{"paper":{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":76,"source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nAlbumina to białko osocza krwi. Strukturę przestrzenną albuminy stabilizuje 17 mostków\ndisiarczkowych. W poniższej tabeli przedstawiono skład albuminy.\nNazwa\naminokwasu\nLiczba\nreszt\nNazwa\naminokwasu\nLiczba\nreszt\nNazwa\naminokwasu\nLiczba\nreszt\nalanina\n62\nkwas glutaminowy\n62\nprolina\n24\narginina\n24\nhistydyna\n16\nseryna\n24\nasparagina\n17\nizoleucyna\n8\ntreonina\n28\nkwas asparaginowy 36\nleucyna\n61\ntryptofan\n1\ncysteina\n35\nlizyna\n59\ntyrozyna\n18\nglicyna\n12\nmetionina\n6\nwalina\n41\nglutamina\n20\nfenyloalanina\n31\nGłównymi funkcjami albuminy są regulowanie ciśnienia osmotycznego krwi, buforowanie pH\nkrwi oraz transport długołańcuchowych kwasów tłuszczowych.\nNa podstawie: M. Ples, Białko - budulec życia, „Biologia w Szkole” 20, 2017;\nwww.rcsb.org/3d-view/1AO6","answer":null,"answer_text":"jądro / jądro komórkowe\nnie","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nUwzględniając skład albuminy, wykaż, że strukturę III-rzędową tego białka stabilizuje\nmaksymalna możliwa do utworzenia liczba mostków disiarczkowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że strukturę III-rzędową albuminy stabilizuje maksymalna\nmożliwa do utworzenia liczba mostków disiarczkowych (siedemnaście), odnoszące\nsię do 35 reszt cysteiny tworzących maksymalnie 17 par w cząsteczce.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPonieważ reszt cysteiny w tym białku jest 35, a więc może być maksymalnie 17 par\ncystein, a mostki disiarczkowe powstają tylko pomiędzy parą takich reszt.\nW albuminie jest 17 mostków disiarczkowych, a każdy mostek disiarczkowy jest tworzony\nprzez dwie reszty cysteiny, których jest łącznie 35.\nJest ich maksymalnie 17, ponieważ 35 / 2 = 17,5, a więc jest tylko 17 pełnych par reszt\ncysteiny.\nPonieważ w tym białku występuje 17 par reszt cysteiny oraz jedna reszta cysteiny jest\nbez pary, a każda para tworzy jedno wiązanie disiarczkowe.\nPonieważ w tym białku występuje 17 cystyn i jedna reszta cysteiny bez pary.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do cystein zamiast do reszt cysteiny.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do liczby reszt aminokwasów siarkowych,\nponieważ metionina to również aminokwas siarkowy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nUzasadnij, że dzięki związaniu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych przez\nalbuminę możliwy staje się transport tych kwasów we krwi. W odpowiedzi uwzględnij\nrozpuszczalność albuminy oraz długołańcuchowych kwasów tłuszczowych w osoczu.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n3. Lipidy. Zdający:\n2) rozróżnia lipidy […], podaje ich\nwłaściwości […].\n4. Białka. Zdający:\n6) charakteryzuje wybrane grupy białek\n(albuminy […]).\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy\nprogramowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach\nszkół (Dz.U. z 2012 r. poz. 977, z późn. zm., tj. Dz.U z 2014 r. poz. 803, Dz.U. z 2016 r. poz. 895).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, odnoszące się do słabej rozpuszczalności\ndługołańcuchowych kwasów tłuszczowych w osoczu krwi i dobrej rozpuszczalności\nalbuminy w osoczu krwi.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDługołańcuchowe kwasy tłuszczowe nie rozpuszczają się dobrze w wodzie, która jest\ngłównym składnikiem osocza krwi. Albumina jest białkiem dobrze rozpuszczalnym\nw wodzie, a więc po przyłączeniu kwasów tłuszczowych uczestniczy w ich transporcie we\nkrwi.\nW przeciwieństwie do albuminy takie kwasy tłuszczowe słabo rozpuszczają się w osoczu\nkrwi i dlatego są transportowane dopiero po związaniu się z cząsteczkami albuminy.\nDługołańcuchowe kwasy tłuszczowe nie rozpuszczają się w płynach ustrojowych, dlatego\nmuszą się wiązać z cząsteczkami albuminy dobrze rozpuszczalnymi w osoczu.\nDługołańcuchowe kwasy tłuszczowe nie są rozpuszczalne w osoczu. Dzięki połączeniu\nz rozpuszczalną w osoczu albuminą możliwy staje się ich transport, dlatego że powstały\nkompleks jest rozpuszczalny.\nPonieważ albuminy to białka dobrze rozpuszczalne, a kwasy tłuszczowe to związki słabo\nrozpuszczalne.\nAlbumina jest rozpuszczalna, a DKT - nie są.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do rozpuszczania się we krwi - zamiast w osoczu krwi.\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do całkowitej nierozpuszczalności długołańcuchowych\nkwasów tłuszczowych w wodzie.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do zmiany właściwości kwasów tłuszczowych\nw wyniku ich związania z albuminą, np. „Długołańcuchowe kwasy tłuszczowe stają się\nrozpuszczalne w osoczu krwi po przyłączeniu się do albuminy”.\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do hydrofobowości lub niepolarności kwasów\ntłuszczowych, np.:\nDKT mają charakter hydrofobowy, więc bez związania z hydrofilową albuminą ich\ntransport we krwi nie byłby możliwy.\nDKT mają charakter niepolarny, więc dopiero po związaniu się z polarną albuminą ich\ntransport we krwi staje się możliwy.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nU roślin występują dwa rodzaje fotosystemów: fotosystem I (PS I) oraz fotosystem II (PS II).\nNa poniższym schemacie przedstawiono centrum reakcji PS II, współdziałającego\nz enzymem rozszczepiającym wodę, oraz transfer elektronów w obrębie centrum reakcji\nPS II. Wzbudzona specjalna para cząsteczek chlorofilu przekazuje wysokoenergetyczne\nelektrony na plastochinon (Q), przenoszący elektrony na kolejne elementy fotosyntetycznego\nłańcucha transportu elektronów.\nNa podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2019.","answer":null,"answer_text":"mitochondrium\ntak","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nPS II w komórkach miękiszu asymilacyjnego roślin jest zlokalizowany w\nA. błonie komórkowej.\nB. błonach tylakoidów.\nC. zewnętrznej błonie otoczki chloroplastu.\nD. wewnętrznej błonie otoczki chloroplastu.\nQ\nbłona biologiczna\nenzym rozszczepiający wodę\nświatło\n2H2O\nO2 + 4H+\nspecjalna para cząsteczek\nchlorofilu\ne-\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) na podstawie schematu analizuje\nprzebieg zależnej od światła fazy\nfotosyntezy, przedstawia funkcje obu\nfotosystemów […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) opisuje budowę i funkcje […]\nchloroplastów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWykaż, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum reakcji PS II\nz enzymem rozszczepiającym wodę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) na podstawie schematu analizuje\nprzebieg zależnej od światła fazy\nfotosyntezy, przedstawia funkcje obu\nfotosystemów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum\nreakcji PS II z enzymem rozszczepiającym wodę, odnoszące się do uzupełniania\nelektronów wybitych z centrum reakcji elektronami pochodzącymi z wody.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nŹródłem elektronów wybijanych - przez światło - ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu\nznajdujących się w centrum reakcji tego fotosystemu jest woda. Cząsteczki wody są\nrozszczepiane do elektronów, protonów oraz tlenu przez enzym rozszczepiający wodę.\nZ centrum reakcji PS II są wybijane elektrony. Żeby ten proces mógł ponownie zajść,\nniezbędne są kolejne elektrony, które pochodzą z fotolizy wody.\nWybicie elektronów z centrum reakcji powoduje, że cząsteczki chlorofilu przybierają\nładunek dodatni. Przywrócenie fotosystemu do stanu początkowego, umożliwiającego\nprzebieg procesu fotosyntezy, wymaga uzupełnienia brakujących elektronów. Elektrony\ndo centrum reakcji PS II są przekazywane z centrum manganowego enzymu\nrozszczepiającego wodę.\nElektrony pochodzące z utleniania wody wypełniają lukę elektronową powstałą\nw centrum reakcji PS II po przekazaniu elektronów na Q.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zawierających błędną informację o „rozpuszczaniu wody”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do powstawania elektronów bez uwzględnienia\nwody jako ich źródła, np. „Enzym wytwarza elektrony, które zapełniają lukę elektronową\npowstałą w wyniku wybicia elektronów z chlorofilu przez światło”.\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do transferu elektronów PS II,\nnp. „Do prawidłowego funkcjonowania PS II niezbędne są elektrony, które pochodzą z reakcji\nfotolizy wody, katalizowanej przez enzym rozszczepiający wodę”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nUzupełnij zdania. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nW wyniku reakcji zachodzących podczas fazy fotosyntezy zależnej od światła elektrony\nz PS I są przenoszone na\nA. ADP.\nB. NADP+.\nProdukt tej reakcji jest wykorzystywany podczas etapu\nC. redukcji\nD. regeneracji\ncyklu Calvina.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIII. Metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n3) na podstawie schematu analizuje\nprzebieg zależnej od światła fazy\nfotosyntezy, przedstawia funkcje obu\nfotosystemów i wyjaśnia, w jaki sposób\npowstają NADPH i ATP;\n4) opisuje etapy cyklu Calvina […], określa\nbilans tego cyklu.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nHoryzontalny transfer genów (HTG) może się odbywać u bakterii m.in. na drodze koniugacji.\nW 1946 roku Lederberg i Tatum przeprowadzili eksperyment, który dostarczył dowodów\nna zachodzenie HTG między bakteriami. Badanie przeprowadzono na dwóch szczepach\nEscherichia coli - A i B:\nszczep A (Met- bio- Thr+ Leu+ thi+) stanowiły bakterie, które nie miały zdolności\ndo syntezy aminokwasu - metioniny (Met), oraz witaminy - biotyny (bio);\nszczep B (Met+ bio+ Thr- Leu- thi-) stanowiły bakterie, które nie miały zdolności\ndo syntezy aminokwasów: treoniny (Thr) i leucyny (Leu), oraz witaminy - tiaminy (thi).\nBakterie obydwu szczepów hodowano na pożywce pełnej (zawierającej źródło aminokwasów\ni witamin), zarówno razem, jak i osobno - co zilustrowano poniżej. Gdy bakterie przeniesiono\nna pożywkę minimalną (niezawierającą wyżej wymienionych aminokwasów i witamin),\nkolonie zostały utworzone wyłącznie przez część bakterii pochodzących z hodowli\nmieszanej.\nBernard Davis wykonał kolejne doświadczenie - założył hodowlę bakterii szczepów A i B\nw szklanej U-rurce z pożywką pełną, z filtrem między połówkami U-rurki - co zilustrowano na\nponiższym rysunku. Ten filtr przepuszczał w obie strony pożywkę wraz z rozpuszczonymi\nsubstancjami, ale nie przepuszczał bakterii. Hodowla była wolna od bakteriofagów.\nGdy przeniesiono bakterie na pożywkę minimalną, nie odnotowano wzrostu kolonii.\nNa podstawie: A.J.F. Griffiths i in., Introduction to Genetic Analysis, Nowy Jork 2004.\nszczep A\nszczep B\nszczep A + B\nprzeniesienie bakterii na pożywkę minimalną\nbrak wzrostu\nbrak wzrostu\nwzrost kolonii\nszczep A\nszczep B\nfiltr\nnaprzemienne zasysanie i tłoczenie\nwata\nszczep B\nbrak wzrostu\nszczep A\nbrak wzrostu\nprzeniesienie bakterii\nna pożywkę minimalną\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Lederberga i Tatuma - po przeniesieniu bakterii\nna pożywkę minimalną - kolonie zostały utworzone wyłącznie przez bakterie\npochodzące z hodowli mieszanej. W odpowiedzi uwzględnij następstwa HTG między\nszczepami A i B.