{"paper":{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2.pdf","key_pdf":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi-2/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi-2.pdf","question_count":5,"source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/1","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"1","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1\nPoniżej przedstawiono schemat reakcji otrzymywania różnych związków organicznych z etenu (etylenu):\n(CH,COO),Ca\nle\n_ © Q Q @\nCH,=CH, CH;CH,CI -*+ CH,CH,OH - > CH,CHO -=+ CH;COOH\nO CH;COONa\npółstrukturalnej.\nA. Przedstaw za pomocą równań chemicznych reakcje zaznaczone na powyższym schemacie.\nB. Podaj nazwy organicznych produktów powyższych reakcji.\n= C. Oblicz, ile gramów związku organicznego powstanie w reakcji nr 7, zakładając że reakcja ta\ng przebiega z wydajnością 80%, a do reakcji użyto 2,8 g etenu.\nE D. Oblicz stężenie procentowe roztworu otrzymanego po rozpuszczeniu 50 g substancji powstającej\nĘ w reakcji nr 4 w 150 gramach wody destylowanej.\n2 E. Jaki jest odczyn roztworu substancji powstającej w reakcji nr 5. Uzasadnij odpowiedź pisząc\nE odpowiednie równania reakcji w formie cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej.\ns F*. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy czterech związków o wzorze sumarycznym CGHi2\n$ pamiętając, aby przynajmniej jeden z nich zawierał łańcuch rozgałęziony.\nR F**, Z substancji powstającej w reakcji nr 2 i 7 można bezpośrednio otrzymać substancję powstającą\nZ w reakcji nr 4. Przebieg tej reakcji wymaga zastosowania silnego utleniacza np. manganianu(VII)\nR potasu. Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji z użyciem tego utleniacza w środowisku\n| kwasu siarkowego(VI). Współczynniki stechiometryczne należy uzgodnić metodą bilansu\nE elektronowego.\nŚ G*. Zapisz równania reakcji całkowitego spalania etanu i etenu. Oblicz objętość powietrza\n3 (w warunkach normalnych) potrzebną do całkowitego spalenia mieszaniny złożonej z 15 dm? etanu\n= i15 dm? etenu, przyjmujac, ze powietrze zawiera 20% objetosciowych tlenu.\nz\nG**. Roztworowi substancji powstającej w reakcji 4 o stężeniu 0,1 mol/dm* odpowiada pH = 3.\nOblicz przybliżoną wartość stopnia dysocjacji CH;COOH w tym roztworze i stałą dysocjacji tego\nkwasu.\nH*. Substancję powstającą w reakcji nr 1 można również otrzymać z etanu. Napisz równanie\notrzymywania tej substancji z etanu, określ typ tej reakcji posługując się podziałem\ncharakterystycznym dla chemii organicznej, oraz warunek jej przebiegu.\nH**, Oblicz entalpię reakcji: CzHągy + 3 Oxg = 2 COxy + 2 HOw) znając standardowe entalpie\ntworzenia CO» i CH :\nAH (CO; () = -393 kJ/mol,\nAH w (CoH4 ()) = 52 kJ/mol,\noraz entalpię tworzenia H>Og), która wynosi - 242 kJ/mol.","answer":null,"answer_text":"1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej\nodpowiedzi należy przyznać połowę punktów.\n2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie\nschematu procesu.\n3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.\n4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.\nZadanie 1.\nA CH, + HCI = CH;-CH>-Cl Zapis 8 równań reakcji 8x1=8,0\nnp. CH;-CH>-CI + KOH = CH;-CH;--OH + KCI\nZapodanie 6nazw | 6x0,5=3,0\n[ D_f[stężenie=25% Zaz bliczenie | 3,0\nE | CHi-COONa+H,0=CH-COOH+NaOH--SSSSS-*d Za napisanierwna[ SN05=1,5\nreakcji\n(podanie substratów i\n= produktów reakcji\na VII 1 Za bilans elektronowy 2x1=2,0\ns Mn + 5e > Mn 5 4 Za dobranie\ng 1 I współczynników\na C-4e4C 4 5 stechiometrycznych\n8\nh\nE\n>\n-g Zadanie 2.\n3\nKcy\nŃ\nE\ne\nĘ\nA W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za podanie składu jądra [1,0 |\nKonfiguracja elektronowa: K* L* M” lub 1s*2s*2p'3s'3p' lub [Ne]3s*3p* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nry II Za ułożenie bilansu\nMn + 2e > Mn 2 l\n1 0\nCcl-leCl l 2\n[Na] K? L’ M! oddając I e tworzy [Na ] K? L* lub Za konfigurację 2x1=2,0\nNa] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e tworz a ] ls? 2s” 2p° elektronową atomów\n[CI] K? L’ M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI ] K? LS M*N* lub 1 jonów\nCI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°\nStwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty\nlub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania\nRóżnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie | |05 _ |\nnp. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,\na NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; , postępowania Oo\ng AICI; - odczyn kwaśny: AI + 3 H,O = Al(OH); +3 H Za rownania reakcji\n3 np. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0\n= w probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)\nw probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);\n2 AICI, + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl\na F** |Stopiony NaCl: K: Na +e=Na 4 równania 4x0,5=2,\nR A: Cl -e=%Ch elektrodowe Oo\n„8 Roztwór wodny: K: 2 H+O + 2e=20H +H)\n3 A: 2CI -2e=Ch\n\"- a, A 3 - p\nN G** | Położenie stanu równowagi reakcji przesunie się w prawo [Wskazanie 6 |1,0 |\n5 Uzasadnienie w oparciu o regułę przekory [Uzasadnienie |1,0_ |\n3 p\n-> Zadanie 3.\njo)\noo\nA 1. Ca+2H,O =Ca(OH), + H> Za 8 równań reakcji 8x1=8,0\n2. Ca+2 HCl=CaCh + Ha\n3. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO), + Hy\n4. 2Ca+0,=2CaO\n5. CaO + H,O = Ca(OH),\n6. 3 Ca(OH); + 2 H3PO4 = Ca;(PO4)> + 6 H2O\n7 Ca(OH), + CO, = CaCO; + H,O\n8. CaCO;-> CaO + CO,\nUwaga: Jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole\nUwaga: Należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,\nlub etanian wapnia 0\n[e np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 HO Za 2 równania reakcji | 2x1=2,0\n3 Ca + 2 H;PO4 = Ca;(PO4)> + 3 Hy\nOdczyn zasadowy Za określenie odczynu [05 |\nCa(CH;COO) + 2 H;O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,\nCa” +2 CH;COO +2H;0=Ca* +2 OH +2 CH;COOH 5\nCH;COO + HO = OH + CH;COOH\nE W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0\n0,0125 mola Hy; 0,28 dm* Hs; _ 7,5 - 10°! cząsteczek Hp\nF 1s* 2s* 2p° 3s* 3p° 487 lub K* L* M* N* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nUtrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu) | Zawyjaśnienie _ć |1,10 |\nG** |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x0,5=1,\nCaC + 2 HO = Ca(OH) + CH» o\n18 915,6 dm\" CH) [Za obliczenie | 3,0 |\nH** | Katoda: 2 H,O + 2e=20H +H, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,\nAnoda: 2 CI - 2e= Ch o\nWydzieli się 44,8 dm* wodoru oraz 44,8 dm’ chloru |Zaobliczenie _, |2,0 |\nAH? = + 155,1 kJ/mol [Zaobliczenie [3,0 |\nZadanie 4.