{"paper":{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/chemia-2009-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/chemia-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":30,"source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nJądro atomu izotopu pewnego pierwiastka zawiera 20 protonów i 20 neutronów.\na) Przedstaw symbol izotopu tego pierwiastka w postaci\nA\nZ E (litery zastąp\nodpowiednimi liczbami oraz symbolem chemicznym pierwiastka i wpisz je\nw odpowiednie kratki).\nb)\nZapisz konfigurację elektronową atomu tego pierwiastka w stanie podstawowym.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.\na)\nKorzystanie z informacji\nWyszukanie w tekście informacji potrzebnych\ndo określenia składu elementarnego izotopu\ni symbolu pierwiastka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przedstawienie symbolu opisanego izotopu w postaci A\nZ E.\nPoprawna odpowiedź:\n40\n20 Ca\nb)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie konfiguracji elektronowej atomu\npierwiastka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie konfiguracji elektronowej atomu wapnia w stanie\npodstawowym.\nPoprawna odpowiedź:\n1s22s22p63s23p64s2","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nJądro izotopu radu 226Ra ulega rozpadowi α zgodnie z poniższym schematem.\n226\n88 Ra → A\nZ E + 4\n2 He\nOpisz produkt tej przemiany (E), podając wartość jego liczby atomowej (Z), liczby\nmasowej (A) oraz symbol odpowiedniego pierwiastka.\nLiczba atomowa Z: Liczba masowa A: Symbol pierwiastka:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 2.\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\nschematu przemiany promieniotwórczej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za opisanie produktu przemiany promieniotwórczej - podanie\nliczby atomowej, liczby masowej i symbolu pierwiastka.\nPoprawna odpowiedź:\nLiczba atomowa Z = 86\nLiczba masowa A = 222\nSymbol pierwiastka: Rn","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nKorzystając ze skali elektroujemności według Paulinga, określ rodzaj wiązania\nchemicznego w następujących substancjach:\nCaBr2\nBr2\nHBr","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie rodzaju wiązania na podstawie różnicy\nelektroujemności łączących się pierwiastków.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli poprawnie określił rodzaje wiązań w trzech substancjach.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli poprawnie określił rodzaje wiązań w dwóch substancjach.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli poprawnie określił rodzaj wiązania w jednej substancji.\nPoprawne odpowiedzi:\nCaBr2 - wiązanie jonowe\nBr2 - wiązanie kowalencyjne\nHBr - wiązanie kowalencyjne spolaryzowane\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nSpośród podanych niżej właściwości a, b, c, d, e, f wybierz te, które są charakterystyczne\ndla chlorku sodu ze względu na występujący w nim rodzaj wiązania. Zapisz litery\noznaczające te właściwości.\na) Tworzy kryształy jonowe.\nb) Nie ulega dysocjacji jonowej.\nc) Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach polarnych.\nd) Topi się w wysokiej temperaturze.\ne) Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach niepolarnych.\nf) Stopiony przewodzi prąd elektryczny.\nPoziom podstawowy\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie typowych właściwości\nfizykochemicznych substancji na podstawie\ncharakteru występujących w nich wiązań.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór właściwości charakterystycznych dla chlorku sodu\ni zapisanie liter oznaczających te właściwości.\nPoprawna odpowiedź:\nWłaściwości: a, c, d, f","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nW tabeli podano nazwy trzech pierwiastków oraz krótkie charakterystyki czterech\npierwiastków (w tym stan skupienia w temperaturze pokojowej i pod ciśnieniem\natmosferycznym).\nNazwa\npierwiastka\nCharakterystyka\na) Jest ciałem stałym występującym w kilku odmianach alotropowych.\nOdmiana biała świeci w ciemności, jest silnie trująca i najaktywniejsza.\nOdmiana czerwona stosowana jest do produkcji zapałek i ogni sztucznych.\nPierwiastek ten tworzy stały tlenek barwy białej, który w reakcji z wodą\ndaje kwas. Związki tego pierwiastka stosowane są do produkcji środków\npiorących\ni\nnawozów\nsztucznych.\nPierwiastek\njest\nskładnikiem\norganizmów żywych, gdzie występuje w postaci związków nieorganicznych\n(w kościach) i organicznych (np. w kwasach nukleinowych).\nb) Jest krystalicznym ciałem stałym o charakterystycznym zapachu. Łatwo\nulega sublimacji, tworząc fioletowe pary. Bardzo słabo rozpuszcza się\nw wodzie. Dobrze rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych. Służy\ndo wykrywania nawet śladowych ilości skrobi. Występuje w wodzie\nmorskiej i w wodorostach. Jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym\ndo życia.\nc) Jest srebrzystobiałym, lekkim, miękkim i ciągliwym ciałem stałym.\nW przyrodzie występuje w związkach chemicznych. Jego sole powodują\ntwardość wody. Jest niezbędny do życia. Jego niedobór lub nadmiar są\nprzyczyną zaburzeń w rozwoju i funkcjonowaniu organizmów żywych.\nchlor\nmagnez\nfosfor\nd) Jest gazem barwy zielonożółtej, rozpuszczalnym w wodzie, o ostrym\nduszącym zapachu, drażniącym błony śluzowe. W przyrodzie występuje\nw minerałach oraz w wodzie morskiej. W stanie wolnym jest silną trucizną.\nStosowany jest jako środek dezynfekujący i bielący.\nNa podstawie: J. Sobczak, K.M. Pazdro, Z. Dobkowska: Słownik szkolny, chemia, WSiP, Warszawa 1993\nPrzyporządkuj\nkażdemu\npierwiastkowi\nwłaściwą\ncharakterystykę,\nwpisując\nodpowiednie litery (a - d) w poniższe kratki.\nchlor\nmagnez\nfosfor","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie pierwiastków na podstawie opisu\nich właściwości fizycznych i chemicznych\noraz typowych zastosowań.\n0-1\nZdający\notrzymuje\n1\npunkt\nza\nprzyporządkowanie\nwymienionym\npierwiastkom\nich charakterystyk.\nPoprawna odpowiedź:\nchlor\nmagnez\nfosfor\nd\nc\na","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nPodkreśl zbiór zawierający wyłącznie wzory związków, które w wyniku reakcji z wodą\nlub po rozpuszczeniu w wodzie tworzą kwasy.