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uzyskanie brakujących zdolności syntezy\nwymienionych aminokwasów i witamin w wyniku transferu genów między szczepami\nbakterii.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nDzięki wymianie informacji genetycznej powstały bakterie szczepu Met+ bio+ Thr+ Leu+\nthi+, które mogły przeżyć na pożywce minimalnej.\nNa drodze HTG bakterie szczepu A przekazały bakteriom szczepu B geny warunkujące\nwytwarzanie treoniny, leucyny i tiaminy, których nie ma w pożywce minimalnej.\nDzięki koniugacji szczep B przekazał szczepowi A geny warunkujące syntezę metioniny\ni biotyny, w wyniku czego powstał szczep, który syntezuje wszystkie aminokwasy\ni witaminy.\nTylko w przypadku hodowli mieszanej doszło do kompensacji mutacji będących\nprzyczyną braku zdolności syntezy określonych aminokwasów i witamin.\nMiędzy bakteriami szczepów A i B doszło do koniugacji, dzięki czemu bakterie jednego\nszczepu mogły przekazać bakteriom drugiego szczepu geny warunkujące wytwarzanie\naminokwasów i witamin niezbędnych do przeżycia.\nDzięki poziomemu transferowi genów, który zaszedł pomiędzy szczepami A i B, bakterie\nuzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.\nBakterie uzyskały obcy DNA i - dzięki temu - możliwość syntezy odpowiednich\nzwiązków.\nDzięki HTG bakterie uzyskały możliwość syntezy wszystkich aminokwasów i witamin.\nDzięki temu bakterie uzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do HTG zachodzącego na drodze transdukcji lub\ntransformacji (na tym etapie badań nie był jeszcze znany konkretny mechanizm HTG).\nDopuszcza się odpowiedzi mówiące o syntezie „brakujących” związków.\nNie uznaje się odpowiedzi, w których mowa tylko o uzyskaniu zdolności syntezy\naminokwasów lub tylko o uzyskaniu zdolności syntezy witamin jako skutku HTG.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Davisa nie zaszła wymiana informacji\ngenetycznej między bakteriami szczepów A i B. W odpowiedzi uwzględnij proces\nkoniugacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do fizycznej izolacji bakterii uniemożliwiającej\nzajście koniugacji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZe względu na obecność filtru w U-rurce bakterie szczepu A i szczepu B nie mogły wejść\nw fizyczny kontakt, nie mogło więc dojść do połączenia się bakterii przez specjalne\nmostki plazmatyczne, umożliwiające przekazywanie DNA z komórki do komórki.\nHTG zachodzi między tymi bakteriami na drodze koniugacji, która wymaga połączenia\nsię bakterii, co nie było możliwe, ponieważ filtr izolował bakterie różnych szczepów.\nFiltr zapobiegł bezpośrednim kontaktom bakterii, a tym samym - koniugacji.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.\nGenom wirusowy jest wbudowywany w genom gospodarza bakteryjnego przez fagi\nA.\nlizogeniczne,\nktóre\n1.\nw komórkach bakteryjnych występują\ndługotrwale w postaci profagów.\nB.\nlityczne,\n2.\ndoprowadzają szybko do lizy komórki\nbakteryjnej.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, […] wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n2) opisuje cykl życiowy bakteriofaga\n(lityczny i lizogeniczny) […].\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nVI. Genetyka i biotechnologia. Zdający\n4) przedstawia sposoby oraz cele\notrzymywania transgenicznych bakterii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nLinezolid należy do stosunkowo nowej grupy syntetycznych środków przeciwbakteryjnych.\nWykazano, że jest on szczególnie skuteczny w walce z bakteriami Gram-dodatnimi oraz\nmało skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych. Zróżnicowana efektywność działania tego\nśrodka wynika m.in. z różnic w budowie ściany komórkowej obu grup bakterii. Linezolid łączy\nsię z podjednostką 50S rybosomu, przez co staje się niemożliwe jej połączenie się\nz podjednostką 30S.\nNa podstawie: P. Graham, Chemia medyczna, Warszawa 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWykaż, że działanie linezolidu - polegające na uniemożliwieniu połączenia się\npodjednostek rybosomu - wpływa negatywnie na funkcjonowanie bakterii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka ([…]\ntranslacja), uwzględniając rolę […]\nrybosomów.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że działanie linezolidu wpływa negatywnie na funkcjonowanie\nbakterii, odnoszące się do braku lub do ograniczenia możliwości syntezy białek.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nLinezolid sprawia, że nie ma funkcjonalnych rybosomów, a więc nie może zachodzić\nsynteza białek.\nLinezolid uniemożliwia powstanie rybosomów, dzięki którym zachodzi synteza białek.\nW komórce, na którą działa linezolid, nie powstają rybosomy, a więc nie mogą być\nwytwarzane białka.\nDziałanie linezolidu polega na uniemożliwieniu połączenia się podjednostek rybosomów,\na przez to niemożliwa staje się synteza białek.\nLinezolid łączy się z dużą podjednostką rybosomu, przez co nie może ona się połączyć\nz małą podjednostką, a bez tego nie może zachodzić proces translacji.\nLinezolid ogranicza syntezę białek.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nOpisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi\nodnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n1) przedstawia różnorodność bakterii pod\nwzględem budowy komórki […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne opisanie, na czym polega różnica w budowie bakterii Gram (+) i Gram (-),\nodnoszące się do grubości ściany komórkowej LUB do jej składu chemicznego, LUB\ndo obecności błony zewnętrznej tylko u bakterii Gram (-), LUB do składu\nchemicznego błony zewnętrznej.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nRóżnica dotyczy grubości ściany komórkowej - bakterie Gram (+) mają grubszą ścianę.\nW ścianie komórkowej bakterii Gram (+) występuje więcej warstw mureiny.\nBakterie Gram (+) mają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny,\na bakterie Gram (-) - z jednej warstwy.\nBakterie Gram-dodatnie mają ścianę komórkową zbudowaną z 20-30 warstw mureiny,\na bakterie Gram-ujemne - z jednej warstwy.\nTylko bakterie Gram (-) mają błonę zewnętrzną.\nTylko w ścianie komórkowej bakterii Gram (+) obecne są kwasy tejchojowe /\ntejchuronowe / lipotejchojowe.\nTylko bakterie Gram (-) zawierają lipopolisacharyd - w błonie zewnętrznej.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do połączenia ściany komórkowej bakterii Gram (-)\nwiązaniami (jonowymi i kowalencyjnymi) z dwuwarstwową błoną zewnętrzną.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do właściwości otoczki komórkowej, np. jedynie\ndo wyniku barwienia Grama.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do cech fizjologicznych bakterii, np.\n„Bakterie Gram-ujemne są bardziej oporne na linezolid niż bakterie Gram-dodatnie”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obecności dwóch błon komórkowych\nu bakterii Gram-ujemnych.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczki bakteryjnej (śluzowej).","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nHigrofity to rośliny przystosowane do środowiska o wysokiej wilgotności powietrza i podłoża.\nZ powodu wysokiej wilgotności powietrza parowanie z powierzchni liści jest powolne.\nU higrofitów doszło do wykształcenia się licznych cech ułatwiających transpirację:\nfizjologicznych, morfologicznych i anatomicznych, np. komórki skórki są pokryte cienką\nwarstwą kutikuli.\nNa zdjęciu mikroskopowym (A) oraz na schemacie (B) przedstawiono anatomię blaszki\nliściowej higrofitu Ruellia portellae.\nNa podstawie: D. Richter i in., Przystosowanie roślin do środowiska, Wrocław 2020.\nFotografia: E. Rinne (CC BY-NC 4.0). Schemat: A. Szweykowska i J. Szweykowski, Botanika, Warszawa 2003.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOceń, które z poniższych cech budowy liści R. portellae ułatwiają transpirację przez\nzwiększenie powierzchni blaszki liściowej. Zaznacz T, jeśli cecha ułatwia transpirację,\nalbo N - jeśli nie ułatwia transpiracji.\nObecność żywych włosków.\nT\nN\nBrodawkowate uwypuklenia komórek skórki.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n3) analizuje budowę anatomiczną organów\nroślinnych: […] budowę liścia, określając\nzwiązek ich budowy z pełnioną funkcją;\n4) opisuje modyfikacje organów roślin ([…]\nliści […]) jako adaptacje do bytowania\nw określonych warunkach środowiska.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTT","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy u higrofitów występowanie cech ułatwiających transpirację\nz powierzchni liści jest przyczyną spowolnienia, czy - przyśpieszenia przepływu wody\nw drewnie roślin. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do mechanizmu transportu\nwody w roślinie.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nhydatoda\nżywy włosek\nskórka\nmiękisz\nskórka\naparat\nszparkowy\nA\nB\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n2) określa sposób pobierania wody […]\noraz mechanizmy transportu wody\n(potencjał wody, transpiracja, siła ssąca\nliści, kohezja, adhezja, parcie korzeniowe).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że parowanie wody z powierzchni roślin jest przyczyną\nprzyśpieszenia przepływu wody w drewnie, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do mechanizmu transpiracyjno-kohezyjnego transportu wody.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozstrzygnięcie\nPrzyśpiesza.\nPrzykładowe uzasadnienia\nPonieważ w liściach obniża się potencjał wody.\nParowanie wody z powierzchni roślin przekłada się na zwiększone podciśnienie\nhydrostatyczne w naczyniach.\nTranspiracja generuje siłę ssącą.\nW wyniku parowania wody z mezofilu obniża się w tych komórkach potencjał\nosmotyczny, co przekłada się na podciąganie wody przez sąsiadujący ksylem.\nSpadek potencjału wody w liściach jest przyczyną przyśpieszenia transportu wody\nw drewnie, ponieważ powstaje siła ssąca, a słup wody liście - łodyga - korzenie jest\nspójny dzięki siłom kohezji.\nΨW spada w liściu, ponieważ ΨS staje się bardziej ujemny, a ΨP staje się mniej dodatni.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nAby określić wpływ głównych procesów metabolicznych - fotosyntezy i oddychania\nkomórkowego - na bilans węgla, czyli wzrost lub spadek zawartości związków organicznych\nw roślinach, przeprowadzono następujące doświadczenie.\nNa trzech szalkach (patrz tabela poniżej) wyścielonych bibułą wysiano po 1,5 g nasion\nrzodkiewki. Następnie nasiona poddano różnym warunkom nawodnienia oraz oświetlenia:\nnasiona z grupy 1. umieszczono na suchym podłożu i ich nie podlewano, natomiast\nnasiona z grup 2. i 3. umieszczono na wilgotnym podłożu i podlewano w miarę potrzeby\nnasiona z grup 1. i 2. oświetlano, natomiast nasiona z grupy 3. trzymano w ciemności.\nNasiona wykiełkowały jedynie w grupach 2. i 3. Po 10 dniach materiał roślinny - nasiona lub\nsiewki - wysuszono i dla każdej z badanych grup określono zawartość suchej masy.\nNumer\ngrupy\nWarunki doświadczenia\nWyniki\nWoda\nŚwiatło\nKiełkowanie\nSucha masa materiału\nroślinnego\n1.\nnie\ntak\nnie\n1,46 g\n2.\ntak\ntak\ntak\n1,63 g\n3.\ntak\nnie\ntak\n1,20 g\nNa podstawie: D. Ebert-May i in., Disciplinary Research Strategies […], „BioScience” 53(12), 2003.