\nnie ja\nA HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,\nCH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5\nCH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i 3x0,5=1,5\nsystematyczna)\na HCOOH = H +HCOO- [Zarównanie [0,5 |\no Ani p tani 77 -\n& c np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0\nM Mg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2\nE Al(OH); +3 CH;CH,COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO\n8 Wydzieli się: 0,241 -107 cząsteczek wodoru [Zaobliczenie | |20 |\nN Ej EE ry > PE >\nKs E Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia 110 |\nFi 2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie 1,0 |\n> Stężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol/dm’. |Zaobliczenie _ |3,0 |\ng F Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |\nE np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH;COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |\nEj G** CH, + HO kat, CH;CHO Za 2 równania reakcji |2x1,5=8,\n& np.: CH;CHO + Ag,O = CH;COOH + 2 Ag o\n2 Ta |K=0,67 Za obliczenie K 15 |\nStężenie początkowe kwasu = 10 moli/dm* Za obliczenie stezen 2x1=2,0\nStężenie początkowe alkoholu = 8 moli/dm* początkowych\nI** O3H Za równanie reakcji\notrzymywania\nCsHsSO3H\n+H>SO4 = +HO\nOH O Za równania dysocjacji 2x1=2,0\nSO;H SO;\nZadanie 5.\nA Na,O - tlenek sodu P4Oj9 - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór i nazwę | 7x1=7,0\nMgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI)\nAbO; - tlenek glinu ChO; - tlenek chloru(VII)\nSiO, - tlenek krzemu(IV\nNależy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy\nuznawać starych nazw np. trójtlenek siarki\nNaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,\nP4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5\nMgO - wiązanie jonowe\nSO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nAbO; - wiązanie jonowe\nCIO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane).\nSiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane\nc Tlenki tworzące zasady: Na,O, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0\nTlenki obojętne wobec wody: Al,03, SIO» tlenków do\n- odpowiednich grup\nTlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7\nnp. MgO + H;O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0\n= SO; + H,O = H>SO4\ng Należy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych\nE W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |\nEI Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie 2,5 |\na) E** | Tlenek zasadowy, np.: Na,O Za przykład tlenku 3x0,5=1,\n5 Tlenek amfoteryczny: Al,O; z każdej grupy 5\n= Tlenek kwasowy, np.: PyOjio\nN ALO; + 6 HCI =2 AICI; + 3 HO Za 2 równanie reakcji | 2x1=2,0\n„2 AlbO; + 2 NaOH + 3 HO = 2 Na[AI(OH).], lub\n3, AbO; + 6 NaOH + 3 H;O = 2 Na;[AI(OH);\nEj Ponieważ z treści zadania nie wynika, że reakcja zachodzi w środowisku wodnym należy również uznawać jako\nN poprawny zapis:\n3 ALO; + 6 NaOH = 2 NasAlO; + 3 HO,\n| ale w tym wypadku muszą być wyraźnie określone warunki zachodzenia tego procesu\n3 Wydajność reakcji wynosi 75,2% z 75% (Zaobliczenie _ |30 |\n= G** |CaCO; = CaO + CO, Za obliczenie\nWydzieli się 32,26 dm* CO»\nZasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne\n[| stopień | liczbapmktów Parone || |\n[niedostateczny 8G |]\n37 - 45 Za jedno zadanie min. 18 punktów.\n46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.\n67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.\nbardzo dobr 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punkty.\n84 - 90 PT\nARKUSZ RECENZJI I OCENY\nPISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z CHEMII\nKod Imię i nazwisko\nmaturzysty egzaminatora\nstrona 17 z8\nImię\ni nazwisko\nmaturzysty\n(wpisać po rozkodo-\nwaniu pracy)\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\na\nN\nGd\n8\nĘ REEEENNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNENENNNNNNENNENNNNNNNENENNNNNNNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN\na\n>) PeeeeeeOeC Oe Oereeerereereereerertrererrercrererrecrrererrrcrrerectrererrerrrerer reer rererrrerrererrrererrerrrerer reer rererr rrr rererr rer er rest rerrrr rey\n2 Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty cc cecesecseeseeeeteeseeeeeees\n= Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nN\nA\nEN\nŁR\noO\nŁączna liczba punktów - -.---4-e4-2224122121211212 PTOPONOWANA OCENAL ceeseeseeeeseeeeeeeneeeeeeenees\ndata i podpis egzaminatora\nDecyzja Przewodniczącego PKE\ndata i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/2","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"2","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2\nPoniżej przedstawiono szereg problemów związanych z właściwościami chloru:\nA. - Określ budowę atomu chloru (*CI) podając:\ne skład jądra atomowego,\ne konfigurację elektronową.\nB. Do celów laboratoryjnych chlor można otrzymać między innymi działając w podwyższonej\ntemperaturze kwasem solnym na tlenek manganu(IV). Produktami tej reakcji oprócz chloru są:\nchlorek manganu(II) i woda.\nNapisz równanie opisanej reakcji (współczynniki stechiometryczne należy dobrać metodą bilansu\nelektronowego). Oblicz jaką objętość (w dm?) w warunkach normalnych zajmie chlor, jeżeli\nw reakcji użyto 50 cm? 20% kwasu o gęstości p = 1,1 g/cm’, przy założeniu, że reakcja przebiega\nze 100% wydajnością.\nC. Chlor reaguje z wieloma pierwiastkami. Między innymi z sodem, który spalany w chlorze tworzy\nchlorek sodu. Napisz równanie reakcji syntezy chlorku sodu.\nPisząc konfigurację elektronową atomów i jonów obu pierwiastków oraz uwzględniając wartości\nich elektroujemności wyjaśnij jak dochodzi do utworzenia wiązania. Określ typ tego wiązania.\n= D. 'Wdwóch probówkach znajdują się wodne roztwory chlorku sodu i chlorku glinu. Opisz dwie różne\nOo metody identyfikacji tych soli. Uzasadnij swoje propozycje pisząc odpowiednie równania reakcji,\n2 lub zaznaczajac, ze reakcja nie zachodzi.\n&\ns E. Oblicz zawartość procentową czystego NaCl w pewnej próbce, jeżeli rozpuszczono w wodzie 0,9 g\n2 substancji a następnie dodano nadmiar roztworu AgNO3, aż do całkowitego wytrącenia osadu. Po\no wysuszeniu osad ważył 1,96 gramów.\nĘ F*. Chlor w pewnych warunkach tworzy tlenki, w których występuje na I, III, IV, VI i VII stopniu\n5 utlenienia.\niS e Napisz wzory tlenków chloru na I, III i VII stopniu utlenienia.\n> e Tlenki chloru mają charakter kwasowy. Reagują w określonych warunkach z zasadami. Napisz\nR równania reakcji tlenku chloru(1il) i tlenku chloru(VID z NaOH, oraz podaj nazwy tlenowych\nR soli chloru będących produktami tych reakcji (kwasy, których pochodnymi są te sole to kwasy\nE jednoprotonowe).\n= F**. Na skalę techniczną chlor otrzymuje się przeprowadzając elektrolizę stopionego NaCl lub jego\n2, wodnego roztworu.\n= Napisz równania reakcji elektrodowych, które zachodzą podczas elektrolizy stopionego NaCl i jego\nwodnego roztworu. Oblicz ile dm* chloru (w warunkach normalnych) można otrzymać poddając\nelektrolizie 29,25 g stopionego chlorku sodu, przy założeniu 80% wydajności procesu elektrolizy.\nG*. Przeprowadzono następujące doświadczenie.\nDo trzech probówek zawierających roztwory: KF, KBr, KI dodano wodę chlorową.\nZa pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zachodzące w poszczególnych probówkach lub\nzaznacz, że reakcja nie zachodzi. Sformułuj wniosek, który wynika z tego doświadczenia.\nG**, Podczas rozcieńczania SbCl; w wodzie wytrąca się biały osad SbOCI i po pewnym czasie ustala się\nstan równowagi, który możemy zilustrować równaniem:\nSbCl;+H,O = SbOCI+2HCI\nOkreśl, w którą stronę przesunie się równowaga tej reakcji jeżeli do układu dodamy więcej wody.