\nA. NO, P4O10, SO2\nB. CaO, P4O10, SO3\nC. HCl(g), SO2, SO3\nD. CO, P4O10, SO3\nNr zadania\n1a\n1b\n2.\n3.\n4.\n5.\n6.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n4\n Informacja do zadań 7 - 9\nPierwiastki znajdujące się w tej samej grupie układu okresowego mają podobne właściwości,\nale wraz ze wzrostem liczby atomowej stopniowo zmieniają się ich cechy chemiczne i fizyczne.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 6.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie związków tworzących z wodą\nroztwory o odczynie kwasowym.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie zbioru zawierającego wzory związków, które\npo rozpuszczeniu w wodzie lub w reakcji z wodą tworzą kwasy.\nPoprawna odpowiedź:\nC. (HCl(gaz), SO2, SO3)","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nW celu porównania aktywności wybranych fluorowców przeprowadzono kilka doświadczeń.\nPo ich zakończeniu sformułowano wnioski w formie równań reakcji (jeśli reakcja przebiegła)\ni przedstawiono je w poniższej tabeli.\n2KI + Cl2 → 2KCl + I2\n2KBr + Cl2 → 2KCl + Br2\nKBr + I2 → nie zaobserwowano przebiegu reakcji\n2KI + Br2 → 2KBr + I2\nKorzystając z powyższych informacji, uszereguj badane niemetale (brom, chlor i jod)\npod względem aktywności od najmniejszej do największej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku na podstawie wyników\ndoświadczenia zapisanych w formie równań reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uszeregowanie niemetali pod względem aktywności\nod najmniejszej do największej.\nPoprawna odpowiedź:\njod, brom, chlor\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nLitowce reagują z wodą. Reakcja litu z wodą przebiega najmniej gwałtownie. Podczas reakcji\nsodu z wodą wydzielające się ciepło wystarcza do stopienia metalu. Potas zapala się\nw zetknięciu z wodą. Jeszcze gwałtowniej działają na wodę rubid i cez. Ten ostatni jest tak\naktywny, że zapala się samorzutnie w zetknięciu z powietrzem nawet w nieobecności wody.\nNa podstawie: A. Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004\na) Korzystając z powyższych informacji, uszereguj opisane metale (cez, lit, potas,\nrubid, sód) pod względem aktywności od najmniejszej do największej.\nb) Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji litowca z wodą, wiedząc, że jednym\nz jej produktów jest wodorotlenek. Zastosuj ogólny symbol metalu M.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\na)\nKorzystanie z informacji\nWyszukanie w podanym tekście informacji\no aktywności chemicznej poszczególnych litowców.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uszeregowanie metali pod względem aktywności\nod najmniejszej do największej.\nPoprawna odpowiedź:\nlit, sód, potas, rubid, cez\nb)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równania reakcji ilustrującego metodę\notrzymywania zasad.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli napisał równanie reakcji litowca z wodą, stosując ogólny\nsymbol metalu M.\nPoprawna odpowiedź:\n2M + 2H2O → 2MOH + H2↑","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nOkreśl, jak zmienia się aktywność pierwiastków w grupach głównych i uzupełnij\nponiższe zdania słowami maleje albo wzrasta.\nZe wzrostem liczby atomowej aktywność niemetali\nZe wzrostem liczby atomowej aktywność metali\nPoziom podstawowy\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\nTworzenie informacji\nUogólnienie i sformułowanie wniosków\ndotyczących zmian aktywności metali i niemetali.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uzupełnienie dwóch zdań.\nPoprawna odpowiedź:\nZe wzrostem liczby atomowej aktywność niemetali maleje.\nZe wzrostem liczby atomowej aktywność metali wzrasta.","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nPrzeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym rysunkiem.\nW probówce I nie zaobserwowano objawów reakcji, natomiast w probówce II\nzaobserwowano wydzielanie gazu.\na) Korzystając z powyższej informacji, uzupełnij podany niżej fragment szeregu\naktywności metali. Wpisz symbole chemiczne miedzi i cynku w wykropkowane\nmiejsca.\nNa, Mg, Al, , Fe, Sn, Pb, H2, , Ag, Au\nb) Zapisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w probówce II.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\na)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie położenia metali (Zn i Cu) w szeregu\naktywności na podstawie informacji o zachowaniu\ntych metali wobec kwasu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uzupełnienie szeregu aktywności metali.\nPoprawna odpowiedź:\nNa, Mg, Al, Zn, Fe, Sn, Pb, H2, Cu, Ag, Au\nb)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równania reakcji ilustrującego typowe\nzachowanie metali wobec kwasów (wypieranie\nwodoru).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji cynku\nz kwasem.\nPoprawna odpowiedź:\nZn + 2H+→ Zn2+ + H2↑\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n6","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":3,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (3 pkt)\nNapisz w formie cząsteczkowej równania trzech różnych reakcji, za pomocą których\nmożna otrzymać chlorek wapnia. Substraty reakcji wybierz spośród zaproponowanych\nponiżej.\nHCl (aq) Ca Ca(NO3)2 (aq) CaO(s) Cl2(g) Ca(OH)2 (aq)\n1\n2\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nWiadomości i rozumienie\nWybór odpowiednich substratów i zapisanie równań\ntypowych reakcji otrzymywania soli - chlorku\nwapnia.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie każdego równania reakcji - trzech z czterech\nmożliwych.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\n• Ca + Cl2 → CaCl2\n• Ca + 2HCl → CaCl2 + H2↑\n• Ca(OH)2 + 2HCl → CaCl2 + 2H2O\n• CaO + 2HCl → CaCl2 + H2O","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nZ poniższych zbiorów podkreśl ten, który zawiera wyłącznie wzory mocnych\nelektrolitów.\nA. H2O, KCl, NaOH\nB. Na2SO4, KOH, H2S\nC. FeCl3, Ca(NO3)2, CH3COOH\nD. NaCl, Fe2(SO4)3, HNO3\nNr zadania\n7.\n8a\n8b\n9.\n10a\n10b\n11.\n12.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\n1\n3\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nI\nCu\nHCl (aq)\nII\nZn\nHCl (aq)\nPoziom podstawowy\n6","answer":"D","answer_text":"Zadanie 12.