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w grupie 1. nasiona rzodkiewki nie wykiełkowały.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki\nmiędzy strukturą a funkcją na różnych\npoziomach organizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n8. Rośliny - rozmnażanie się. Zdający:\n1) podaje podstawowe cechy […] nasienia\noraz wykazuje ich znaczenie adaptacyjne\ndo życia na lądzie;\n3) przedstawia […] kiełkowanie nasienia\nu rośliny okrytonasiennej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do braku dostępu do wody oraz do roli wody\nw kiełkowaniu nasion, np. do pęcznienia nasion lub do przerwania spoczynku nasion.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWoda umożliwia zachodzenie procesów metabolicznych i przerwanie spoczynku nasion,\na w tej grupie nie była zwilżana lignina.\nW tej próbie nie było dostępu do wody, a woda jest potrzebna do przerwania spoczynku\nnasion i do rozpoczęcia kiełkowania.\nBez wody nie dochodzi do imbibicji nasion i do rozerwania łupiny nasiennej.\nWoda jest konieczna do pęcznienia nasion - pierwszego etapu kiełkowania nasion.\nBez wody praktycznie nie zachodzą procesy metaboliczne, konieczne do rozwoju\ni wzrostu siewki.\nPobieranie wody jest przyczyną pękania łupiny nasiennej.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do braku procesów metabolicznych w nasionach,\nnp. „Nasiona są suche i dlatego nie zachodzi tam oddychanie komórkowe, które jest\nkonieczne do kiełkowania. Dzięki wodzie nasiona przerywają spoczynek i są uruchamiane\nprocesy metaboliczne”.\nUznaje się odpowiedzi zawierające archaiczne słownictwo, np. „pękanie skorupki” zamiast\nwspółcześnie obowiązującego terminu „pękanie łupiny”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do „nabrzmiewania” lub „puchnięcia” nasion.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do fotosyntezy jako warunku koniecznego\ndo kiełkowania nasion, np. „Bez wody nie zachodzi fotosynteza i dlatego w takich warunkach\nnasiona nie kiełkują”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nUzasadnij, że w celu prawidłowego oszacowania bilansu węgla w roślinach należało\nw ostatnim dniu trwania doświadczenia wykonać pomiar suchej, a nie - świeżej, masy\nnasion lub siewek.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] określa warunki\ndoświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą, formułuje wnioski z […]\ndoświadczeń.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów, opierając się na jej\nwłaściwościach fizyczno-chemicznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, odnoszące się do zmiennej lub do nieokreślonej ilości wody\nw świeżej masie roślin.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPonieważ świeże rośliny zawierają nieokreśloną ilość wody, zaburzającą wyniki\npomiarów.\nWoda może stanowić >90 % świeżej masy siewek. Usunięcie jej przez suszenie sprawia,\nże stwierdzone eksperymentalnie różnice masy wynikają głównie z akumulacji lub utraty\nzwiązków węgla.\nKiełkujące i rosnące rośliny pobierają różną ilość wody, przez co niemożliwe staje się\nzmierzenie masy związków organicznych w świeżej masie materiału roślinnego.\nNasiona w spoczynku mają bardzo niską zawartość wody, a kiełkujące nasiona pobierają\njej dużo. Dlatego aby porównać ilość związków organicznych między grupami, należy\nwysuszyć próbki.\nSiewki pobierają wodę i dlatego nie wiadomo, czy przyrost ich masy wynika z asymilacji\nwęgla, czy - z większej zawartości wody, różnej w różnych próbach.\nŚwieża biomasa ≈ woda + związki organiczne, a więc, aby zmierzyć zawartość związków\norganicznych, trzeba pozbyć się wody z materiału roślinnego, bo nie wiadomo, ile jej\nw nim jest.\nEtiolowane siewki mają większą zawartość wody niż te rosnące na świetle. Wodę trzeba\nz nich usunąć, żeby móc ocenić różnice w zawartości innych związków.\nPonieważ wyniki oszacowania bilansu węgla w roślinach są wiarygodne jedynie wtedy,\ngdy nasiona i siewki są w jednakowym stopniu pozbawione wody.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi tautologicznych, odnoszących się wyłącznie do braku wody\nw suchej masie rośliny, np. „W suchej masie roślin nie ma wody”.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nRozstrzygnij, z którą grupą - 1. czy 3. - należy porównać wyniki pomiaru suchej masy\nuzyskane w grupie 2., aby określić łączny wpływ fotosyntezy i oddychania\nkomórkowego na bilans węgla w grupie 2. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] określa warunki\ndoświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą, formułuje wnioski z […]\ndoświadczeń.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n4) wyjaśnia znaczenie wody dla\norganizmów, opierając się na jej\nwłaściwościach fizyczno-chemicznych.\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n2) wyjaśnia różnicę między oddychaniem\ntlenowym a fermentacją.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy […];\nZalecane doświadczenia, obserwacje\ni wycieczki. Zdający:\n1) planuje i przeprowadza doświadczenie:\nc) badające wpływ wybranego czynnika (np.\nświatła […]) na intensywność fotosyntezy\n(np. mierzoną wydzielaniem tlenu).\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie grupy 1., wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do\nzachowania wyjściowego poziomu związków organicznych w tej próbie, bezpośrednio\nlub pośrednio - np. przez odniesienie się do ograniczenia procesów metabolicznych\nlub do braku fotosyntezy i oddychania.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nGrupa 1.\nPrzykładowe uzasadnienia\nW grupie 1. procesy metaboliczne praktycznie nie zachodziły, a więc zachowała ona\npoczątkową zawartość związków organicznych i stanowi w tym doświadczeniu punkt\nodniesienia dla pozostałych grup: 2. i 3.\nZe względu na brak wody nasiona w grupie 1. pozostały w spoczynku, a więc nie\nzmieniała się u nich zawartość związków organicznych podczas trwania eksperymentu.\nW tej grupie nie zachodziły procesy fotosyntezy i oddychania.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zawierających poprawne uzasadnienie, ale niewskazujących\njednoznacznie numeru grupy, np. „Rozstrzygnięcie: ----; Uzasadnienie: W tej grupie nie\nzachodziły procesy ani fotosyntezy, ani oddychania”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.4","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.4","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nWykaż, że podczas trwania doświadczenia u roślin z grupy 2. zachodziła fotosynteza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n5) wskazuje substraty i produkty głównych\nszlaków […] (fotosynteza, […]).\n4. Fotosynteza. Zdający:\n1) przedstawia proces fotosyntezy […].\nZalecane doświadczenia, obserwacje\ni wycieczki. Zdający:\n1) planuje i przeprowadza doświadczenie:\nc) badające wpływ wybranego czynnika (np.\nświatła […]) na intensywność fotosyntezy\n(np. mierzoną wydzielaniem tlenu).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że u roślin z grupy 2. zachodziła fotosynteza, odnoszące się do\nprzyrostu suchej masy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW tej próbie był dostęp do wody i do światła, co jest konieczne do fotosyntezy, ale\nniewystarczające. Po wynikach doświadczenia widać, że ten proces rzeczywiście miał\nmiejsce, ponieważ wzrosła sucha masa badanych roślin.\nW grupie 2. rośliny musiały rzeczywiście przeprowadzać fotosyntezę, ponieważ wzrosła\nich sucha masa. Sama dostępność wody i światła nie przesądza o fotosyntezie,\nponieważ np. nasiona mogłyby cechować się spoczynkiem bezwzględnym i w takim\nprzypadku w ogóle by nie wykiełkowały.\nSucha masa roślin na koniec doświadczenia przekraczała początkową świeżą masę,\na więc w tej grupie doszło do asymilacji dwutlenku węgla - fotosyntezy.\nGrupa 2. miała większą suchą masę na koniec doświadczenia niż grupa 1., a więc\nmusiało dojść do asymilacji węgla.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do obecności wody i światła - warunków\nkoniecznych do zajścia fotosyntezy. W odpowiedzi musi znaleźć się wykazanie, że ten\nproces zachodził, odnoszące się do wyników doświadczenia.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.5","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.5. (0-1)\nOceń, czy podczas trwania doświadczenia u roślin z grup 2. i 3. zachodziło oddychanie\nkomórkowe. Zaznacz T, jeśli ten proces zachodził, albo N - jeśli nie zachodził.\nGrupa 2.\nT\nN\nGrupa 3.\nT\nN\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.5. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\nIII. Metabolizm.\n3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe.\nZdający:\n1) wymienia związki, które są głównym\nźródłem energii w komórce;\nZasady oceniania rozwiązań zadań\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\n3) opisuje na podstawie schematów\nprzebieg glikolizy, dekarboksylacji\noksydacyjnej pirogronianu, cyklu Krebsa\ni łańcucha oddechowego […];\n4) wyjaśnia zasadę działania łańcucha\noddechowego i mechanizm syntezy ATP.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTT","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nNa zdjęciu mikroskopowym przedstawiono fragment przekroju poprzecznego pewnego\norganu roślinnego.\nNa podstawie: P.J. Schulte, Atlas of Plant Anatomy (schulte.faculty.unlv.edu).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nNa zdjęciu przedstawiono przekrój poprzeczny przez\nA.\nłodygę,\nna co wskazuje\n1.\nnaprzeciwległy\nukład tkanek przewodzących.\nB.\nkorzeń,\n2.\nnaprzemianległy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych […], identyfikuje\nje na rysunku (schemacie, preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.) […];\n3) analizuje budowę anatomiczną organów\nroślinnych: pierwotną i wtórną budowę\nkorzenia i łodygi rośliny dwuliściennej,\npierwotną budowę łodygi rośliny\njednoliściennej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB2","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nPodaj nazwy tkanek przewodzących oznaczonych na zdjęciu mikroskopowym\nnumerami I i II.\nI\nII\nwalec\nosiowy\nperycykl\ntkanka\nprzewodząca II\ntkanka\nprzewodząca I\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n6. Rośliny - budowa i funkcje tkanek\ni organów. Zdający:\n1) przedstawia charakterystyczne cechy\nbudowy tkanek roślinnych […], identyfikuje\nje na rysunku (schemacie, preparacie\nmikroskopowym, fotografii itp.) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie nazw obu tkanek przewodzących.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nI. łyko / floem / łyko pierwotne / floem pierwotny\nII. drewno / ksylem / drewno pierwotne / ksylem pierwotny / metaksylem","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.\nToksoplazmoza to występująca u człowieka choroba odzwierzęca wywoływana przez\nToxoplasma gondii - jednokomórkowego protista o haploidalnej formie troficznej oraz\no mejozie zachodzącej tuż po zapłodnieniu. T. gondii jest organizmem dwużywicielskim:\nżywicielami ostatecznymi są wyłącznie kotowate, w tym - kot domowy, natomiast do żywicieli\npośrednich T. gondii należą niektóre ptaki oraz ssaki. Człowiek może być przygodnym\nżywicielem tego pasożyta. U człowieka pasożyt potrafi przekraczać barierę krew - łożysko.