\nSwój wniosek uzasadnij w oparciu o regułę przekory.","answer":"A, B","answer_text":"2 zdajacych,\no - polecenia oznaczone gwiazdką (np. G*) - przeznaczone do rozwiązania obok poleceń A, B\n2 przez zdających, którzy realizowali chemię w wymiarze mniejszym niż 8 godzin w cyklu\nR kształcenia, np. klasy o profilu ogólnym; (zestaw poleceń w jednym zadaniu obejmuje","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/3","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"3","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3\nPoniżej przedstawiono schemat otrzymywania różnych związków wapnia:\n- temp. -900C,\nD J\ncxconsl af.\nAta Ca -$>E-5>A\nosa Ouro.\nB G\nA. Za pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zaznaczone na powyższym schemacie.\nB. Podaj nazwy związków: A, B, D, E, G, J.\nC. Pisząc odpowiednie równania reakcji zaproponuj dwie inne metody otrzymywania związku G niż\nzaznaczona na schemacie.\nD. Określ odczyn wodnego roztworu związku D. Swój wniosek uzasadnij pisząc odpowiednie\nrównania reakcji w formie cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej.\n= E. Oblicz ile moli, ile dm* (w warunkach normalnych), i ile cząsteczek gazu wydzieli się w reakcji\ns 0,5 g wapnia z wodą. Należy przyjąć 100% wydajność tej reakcji.\n& F. Pisząc konfigurację elektronową atomu Ca wyjaśnij dlaczego wapń występuje w związkach\nR wyłącznie na +II stopniu utlenienia.\n„2\n5 G*. Węglan wapnia w temperaturze około 900?C ulega rozkładowi na dwa tlenki. Oblicz, ile dm? gazu\nZ (w warunkach normalnych) wydzieli się w tej reakcji, jeżeli rozkładowi uległo 500 kg minerału\na zawierającego 95% CaCO;.\nN\n& G**, Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n3, wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\n= wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn. Oblicz, ile\n> dm? etynu można otrzymać z 50 kg koksu zawierającego 95% czystego węgla, zakładając, że obie\n4 reakcje zachodza z 80% wydajnoscia.\nE H*. Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n‘> wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\nEe wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn.\n= Zapisz równania reakcji i oblicz, ile dm? etynu (acetylenu) można otrzymać z 36 kg węgla,\nzakładając, że obie reakcje zachodzą z 100% wydajnością.\nH**, Przeprowadzono elektrolizę wodnego roztworu CaCl). Napisz równania procesów elektrodowych\noraz oblicz ile dm* gazów wydzieli się na każdej elektrodzie, jeżeli elektrolizie poddano 2 mole\nCaCl, a elektroliza spowodowała całkowity rozkład CaCh.\nI*. Do 10 cm* wodnego roztworu CaCl, dodano nadmiar roztworu NaaCO;. Otrzymany osad\nodsączono i wysuszono. Po wysuszeniu masa osadu wynosiła 2,5 g. Oblicz stężenie molowe\nroztworu CaCl (należy założyć, że wydajność reakcji wynosi 100%).\nI**, Oblicz standardową entalpię reakcji rozkładu CaCO3:\nCaCO3(st) -> CaO cry + COxs)\nwiedząc, że standardowe entalpie tworzenia reagentów wynoszą:\nAH? iy CaCO; = -1190,3 kJ/mol\nAH, CaO = - 636,4 kJ/mol\nAH? CO» = -398,8 kJ/mol","answer":null,"answer_text":"3 (w warunkach normalnych) potrzebną do całkowitego spalenia mieszaniny złożonej z 15 dm? etanu\n= i15 dm? etenu, przyjmujac, ze powietrze zawiera 20% objetosciowych tlenu.\nz\nG**. Roztworowi substancji powstającej w reakcji 4 o stężeniu 0,1 mol/dm* odpowiada pH = 3.\nOblicz przybliżoną wartość stopnia dysocjacji CH;COOH w tym roztworze i stałą dysocjacji tego\nkwasu.\nH*. Substancję powstającą w reakcji nr 1 można również otrzymać z etanu. Napisz równanie\notrzymywania tej substancji z etanu, określ typ tej reakcji posługując się podziałem\ncharakterystycznym dla chemii organicznej, oraz warunek jej przebiegu.\nH**, Oblicz entalpię reakcji: CzHągy + 3 Oxg = 2 COxy + 2 HOw) znając standardowe entalpie\ntworzenia CO» i CH :\nAH (CO; () = -393 kJ/mol,\nAH w (CoH4 ()) = 52 kJ/mol,\noraz entalpię tworzenia H>Og), która wynosi - 242 kJ/mol.\nZadanie 2\nPoniżej przedstawiono szereg problemów związanych z właściwościami chloru:\nA. - Określ budowę atomu chloru (*CI) podając:\ne skład jądra atomowego,\ne konfigurację elektronową.\nB. Do celów laboratoryjnych chlor można otrzymać między innymi działając w podwyższonej\ntemperaturze kwasem solnym na tlenek manganu(IV). Produktami tej reakcji oprócz chloru są:\nchlorek manganu(II) i woda.\nNapisz równanie opisanej reakcji (współczynniki stechiometryczne należy dobrać metodą bilansu\nelektronowego). Oblicz jaką objętość (w dm?) w warunkach normalnych zajmie chlor, jeżeli\nw reakcji użyto 50 cm? 20% kwasu o gęstości p = 1,1 g/cm’, przy założeniu, że reakcja przebiega\nze 100% wydajnością.\nC. Chlor reaguje z wieloma pierwiastkami. Między innymi z sodem, który spalany w chlorze tworzy\nchlorek sodu. Napisz równanie reakcji syntezy chlorku sodu.\nPisząc konfigurację elektronową atomów i jonów obu pierwiastków oraz uwzględniając wartości\nich elektroujemności wyjaśnij jak dochodzi do utworzenia wiązania. Określ typ tego wiązania.\n= D. 'Wdwóch probówkach znajdują się wodne roztwory chlorku sodu i chlorku glinu. Opisz dwie różne\nOo metody identyfikacji tych soli. Uzasadnij swoje propozycje pisząc odpowiednie równania reakcji,\n2 lub zaznaczajac, ze reakcja nie zachodzi.\n&\ns E. Oblicz zawartość procentową czystego NaCl w pewnej próbce, jeżeli rozpuszczono w wodzie 0,9 g\n2 substancji a następnie dodano nadmiar roztworu AgNO3, aż do całkowitego wytrącenia osadu. Po\no wysuszeniu osad ważył 1,96 gramów.\nĘ F*. Chlor w pewnych warunkach tworzy tlenki, w których występuje na I, III, IV, VI i VII stopniu","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/4","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"4","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4\nWiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich\nzwiązków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza\npodstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.\nA. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych\nkwasów karboksylowych.\nB. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają\ndysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego\nkwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.\nC. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji\nsą sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:\ne - mrówczan (metanian) zelaza(ID,\ne octan (etanian) magnezu,\n. propionian (propanian) glinu.\nW każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu\ni wodorotlenku.\nD. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu\n- z 400 cm? roztworu kwasu octowego o stężeniu 0,2 mol/dm*. Należy przyjąć, że reakcja przebiega\na z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.\n2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).\nĘ e _ Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\n3 e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm*\nE tlenku wegla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.\n$ F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.\ng Opisz przebieg doświadczenia przedstawiajacego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego\n3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\nZ G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:\nJ CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH\nE Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.