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie elektrolitów mocnych i słabych.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie zbioru zawierającego wyłącznie wzory mocnych\nelektrolitów.\nPoprawna odpowiedź:\nD. (NaCl, Fe2(SO4)3, HNO3)","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nPrzeczytaj poniższe zdania i zakwalifikuj opisane reakcje (1, 2 i 3) do egzotermicznych\nlub endotermicznych.\n1. W wyniku spalania tlenku węgla(II) powstaje tlenek węgla(IV). Tlenek węgla(II) jest\nwysokoenergetycznym paliwem.\n2. W wyniku ogrzewania manganianu(VII) potasu otrzymuje się tlen. Przerwanie\nogrzewania powoduje zaprzestanie wydzielania się gazu.\n3. Podczas reakcji cynku z kwasem solnym można zaobserwować wzrost temperatury\nreagentów w probówce.\nReakcja 1\nReakcja 2\nReakcja 3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.\nWiadomości i rozumienie\nZakwalifikowanie przemian chemicznych\nze względu na ich efekt energetyczny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zakwalifikowanie procesów - na podstawie ich opisów -\ndo egzotermicznych lub endotermicznych.\nPoprawna odpowiedź:\nReakcja 1 - egzotermiczna\nReakcja 2 - endotermiczna\nReakcja 3 - egzotermiczna","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nPrzeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym rysunkiem.\nCynk całkowicie przereagował we wszystkich probówkach, ale reakcje przebiegały z różnymi\nszybkościami (cynk roztworzył się w różnych czasach t).\nPrzeanalizuj warunki doświadczenia i przyporządkuj czasy przebiegu reakcji (t1, t2 i t3)\nprocesom zachodzącym w probówkach I, II i III, jeżeli wiadomo, że t1 > t2 > t3.\nProbówka\nCzas\nI\nII\nIII\nI\n0,1g Zn granulki\n50 cm3\n10% HCl (aq)\nII\n0,1g Zn pył\n50 cm3\n20% HCl (aq)\nIII\n0,1g Zn pył\n50 cm3\n10% HCl (aq)\nPoziom podstawowy\n7\n Informacja do zadania 15 i 16\nW poniższej tabeli przedstawiono wartości rozpuszczalności trzech soli sodu w różnych\ntemperaturach.\nRozpuszczalność, g w 100 g wody\nTemperatura, K\nNaCl\nNa2SO4\nNaNO3\n293\n35,9\n19,2\n87,3\n298\n36,0\n28,1\n91,2\n313\n36,4\n47,8\n104,1\n333\n37,3\n44,7\n123,7\n353\n37,9\n42,9\n147,5\nNa podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk: Tablice chemiczne,\nWydawnictwo Podkowa Bis, Gdańsk 2004\nUwaga: zmiany rozpuszczalności Na2SO4 są nietypowe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nWiadomości i rozumienie\nJakościowe określenie wpływu stężenia kwasu\ni rozdrobnienia metalu na szybkość reakcji cynku\nz kwasem solnym.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za przyporządkowanie procesom zachodzącym w probówkach\n(I - III) czasów przebiegu reakcji.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówka\nCzas\nI\nt1\nII\nt3\nIII\nt2\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/15","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\na) Na podstawie danych w tabeli wpisz we właściwe miejsca zdania słowa nasycony,\nnienasycony.\nDo 100 g wody w temperaturze 333 K dodano 44,7 g Na2SO4 i otrzymano roztwór\n, po czym roztwór ten został schłodzony do 313 K i powstał roztwór\nb) Na podstawie danych w tabeli uzupełnij zdanie, wpisując wzór właściwej soli.\nW przedziale temperatur 313 K - 353 K wraz ze wzrostem temperatury najbardziej wzrasta\nrozpuszczalność","answer":"a","answer_text":"Zadanie 15.\nKorzystanie z informacji\nDokonanie selekcji i analizy informacji dotyczących\nrozpuszczalności wybranych soli w wodzie\nw różnych temperaturach.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uzupełnienie dwóch zdań.\nPoprawna odpowiedź:\na) Do 100 g wody w temperaturze 333 K dodano 44,7 g Na2SO4 i otrzymano roztwór\nnasycony, po czym roztwór ten został schłodzony do 313 K i powstał roztwór\nnienasycony.\nb) W przedziale temperatur 313 K - 353 K ze wzrostem temperatury najbardziej wzrasta\nrozpuszczalność NaNO3.","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nNa podstawie danych w tabeli uzupełnij poniższe zdania, wpisując odpowiednie wartości\nmasy soli.\n1. W 50 g wody w temperaturze 353 K można maksymalnie rozpuścić g NaCl.\n2. Do zlewki, w której znajdowało się 140 g stałego NaNO3, dodano 100 g wody. Zlewkę\nogrzano do 333 K, a jej zawartość wymieszano. Na dnie naczynia pozostało g soli.\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\n16.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n8\n Informacja do zadań 17 - 19\nPrzeprowadzono doświadczenia zilustrowane poniższym rysunkiem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.\nTworzenie informacji\nPorównanie i interpretacja danych dotyczących\nrozpuszczalności wybranych soli w wodzie\nw różnych temperaturach.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za uzupełnienie każdego ze zdań odpowiednimi wartościami\nmasy soli.\nPoprawne odpowiedzi:\n1. W 50 g wody w temperaturze 353 K można maksymalnie rozpuścić 18,95 g NaCl.\n2. Do zlewki, w której znajdowało się 140 g NaNO3 dodano 100 g wody. Zlewkę ogrzano\ndo 333 K, a jej zawartość wymieszano. Na dnie naczynia pozostało 16,3 g soli.","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/17","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\na) Napisz, jaką zmianę zaobserwowano w probówce I, wpisując do tabeli barwę\nroztworu przed reakcją i po reakcji.\nBarwa roztworu przed reakcją\nBarwa roztworu po reakcji\nb) Podaj, co można zaobserwować podczas reakcji zachodzącej w probówce III.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.\na)\nKorzystanie z informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za opisanie zmiany barwy, jaką zaobserwowano w probówce I\npodczas reakcji tlenku sodu z wodą wobec fenoloftaleiny.\nPoprawna odpowiedź:\nBarwa roztworu przed reakcją\nBarwa roztworu po reakcji\nbrak barwy\nmalinowa\nb)\nKorzystanie z informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za opisanie zmian, jakie zaobserwowano w probówce III podczas\nreakcji roztworu siarczanu(VI) miedzi(II) z roztworem wodorotlenku potasu.\nPoprawna odpowiedź:\nWytrącił się niebieski, galaretowaty osad lub pojawiło się zmętnienie.\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n8","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nZapisz w formie jonowej skróconej równania reakcji przebiegających w probówkach II i III.