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nOceń prawdziwość stwierdzenia: W organizmie człowieka T. gondii wytwarza gamety\nna drodze podziałów mitotycznych. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych\nw nawiasie. Odpowiedź uzasadnij.\nOcena stwierdzenia (prawda / fałsz):\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n4) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\ntoksoplazmoza), przedstawia drogi\nzakażenia […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nbiologiczne znaczenie obu typów podziału.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do\nbraku rozmnażania płciowego Toxoplasma gondii w organizmie człowieka.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nOcena stwierdzenia\nfałsz\nPrzykładowe uzasadnienia\nW organizmie człowieka, który jest żywicielem pośrednim T. gondii, pasożyt nie\nrozmnaża się płciowo.\nJedynie w organizmie kotów ten pasożyt rozmnaża się płciowo.\nCzłowiek nie jest dla tego pasożyta żywicielem ostatecznym, w przeciwieństwie do\nkotowatych.\nU człowieka występują trofozoity i nie są wytwarzane gamety.\nCzłowiek jest żywicielem pośrednim.\nU człowieka pasożyt dzieli się mitotycznie, a tylko u kotów dochodzi do zapłodnienia\ni mejozy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga:\nNie uznaje się argumentów odnoszących się do powstawania gamet na drodze mejozy,\nponieważ T. gondii wytwarza gamety na drodze mitozy (cykl haplobiontyczny z mejozą\npostgamiczną).\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do człowieka jako do żywiciela\nprzygodnego T. gondii.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących zasad profilaktyki\ntoksoplazmozy. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\nNależy przestrzegać zasad higieny w kontaktach z kotami.\nP\nF\nNależy unikać spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa\n(np. wołowego).\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n4) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\ntoksoplazmoza), przedstawia drogi\nzakażenia oraz przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób wywoływanych\nprzez protisty.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPP","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nRozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać\nkontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n4. Protisty i rośliny pierwotnie wodne.\nZdający:\n4) wymienia najważniejsze protisty\nwywołujące choroby człowieka ([…]\ntoksoplazmoza), przedstawia drogi\nzakażenia oraz przedstawia podstawowe\nzasady profilaktyki chorób wywoływanych\nprzez protisty.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do\nfaktycznej drogi zarażenia ludzi toksoplazmozą lub do braku możliwości zarażenia się\nprzez zwykły kontakt z drugim człowiekiem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nNie. / Nie powinny.\nPrzykładowe uzasadnienia\nToksoplazmozą nie można się zarazić od drugiego człowieka - źródłem zarażenia są\nalbo gleba skażona odchodami, albo mięso.\nDorośli mogą się zarazić toksoplazmozą tylko drogą pokarmową albo przez transfuzję\nkrwi.\nMimo że toksoplazmoza u matki jest groźna dla płodu, to ciężarne nie mogą się zarazić\nprzez zwykły kontakt z drugim człowiekiem, np. przez podanie ręki.\nCodzienny kontakt z drugim człowiekiem nie prowadzi do transmisji choroby, nie jest to\nchoroba przenoszona drogą kropelkową.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do „zakażenia” zamiast do „zarażenia”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do teoretycznych możliwości transmisji pasożyta\nzamiast do zasad profilaktyki, np. „Rozstrzygnięcie: tak; Uzasadnienie: ponieważ kobieta\nmoże się zarazić przez kontakt z krwią lub nasieniem innej osoby”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do braku możliwości transmisji pasożyta między\nludźmi, np. „Człowiek nie może się zarazić od drugiego człowieka”.\nNie uznaje się odpowiedzi tautologicznych, nieodnoszących się do rodzaju kontaktu, np.\n„Nie, bo nie mogą się zarazić przez kontakt z drugim człowiekiem”.\nNie uznaje się odpowiedzi, odwołujących się do kotowatych jako jedynej drogi zakażenia, np.\n„Nie, ponieważ żywicielem ostatecznym są wyłącznie kotowate i to one są przenosicielami\npasożytów”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa poniższym rysunku przedstawiono kości obręczy kończyn górnych człowieka widziane\nod tyłu. Na rysunku pominięto kości szkieletu osiowego oraz kości części wolnej kończyn\ngórnych.\nNa podstawie: emedicodiary.com\nPodaj nazwy kości oznaczonych na rysunku literami X i Y.\nNazwa kości X:\nNazwa kości Y:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n3. Układ ruchu. Zdający:\n1) analizuje budowę szkieletu człowieka;\n2) analizuje budowę różnych połączeń kości\n[…] oraz wymienia ich przykłady.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnych nazw kości.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa kości X: obojczyk / clavicula\nNazwa kości Y: łopatka / scapula\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi „kość obojczykowa” oraz „kość łopatkowa”.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nGłównym azotowym produktem metabolizmu białek u ssaków jest\nA. mocznik,\nB. kwas moczowy,\nktórego synteza odbywa się w komórkach\nC. nerek.\nD. wątroby.\nX\nY\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nIII. Metabolizm.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt,\nw powiązaniu ze środowiskiem ich życia.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych\nelementów układu pokarmowego oraz\nprzedstawia związek pomiędzy budową\na pełnioną funkcją.\n8. Układ wydalniczy. Zdający:\n2) przedstawia budowę i funkcję\nposzczególnych narządów układu\nwydalniczego (nerki […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.\nPowstawanie potencjału czynnościowego jest regulowane przez zmianę przepuszczalności\nbłony neuronu dla jonów Na+ i K+. Na wykresie przedstawiono mechanizm tego procesu.\nNa podstawie: D.D. Chiras, Human Biology, Burlington 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nStymulacja neuronu jest przyczyną\nA. wzrostu\nB. spadku\nprzepuszczalności błony komórkowej dla Na+, co prowadzi do\nC. hiperpolaryzacji\nD. depolaryzacji\nbłony komórkowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n3) przedstawia istotę procesu powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego.\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAD","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących powstawania potencjału\nczynnościowego. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\nKanały potasowe otwierają się po kanałach sodowych, dzięki czemu jony K+\nwypływają z komórki.\nP\nF\nPodczas czynności neuronu kanały potasowe pozostają otwarte dłużej niż\nkanały sodowe.\nP\nF\nczas, ms\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\npotencjał błonowy, mV\n-70\n0\n+30\n1\n75\n300\n600\nprzepuszczalność błony, j.u.\npotencjał błonowy\nprzepuszczalność dla Na+\nprzepuszczalność dla K+\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n9. Układ nerwowy. Zdający:\n3) przedstawia istotę procesu powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPP","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nRyby chrzęstnoszkieletowe gromadzą we krwi duże ilości mocznika, którego całkowite\nstężenie osmotyczne we krwi jest równe stężeniu wody morskiej albo nawet je przekracza.\nOprócz mocznika, ważnym składnikiem krwi ryb chrzęstnoszkieletowych jest tlenek\ntrimetyloaminy (TMAO). Poniżej przedstawiono wyniki symulacji komputerowych wpływu\nwysokiej temperatury, mocznika o wysokim stężeniu (8 mol ∙ dm-3) oraz TMAO o dwóch\nróżnych stężeniach (1 mol ∙ dm-3, 4 mol ∙ dm-3) na strukturę przestrzenną białka - inhibitora\nchymotrypsyny 2 (CI2).\nObecność TMAO potwierdzono także w tkance mięśniowej wielu ryb kostno-\ni chrzęstnoszkieletowych. Przypuszcza się, że ten związek w mięśniach stabilizuje strukturę\nbiałek w warunkach wysokiego ciśnienia hydrostatycznego. Na poniższym wykresie\nprzedstawiono wyniki pomiaru zawartości TMAO w tkance mięśniowej ryb morskich żyjących\nna różnych głębokościach, uzyskane przez różne zespoły badawcze.\nNa podstawie: B.J. Bennion i V. Daggett, Counteraction […], „PNAS” 101(17), 2004;\nH. Laurent i in., The Ability of Trimethylamine N-oxide […], „Communications Chemistry” 5(116), 2022.\nstruktura\nkrystaliczna\ntylko woda\n25 °C\ntylko woda\n60 °C\ntylko woda\n125 °C\nTMAO, 1 mol ∙ dm-3\n25 °C\nTMAO, 4 mol ∙ dm-3\n60 °C\nTMAO, 4 mol ∙ dm-3\nmocznik, 8 mol ∙ dm-3\n60 °C\nmocznik, 8 mol ∙ dm-3\n60 °C\n0\n2000\n4000\n6000\n8000\n0\n200\n300\n400\n100\ngłębokość, m\nzawartość TMAO, mmol ∙ kg-1\nryby chrzęstnoszkieletowe\nryby kostnoszkieletowe\nLaxon i in. (2011)\nBockus i in. (2016)\nSamerotte i in. (2007)\nYancey i in. (2014)\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych wyników symulacji oceń, czy w warunkach podanych\nw poniższej tabeli dochodzi do denaturacji CI2. Zaznacz T, jeśli dochodzi do\ndenaturacji, albo N - jeśli do niej nie dochodzi.\nTemperatura 60 °C przy stężeniu TMAO równym 4 mol ∙ dm-3, bez mocznika.\nT\nN\nTemperatura 60 °C przy stężeniu mocznika równym 8 mol ∙ dm-3, bez TMAO.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n7) określa właściwości fizyczne białek,\nw tym zjawiska: koagulacji i denaturacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNT","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący wpływu TMAO na strukturę przestrzenną CI2\npoddawanego działaniu mocznika o stężeniu 8 mol ∙ dm-3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n7) określa właściwości fizyczne białek,\nw tym zjawiska: koagulacji i denaturacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne sformułowanie wniosku, uwzględniającego ograniczenie LUB zapobieganie\ndenaturacji CI2 wywołanej działaniem mocznika.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nTMAO chroni białko CI2 przed utratą odpowiedniej struktury przestrzennej spowodowaną\nobecnością mocznika o wysokim stężeniu.\nTMAO zapobiega denaturacji inhibitora chymotrypsyny 2 pod wpływem mocznika\no wysokim stężeniu.\nTMAO chroni inhibitor chymotrypsyny 2 przed zmianą struktury trzeciorzędowej.\nWpływ na to białko jest ochronny.\nWpływ jest ochronny.\nTMAO stabilizuje strukturę przestrzenną CI2.\nTMAO ogranicza wpływ mocznika na strukturę przestrzenną CI2.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do „renaturacji” białka CI2.\nUznaje się odpowiedzi typu:\nTMAO ma wpływ na utrzymanie struktury przestrzennej CI2.\nTMAO ma korzystny wpływ na strukturę przestrzenną CI2.\nTen związek ogranicza negatywny wpływ mocznika na kształt białka.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący zależności między głębokością występowania ryb\na zawartością TMAO w ich tkance mięśniowej. W odpowiedzi odnieś się do obu grup ryb.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski z […]\nobserwacji i doświadczeń.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n3) wyjaśnia mechanizmy homeostazy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne ryb\n[…] w powiązaniu ze środowiskiem i trybem\nżycia;\n2) opisuje przebieg czynności życiowych\n[…] grup wymienionych w pkt 1.