapisz krzyżówkę genetyczną z uwzględnieniem tylko *loci A* i *M*. Na podstawie krzyżówki genetycznej określ możliwe fenotypy w pokoleniu potomnym oraz podaj ich oczekiwany stosunek.\nGenotyp kotki:\nGenotyp kocura:\nKrzyżówka:\nStosunek fenotypowy:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-3)\n| Wymaganie ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | VI. Genetyka i biotechnologia. 5. Genetyka mendlowska. Zdający: 1) wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny, locus, homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp); 3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe i dwugenowe (z dominacją zupełną i niezupełną oraz allelami wielokrotnymi, posługując się szachownicą Punnetta) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia poszczególnych genotypów i fenotypów w pokoleniach potomnych. |\nZasady oceniania\n3 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ORAZ za poprawne podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego wśród potomstwa.\n2 pkt - podanie poprawnych genotypów ORAZ poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.\n1 pkt - podanie poprawnych genotypów.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGenotyp kotki: AaMm\nGenotyp kocura: Aamm\nKrzyżówka:\n| | Am | am | | --- | --- | --- | | AM | *AAMm* (pręgowanie tygrysie) | *AaMm* (pręgowanie tygrysie) | | Am | *AAmm* (pręgowanie klasyczne) | *Aamm* (pręgowanie klasyczne) | | aM | *AaMm* (pręgowanie tygrysie) | *aaMm* (brak pręgowania) | | am | *Aamm* (pręgowanie klasyczne) | *aamm* (brak pręgowania) |\nStosunek fenotypowy:\npręgowanie tygrysie : pręgowanie klasyczne : brak pręgowania - 3 : 3 : 2","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"genetyka","page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nŚnieżyca duża (*Anser caerulescens*) to gatunek ptaka gnieżdżącego się kolonijnie w północnej części Kanady. Okres składania jaj trwa około dwóch tygodni i odbywa się wczesnym latem. Ponieważ presja ze strony drapieżników rozkłada się na całą kolonię lęgową śnieżyc, równoczesne składanie i wysiadywanie jaj zwiększa szansę na uchronienie lęgów przed drapieżnikami, takimi jak lisy. Dzieje się tak, ponieważ lęgi pojawiają się niemal równocześnie w ilości przekraczającej możliwości drapieżnika. Śnieżyce, które składają jaja w czasie, gdy robi to większość osobników, mają większą szansę na wyprowadzenie lęgów. Prawdopodobieństwo przeżycia lęgów pojawiających się nieco wcześniej lub nieco później jest znacznie mniejsze.\nNa poniższym wykresie przedstawiono względną wartość przystosowawczą wyrażoną średnią liczbą podlotów, czyli młodych opuszczających gniazdo. Względny dzień wylęgu piskląt jest określony jako liczba dni upływających od dnia najliczniejszego wylęgu w kolonii.\nNa podstawie: C.J. Krebs, *Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance*, Harlow 2014.\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nOpisany powyżej rodzaj doboru naturalnego wpływający na moment składania jaj przez śnieżyce to dobór\n| A. | stabilizujący, | który polega na | 1. | eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu odbiegającym od czasu, kiedy robi to większość osobników. | | --- | --- | --- | --- | --- | | B. | rozrywający, | | 2. | eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu przypadającym na czas, kiedy robi to większość osobników. |","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] interpretuje różnorodność organizmów na Ziemi jako efekt ewolucji biologicznej. IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 2) przedstawia mechanizm działania doboru naturalnego i jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy, różnicujący), omawia skutki doboru w postaci powstawania adaptacji u organizmów. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":"układ rozrodczy","page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nPoniżej przedstawiono wyniki obserwacji dynamiki liczebności populacji drapieżnika i ofiary. Użyto osobników dwóch gatunków roztoczy o odmiennych strategiach pokarmowych: Eotetranychus sexmaculatus oraz Typhlodromus occidentalis. Hodowlę założono na owocach pomarańczy, których skórka służyła roślinożercy jako pokarm. Osobniki E. sexmaculatus zostały wprowadzone do układu badawczego siódmego marca, natomiast osobniki T. occidentalis wprowadzono jedenaście dni później.\nPoniżej przedstawiono zmiany liczebności populacji (podano liczbę osobników w przeliczeniu na powierzchnię jednego owocu pomarańczy) obu gatunków roztoczy w czasie.\nNa podstawie: C.B. Huffaker, Experimental Studies on Predation: Dispersion Factors and Predator-Prey Oscillations, „Hilgardia: A Journal of Agricultural Science” 14(27), 1958; C.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.\nKtóre zdanie jest poprawnym opisem wyników powyższej obserwacji? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. Szczyt liczebnosci populacci E. sexmaculatus nastapił pięc dni po szczycie liczebnosci populacci T. occidentalis. B. W dniu 30 marca populacja T. occidentalis byla bardziej liczna niz populacja E. sexmaculatus. C. Spadek liczebnosci populacci T. occidentalis mialr.), prsed spadkiem liczebnosci populacci E. sexmaculatus. D. Przed wpwadzeniem T. occidentalis do hodowli liczebnosć populaci E. sexmaculatus rosla.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach organizacji życia, przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem [ ]. IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | VII. Ekologia. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego [ ]; 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy [ ]) na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":"ekologia","page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"zamknięte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nZbadano różnorodność genetyczną rodzimych, tzn. występujących w Europie, populacji starca zwyczajnego (*Senecio vulgaris*) - rośliny z rodziny astrowatych - oraz inwazyjnych populacji tego gatunku występujących w Chinach. Azjatyckie populacje pochodzą od niewielkich grup osobników założycielskich zawleczonych z Europy. Średnia liczba alleli na *locus* w populacjach chińskich wynosi 2,17, a w populacjach europejskich wynosi 3,88.\nNa podstawie: J.R. Freeland, *Ekologia molekularna*, Warszawa 2021.\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nNiższa różnorodność genetyczna populacji starca zwyczajnego w Chinach w porównaniu z populacjami rodzimymi w Europie jest efektem\n- A. mutacji. - B. specjacji. - C. doboru sztucznego. - D. dryfu genetycznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymaganie szczegółowe | | --- | --- | | I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia. Zdający [ ] interpretuje różnorodność organizmów na Ziemi jako efekt ewolucji biologicznej. IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. | IX. Ewolucja. 3. Elementy genetyki populacji. Zdający: 5) przedstawia warunki, w których zachodzi dryf genetyczny i omawia jego skutki. |\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":"ekologia","page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"},{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nPierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych małża *Gemma gemma*, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek współwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju *Nutricola*. Mimo że nisze ekologiczne małży z rodzajów *Gemma* i *Nutricola* częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco na liczebność populacji małży z rodzaju *Nutricola*. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec XX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami krab brzegowy (*Carcinus maenas*). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami obu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju *Nutricola*, głównie ze względu na ich większe rozmiary w stosunku do *G. gemma*. Okazało się także, że liczebność populacji małży *G. gemma* w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.\nNa podstawie: D. Rachalewska, „*Invasional meltdown*” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.\nWyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba brzegowego wzrosła liczebność populacji małży *G. gemma*. W odpowiedzi uwzględnij oddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\n| Wymagania ogólne | Wymagania szczegółowe | | --- | --- | | IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje i przetwarza informacje pozyskane z różnorodnych źródeł [ ]. V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający objaśnia i komentuje informacje, [ ] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski [ ]. | VII. Ekologia. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 1) przedstawia źródło konkurencji międzygatunkowej, jakim jest korzystanie przez różne organizmy z tych samych zasobów środowiska; 5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego [ ]; 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy [ ] na populację zjadanego [ ]. |\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży z rodzaju *Nutricola* w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji *G. gemma* w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami *Nutricola*.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Ponieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki małży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami *Nutricola* i *Gemma gemma*. - Intensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich liczebności. Wobec braku konkurencji populacja *G. gemma* mogła rozwijać się bez przeszkód.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","difficulty":null,"solution_method":null,"answer_form":null,"jev_group":null,"group_label":null,"source_ref":null,"source_url":null,"source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","ptype_label":"otwarte"}]}