\nProbówka II:\nProbówka III:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji chemicznych na podstawie\nschematów ilustrujących przebieg doświadczenia.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w formie jonowej skróconej każdego równania\nreakcji.\nPoprawne odpowiedzi:\nProbówka II: H+ + OH - → H2O\nProbówka III: Cu2+ + 2OH - → Cu(OH)2↓","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/19","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nOkreśl odczyny roztworów, które powstały w probówkach I i II.\nOdczyn roztworu w probówce I:\nOdczyn roztworu w probówce II:\n0,1 g Na2O(s)\nI\nH2O + fenoloftaleina\nII\n5cm3 HCl(aq),\ncm = 0,1 mol·dm-3\n5cm3 NaOH(aq), cm = 0,1 mol·dm-3\nKOH(aq)\nIII\nCuSO4(aq)\nPoziom podstawowy\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie odczynu roztworów na podstawie analizy\nschematów przedstawiających przebieg\ndoświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynu roztworów.\nPoprawna odpowiedź:\nOdczyn roztworu w probówce I: zasadowy\nOdczyn roztworu w probówce II: obojętny","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/20","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nWodorotlenek sodu otrzymywano dawniej w wyniku reakcji węglanu sodu i wodorotlenku\nwapnia.\nNapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji otrzymywania wodorotlenku sodu\npodaną metodą i wyjaśnij, dlaczego możliwe jest oddzielenie jego roztworu od drugiego\nproduktu reakcji poprzez sączenie lub dekantację.\nRównanie reakcji:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równania reakcji chemicznej na podstawie\nsłownego opisu przemiany.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za napisanie w formie cząsteczkowej równania opisanej reakcji.\nPoprawna odpowiedź:\nNa2CO3 + Ca(OH)2 → 2NaOH + CaCO3↓\nKorzystanie z informacji\nOdczytanie informacji z tablicy rozpuszczalności.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wyjaśnienie możliwości rozdzielenia otrzymanej mieszaniny.\nPoprawna odpowiedź:\nPowstaje nierozpuszczalny w wodzie CaCO3 i można go oddzielić od roztworu NaOH\npoprzez sączenie lub dekantację.","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/21","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"21","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nPodkreśl właściwe zakończenie zdania.\nW reakcji zilustrowanej równaniem:\nAl2O3 + 3Cl2 + 3C → 2AlCl3 + 3CO\nA. chlor jest reduktorem.\nB. węgiel jest reduktorem.\nC. węgiel redukuje się.\nD. chlor utlenia się.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 21.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem pojęć:\nutleniacz, reduktor, utlenianie, redukcja.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie właściwego zakończenia zdania na podstawie\nanalizy równania reakcji utleniania-redukcji.\nPoprawna odpowiedź:\nB. (węgiel jest reduktorem)\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n9","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/22","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"22","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (2 pkt)\nKrzemian wapnia można otrzymać w wyniku reakcji przebiegającej zgodnie ze schematem:\nCaSO4 + C + SiO2\ntemperatura\n⎯⎯⎯⎯→ CaSiO3 + SO2↑ + CO2↑\nStosując metodę bilansu elektronowego, dobierz współczynniki stechiometryczne\ni zapisz równanie tej reakcji.\nBilans elektronowy:\nRównanie reakcji:\nNr zadania\n17a\n17b\n18.\n19.\n20.\n21.\n22.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n2\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n10","answer":"C","answer_text":"Zadanie 22.\nWiadomości i rozumienie\nZastosowanie zasady bilansu elektronowego\ndo uzgodnienia równania reakcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za przedstawienie bilansu elektronowego i 1 punkt za napisanie\nrównania reakcji.\nPoprawne odpowiedzi:\nBilans elektronowy:\nVI\nS + 2e-→\nIV\nS / (· 2)\n0\nC →\nIV\nC + 4e-\nRównanie reakcji: 2 CaSO4 + C + 2 SiO2 → 2 CaSiO3 + 2 SO2 + CO2","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/23","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nW celu odróżnienia od siebie dwóch gazów: etenu i etanu przepuszczano je przez wodę\nbromową. W probówce I woda bromowa nie zmieniła barwy, a w probówce II odbarwiła się.\nUzupełnij poniższy rysunek, wpisując w miejsca kropek nazwy lub wzory badanych\ngazów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie badanych gazów i uzupełnienie\nschematu doświadczenia na podstawie tekstu\no tematyce chemicznej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za uzupełnienie schematu.\nPoprawna odpowiedź:","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/24","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"24","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 24. (3 pkt)\nW przemyśle wodór otrzymuje się przede wszystkim w procesie konwersji węglowodorów\nz parą wodną. Źródłem węglowodorów jest najczęściej gaz ziemny, którego głównym\nskładnikiem jest metan. W mieszaninie gazu ziemnego z parą wodną w temperaturze 1025 K\ni w obecności katalizatora niklowego zachodzą następujące reakcje:\nI CH4(g) + H2O(g) → CO(g) + 3H2(g)\nII Tlenek węgla(II) reaguje z parą wodą, tworząc tlenek węgla(IV) i wodór.\nNa podstawie: A. Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004\na) Przedstaw stosunek objętościowy substratów i produktów reakcji I.\nV\n4\nCH : V\nO\nH2 : V CO : V\n2\nH =\nb) Napisz równanie reakcji II oraz sumaryczne równanie obu etapów.\nRównanie reakcji II:\nSumaryczne równanie reakcji I i II:\nBr2(aq)\nI\nBr2(aq)\nII\nPoziom podstawowy\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.\na)\nWiadomości i rozumienie\nDokonanie interpretacji ilościowej równania reakcji\nw ujęciu objętościowym (dla reakcji\nprzebiegających w fazie gazowej).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie stosunku objętościowego reagentów reakcji I.\nPoprawna odpowiedź:\nV\n4\nCH : V\nO\nH2 : V CO : V\n2\nH = 1 : 1 : 1 : 3\nb)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji chemicznych na podstawie\nsłownego opisu przemian.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji II na podstawie opisu słownego\noraz 1 punkt za zapisanie sumarycznego równania reakcji obu etapów.