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne sformułowanie wniosku uwzględniającego większą zawartość TMAO\nw tkance mięśniowej ryb żyjących na większych głębokościach, zarówno\nw przypadku ryb kostnoszkieletowych, jak i chrzęstnoszkieletowych.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZarówno u ryb kostnoszkieletowych, jak i u chrzęstnoszkieletowych wraz ze wzrostem\ngłębokości występowania wzrasta zawartość TMAO w tkance mięśniowej.\nWraz ze wzrostem głębokości, na której żyją ryby, wzrasta zawartość TMAO w tkance\nmięśniowej, przy czym u ryb chrzęstnoszkieletowych stężenie TMAO jest wyższe niż\nu ryb kostnoszkieletowych.\nW każdej z tych dwóch grup ryb występuje pozytywna korelacja.\nU ryb wraz ze wzrostem głębokości występowania wzrasta stężenie TMAO.\nIm głębiej występują ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe, tym wyższa jest\nzawartość TMAO w ich tkance mięśniowej, przy czym chrzęstnoszkieletowe mają wyższą\nzawartość TMAO niż kostnoszkieletowe na tej samej głębokości.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi mówiących o:\nzwiązku przyczynowo-skutkowym, np. „Wzrost zawartości TMAO jest przyczyną wzrostu\ngłębokości występowania tych ryb”.\nwystępowaniu określonych grup ryb na określonych głębokościach, np. „Ryby\nchrzęstnoszkieletowe występują jedynie do głębokości 3000 m”.\nwiększym stężeniu TMAO u ryb chrzęstnoszkieletowych niezależnie od głębokości,\nnp. „U ryb chrzęstnoszkieletowych obserwuje się wyższe stężenie TMAO w tkance\nmięśniowej niż u kostnoszkieletowych na tej samej głębokości” jako jedynym wniosku.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12.4","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12.4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących osmoregulacji ryb\nchrzęstnoszkieletowych. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\nDzięki gromadzeniu się mocznika we krwi płyny ustrojowe tych ryb są\nw przybliżeniu izotoniczne względem wody morskiej.\nP\nF\nDzięki gromadzeniu się mocznika we krwi te ryby nie są narażone\nna nadmierny osmotyczny odpływ wody.\nP\nF\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n3) wyjaśnia […], odwołując się do zjawiska\nosmozy.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n10) wyjaśnia rolę płynów ciała krążących\nw ciele zwierzęcia;\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz\nwskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt,\nw powiązaniu ze środowiskiem ich życia.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPP","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nNiewielkie jaszczurki z rodzaju Anolis, występujące na Wyspach Karaibskich, w sytuacji\nzagrożenia chowają się pod powierzchnią wody. Niektóre z gatunków, np. Anolis aquaticus,\npozostają zanurzone pod powierzchnią wody nawet przez kilkanaście minut. W tym czasie\nw przedniej części ich głowy powstaje bańka wydychanego powietrza, którego objętość\ncyklicznie powiększa się w czasie wydechu (A) i zmniejsza się w czasie wdechu (B) -\nco ilustrują poniższe zdjęcia.\nPostawiono hipotezę, że w ten sposób jaszczurki A. aquaticus przez jakiś czas korzystają\nz tlenu znajdującego się w wydychanym powietrzu.\nNaukowcom udało się określić ciśnienie parcjalne tlenu (pO2) w takiej bańce powietrza.\nPoniżej przedstawiono wykres I, ilustrujący wyniki pomiarów pO2 w bańce powietrza\nznajdującej się na głowie A. aquaticus, oraz wykres II, ilustrujący wyniki pomiarów pO2\nw bańce powietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu\nstrzykawki.\nNiebieskie punkty wskazują jednostkowe wyniki pomiarów, błękitna linia wskazuje ustaloną\nna ich podstawie linię trendu, a czerwona linia wskazuje średnią wartość pO2 w powietrzu\natmosferycznym w czasie pomiaru.\nNa podstawie: C.K. Boccia i in., Repeated Evolution of Underwater Rebreathing in Diving Anolis Lizards,\n„Current Biology” 31(13), 2021.\nA\nB\nbańka powietrza\n80\n120\n160\n200\npO2, hPa\nczas, s\n0\n100\n200\n300\n400\n0\n100\n200\n300\n400\nczas, s\nwykres I\nwykres II\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nOkreśl, jakie znaczenie dla poprawnej interpretacji wyników doświadczenia w próbie\nbadawczej (wykres I) miało wykonanie pomiarów pO2 w próbie kontrolnej - w bańce\npowietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu strzykawki\n(wykres II).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] określa warunki\ndoświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną\ni badawczą, formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n13) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej\ni wymienia służące jej narządy (układy).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie znaczenia próby kontrolnej, odnoszące się do wykluczenia\nwpływu innych czynników niż procesy przeprowadzane przez jaszczurkę na zmiany\nzawartości tlenu w bańce powietrza LUB do poziomu odniesienia dla pomiarów\nw próbie badawczej.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDzięki tym pomiarom wiadomo było, że ubytek tlenu w bańce powietrza na głowie\njaszczurki jest związany z procesami przeprowadzanymi przez to zwierzę.\nDzięki tej próbie można było wykluczyć, że wraz z upływem czasu tlen z bańki powietrza\nprzenika do otaczającej wody.\nTa próba kontrolna stanowi poziom referencyjny dla wyników pomiarów uzyskanych\nw próbie badawczej.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy wyniki doświadczenia potwierdziły postawioną hipotezę. Wpisz\nodpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc\nsię do wyników uzyskanych w próbie badawczej oraz w próbie kontrolnej.\nPotwierdzenie hipotezy (tak / nie):\nUzasadnienie:\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych […] doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n13) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej\ni wymienia służące jej narządy (układy).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna ocena prawdziwości hipotezy, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się zarówno do zmniejszania się zawartości tlenu w bańce powietrza\nprzylegającej do głowy jaszczurki, jak i do stałej (w przybliżeniu) zawartości tlenu\nw bańce w próbie kontrolnej, wraz z logicznym powiązaniem wyników uzyskanych\nw obu próbach.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nPotwierdzenie hipotezy: tak\nPrzykładowe uzasadnienia\nJaszczurka Anolis aquaticus korzysta z tlenu znajdującego się w wydychanym powietrzu\nzgromadzonego w bańce powietrza, ponieważ zawartość tlenu w tej bańce się zmniejsza\n- co nie miało miejsca w próbie kontrolnej.\nOdnotowany brak zmniejszania się zawartości tlenu w bańce powietrza mechanicznie\nwytwarzanej pod wodą wskazuje, że zmniejszanie się pO2 w bańce znajdującej się na\ngłowie jaszczurki wynika z tego, że tlen z tej bańki jest pobierany przez jaszczurkę.\nSkoro w próbie kontrolnej pO2 minimalnie rosło, to spadek tego parametru w próbie\nbadawczej musiał wynikać z procesów fizjologicznych jaszczurki.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nNaturalny receptor limfocytów T rozpoznaje i wiąże antygeny peptydowe prezentowane\nprzez cząsteczki MHC na powierzchni komórek własnego organizmu. Komórki nowotworowe\nmają jednak często obniżoną ilość białek MHC - głównego układu zgodności tkankowej.\nJedną z nowoczesnych metod leczenia niektórych nowotworów jest terapia CAR-T,\npolegająca na modyfikacji genetycznej limfocytów T pacjenta tak, aby wytwarzały one\ntzw. chimeryczny receptor antygenowy (CAR, ang. chimeric antigen receptor). Funkcją\nzmodyfikowanych limfocytów T (CAR-T) jest rozpoznawanie specyficznych białek -\nwystępujących tylko na powierzchni komórek nowotworowych. CAR-T mają możliwość\nbezpośredniego wiązania antygenów komórek nowotworowych w sposób niezależny\nod powierzchniowego występowania MHC. Antygeny występujące na powierzchni komórek\nnowotworowych dzieli się na:\nspecyficzne - występujące tylko na powierzchni komórek nowotworowych\nniespecyficzne - występujące zarówno na powierzchni komórek nowotworowych,\njak i na powierzchni komórek zdrowych.\nW terapii CAR-T najpierw izoluje się z krwi pacjenta leukocyty, w tym - limfocyty T.\nNastępnie limfocyty T zostają poddane modyfikacjom genetycznym. Stosuje się do tego\njedną z metod:\ndo limfocytów T wprowadza się za pomocą impulsu elektrycznego (elektroporacja)\nmRNA kodujący receptor CAR\nlimfocyty T infekuje się genetycznie zmodyfikowanym retrowirusem, zawierającym gen\nkodujący receptor CAR.\nNa koniec CAR-T są namnażane, aktywowane, a następnie wstrzykiwane do krwiobiegu\npacjenta. Na schemacie przedstawiono istotę terapii CAR-T z wykorzystaniem retrowirusa.\nNa podstawie: National Cancer Institute,\nCAR T Cells: Engineering Patients’ Immune Cells to Treat Their Cancers, 2025. Schemat: cytologicsbio.com\nkomórka\nnowotworowa\nzmodyfikowany\ngenetycznie retrowirus\nz genem kodującym\nreceptor CAR\nlimfocyt T\npobrany od\npacjenta\nlimfocyt T\nz włączonym\ngenem kodującym\nreceptor CAR\nreceptor CAR\nCAR-T\nantygen\nśmierć komórki\nnowotworowej\nnamnożenie CAR-T\ni wprowadzenie do\norganizmu pacjenta\nwbudowanie receptora\nCAR w błonę\nlimfocytu T\nwbudowanie DNA\nwirusowego w genom\nlimfocytu T\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nUzasadnij, że w terapii CAR-T nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających\nniespecyficzne antygeny nowotworowe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n2) przedstawia istotę procedur inżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania\nobcego genu do organizmu);\n9) przedstawia perspektywy zastosowania\nterapii genowej.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca niszczenie zdrowych komórek organizmu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZadaniem komórek CAR-T jest niszczenie komórek nowotworowych, przy jednoczesnym\noszczędzaniu prawidłowych komórek organizmu.\nNie należy stosować receptorów CAR rozpoznających niespecyficzne antygeny\nnowotworowe, ponieważ komórki CAR-T powinny rozpoznawać i niszczyć tylko komórki\nnowotworowe z odpowiednim antygenem, a nie - zdrowe komórki organizmu.\nGdyby tego nie zrobiono, komórki CAR-T działałby tak, że rozpoznawałyby i niszczyłyby\nrównież inne niż nowotworowe komórki w organizmie.\nBrak wytypowania antygenu charakterystycznego tylko dla danej komórki nowotworowej\npowodowałby, że terapia CAR-T przypominałaby chorobę autoimmunizacyjną.\nTaka terapia prowadziłaby do niszczenia zdrowych komórek.\nReceptory CAR rozpoznające niespecyficzne antygeny nowotworowe stosuje się wtedy,\nkiedy nie można znaleźć na komórkach nowotworowych antygenów specyficznych,\nponieważ taka terapia prowadzi do niszczenia zarówno komórek nowotworowych, jak\ni komórek zdrowych.\nCelem terapii CAR-T są często antygeny (np. CD19, BCMA) występujące nie tylko na\npowierzchni komórek nowotworowych, lecz także na powierzchni tej populacji zdrowych\nkomórek pacjenta, z której wywodzi się nowotwór. Te antygeny są jednak zawsze\ndokładnie zdefiniowane, a ich występowanie - ograniczone do tej populacji komórek\ngospodarza (np. do limfocytów CD19+), tak aby pozostałe, zdrowe komórki pacjenta nie\nstały się celem CAR-T.