\n4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie\nEj acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do\n„2 kwasu octowego.\nz Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.\nH*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)\nw odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.\nWiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór\nstrukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.\nH**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji\nodwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że\nstężenia rownowagowe wynosiły:\n[CH;COOH] = 6 moli/dm*, [CH;OH] = 4 mole/dm*, [CH;COOCH;] = 4 mole/dm*.\nOblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.\nI*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności\nstężonego kwasu siarkowego(Vl).\nNapisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę\npowstającego estru.\nWyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VJ) w tej reakcji.\nNapisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.\nI**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol\n(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.\nNapisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania\nreakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują\nzabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.","answer":null,"answer_text":"4 reakcje zachodza z 80% wydajnoscia.\nE H*. Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n‘> wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\nEe wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn.\n= Zapisz równania reakcji i oblicz, ile dm? etynu (acetylenu) można otrzymać z 36 kg węgla,\nzakładając, że obie reakcje zachodzą z 100% wydajnością.\nH**, Przeprowadzono elektrolizę wodnego roztworu CaCl). Napisz równania procesów elektrodowych\noraz oblicz ile dm* gazów wydzieli się na każdej elektrodzie, jeżeli elektrolizie poddano 2 mole\nCaCl, a elektroliza spowodowała całkowity rozkład CaCh.\nI*. Do 10 cm* wodnego roztworu CaCl, dodano nadmiar roztworu NaaCO;. Otrzymany osad\nodsączono i wysuszono. Po wysuszeniu masa osadu wynosiła 2,5 g. Oblicz stężenie molowe\nroztworu CaCl (należy założyć, że wydajność reakcji wynosi 100%).\nI**, Oblicz standardową entalpię reakcji rozkładu CaCO3:\nCaCO3(st) -> CaO cry + COxs)\nwiedząc, że standardowe entalpie tworzenia reagentów wynoszą:\nAH? iy CaCO; = -1190,3 kJ/mol\nAH, CaO = - 636,4 kJ/mol\nAH? CO» = -398,8 kJ/mol\nZadanie 4\nWiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich\nzwiązków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza\npodstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.\nA. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych\nkwasów karboksylowych.\nB. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają\ndysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego\nkwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.\nC. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji\nsą sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:\ne - mrówczan (metanian) zelaza(ID,\ne octan (etanian) magnezu,\n. propionian (propanian) glinu.\nW każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu\ni wodorotlenku.\nD. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu\n- z 400 cm? roztworu kwasu octowego o stężeniu 0,2 mol/dm*. Należy przyjąć, że reakcja przebiega\na z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.\n2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).\nĘ e _ Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\n3 e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm*\nE tlenku wegla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.\n$ F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.\ng Opisz przebieg doświadczenia przedstawiajacego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego\n3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\nZ G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:\nJ CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH\nE Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.\n4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie\nEj acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do\n„2 kwasu octowego.\nz Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.\nH*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)\nw odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.\nWiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór\nstrukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.\nH**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji\nodwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że\nstężenia rownowagowe wynosiły:\n[CH;COOH] = 6 moli/dm*, [CH;OH] = 4 mole/dm*, [CH;COOCH;] = 4 mole/dm*.\nOblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.\nI*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności\nstężonego kwasu siarkowego(Vl).\nNapisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę\npowstającego estru.\nWyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VJ) w tej reakcji.\nNapisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.\nI**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol\n(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.\nNapisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania\nreakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują\nzabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.\nZadanie 5\nTlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.\nA. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,\nw których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne\nnazwy tych tlenków.\nB. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.\nC. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które\nz w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne\na wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz\nDB równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.\n& D. W 200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym\nz roztworze, a następnie oblicz stężenie procentowe tego roztworu.\n„2\n5 E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy\nZ z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź\na rozkład niektórych wodorotlenkow. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków\n> dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.\n3 E**, Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,\nE tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu\n> należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter\nea chemiczny.\nae]\ns F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia\no 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.\nUL\n= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(Il). Oblicz wydajność\nprocentową tej reakcji.\nG*. Oblicz, ile dm? tlenku wegla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.\nG**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja\nprzebiega z wydajnością 80%.