\nPoprawne odpowiedzi:\nRównanie reakcji II: CO(g) + H2O(g) → CO2(g) + H2(g)\nRównanie sumaryczne: CH4(g) + 2H2O(g) → CO2(g) + 4H2(g)\nBr2(aq)\nI\neten lub C2H4\nBr2(aq)\nII\netan lub C2H6\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n10","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/25","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nPolichlorek winylu (PVC) otrzymuje się z etenu i chloru w procesie, który można przedstawić\nza pomocą poniższych schematów reakcji I i II oraz równania reakcji III.\nI\nCH2 = CH2 + Cl2 ⎯⎯→ A\nII\nA ⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯→\nkatalizator / temperatura\nCH2 = CHCl + B\nIII\nn CH2 = CHCl\nkatalizator / temperatura / ciśnienie\n⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯→ [ CH2 - CHCl ] n\na) Dokonaj analizy schematów i podaj wzór półstrukturalny (grupowy) substancji A\noraz wzór substancji B.\nWzór półstrukturalny (grupowy) substancji A:\nWzór substancji B:\nb) Określ typy reakcji I i II, posługując się podziałem charakterystycznym dla chemii\norganicznej.\nTyp reakcji I:\nTyp reakcji II:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 25.\na)\nWiadomości i rozumienie\nUzupełnienie równań reakcji przez dobranie\nbrakujących substratów lub produktów.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za identyfikację i podanie wzorów związków A i B.\nPoprawna odpowiedź:\nA: CH2Cl - CH2Cl\nB: HCl\nb)\nWiadomości i rozumienie\nZaklasyfikowanie reakcji przebiegających\nz udziałem substancji organicznych do określonego\ntypu reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie typów reakcji zilustrowanych schematem.\nPoprawna odpowiedź:\nTyp reakcji I: reakcja addycji\nTyp reakcji II: reakcja eliminacji","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/26","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 26. (2 pkt)\nEtyloaminę (etanoaminę) można otrzymać w wyniku katalitycznej redukcji etanalu\nw obecności amoniaku (aminowanie redukcyjne), zgodnie z poniższym równaniem reakcji.\nCH3 - CHO + NH3 + H2\nNi\n⎯⎯→ CH3 - CH2 - NH2 + H2O\nNa podstawie: R.T. Morrison i R.N. Boyd: Chemia organiczna, PWN, Warszawa 1998\nOblicz, ile dm3 amoniaku (w przeliczeniu na warunki normalne) przereaguje z 77,0 g\netanalu podczas otrzymywania etyloaminy metodą aminowania redukcyjnego. Wynik\npodaj z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.\nObliczenia:\nOdpowiedź:\nNr zadania\n23.\n24a\n24b\n25a\n25b\n26.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\n1\n2\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26.\nKorzystanie z informacji\nWykonanie obliczeń stechiometrycznych\nna podstawie równania reakcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą ze stechiometrii równania reakcji zależność między danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik liczbowy z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nMetanalu = 44 g·mol-1\nZależność wynikająca ze stechiometrii równania reakcji:\n3\n44g\n22,4dm = 77,0g\nx\nObliczenie objętości amoniaku: Vamoniaku = x =\n3\n77,0g 22,4 dm\n44g\n⋅\n= 39,2 dm3\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n11","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/27","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nW poniższej tabeli opisano właściwości dwóch związków organicznych zawierających taką\nsamą liczbę atomów węgla w cząsteczce, ale należących do różnych grup jednofunkcyjnych\npochodnych węglowodorów.\nZwiązek A\nZwiązek B\n- Reaguje z metalami, tlenkami metali\ni wodorotlenkami, tworząc sole.\n- Jest reduktorem; daje pozytywny\nwynik prób Tollensa i Trommera.\n- Pod\nwpływem\nstężonego\nkwasu\nsiarkowego(VI) ulega odwodnieniu;\ndrugim produktem tej reakcji jest\ntlenek węgla(II).\n- W\ntemperaturze\nokoło\n160°C\nrozkłada\nsię,\ntworząc\ntlenek\nwęgla(IV) i wodór.\n- Jest reduktorem; daje pozytywny\nwynik prób Tollensa i Trommera.\n- W wyniku redukcji tego związku\npowstaje silnie toksyczny alkohol.\n- W temperaturze pokojowej i pod\nciśnieniem\natmosferycznym\njest\ngazem,\nktóry\nbardzo\ndobrze\nrozpuszcza się w wodzie, a powstały\nroztwór\npowoduje\ndenaturację\nbiałka.\nPodaj wzory strukturalne związków A i B.\nZwiązek A\nZwiązek B","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27.\nTworzenie informacji\nZaklasyfikowanie substancji na podstawie opisu ich\nwłaściwości fizykochemicznych.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za rozpoznanie każdego z opisanych związków i podanie\njego wzoru strukturalnego.\nPoprawne odpowiedzi:\nZwiązek A\nZwiązek B\nH\nC\nO\nOH\nH\nC\nO\nH","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/28","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nWęgliku wapnia użyto jako surowca w procesie, którego schemat przedstawiono poniżej.\nCaC2 ⎯⎯⎯→\n2\nH O\nA\n2\nH / katalizator\n⎯⎯⎯⎯⎯→ B\n2\nH O / katalizator\n⎯⎯⎯⎯⎯→ C\nUwaga: związek B powstaje w reakcji związku A z wodorem w stosunku molowym 1:1.\nPodaj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych A, B i C.\nA\nB\nC\nPoziom podstawowy\n13","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28.\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\nschematu procesu otrzymywania etanolu z węgliku\nwapnia.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli podał wzory półstrukturalne (grupowe) trzech substancji.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli poprawnie zapisał wzory dwóch substancji.\nZa zapisanie wzoru jednej substancji zdający otrzymuje 0 punktów.\nPoprawne odpowiedzi:","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/29","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 29. (2 pkt)\nOblicz, ile gramów kwasu aminooctowego (glicyny) H2N - CH2 - COOH znajduje się\nw 0,10 dm3 roztworu tego związku o stężeniu 0,50 mol · dm-3. Wynik podaj\nz dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.\nObliczenia:\nOdpowiedź:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.