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zmodyfikowane limfocyty T (CAR-T) mają większe szanse\nna zniszczenie komórki nowotworowej niż fizjologiczne limfocyty T. W odpowiedzi\nodnieś się do funkcji MHC w rozwoju odpowiedzi immunologicznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n2) przedstawia istotę procedur inżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania\nobcego genu do organizmu);\n9) przedstawia perspektywy zastosowania\nterapii genowej.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające konieczność prezentacji fizjologicznym\nlimfocytom T antygenów przez cząsteczki MHC oraz możliwość rozpoznawania przez\nlimfocyty CAR-T antygenów komórek nowotworowych w sposób niezależny\nod powierzchniowego występowania białka MHC, którego ilość w komórkach\nnowotworowych jest obniżona.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW przeciwieństwie do fizjologicznych limfocytów T, CAR-T rozpoznają i wiążą antygeny\nkomórek nowotworowych w sposób niezależny od powierzchniowego występowania\nbiałka MHC, którego ilość w tych komórkach jest obniżona.\nLimfocyty CAR-T rozpoznają antygeny komórek nowotworowych w sposób niezależny od\nobecności białka MHC na ich powierzchni, czego nie potrafią limfocyty fizjologiczne,\na komórki nowotworowe mają małą ilość białek MHC.\nIlość białka MHC w komórkach nowotworowych jest obniżona, a więc niszczenie ich\nz udziałem fizjologicznych limfocytów, wymagających obecności białek MHC, byłoby\nmniej skuteczne. CAR-T są aktywowane przez kontakt z antygenem niezależnie od\ncząsteczek MHC.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-2)\nWyjaśnij, dlaczego w przypadku terapii CAR-T z użyciem retrowirusów otrzymuje się\nlimfocyty T z wyższą zawartością receptora CAR w porównaniu do terapii CAR-T\nz użyciem elektroporacji. W odpowiedzi uwzględnij mechanizmy ekspresji informacji\ngenetycznej w obu metodach.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.3. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka […].\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n2) przedstawia istotę procedur inżynierii\ngenetycznej (izolacji i wprowadzania\nobcego genu do organizmu);\n9) przedstawia perspektywy zastosowania\nterapii genowej.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n3) wyjaśnia, co to są retrowirusy […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wbudowanie przez retrowirusa genu\nkodującego receptor CAR do genomu gospodarza, co warunkuje długotrwałą jego\nekspresję, ORAZ uwzględniające wprowadzanie za pomocą elektroporacji do komórki\ngospodarza mRNA, który w komórce jest stosunkowo krótkotrwały, np. ze względu na\njego degradację lub efekt rozcieńczenia.\n1 pkt - wyjaśnienie, uwzględniające wbudowanie przez retrowirusa genu kodującego\nreceptor CAR do genomu gospodarza, co warunkuje długotrwałą jego ekspresję,\nALBO uwzględniające wprowadzanie za pomocą elektroporacji do komórki\ngospodarza mRNA, który w komórce jest stosunkowo krótkotrwały, np. ze względu na\njego degradację lub efekt rozcieńczenia.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nKiedy limfocyt T zostaje zainfekowany cząsteczkami retrowirusa zawierającymi gen\nkodujący receptor CAR, ten gen zostaje wbudowany do genomu komórki i podlega\nwielokrotnej ekspresji. Natomiast mRNA jest stosunkowo niestabilną cząsteczką, więc\notrzymywanie receptora CAR w wyniku translacji tego mRNA też będzie krótkotrwałe.\nPo elektroporacji czas półtrwania mRNA jest krótki - białka powstaje niewiele. Użycie\nretrowirusa zapewnia długotrwałe wytwarzanie białka, bo gen odpowiedzialny za to\nbiałko trafia do genomu gospodarza.\nW przypadku elektroporacji stężenie mRNA ulega zmniejszeniu przy każdym kolejnym\npodziale komórki. Ten efekt nie występuje w przypadku wbudowania się genu\nkodującego receptor CAR, co ma miejsce w przypadku zastosowania infekcji wirusowej.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do translacji cząsteczki mRNA tylko jeden raz,\nnp. „W przypadku elektroporacji mamy do czynienia z jednorazowym wytworzeniem\nreceptora CAR na podstawie mRNA wprowadzonego do komórki, podczas gdy\nzastosowanie retrowirusa warunkuje wielokrotną syntezę receptorów CAR przez limfocyt po\nwbudowaniu genu CAR do genomu”.\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do dużych ilości mRNA w przypadku\nzastosowania infekcji wirusowej oraz małych ilości mRNA w przypadku elektroporacji, np.\n„W terapii z użyciem retrowirusa gen kodujący receptor CAR wbudowuje się w genom\nlimfocytu T, przez co może on wytworzyć mRNA kodujący ten receptor w dużych ilościach,\nnatomiast elektroporacja ogranicza wytwarzanie receptora CAR jedynie do ilości mRNA\nmechanicznie wprowadzonego do komórki - komórka nie może wytworzyć kolejnych nici\nmRNA”, zamiast odniesienia się do stabilności kwasów nukleinowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.4","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.4","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących limfocytów T. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nLimfocyty T biorą udział w reakcjach odporności swoistej.\nP\nF\nKontakt z antygenem jest przyczyną namnażania się limfocytów T.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.4. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPP","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.5","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.5. (0-1)\nPodaj nazwę narządu układu limfatycznego, który jest głównym miejscem dojrzewania\nlimfocytów T u dorosłego człowieka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.5. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n1. Hierarchiczna budowa organizmu\nczłowieka (tkanki, narządy […]). Zdający:\n2) przedstawia układy narządów człowieka\noraz określa ich podstawowe funkcje […];\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy narządu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ngrasica / thymus\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga:\nUznaje się odpowiedź „ciało tłuszczowe zamostkowe” - anatomiczne określenie mocno\nstłuszczonej grasicy, zawierającej - oprócz tkanki tłuszczowej - także funkcjonalną tkankę\nlimfatyczną.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nWirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW typu C) jest chorobą wywołaną przez wirus\nzapalenia wątroby typu C (HCV), którego genom stanowi pojedyncza nić RNA. Większość\ninfekcji wywołanych HCV ma przebieg bezobjawowy. W niektórych przypadkach dochodzi\ndo samoistnej eliminacji HCV przez układ odpornościowy (spontaniczne wyzdrowienie).\nWiększość zakażeń przechodzi jednak w infekcje przewlekłe, co może prowadzić\ndo zapalenia wątroby, do jej marskości i do rozwoju nowotworu wątroby. Przewlekłym\ninfekcjom HCV towarzyszy ciągłe uwalnianie do krwi cząstek wirusa z zakażonych\nhepatocytów. Nie opracowano dotąd skutecznej szczepionki przeciw HCV.\nNa podstawie: J. Bal, Genetyka medyczna i molekularna, Warszawa 2018;\nW. Irving i in., Krótkie wykłady. Mikrobiologia medyczna, Warszawa 2008.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego dodatni wynik badania na obecność przeciwciał anty-HCV we krwi\ndorosłej osoby nie przesądza o obecności wirusa we krwi w chwili badania.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu\nodpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową\nhumoralną i komórkową, swoistą\ni nieswoistą.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n4) wymienia najważniejsze choroby\nwirusowe człowieka (WZW typu A, B i C,\n[…]) i określa drogi zakażenia wirusami oraz\nprzedstawia podstawowe zasady profilaktyki\nchorób wirusowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do zakończonej skutecznej odpowiedzi\nimmunologicznej.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzez limfocyty B pamięci są wytwarzane przeciwciała po zakończonej odpowiedzi\nimmunologicznej, podczas której wirusy zostały zwalczone.\nHCV może nie być we krwi, ponieważ został on wyeliminowany przez układ\nodpornościowy, jednak wciąż obecne są przeciwciała anty-HCV, które długo utrzymują\nsię we krwi.\nLimfocyty B, wytwarzające przeciwciała, są długowieczne, więc pomimo samoistnego\nwyzdrowienia wytworzone wcześniej przeciwciała są obecne we krwi.\nPrawdopodobnie w przebiegu WZW typu C doszło do wytworzenia specyficznych\nprzeciwciał. Choroba została zwalczona, lecz przeciwciała nadal są w organizmie.\nNastąpił wcześniejszy kontakt z wirusem bez wystąpienia choroby.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego diagnostyka oparta na amplifikacji genomu HCV metodą\nłańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) jest poprzedzona zastosowaniem odwrotnej\ntranskryptazy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n2. Wirusy. Zdający:\n3) wyjaśnia, co to są retrowirusy […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n8. Biotechnologia molekularna, inżynieria\ngenetyczna i medycyna molekularna.\nZdający:\n3) przedstawia zasadę metody PCR […] i jej\nzastosowanie;\n7) przedstawia różnorodne zastosowania\nmetod genetycznych, m.in. w […]\ndiagnostyce medycznej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające rodzaj materiału genetycznego HCV (RNA)\noraz substrat PCR - DNA, oraz rodzaj reakcji katalizowanej przez odwrotną\ntranskryptazę.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOdwrotna transkryptaza katalizuje reakcję syntezy DNA na matrycy RNA HCV, więc\npotem można powielać ten DNA metodą PCR.\nGenom wirusa HCV to pojedyncza nić RNA, a ponieważ PCR polega na powielaniu DNA,\nto trzeba najpierw zmienić nośnik informacji genetycznej z RNA na DNA - co katalizuje\nodwrotna transkryptaza.\nRT używa wirusowego RNA jako matrycy do syntezy cDNA, wykorzystywanego w PCR.\nUwagi:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do „przepisywania RNA na DNA” zamiast „syntezy\nDNA na matrycy RNA”.\nNie uznaje się odpowiedzi będących jedynie tautologią, np. „Odwrotna transkryptaza\nkatalizuje reakcję odwrotnej transkrypcji”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do HCV jako do retrowirusa, np. „HCV zawiera\nodwrotną transkryptazę, zatem na matrycy RNA wirusowego powstaje DNA - substrat PCR”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nZanim genom człowieka został zsekwencjonowany, spodziewano się, że zawiera on\n80 000-100 000 genów kodujących białka. Ostatecznie okazało się, że tych genów jest\nokoło 20 000. Wstępna ocena była tak wysoka, ponieważ opierała się na założeniu,\nże pojedynczy gen zawiera informację o pojedynczym mRNA i o pojedynczym białku.\nObecnie wiadomo, że wiele genów człowieka zlokalizowanych w DNA jądrowym ma\nalternatywne szlaki składania RNA.\nNa podstawie: T.A. Brown, Genomy, Warszawa 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nUzupełnij zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz\nodpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.\nAlternatywne składanie RNA zachodzi w przypadku genów\nA. ciągłych\nB. nieciągłych\ni polega na łączeniu - w różnych kombinacjach -\nC. eksonów.\nD. intronów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka […];\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\n3) przedstawia proces potranskrypcyjnej\nobróbki RNA u organizmów\neukariotycznych;\n5) porównuje strukturę genomu\nprokariotycznego i eukariotycznego.