\nUkład okresowy pierwiastków\n1 18\n[EL masa atomowa [TTE\niH liczba atutnówa symbol chemiczny „He\nWas: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel\n6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179\n2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe\n5 Lit ai Bor | Wasid | Aż Tien | Floor _| Neon\n> 20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a\nuNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr\nŹ INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór\n3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS p WIE | BA | GW TW | ami | WW | WW | SIO\n- wK | wCa | z56 | ali | sV | uCĆr | Mh | zuFe | pCo | zeNi | zaCu | zn | Ga | ule\ne Pots | Wap Skmd | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a\nna 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 127,60 126 Has\n= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe\nN Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Ruen | Rod | Pallai | Srebm | Kadm ind ma | fneymon | Tetlur | tod | Ksenm\n2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008\naS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn\n= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon\nLaniiet\n\"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1\n3 mra Rnd wc\nz\na\nay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT\n„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu\n= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let\nTLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001\naktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr\nTar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens\nEj\nw\nN\noo\nELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA\niH zHe\n2,1 2 13 14 15 16 17\n3Li | 4Be sB | 6C | 7N | sO | oF |1oNe\n10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40\nuNa | 2Mg BAIL} q4Si | isP | 16S | 17C1| igAr\n09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30\n3 4 5 6 7 8 9 10 11 12\n19K | 20Ca | 21Sc} 2Ti | 23V | 24Cr |25Mn| 26Fe | 27Co | 2gNi | z9Cu | 30Zn |31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 3sBr| z6Kr\nos | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28\n37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | 44Ru | 4sRh | 46Pd |47Ag | 4sCd || 4oln | soSn | s1Sb |s2Te| szl | saXe\nos | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 21 | 25\nssCs | s6Ba | szLa | 72Hf] 3Ta | 74W | zsRe |z60s| 7zlr | zsPt | zaAu | soHg | s1T1 | s2Pb | ssBi | sąPo | ssAt| s6Rn\n07 | 09 | 11 | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22\nszFr | ssRa\n07_|_09\nROZPUSZCZALNOŚĆ SOLI I WODOROTLENKÓW W WODZIE\n[| cor | Br | P | No, | cH,coo | s* | so, | so,” | co,’ | sio,” | cro? | poe | OH |\nM | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | NJ] R |\n[Na | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R |\n_ [K | R | R | R | R | oR | R | R | R | R | R | R | R | R |\n& [nay | R | R | R] R | R | R [| R [| R | R | - | R [ R [R |\n2+\n3 [e | R | R | - | R | R [NN | R | = | = | N | N | N |\n2 ag |N | NTN] R | R TN] NT TO] N | - | N [TN | |\n5 [mg | R | R | R | R | R | - | N | R | N | N | R| NN |\n„ [teat | R | R | R] R | R | R] N | T | N | N | T | N | To]\n‘a o[s* | R | R | R | R | R | R | N | N | N | N | T [ N | T |","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/5","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"5","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5\nTlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.\nA. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,\nw których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne\nnazwy tych tlenków.\nB. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.\nC. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które\nz w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne\na wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz\nDB równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.\n& D. W 200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym\nz roztworze, a następnie oblicz stężenie procentowe tego roztworu.\n„2\n5 E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy\nZ z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź\na rozkład niektórych wodorotlenkow. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków\n> dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.\n3 E**, Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,\nE tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu\n> należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter\nea chemiczny.\nae]\ns F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia\no 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.\nUL\n= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(Il). Oblicz wydajność\nprocentową tej reakcji.\nG*. Oblicz, ile dm? tlenku wegla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.\nG**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja\nprzebiega z wydajnością 80%.\nUkład okresowy pierwiastków\n1 18\n[EL masa atomowa [TTE\niH liczba atutnówa symbol chemiczny „He\nWas: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel\n6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179\n2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe\n5 Lit ai Bor | Wasid | Aż Tien | Floor _| Neon\n> 20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a\nuNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr\nŹ INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór\n3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS p WIE | BA | GW TW | ami | WW | WW | SIO\n- wK | wCa | z56 | ali | sV | uCĆr | Mh | zuFe | pCo | zeNi | zaCu | zn | Ga | ule\ne Pots | Wap Skmd | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a\nna 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 127,60 126 Has\n= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe\nN Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Ruen | Rod | Pallai | Srebm | Kadm ind ma | fneymon | Tetlur | tod | Ksenm\n2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008\naS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn\n= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon\nLaniiet\n\"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1\n3 mra Rnd wc\nz\na\nay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT\n„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu\n= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let\nTLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001\naktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr\nTar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens\nEj\nw\nN\noo\nELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA\niH zHe\n2,1 2 13 14 15 16 17\n3Li | 4Be sB | 6C | 7N | sO | oF |1oNe\n10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40\nuNa | 2Mg BAIL} q4Si | isP | 16S | 17C1| igAr\n09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30\n3 4 5 6 7 8 9 10 11 12\n19K | 20Ca | 21Sc} 2Ti | 23V | 24Cr |25Mn| 26Fe | 27Co | 2gNi | z9Cu | 30Zn |31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 3sBr| z6Kr\nos | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28\n37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | 44Ru | 4sRh | 46Pd |47Ag | 4sCd || 4oln | soSn | s1Sb |s2Te| szl | saXe\nos | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 21 | 25\nssCs | s6Ba | szLa | 72Hf] 3Ta | 74W | zsRe |z60s| 7zlr | zsPt | zaAu | soHg | s1T1 | s2Pb | ssBi | sąPo | ssAt| s6Rn\n07 | 09 | 11 | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22\nszFr | ssRa\n07_|_09\nROZPUSZCZALNOŚĆ SOLI I WODOROTLENKÓW W WODZIE\n[| cor | Br | P | No, | cH,coo | s* | so, | so,” | co,’ | sio,” | cro? | poe | OH |\nM | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | NJ] R |\n[Na | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R |\n_ [K | R | R | R | R | oR | R | R | R | R | R | R | R | R |\n& [nay | R | R | R] R | R | R [| R [| R | R | - | R [ R [R |\n2+\n3 [e | R | R | - | R | R [NN | R | = | = | N | N | N |\n2 ag |N | NTN] R | R TN] NT TO] N | - | N [TN | |\n5 [mg | R | R | R | R | R | - | N | R | N | N | R| NN |\n„ [teat | R | R | R] R | R | R] N | T | N | N | T | N | To]\n‘a o[s* | R | R | R | R | R | R | N | N | N | N | T [ N | T |\n8 [Ba | R | R | R] R | R | R] N | N | N TN | NTN] R |\nm |Zn* | R | R | R | R | R | N | N | R [| N | N | N | NTN |\nS [AF | R | R | R] R | R | - | - | R | = | N | - | N | N |\nm [so | R | R | R | = | - TN | - | R | = | = | = | n | N |\n2 |pb\" | T | T | N | R | R | N | N | N | N | N | N | N | N |\n8 [BF | - | - | - | R] - fon |N | - | N | = |N |] NN]\n© [Me™ | R | R | N | R | R | N | N | R | N | N | N TN TN]\nNo [re | R | R | R | R | R | N | N | R | N | N | - | ON | N |\n[mer | R | R [- | R [= [TN] - | R [= | N | - | N [ny\n4 R- substancja rozpuszczalna; T- substancja trudno rozpuszczalna; N- substancja nierozpuszczalna;\nE - oznacza, ze dana substancja albo rozkłada się w wodzie, albo nie została otrzymana\n3 SZEREG ELEKTROCHEMICZNY METALI\nL+\n= Elektroda E TV]\nAVAL es |\nCd/ Cd\"\nPb/ Pb?\"\nH/2H\" en |\nKO II SPg Ch/I Pf\npoufne\negzemplarz pojedynczy\nMałopolski Kurator Oświat\nMateriały dla Państwowej Komisji Egzaminacyjnej\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z chemii\nWszystkie typy szkół średnich dla młodzieży\nTermin: 10 maja 2002 r. Godzina: 14.00\nx SCHEMAT OCENIANIA\n8\nE Model odpowiedzi i punktacja zadań - zestaw dla abiturientów, którzy realizowali chemię w wymiarze\n4 mniejszym niż 8 godzin w cyklu kształcenia\n„d 1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej\n5 odpowiedzi należy przyznać połowę punktów.\nz 2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie\nR schematu procesu.\n8 3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.\nZ 4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.\n5\nĄ Zadanie 1.\nae]\n3 A Zapis 8 równań reakcji | 8x1=8,0\nZa podanie 6 nazw | 6x0,5=3,0\n[Ds |Stezenie=25% Za obliczenie | 8,0\nZa 3 równania reakcji | Sx0 S615\nF* | np. CH,;=CH-CH>-CH;-CH>-CH; _1-heksen (heks-I-en Za każdy poprawny 4x1,0=4,0\nCH;-CH=CH-CH,-CH,-CH; 2-heksen (heks-2-en wzór i nazwe m\nCH;-CH;-CH=CH-CH>-CH; 3-heksen (heks-3-en (należy uwzględniać\nrównież wzory\nCHz-CH-CH-CH>-CH; cykloalkanów)\nCH;\n3-metylo-1-heksen\n(3-metyloheks-1-en)\nG* |2C.H; + 702= 4CO, + 6H;O Za 2 równania reakcji 2x0,5=1,0\nC,H, + 30) = 2CO,+ 2H,0\n487,5 dm’ powietrza\nB® |CH,CH, + CI, = CHCH; GI*HCI\nReakcja substytucji Za typ reakcji\nZachodzi w obecności światła UV Za określenie warunku\nZadanie 2.\nnie a\nA W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za skład jądra [10 |\na Konfiguracja elektronowa: K*L* M” lub 1s*2s*2p'3s'3p* lub [Ne]3s*3p* Za zapis konfiguracji EK\n$ MnO, + 4 HCI = MnCh + 2 H20 + Ch Zarównaniereakcji |1,0\nIv I a ułożenie bilansu\n& Mn + 2e > Mn 2 1\n3\nos 1 0\n2 Ccl-leCl l 2\ng 1,69 dm? Ch [Za obliczenie [4,0 |\n2 | © |[2Na+Ch=2NaCl | Za rownanie reakcji [1,0 |\nR [Na] K? L$ M! oddając 1 e tworzy [Na ] KŻL* lub Za konfigurację 2x1=2,0\n8 Na] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e twor a ] ls? 2s” 2p® elektronową atomów\no [CI] K? L M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI] K? L* M*N* lub 1 jonów\n\"= CI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°\nN Stwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty\n| lub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania\nje) Różnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie «|B |\nŚ | Wiganicinowe SSS ia 8\naaa ązanie J DP ąz:\n8 np. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,\nZ NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; postępowania Oo\nz AICI; - odczyn kwaśny: AF\" + 3 HO = AI(OH); + 3 H* Za równania reakcji\nnp. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0\nw probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)\nw probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);\nAICI; + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl\n88,8 % [Zaobliczenie [4,0\nF* CLO, ClLOs3, ClO; Za wzory tlenków 3x0,5=1,\n5\nCLO; + 2 NaOH = 2 NaCIO» + H;O chloran(IIl) sodu Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\nClO; + 2 NaOH = 2 NaCIO, + H;O chloran(VII) sodu Za 2 nazwy soli 2x0,5=1,0\nG* |KF+Ch - reakcja nie zachodzi Za wskazanie: reakcja\nnie zachodzi\n2 KBr + Cl, =2KCI+ Br, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,\n2KI+CLh=2KCI+1 o\nWniosek: aktywność fluorowców maleje w grupie, Za wniosek\njako poprawny należy uznawać również wniosek cząstkowy:\nnp. chlor jest aktywniejszy od bromu i jodu\nZadanie 3.\nA 1. Ca+2H,O=Ca(OH) + Ha Za 8 równań reakcji 8x1=8,0\n2. Ca+2HCI=CaCl, + Hy\n3. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO) + Hy\n4. 2Ca+0,=2CaO\n5. CaO + HO = Ca(OH),\n6. 3 Ca(OH); + 2 H;PO, = Ca;(PO4)> + 6 HO\n7. Ca(OH)» + CO, = CaCO; + HO\n8. CaCO;--> CaO + CO,\nUwaga: jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole\nUwaga: należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,\nlub etanian wapnia 0\nc np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 H;O Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\n3 Ca + 2 H;PO4 = Cas(PO4)> + 3 Ha\nOdczyn zasadowy Za określenie odczynu 05 |\nCa(CH;COO), + 2 H,O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,\nCa” + 2 CH;COO + 2 HO = Ca” +20H + 2 CH;COOH 5\n_ CH;COO_+H,O =OH +CH;COOH\na W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0\n8 0,0125 mola Hp; 0,28 dm? Hp; 7,5 * 10°! cząsteczek H>\nE F | Is* 2s? 2p® 3s? 3p° 4s” lub K*L*M*N* Za zapis konfiguracji\nE Utrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu)\n=I wydzieli sig: 106 400 dm Za obliczenie _ [3,0 |\no H* |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\na CaC, + 2 H;O = Ca(OH), + C,H,\n=) 3 - -\nS| [zzamdmcymu Zacblcanie (2,0\nĘ CaCl + Na;CO; = CaCO3l + 2 NaCl\nZ | Roztwór CaCh jest2śmolowy | CaCl, jest 2,5 molowy |Zaobliczenie | obliczenie 2,0 |\nN .\ns Zadanie 4.