\nKorzystanie z informacji\nWykonanie obliczeń związanych ze stężeniem\nmolowym roztworu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z definicji stężenia molowego zależność między danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik liczbowy z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nMglicyny = 75 g·mol-1\nWyrażenie masy glicyny za pomocą stężenia molowego i objętości roztworu oraz masy\nmolowej glicyny:\nmglicyny = nglicyny · M = cm · Vr · M\nObliczenie masy glicyny:\nmglicyny = 0,50 mol·dm-3 · 0,10 dm3 · 75 g·mol-1 = 3,75 g\nA\nCH ≡ CH\nB\nCH2 = CH2\nC\nCH3 - CH2 - OH\nChemia - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n12","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"},{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/30","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"30","points":3,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 30. (3 pkt)\nPrzedstaw projekt doświadczenia, które wykaże, że kwas aminooctowy (glicyna) zawiera\nw cząsteczce grupę funkcyjną o charakterze kwasowym (karboksylową) oraz grupę\nfunkcyjną o charakterze zasadowym (aminową). W tym celu:\na) uzupełnij poniższy opis doświadczenia, wpisując wzory potrzebnych odczynników\nwybranych spośród:\nHCl(aq) CuSO4(aq) I2 w KI(aq) NaOH(aq) Cu(OH)2(zawiesina)\nb) wymień obserwacje, które umożliwią określenie charakteru chemicznego grup\nfunkcyjnych w cząsteczce glicyny (uwzględnij zmianę barwy roztworów)\nProbówka I:\nProbówka II:\nc) określ charakter chemiczny grup funkcyjnych, których obecność potwierdzono,\nwykonując doświadczenie.\nW probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze\nW probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze\nNr zadania\n27.\n28.\n29.\n30a\n30b\n30c\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\n+ fenoloftaleina\nI\nglicyna\nII\nglicyna\n+ oranż metylowy\nPoziom podstawowy\n14\nBRUDNOPIS","answer":"b","answer_text":"Zadanie 30.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających wykazanie\ncharakteru chemicznego grup funkcyjnych glicyny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wymienienie obserwacji umożliwiających określenie\ncharakteru grup funkcyjnych.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówka I: Malinowy roztwór odbarwia się.\nProbówka II: Roztwór zmienia barwę z czerwonej na żółtopomarańczową.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nc)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku dotyczącego charakteru\nchemicznego grup funkcyjnych glicyny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie charakteru grup funkcyjnych i uzupełnienie zdań.\nPoprawna odpowiedź:\nW probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze kwasowym.\nW probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze zasadowym.\nZdający otrzymuje punkt za określenie charakteru chemicznego grup funkcyjnych\npod warunkiem udzielenia poprawnej odpowiedzi w części a) zadania.\nNaOH(aq) + fenoloftaleina\nI\nglicyna\nII\nglicyna\nHCl(aq) + oranż metylowy\nmaj 2009\nCHEMIA\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n15\nZadanie 1.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie stanu kwantowo-mechanicznego\nelektronów za pomocą liczb kwantowych.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli wartości trzech liczb kwantowych\nopisujących stan kwantowo-mechaniczny elektronów (4p3).\nPoprawna odpowiedź:\nLiczby\nkwantowe\nGłówna liczba\nkwantowa\n[n]\nPoboczna liczba\nkwantowa\n[l]\nMagnetyczna\nliczba kwantowa\n[m]\nWartości liczb\nkwantowych\n4\n1\n-1\n0\n1\nb)\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\ntekstu o tematyce chemicznej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za identyfikację pierwiastka i podanie jego symbolu oraz\nza zapisanie w formie skróconej konfiguracji elektronowej jego atomu w stanie\npodstawowym.\nPoprawna odpowiedź:\nSymbol pierwiastka: As\nKonfiguracja elektronowa: [Ar] 4s23d104p3 lub [Ar] 3d104s24p3\nZadanie 2.\nKorzystanie z informacji\nObliczenie masy izotopu promieniotwórczego\npo określonym czasie na podstawie jego okresu\npółtrwania.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(uwzględniającą początkową zawartość izotopu promieniotwórczego w próbce oraz zmianę\nmasy izotopu promieniotwórczego w czasie zależność między danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nMasa izotopu promieniotwórczego w próbce = 20 g ⋅ 0,1 = 2 g\n15,9 lat to 3 τ1/2\nMasa izotopu promieniotwórczego po 3τ1/2=\n3\n2g\n2 = 0,25 g\nCałkowita masa kobaltu zawartego w próbce: 20 g - 2 g + 0,25 g = 18,25 g\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n16\nZadanie 3.\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\nrównania reakcji chemicznej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił tabelę, podając liczby moli i masy reagentów.\nPoprawna odpowiedź:\nSiO2\nMg\nSi\nMgO\nLiczba moli, mol\n0,5\n1\n0,5\n1\nMasa, g\n30\n24\n14\n40\nZadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie zachowania tlenków wybranych\npierwiastków wobec wody, kwasów i zasad.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie wzorami tlenków trzech kolumn tabeli.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił dwie kolumny tabeli.\nZdający otrzymuje 0 punktów za wypełnienie jednej kolumny lub częściowe wypełnienie\nwszystkich kolumn.\nPoprawna odpowiedź:\nTlenki reagujące z\nmocnymi kwasami\nwodą\nmocnymi zasadami\nNa2O, ZnO\nNa2O, P4O10, SO3\nP4O10, ZnO, SO3\nZadanie 5.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli siarkowodoru i amoniaku\nw roztworach wodnych według teorii Brönsteda\ni zilustrowanie właściwości tych substancji\nrównaniami reakcji z wodą.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za określenie roli każdego gazu i zapisanie równania reakcji\ntego związku z wodą.\nPoprawne odpowiedzi:\nWzór\nzwiązku\nRola\nzwiązku\nRównanie reakcji\nH2S\nkwas\nH2S + H2O ⇄ HS- + H3O+\nNH3\nzasada\nNH3 + H2O ⇄ NH4\n+ + OH-\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nZadanie 6.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających wykazanie\ncharakteru chemicznego wodorotlenku chromu(III).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie spostrzeżeń, które umożliwią wykazanie\namfoterycznego charakteru wodorotlenku chromu(III).\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n• W obu probówkach osad wodorotlenku chromu(III) rozpuścił się.\n• W obu probówkach powstały klarowne roztwory.