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nBC","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16.2","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Podaj nazwy dwóch organellów komórki człowieka, w których\nodbywa się proces transkrypcji genów, oraz rozstrzygnij, czy w tych organellach\nzachodzi także proces translacji.\nLp.\nNazwa organellum\nCzy zachodzi translacja? (tak / nie)\n1.\n2.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n4) opisuje budowę i funkcje mitochondriów\n[…], podaje argumenty na rzecz ich\nendosymbiotycznego pochodzenia.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n3. Informacja genetyczna i jej ekspresja.\nZdający:\n2) przedstawia poszczególne etapy\nprowadzące od DNA do białka\n(transkrypcja, translacja) […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypełnienie czterech komórek tabeli.\n1 pkt - poprawne wypełnienie pierwszej kolumny tabeli LUB jednego wiersza tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nLp.\nNazwa organellum\nCzy zachodzi translacja? (tak / nie)\n1.\njądro / jądro komórkowe\nnie\n2.\nmitochondrium\ntak\nLp.\nNazwa organellum\nCzy zachodzi translacja? (tak / nie)\n1.\njądro / jądro komórkowe\nnie\n2.\njąderko\nnie\nUwaga:\nKolejność wierszy w tabeli nie ma znaczenia.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nPrawidłowa segregacja chromatyd siostrzanych podczas mitozy wymaga obecności wielu\nbiałek, w tym - specjalnych kompleksów białkowych: kohezyn. Przytrzymują one chromatydy\nsiostrzane razem aż do czasu ich rozdzielenia się. Całkowite zniesienie przylegania\nchromatyd siostrzanych następuje dzięki przecięciu kohezyn przez enzymy proteolityczne -\nseparazy. Poniższy rysunek przedstawia typowe położenie kohezyn i chromatyd\nsiostrzanych podczas dwóch różnych faz mitozy.\nNa podstawie: D.E. Sadava i in., Life: The Science of Biology, Sunderland 2011.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nPodaj nazwę wiązania chemicznego hydrolizowanego przez separazy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n2) przedstawia […] powstawanie wiązania\npeptydowego;\n5) opisuje strukturę 1-, 2-, 3- i 4-rzędową\nbiałek.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy wiązania hydrolizowanego przez separazy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\npeptydowe / amidowe\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „wiązanie kowalencyjne”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nPodaj nazwy dwóch faz mitozy, na których granicy dochodzi do zniesienia przylegania\nchromatyd siostrzanych dzięki działaniu separaz.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia, przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje pozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą\ntechnologii informacyjno-komunikacyjnych.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n1) przedstawia organizację DNA w genomie\n([…] chromatyda, chromosom);\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA,\nuzasadnia konieczność podwojenia ilości\nDNA przed podziałem komórki;\n3) opisuje budowę chromosomu\n(metafazowego), podaje podstawowe cechy\nkariotypu organizmu diploidalnego;\n4) podaje różnicę między podziałem\nmitotycznym a mejotycznym i wyjaśnia\nbiologiczne znaczenie obu typów podziału.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw faz mitozy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nna granicy metafazy i anafazy\nanafaza, metafaza","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nPodaj nazwę fazy cyklu komórkowego, podczas której zachodzi replikacja DNA,\nprowadząca do wytworzenia chromatyd siostrzanych.\nkohezyny\nchromatydy\nsiostrzane\nseparazy\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska\nbiologiczne; przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n1) przedstawia organizację DNA w genomie\n([…] chromatyda, chromosom);\n2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap,\nw którym zachodzi replikacja DNA […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy fazy cyklu komórkowego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nfaza S\ninterfaza\nfaza S interfazy","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nPoniżej przedstawiono rodowód rodziny opisujący dziedziczenie pewnej choroby, u podłoża\nktórej leży mutacja w jednym genie.\nLegenda:","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nOceń, które z zaproponowanych sposobów dziedziczenia genu warunkującego\nchorobę można wykluczyć na podstawie analizy rodowodu przedstawionego powyżej.\nZaznacz T, jeśli sposób dziedziczenia można wykluczyć, albo N - jeśli nie można go\nwykluczyć.\nDziedziczenie autosomalne dominujące.\nT\nN\nDziedziczenie recesywne sprzężone z płcią.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n4) opisuje sprzężenia genów (w tym\nsprzężenia z płcią) […];\n5) […] analizuje drzewa rodowe, w tym\ndotyczące występowania chorób\ngenetycznych człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNT","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nDNA genomowy w komórkach człowieka występuje wyłącznie\nA. w jądrach komórkowych i w mitochondriach.\nB. w jądrach komórkowych i w rybosomach.\nC. w jądrach komórkowych.\nD. w rybosomach.\nzdrowy mężczyzna\nchory mężczyzna\nzdrowa kobieta\nchora kobieta\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n4) opisuje budowę i funkcje mitochondriów\n[…].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n2. Cykl komórkowy. Zdający:\n1) przedstawia organizację DNA w genomie\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-3)\nU muszki owocowej (Drosophila melanogaster) allel B warunkuje brązową barwę ciała\ni wykazuje pełną dominację nad allelem b, warunkującym czarną barwę ciała. Allel D\nwarunkuje wykształcanie odnóży o normalnej długości i wykazuje pełną dominację nad\nallelem d, warunkującym występowanie krótkich odnóży. Geny B i D są położone na\nchromosomie drugim, w odległości 17,5 cM od siebie.\nSkrzyżowano podwójnie heterozygotycznego samca o genotypie\nBD\nbd z czarną samicą mającą\nkrótkie odnóża.\n1. Zapisz genotyp opisanej samicy. W zapisie zastosuj podane oznaczenia alleli\ni uwzględnij położenie loci na chromosomach.\n2. Uzupełnij tabelę. Zapisz cztery możliwe genotypy gamet wytwarzanych przez\nopisanego samca oraz podaj prawdopodobieństwo wystąpienia każdego genotypu\ngamety.\nLp.\nGenotyp gamety\nPrawdopodobieństwo\njego wystąpienia\n1.\n2.\n3.\n4.\n3. Podaj prawdopodobieństwo, że muszka - losowo wybrana spośród potomstwa\nkrzyżowanej pary opisanych muszek - będzie miała brązową barwę ciała i normalnie\nwykształcone odnóża.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n5. Genetyka mendlowska. Zdający:\n3) zapisuje i analizuje krzyżówki\njednogenowe i dwugenowe (z dominacją\nzupełną i niezupełną oraz allelami\nwielokrotnymi, posługując się szachownicą\nPunnetta) oraz określa\nprawdopodobieństwo wystąpienia\nposzczególnych genotypów i fenotypów\nw pokoleniach potomnych.\n4) opisuje sprzężenia genów […]\ni przedstawia sposoby ich mapowania na\nchromosomie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie:\ngenotypu samicy ORAZ\ngenotypów gamet wraz z prawdopodobieństwem ich wystąpienia ORAZ\nprawdopodobieństwa pojawienia się wśród potomstwa krzyżowanej pary muszek\nosobnika barwy brązowej o normalnie wykształconych odnóżach.\n2 pkt - poprawne podanie:\ngenotypu samicy ORAZ\ngenotypów gamet wraz z prawdopodobieństwem ich wystąpienia\n1 pkt - poprawne podanie genotypu samicy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1.\nbd\nbd lub bd / bd , lub bd // bd\n2.\n1. BD 41,25 % lub 0,4125\n2. bd 41,25 % lub 0,4125\n3. Bd 8,75 % lub 0,0875\n4. bD 8,75 % lub 0,0875\n3.\n41,25 % lub 0,4125\nUwaga:\nJeżeli zdający podaje niepełne rozwiązanie w przypadku genotypu samicy: bbdd, a więc\nwłaściwy genotyp, ale nieuwzględniający w zapisie położenia loci na chromosomach, to za\nrozwiązanie całego zadania przyznaje się maksymalnie 2 pkt.\nJeżeli zdający stosuje podczas obliczeń zaokrąglenia, to za rozwiązanie całego zadania\nprzyznaje się maksymalnie 2 pkt.\nDopuszcza się odpowiedzi, z których wynika, że rekombinacja genetyczna zachodzi\nwyłącznie u samic D. melanogaster.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nCzaszki dwóch kopalnych zwierząt - z rodzaju Thylacosmilus i z rodzaju Smilodon -\nwykazują w budowie pewne podobieństwa. Występują u nich długie kły z piłkowanymi\nkrawędziami, zwane zębami szablastymi. Paleontologowie przypuszczają, że te zwierzęta\nbyły dużymi drapieżnikami, a zęby szablaste pomagały im zabijać swoje ofiary.\nNa poniższym drzewie filogenetycznym przedstawiono relacje pokrewieństwa między\nrodzajami Thylacosmilus i Smilodon a wybranymi współczesnymi ssakami.\nUwaga: Na schemacie nie zachowano proporcji w wielkości zwierząt ani ich czaszek.\nNa podstawie: University of California Museum of Paleontology, Understanding Evolution\n(evolution.berkeley.edu).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nUzasadnij, że występowanie zębów szablastych u Thylacosmilus i Smilodon jest\nwynikiem ewolucji zbieżnej - konwergencji. W odpowiedzi odnieś się do\nprzedstawionego drzewa filogenetycznego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] formułuje wnioski, formułuje\ni przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIX. Ewolucja.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi.\nZdający:\n3) opisuje warunki, w jakich zachodzi\nradiacja adaptacyjna oraz ewolucja zbieżna;\npodaje przykłady konwergencji\ni dywergencji; identyfikuje konwergencje\ni dywergencje na podstawie schematu,\nrysunku, opisu itd.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, uwzględniające argument na rzecz niezależnego\npochodzenia cechy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPojawienie się szablastych zębów u Thylacosmilus i u Smilodon to efekt ewolucji\nzbieżnej, ponieważ zęby pojawiły się niezależnie u torbaczy i u kotowatych.\nJest to przykład konwergencji, ponieważ ta sama cecha rozwinęła się w dwóch różnych\nliniach ewolucyjnych, różniących się morfologicznie.\nOstatni wspólny przodek tych dwóch rodzajów miał zęby normalnej długości, a więc ta\ncecha musiała powstać niezależnie.\nThylacosmilus i Smilodon wykształciły zęby szablaste niezależnie od siebie, gdyż\npojawienie się tych zębów nastąpiło dwa razy na podanym drzewie filogenetycznym\n(czerwone kropki), co oznacza, że jest to wynik konwergencji.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do definicji konwergencji np. „Jest to\ncecha, która powstała niezależnie” lub „Zęby u obu rodzajów miały różne pochodzenie”.\nDopuszcza się odpowiedzi, w których rodzaje Thylacosmilus i Smilodon są traktowane jako\ngatunki.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących Thylacosmilus i Smilodon.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nThylacosmilus jest bliżej spokrewniony ze Smilodon niż z kangurami,\nnależącymi do torbaczy.\nP\nF\nSmilodon jest bliżej spokrewniony ze słoniem niż z człowiekiem.\nP\nF\nczas\nThylacosmilus\nkangur\nsłoń\nczłowiek\nSmilodon\nkot\nwspólny przodek z zębami\no normalnej długości\npojawienie się zębów\nszablastych\nobecność zębów\nszablastych\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nIX. Ewolucja.