\n3\ncz)\nĘ\ne\n3)\n&\nstrona 11 z8\nPolece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac\nnie ja\nA HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,\nCH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5\nCH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i systema- 3x0,5=1,5\ntyczna\nHCOOH = H +HCOO- (Zarównanie [05 |\nAnion mrówczanowy (metanianowy) [Zanazwe anion «0,5 |\nc np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0\nMg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2\nAl(OH); +3 CH3CH;COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO\nWydzieli się: 0,241 - 10? cząsteczek wodoru |Zaobliczenie | |20 |\nE Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia [110 |\n2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie |10 |\nStężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol / dm’. [Zaobliczenie _ , |3,0 |\nF Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |\n_ np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH,COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |\n5 G* | np.: CH;CI + KOH =CH;OH + KCI Za 3 równania reakcji |3x1=3,0\n2 CH;OH + CuO = HCHO + Cu + H;O\n& HCHO + Ag,O = HCOOH +2 Ag\n3\n2 „o Za napisanie wzorów\n8 CHzCOOH GHC strukturalnych\nz CH>-COOH CHC\ns\nN I* | HCOOH + CH;CH,OH = HCOOCH;CH; + H,0 Za równanie reakcji\n„8 mrówczan (metanian) etylu Za nazwę estru\n3 wzór izomeru: CH;COOCH; Za wzór izomeru\nEJ octan (etanian) metylu Za nazwę estru\nN rola stęż. H;SO4 - katalizator, pochłania wodę. Za podanie roli kwasu [1,0 |\n5\ncz)\nĘ\ne\nO .\n2 Zadanie 5.\nPolece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac\nnie ja\nA Na,O - tlenek sodu P4Ojo - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór 7x1=7,0\nMgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI) i nazwę\nAbO; - tlenek glinu Cl,0; - tlenek chloru(VII)\nSiO, - tlenek krzemu(IV\nNależy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy\nuznawać starych nazw np. trójtlenek siarki\nNaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,\nP4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5\nMgO - wiązanie jonowe\nSO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nAbO; - wiązanie jonowe\nCl,0; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nSiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)]\nc Tlenki tworzące zasady: Na;0, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0\nTlenki obojętne wobec wody: Al,O3, SIO» tlenków do\n- odpowiednich grup\nTlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7\nnp. MgO + H,O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0\nSO; + HO = H>SO4\nNależy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych\na W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |\n8 Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie |] 2,5 |\ng E* |np.: 2Mg+0O,=2 MgO Za 5 równań reakcji 5x1=5,0\nE 2 SO, + 0» = 2 SO;\na) CO,+C=2CO\n5 Na CO; = Na,O + CO;\n= Cu(OH) = CuO + HO\nN G* CaCO; = CaO + CO; Za obliczenie\nis Wydzieli się 40,32 dm* CO,\na Zasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne\nm | stopień | | liezbapmktów | warmek |\n2 |miedostateczny | ||| ||| 0=86 ||\n<A dopuszczający 37-45 Za jedno zadanie min. 18 punktow.\na 46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.\n8 [dobry | 67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.\n„8 | bardzo dobry 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punktów.\n= 84 - 90\nModel odpowiedzi i punktacja zadań - zestaw dla abiturientów, którzy realizowali chemię w wymiarze\nminimum 8 godzin w cyklu kształcenia\n1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej\nodpowiedzi należy przyznać połowę punktów.\n2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie\nschematu procesu.\n3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.\n4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.\nZadanie 1.\nA CH, + HCI = CH;-CH>-Cl Zapis 8 równań reakcji 8x1=8,0\nnp. CH;-CH>-CI + KOH = CH;-CH;--OH + KCI\nZapodanie 6nazw | 6x0,5=3,0\n[ D_f[stężenie=25% Zaz bliczenie | 3,0\nE | CHi-COONa+H,0=CH-COOH+NaOH--SSSSS-*d Za napisanierwna[ SN05=1,5\nreakcji\n(podanie substratów i\n= produktów reakcji\na VII 1 Za bilans elektronowy 2x1=2,0\ns Mn + 5e > Mn 5 4 Za dobranie\ng 1 I współczynników\na C-4e4C 4 5 stechiometrycznych\n8\nh\nE\n>\n-g Zadanie 2.\n3\nKcy\nŃ\nE\ne\nĘ\nA W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za podanie składu jądra [1,0 |\nKonfiguracja elektronowa: K* L* M” lub 1s*2s*2p'3s'3p' lub [Ne]3s*3p* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nry II Za ułożenie bilansu\nMn + 2e > Mn 2 l\n1 0\nCcl-leCl l 2\n[Na] K? L’ M! oddając I e tworzy [Na ] K? L* lub Za konfigurację 2x1=2,0\nNa] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e tworz a ] ls? 2s” 2p° elektronową atomów\n[CI] K? L’ M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI ] K? LS M*N* lub 1 jonów\nCI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°\nStwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty\nlub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania\nRóżnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie | |05 _ |\nnp. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,\na NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; , postępowania Oo\ng AICI; - odczyn kwaśny: AI + 3 H,O = Al(OH); +3 H Za rownania reakcji\n3 np. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0\n= w probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)\nw probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);\n2 AICI, + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl\na F** |Stopiony NaCl: K: Na +e=Na 4 równania 4x0,5=2,\nR A: Cl -e=%Ch elektrodowe Oo\n„8 Roztwór wodny: K: 2 H+O + 2e=20H +H)\n3 A: 2CI -2e=Ch\n\"- a, A 3 - p\nN G** | Położenie stanu równowagi reakcji przesunie się w prawo [Wskazanie 6 |1,0 |\n5 Uzasadnienie w oparciu o regułę przekory [Uzasadnienie |1,0_ |\n3 p\n-> Zadanie 3.\njo)\noo\nA 1. Ca+2H,O =Ca(OH), + H> Za 8 równań reakcji 8x1=8,0\n2. Ca+2 HCl=CaCh + Ha\n3. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO), + Hy\n4. 2Ca+0,=2CaO\n5. CaO + H,O = Ca(OH),\n6. 3 Ca(OH); + 2 H3PO4 = Ca;(PO4)> + 6 H2O\n7 Ca(OH), + CO, = CaCO; + H,O\n8. CaCO;-> CaO + CO,\nUwaga: Jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole\nUwaga: Należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,\nlub etanian wapnia 0\n[e np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 HO Za 2 równania reakcji | 2x1=2,0\n3 Ca + 2 H;PO4 = Ca;(PO4)> + 3 Hy\nOdczyn zasadowy Za określenie odczynu [05 |\nCa(CH;COO) + 2 H;O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,\nCa” +2 CH;COO +2H;0=Ca* +2 OH +2 CH;COOH 5\nCH;COO + HO = OH + CH;COOH\nE W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0\n0,0125 mola Hy; 0,28 dm* Hs; _ 7,5 - 10°! cząsteczek Hp\nF 1s* 2s* 2p° 3s* 3p° 487 lub K* L* M* N* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nUtrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu) | Zawyjaśnienie _ć |1,10 |\nG** |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x0,5=1,\nCaC + 2 HO = Ca(OH) + CH» o\n18 915,6 dm\" CH) [Za obliczenie | 3,0 |\nH** | Katoda: 2 H,O + 2e=20H +H, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,\nAnoda: 2 CI - 2e= Ch o\nWydzieli się 44,8 dm* wodoru oraz 44,8 dm’ chloru |Zaobliczenie _, |2,0 |\nAH? = + 155,1 kJ/mol [Zaobliczenie [3,0 |\nZadanie 4.