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nc)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji świadczących\no amfoterycznym charakterze wodorotlenku\nchromu(III) z uwzględnieniem tworzenia\nhydroksokompleksu.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji\nwodorotlenku chromu(III) z kwasem solnym i równania reakcji wodorotlenku chromu(III)\nz roztworem wodorotlenku sodu.\nPoprawne odpowiedzi:\nProbówka I: Cr(OH)3 + 3H+ → Cr3+ + 3H2O\nProbówka II: Cr(OH)3 + 3OH- → [Cr(OH)6]3-\nZdający otrzymuje punkty, jeśli kolejność równań reakcji odpowiada kolejności wpisanych\nodczynników w schemacie doświadczenia.\nI\nHCl(aq)\nCr(OH)3(osad)\nII\nNaOH(aq)\nCr(OH)3(osad)\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nZadanie 7.\nTworzenie informacji\nDokonanie uogólnienia i sformułowanie wniosku.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli określił zależność pomiędzy wartościami stopni utlenienia\nchromu i manganu w tlenkach a charakterem chemicznym tlenków tych pierwiastków.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia chromu i manganu charakter chemiczny tlenków\nzmienia się z zasadowego poprzez amfoteryczny na kwasowy.\n• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia tych pierwiastków wzrasta charakter kwasowy\nich tlenków.\nZadanie 8.\nKorzystanie z informacji Zastosowanie prawa Hessa do obliczenia efektów\nenergetycznych przemian.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z prawa Hessa zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz wykonał obliczenia\ni podał wynik z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nWyrażenie standardowej entalpii reakcji\no\nΔH\nza pomocą standardowych entalpii tworzenia:\nAl2O3 (korund) → 2Al (s) + 3\n2 O2 (g) - (1 mol ·\no\n1\nΔH )\n3SO3(g) → 3S(rombowa) + 9\n2 O2 (g) - (3 mole ·\no\n2\nΔH )\n2Al (s) + 3S(rombowa) + 6O2 (g) → Al2(SO4)3 (krystaliczny) + (1 mol ·\no\n3\nΔH )\no\nΔH =\no\n3\nΔH\no\n1\nΔH\no\n2\n3ΔH\nObliczenie entalpii reakcji:\nΔHo = (-3437,4 +1671 + 1186,5) kJ = -579,9 kJ\nZadanie 9.\nTworzenie informacji\nOkreślenie wpływu zmiany stężenia reagenta oraz\nogrzania układu będącego w stanie równowagi\nna wydajność reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdania, określając wpływ dwóch czynników\nna wydajność reakcji tworzenia SO2.\nPoprawna odpowiedź:\na) Wydajność reakcji zmaleje.\nb) Wydajność reakcji wzrośnie.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nZadanie 10.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu stężenia roztworu kwasu\nazotowego(V) na rodzaj produktów reakcji tego kwasu\nz miedzią.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie obu zdań - 1 punkt za identyfikację roztworów\nA i B oraz 1 punkt za identyfikację tlenków azotu.\nPoprawne odpowiedzi:\nRoztwór A to stężony kwas azotowy(V), a roztwór B to rozcieńczony kwas azotowy(V).\nCzerwonobrunatnym gazem, który powstał w probówce I, jest tlenek azotu o wzorze NO2.\nW probówce II powstał bezbarwny tlenek o wzorze NO.\nZadanie 11.\nKorzystanie z informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie opisanego doświadczenia.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie, co zaobserwowano w każdym etapie\ndoświadczenia.\nPoprawne odpowiedzi:\nEtap 1: Wytrąca się jasnozielony osad.\nEtap 2: Osad zmienia zabarwienie na czerwonobrunatne lub osad ciemnieje.\nZadanie 12.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji na podstawie słownego\nopisu doświadczenia.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie każdego z równań ilustrujących reakcje, które\nzachodzą podczas opisanego doświadczenia.\nPoprawne odpowiedzi:\nEtap 1: Fe2+ + 2OH- → Fe(OH)2↓\nEtap 2: 2Fe(OH)2 + H2O2 → 2Fe(OH)3\nZadanie 13.\nKorzystanie z informacji\nWykonanie obliczeń dotyczących zatężania\nroztworów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z definicji stężenia procentowego zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik w procentach masowych.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n20\nPoprawne rozwiązanie:\nMasa NaCl w 400 g roztworu 20% = 400 g 20%\n100%\n⋅\n= 80 g\nMasa roztworu I = 400 g - 22 g = 378 g\nMasa NaCl w roztworze I = 80 g - 22 g = 58 g\nObliczenie stężenia roztworu I: cp = 58 g\n378 g · 100% = 15,34%\nZadanie 14.\nKorzystanie z informacji\nZanalizowanie schematów doświadczeń\nprzedstawiających badanie zachowania metali\nw roztworach soli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie numerów probówek, w których\nzaobserwowano objawy reakcji.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówki: I, III i IV\nZadanie 15.\na)\nKorzystanie z informacji\nZaprojektowanie reakcji strącania osadu\nna podstawie danych zawartych w tablicy\nrozpuszczalności.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynnika umożliwiającego usunięcie jonów Ba2+\nz roztworu oraz za uzasadnienie tego wyboru.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nOdczynnik: Na2SO4\nUzasadnienie:\n• Jony siarczanowe(VI) powstałe w wyniku dysocjacji Na2SO4 tworzą nierozpuszczalny\nosad wyłącznie z jonami Ba2+.\n• Aniony pozostałych soli tworzą nierozpuszczalne osady zarówno z jonami Ba2+,\njak i Mg2+.\nb)\nWiadomości i rozumienie\nIlustrowanie przebiegu reakcji wytrącania osadu\nza pomocą równania reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji\nwytrącania siarczanu(VI) baru.\nPoprawna odpowiedź:\nBa2+ + SO4\n2- → Ba\n2\n4\nSO -↓\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n21\nZadanie 16.\nKorzystanie z informacji\nObliczenie pH wodnego roztworu słabego kwasu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z definicji stopnia dysocjacji oraz pH zależność pomiędzy danymi a szukaną)\noraz wykonał obliczenia i podał wynik.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nZależność pH roztworu od stężenia kwasu i stopnia dysocjacji:\ncH\n+= c0 · α\npH = -log cH\n+ = -log c0 · α\nObliczenie pH:\nα = 5% = 0,05 pH = -log 0,2 · 0,05 = -log 10-2 = 2\nZadanie 17.\nKorzystanie z informacji\nPrzewidywanie odczynu wodnych roztworów soli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynów trzech wodnych roztworów soli.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówka I (NaNO2): odczyn zasadowy\nProbówka II (NaCl): odczyn obojętny\nProbówka III (NH4Cl): odczyn kwasowy\nZadanie 18.