\n1. Źródła wiedzy o mechanizmach\ni przebiegu ewolucji. Zdający:\n4) odczytuje z drzewa filogenetycznego\nrelację pokrewieństwa ewolucyjnego\ngatunków, zapisuje taką relację\nprzedstawioną w formie opisu, schematu\nlub klasyfikacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nPająk z rodzaju Pamphobeteus i żaba Chiasmocleis royi mogą żyć razem w tym samym\nmiejscu. Nora pająka zapewnia chłodne, wilgotne środowisko i stanowi schronienie przed\nwysuszeniem oraz przed zmianami temperatury. Pająki chronią żaby przed drapieżnikami,\nnie wyrządzają żabom krzywdy i umożliwiają im łatwy dostęp do miejsc żerowania. C. royi\npomaga w pozbyciu się z nory i z jej otoczenia mrówek i larw much, które odżywiają się\njajami oraz potomstwem pająka.\nNa podstawie: R. von May i in., Ecological Interactions Between Arthropods and Small Vertebrates in a Lowland\nAmazon Rainforest, „Amphibian & Reptile Conservation” 13(1), 2019;\nA. Zamani i in., An Extensive Review of […] Ecological Associations Involving Tarantulas (Araneae:\nTheraphosidae), with a New Hypothesis on the Evolution of Their Hirsuteness,\n„Journal of Natural History” 58(29-32), 2024.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nPodaj nazwę zależności międzygatunkowej występującej między pająkiem z rodzaju\nPamphobeteus a żabą C. royi. Odpowiedź uzasadnij z uwzględnieniem przykładów\nkorzyści lub strat właściwych dla wymienionych organizmów.\nNazwa zależności:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia\nzależności między organizmem\na środowiskiem […].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n7) wykazuje rolę zależności\nmutualistycznych (fakultatywnych\ni obligatoryjnych jedno- lub obustronnie)\nw przyrodzie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy zależności ORAZ poprawne uzasadnienie, odnoszące się\ndo przykładów korzyści (netto) dla obydwu organizmów.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nNazwa zależności\nmutualizm / mutualizm fakultatywny\nPrzykładowe uzasadnienia\nPająki umożliwiają żabie dostęp do żerowania, a żaba pomaga w ograniczeniu\nliczebność mrówek i larw much, które odżywiają się jajami oraz potomstwem pająka.\nPająk chroni żabę przed drapieżnikami, a żaba zjada mrówki, które szkodzą pająkowi.\nUwaga:\nNie uznaje się zbyt ogólnych sformułowań, np.: zależność nieantagonistyczna,\nprotekcjonizm.\nNie uznaje się uzasadnień odnoszących się wyłącznie do definicji mutualizmu,\nbez odniesienia do przykładów korzyści odnoszonych przez organizmy, np. „Jest to\nmutualizm, ponieważ obydwa organizmy odnoszą z tej zależności korzyści netto”.\nNie uznaje się odpowiedzi: „mutualizm obligatoryjny” oraz „symbioza”.\nDopuszcza się odpowiedź „protokooperacja” jako nazwę zależności.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nPodaj różnicę w sposobie trawienia pokarmu przez pająki i przez płazy.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n9) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki, wije\ni owady oraz porównuje […] czynności\nżyciowe tych grup;\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\npłazów […] w powiązaniu ze środowiskiem\ni trybem życia.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne porównanie sposobów trawienia: pozajelitowego i wewnątrzustrojowego\nprzez pająki oraz wewnątrzustrojowego przez płazy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPająki zaczynają trawić pokarm pozaustrojowo, a płazy trawią wyłącznie\nwewnątrzustrojowo.\nPająki trawią pokarm głównie pozajelitowo, a płazy - wewnątrz układu pokarmowego.\nPająki odżywiają się pokarmem płynnym, powstającym w wyniku trawienia\nproteolitycznego ofiary, a potem kończą trawienie pokarmu wewnątrzustrojowo. Płazy\ntrawią tylko w obrębie przewodu pokarmowego.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do „wewnątrzkomórkowego” trawienia pokarmu\nu płazów, np. „Pająki zewnątrzkomórkowo, a płazy - wewnątrzkomórkowo”.\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do trawienia przez pająki wyłącznie\npozaustrojowo, np. „Pająki trawią pozaustrojowo, a płazy - wewnątrzustrojowo”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nW wodach śródlądowych zachodniej Europy udokumentowano współwystępowanie dwóch\ngatunków obcych pochodzących z rejonu Morza Kaspijskiego i z zachodniej Syberii:\npasożytniczej przywry Bucephalus polymorphus oraz małża - racicznicy zmiennej\n(Dreissena polymorpha). Racicznica zmienna pojawiła się w wodach zachodniej Europy już\nw XIX wieku, a przywra - pod koniec XX wieku.\nCykl życiowy B. polymorphus rozpoczyna się od pojawienia się pierwszego stadium\nlarwalnego - miracidium, które może wniknąć tylko do ciała racicznicy zmiennej, małża\nprowadzącego osiadły tryb życia. Miracidium w ciele małża rozwija się w sporocystę,\na w sporocyście dojrzewają cerkarie. Dojrzałe cerkarie opuszczają ciało racicznicy i dostają\nsię do wody. Następnie, po wniknięciu do ciała ryb z rodziny karpiowatych, cerkarie\nprzekształcają się w metacerkarie. Kolejnym żywicielem B. polymorphus są różne gatunki\nryb rybożernych - po zjedzeniu ofiary z metacerkariami w organizmie ryb rybożernych\nprzywry dojrzewają płciowo i dochodzi do zapłodnienia.\nNa podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWypisz z tekstu żywicieli pośrednich oraz żywicieli ostatecznych przywry\nB. polymorphus.\nŻywiciele pośredni:\nŻywiciele ostateczni:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n5) […] opisuje przykładowe cykle rozwojowe\n[pasożytów]; wymienia żywicieli pośrednich\ni ostatecznych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie z tekstu wszystkich żywicieli pośrednich i ostatecznych przywry\nB. polymorphus.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nŻywiciele pośredni:\n- racicznica zmienna / Dreissena polymorpha / racicznica / Dreissena / małż\n- ryby karpiowate / Cyprinidae\nŻywiciele ostateczni:\n- ryby rybożerne\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nUzasadnij, że obecność racicznicy zmiennej jest niezbędna do zamknięcia cyklu\nżyciowego przywry B. polymorphus.\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje, porównuje\ni przetwarza informacje […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n5) na podstawie schematów opisuje\nprzykładowe cykle rozwojowe [pasożytów].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie, uwzględniające specyficzność pierwszego żywiciela\npośredniego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPierwszym żywicielem pośrednim tej przywry może być tylko racicznica zmienna.\nRacicznica jest niezbędna do rozwoju sporocyst i cerkarii B. polymorphus.\nNa pewnym etapie larwy mogą żyć wyłącznie w racicznicy.\nMiracidium może wnikać jedynie do ciała D. polymorpha.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nPodstawową niszę ekologiczną gatunku można przedstawić na wielowymiarowym wykresie,\nw którym wymiarami są różne czynniki środowiska.\nNa poniższym wykresie przedstawiono śmiertelność samic krewetki piaskowej (Crangon\nseptemspinosa) w różnych temperaturach i przy różnym stopniu zasolenia. Krewetka\npiaskowa występuje u zachodnich wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, od Nowej Fundlandii\ndo Florydy.\nNa podstawie: M. Begon i C.R. Townsend, Ecology: From Individuals to Ecosystems, Hoboken 2021.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych danych oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń\ndotyczących tolerancji ekologicznej krewetki piaskowej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie\njest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nW wodzie o temperaturze 10 °C i o zasoleniu 15 ‰ śmiertelność samic\nkrewetek jest większa niż 50 %.\nP\nF\nŚmiertelność samic krewetek w wodzie o temperaturze 10 °C jest niezależna\nod zasolenia wody.\nP\nF\n25\n20\n15\n10\n5\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\n35\n40\n45\nzasolenie, ‰\ntemperatura, °C\nzerowa\nśmiertelność\n50 % śmiertelności\n100 % śmiertelności\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów;\n2) określa środowisko życia organizmu,\nmając podany jego zakres tolerancji na\nokreślone czynniki (np. temperaturę […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nOceń prawdziwość stwierdzenia: Podstawowa nisza ekologiczna krewetki piaskowej\nto zachodnie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Wpisz odpowiedź wybraną spośród\npodanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do definicji podstawowej\nniszy ekologicznej.\nOcena stwierdzenia (prawda / fałsz):\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów.\nZAKRES PODSTAWOWY\n2. Różnorodność biologiczna i jej\nzagrożenia. Zdający:\n1) […] wskazuje przyczyny […] zanikania\nsiedlisk i ekosystemów.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna ocena stwierdzenia (że jest fałszywe), wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do tego, że nisza podstawowa to zbiór wymagań środowiskowych,\na nie - zasięg geograficzny.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nOcena stwierdzenia\nfałsz\nPrzykładowe uzasadnienie\nPodstawowa nisza ekologiczna to zbiór warunków środowiskowych, które są potrzebne,\naby organizm mógł żyć i rozwijać się, a nie - konkretne miejsce, w którym występują\nprzedstawiciele gatunku, jak w podanym zdaniu.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi, w których zasięg geograficzny gatunku jest mylony z jego\nsiedliskiem, np. „Rozstrzygnięcie: fałsz; Uzasadnienie: Podstawowa nisza ekologiczna to\nzakres warunków środowiskowych umożliwiających przeżycie gatunku, a w zdaniu opisano\nsiedlisko krewetki”, lub z niszą zrealizowaną, np. „Rozstrzygnięcie: fałsz; Uzasadnienie:\nOcean Atlantycki to nisza zrealizowana, którą gatunek zajmuje w warunkach konkurencji\nz innymi gatunkami, a nisza podstawowa to teoretyczna przestrzeń korzystnych warunków\nśrodowiskowych”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"},{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.3. (0-1)\nNa podstawie przedstawionych danych podaj przedział optimum temperaturowego dla\nsamic krewetki piaskowej przy optymalnych warunkach zasolenia.\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje,\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\nskutkowe, formułuje wnioski […].\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy\nekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n(czynników) środowiska oraz zbiór\nniezbędnych mu zasobów;\n2) określa środowisko życia organizmu,\nmając podany jego zakres tolerancji na\nokreślone czynniki (np. temperaturę […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego przedziału optimum temperaturowego, którego dolna granica\nmieści się między 9 °C a 13 °C, natomiast górna - między 21 °C a 26 °C.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n10 °C < optimum < 25 °C\noptimum ∈ (10 °C; 25 °C)\n10 °C-25 °C\n9-26 st. C\n13 °C-21 °C\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi bez podania jednostki temperatury lub z niepoprawną jednostką\nnp.: „Od 10 do 25” lub „Od 10 °C do 25 °C przy zasoleniu od 20 °C do 40 ‰”, lub „10-25 °C\nprzy zasoleniu 25 %”.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura"}]}