\nnie ja\nA HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,\nCH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5\nCH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i 3x0,5=1,5\nsystematyczna)\na HCOOH = H +HCOO- [Zarównanie [0,5 |\no Ani p tani 77 -\n& c np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0\nM Mg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2\nE Al(OH); +3 CH;CH,COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO\n8 Wydzieli się: 0,241 -107 cząsteczek wodoru [Zaobliczenie | |20 |\nN Ej EE ry > PE >\nKs E Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia 110 |\nFi 2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie 1,0 |\n> Stężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol/dm’. |Zaobliczenie _ |3,0 |\ng F Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |\nE np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH;COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |\nEj G** CH, + HO kat, CH;CHO Za 2 równania reakcji |2x1,5=8,\n& np.: CH;CHO + Ag,O = CH;COOH + 2 Ag o\n2 Ta |K=0,67 Za obliczenie K 15 |\nStężenie początkowe kwasu = 10 moli/dm* Za obliczenie stezen 2x1=2,0\nStężenie początkowe alkoholu = 8 moli/dm* początkowych\nI** O3H Za równanie reakcji\notrzymywania\nCsHsSO3H\n+H>SO4 = +HO\nOH O Za równania dysocjacji 2x1=2,0\nSO;H SO;\nZadanie 5.\nA Na,O - tlenek sodu P4Oj9 - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór i nazwę | 7x1=7,0\nMgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI)\nAbO; - tlenek glinu ChO; - tlenek chloru(VII)\nSiO, - tlenek krzemu(IV\nNależy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy\nuznawać starych nazw np. trójtlenek siarki\nNaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,\nP4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5\nMgO - wiązanie jonowe\nSO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nAbO; - wiązanie jonowe\nCIO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane).\nSiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane\nc Tlenki tworzące zasady: Na,O, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0\nTlenki obojętne wobec wody: Al,03, SIO» tlenków do\n- odpowiednich grup\nTlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7\nnp. MgO + H;O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0\n= SO; + H,O = H>SO4\ng Należy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych\nE W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |\nEI Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie 2,5 |\na) E** | Tlenek zasadowy, np.: Na,O Za przykład tlenku 3x0,5=1,\n5 Tlenek amfoteryczny: Al,O; z każdej grupy 5\n= Tlenek kwasowy, np.: PyOjio\nN ALO; + 6 HCI =2 AICI; + 3 HO Za 2 równanie reakcji | 2x1=2,0\n„2 AlbO; + 2 NaOH + 3 HO = 2 Na[AI(OH).], lub\n3, AbO; + 6 NaOH + 3 H;O = 2 Na;[AI(OH);\nEj Ponieważ z treści zadania nie wynika, że reakcja zachodzi w środowisku wodnym należy również uznawać jako\nN poprawny zapis:\n3 ALO; + 6 NaOH = 2 NasAlO; + 3 HO,\n| ale w tym wypadku muszą być wyraźnie określone warunki zachodzenia tego procesu\n3 Wydajność reakcji wynosi 75,2% z 75% (Zaobliczenie _ |30 |\n= G** |CaCO; = CaO + CO, Za obliczenie\nWydzieli się 32,26 dm* CO»\nZasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne\n[| stopień | liczbapmktów Parone || |\n[niedostateczny 8G |]\n37 - 45 Za jedno zadanie min. 18 punktów.\n46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.\n67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.\nbardzo dobr 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punkty.\n84 - 90 PT\nARKUSZ RECENZJI I OCENY\nPISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z CHEMII\nKod Imię i nazwisko\nmaturzysty egzaminatora\nstrona 17 z8\nImię\ni nazwisko\nmaturzysty\n(wpisać po rozkodo-\nwaniu pracy)\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\na\nN\nGd\n8\nĘ REEEENNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNENENNNNNNENNENNNNNNNENENNNNNNNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN\na\n>) PeeeeeeOeC Oe Oereeerereereereerertrererrercrererrecrrererrrcrrerectrererrerrrerer reer rererrrerrererrrererrerrrerer reer rererr rrr rererr rer er rest rerrrr rey\n2 Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty cc cecesecseeseeeeteeseeeeeees\n= Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nN\nA\nEN\nŁR\noO\nŁączna liczba punktów - -.---4-e4-2224122121211212 PTOPONOWANA OCENAL ceeseeseeeeseeeeeeeneeeeeeenees\ndata i podpis egzaminatora\nDecyzja Przewodniczącego PKE\ndata i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej","answer":"A, B, D, E","answer_text":"5 utlenienia.\niS e Napisz wzory tlenków chloru na I, III i VII stopniu utlenienia.\n> e Tlenki chloru mają charakter kwasowy. Reagują w określonych warunkach z zasadami. Napisz\nR równania reakcji tlenku chloru(1il) i tlenku chloru(VID z NaOH, oraz podaj nazwy tlenowych\nR soli chloru będących produktami tych reakcji (kwasy, których pochodnymi są te sole to kwasy\nE jednoprotonowe).\n= F**. Na skalę techniczną chlor otrzymuje się przeprowadzając elektrolizę stopionego NaCl lub jego\n2, wodnego roztworu.\n= Napisz równania reakcji elektrodowych, które zachodzą podczas elektrolizy stopionego NaCl i jego\nwodnego roztworu. Oblicz ile dm* chloru (w warunkach normalnych) można otrzymać poddając\nelektrolizie 29,25 g stopionego chlorku sodu, przy założeniu 80% wydajności procesu elektrolizy.\nG*. Przeprowadzono następujące doświadczenie.\nDo trzech probówek zawierających roztwory: KF, KBr, KI dodano wodę chlorową.\nZa pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zachodzące w poszczególnych probówkach lub\nzaznacz, że reakcja nie zachodzi. Sformułuj wniosek, który wynika z tego doświadczenia.\nG**, Podczas rozcieńczania SbCl; w wodzie wytrąca się biały osad SbOCI i po pewnym czasie ustala się\nstan równowagi, który możemy zilustrować równaniem:\nSbCl;+H,O = SbOCI+2HCI\nOkreśl, w którą stronę przesunie się równowaga tej reakcji jeżeli do układu dodamy więcej wody.\nSwój wniosek uzasadnij w oparciu o regułę przekory.\nZadanie 3\nPoniżej przedstawiono schemat otrzymywania różnych związków wapnia:\n- temp. -900C,\nD J\ncxconsl af.\nAta Ca -$>E-5>A\nosa Ouro.\nB G\nA. Za pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zaznaczone na powyższym schemacie.\nB. Podaj nazwy związków: A, B, D, E, G, J.\nC. Pisząc odpowiednie równania reakcji zaproponuj dwie inne metody otrzymywania związku G niż\nzaznaczona na schemacie.\nD. Określ odczyn wodnego roztworu związku D. Swój wniosek uzasadnij pisząc odpowiednie\nrównania reakcji w formie cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej.\n= E. Oblicz ile moli, ile dm* (w warunkach normalnych), i ile cząsteczek gazu wydzieli się w reakcji\ns 0,5 g wapnia z wodą. Należy przyjąć 100% wydajność tej reakcji.\n& F. Pisząc konfigurację elektronową atomu Ca wyjaśnij dlaczego wapń występuje w związkach\nR wyłącznie na +II stopniu utlenienia.\n„2\n5 G*. Węglan wapnia w temperaturze około 900?C ulega rozkładowi na dwa tlenki. Oblicz, ile dm? gazu\nZ (w warunkach normalnych) wydzieli się w tej reakcji, jeżeli rozkładowi uległo 500 kg minerału\na zawierającego 95% CaCO;.\nN\n& G**, Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n3, wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\n= wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn. Oblicz, ile\n> dm? etynu można otrzymać z 50 kg koksu zawierającego 95% czystego węgla, zakładając, że obie","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"}]}