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie utleniacza i reduktora.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie roli nadtlenku wodoru w reakcjach zilustrowanych\nrównaniami i uzupełnienie zdań.\nPoprawna odpowiedź:\nW reakcji 1 nadtlenek wodoru pełni rolę reduktora.\nW reakcji 2 nadtlenek wodoru pełni rolę utleniacza.\nZadanie 19.\nWiadomości i rozumienie\nZastosowanie zasady bilansu elektronowego\ndo uzgadniania równania reakcji zapisanego\nw formie jonowej.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za przedstawienie bilansu elektronowego i 1 punkt za napisanie\nrównania reakcji.\nPoprawne odpowiedzi:\nBilans elektronowy:\nFe2O3 + 10 OH -→ 2\n2\n4\nFeO -+ 5H2O + 6e-\nCl2 + 2e- → 2Cl - / (· 3)\nRównanie reakcji: Fe2O3 + 3 Cl2 + 10 OH - → 2\n2\n4\nFeO - + 6 Cl - + 5 H2O\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n22\nZadanie 20.\nKorzystanie z informacji\nDokonanie selekcji i analizy informacji dotyczących\nproduktów elektrolizy wodnych roztworów\nelektrolitów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory\nczterech elektrolitów.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory\ntrzech elektrolitów.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli\nwzory dwóch elektrolitów.\nPoprawne odpowiedzi:\nNr\nelektrolitu\nI\nII\nIII\nIV\nWzór\nelektrolitu\nNaCl\nNaOH\nH2SO4\nNa2SO4\nZadanie 21.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie przebiegu elektrolizy wodnych\nroztworów elektrolitów w formie równań reakcji\nelektrodowych.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji przebiegającej na katodzie i 1 punkt\nza zapisanie równania reakcji przebiegającej na anodzie podczas elektrolizy wodnego\nroztworu NaOH.\nPoprawne odpowiedzi:\nRównanie reakcji przebiegającej na katodzie: 2H2O + 2e- → H2↑ + 2OH-\nRównanie reakcji przebiegającej na anodzie: 4OH- → O2↑ + 2H2O + 4e-\nZadanie 22.\na)\nKorzystanie z informacji\nZanalizowanie równania reakcji zachodzącej\nw ogniwie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie schematu ogniwa.\nPoprawna odpowiedź:\nZn | Zn2+ || Ag+ | Ag\nb)\nKorzystanie z informacji\nObliczenie SEM ogniwa.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za obliczenie SEM ogniwa i zapisanie wyniku z jednostką.\nPoprawna odpowiedź:\nSEM = E0 Ag/ Ag+ - E0\n2\nZn / Zn + = 0,80 V - (-0,76 V) = 1,56 V\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n23\nZadanie 23.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających otrzymanie soli\nmanganu(II).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie nazw lub wzorów odczynników\numożliwiających przeprowadzenie redukcji jonów manganianowych(VII) do jonów\nmanganu(II).\nPoprawna odpowiedź:\nRoztwory manganianu(VII) potasu, kwasu siarkowego(VI) i siarczanu(IV) sodu lub roztwory\nKMnO4, H2SO4 i Na2SO3.\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za opisanie, co zaobserwowano podczas doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nFioletowy roztwór odbarwia się lub roztwór staje się bezbarwny.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nZadanie 24.\nKorzystanie z informacji\nZastosowanie równania kinetycznego do obliczenia\nzmiany szybkości reakcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z równania kinetycznego zależność pomiędzy początkową i końcową szybkością\nreakcji) oraz wykonał obliczenia i podał odpowiedź.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub podał błędną odpowiedź.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPrzykładowe rozwiązanie:\nZależność pomiędzy początkową i końcową szybkością reakcji:\nv = k · cA\n2\n· cB\nv´ = k· ( 1\n2 cA)\n2 · ( 1\n2 cB ) = k · 1\n4 cA\n2 · 1\n2 cB = 1\n8 · k · cA\n2 · cB = 1\n8 v\nOdpowiedź: Szybkość reakcji zmaleje ośmiokrotnie.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n24\nZadanie 25.\na)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji chemicznych na podstawie\nsłownego opisu przemian.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie każdego z dwóch równań ilustrujących etapy\nprocesu otrzymywania pent-2-enu z pent-1-enu oraz uwzględnienie warunków reakcji\ndrugiego etapu.\nPoprawne odpowiedzi:\n1.:\nCH3 CH CH2\nCH2 CH3\nCl\nCH2 CH CH2 CH2 CH3 +\nCl\nH\n2.:\nCH3 CH CH2\nCH2 CH3\nCl\nKOH\nalkohol\ntemperatura\nCH3 CH CH\nCH2 CH3 +\nO\nH2\nKCl\nb)\nTworzenie informacji\nUogólnienie i sformułowanie wniosku.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdanie, formułując regułę dotyczącą przebiegu\nreakcji eliminacji.\nPoprawna odpowiedź:\nGłównym produktem eliminacji cząsteczki HCl z monochloropochodnej jest związek,\nktóry powstaje w wyniku oderwania atomu wodoru od atomu węgla połączonego z mniejszą\nliczbą atomów wodoru.\nZadanie 26.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wiązań typu σ i typu π .\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie liczby wiązań σ i liczby wiązań π w cząsteczce\nwęglowodoru o podanym wzorze.\nPoprawna odpowiedź:\nLiczba wiązań σ : 12\nLiczba wiązań π : 2\nZadanie 27.\nWiadomości i rozumienie\nNarysowanie wzorów izomerów estru kwasu\nkarboksylowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w tabeli jednego wzoru estru oraz jednego\nwzoru kwasu będących izomerami octanu etylu.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nWzór estru:\nWzór kwasu:\nCH3 CH2\nCOO\nCH3\nCH3\nCH2 CH2\nCOOH\nHCOO CH2\nCH2\nCH3\nCH3 CH\nCOOH\nCH3\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n25\nZadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu\nna podstawie słownego opisu przemiany.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu w wyniku\ndehydratacji glicerolu.\nPoprawna odpowiedź:\nCH2\nCH\nCH2\nOH\nOH\nOH\nCH\nCH2\nCHO\nO\nH2\n2\nZadanie 29.\nWiadomości i rozumienie\nStosowanie poprawnej nomenklatury alkoholi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie nazw systematycznych dwóch alkoholi o podanych\nwzorach półstrukturalnych.\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa związku III: 3-metylobutan-2-ol\nNazwa związku IV: 3-metylobutan-1-ol\nZadanie 30.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie rzędowości atomów węgla i określenie\nrzędowości alkoholi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rzędowości trzech alkoholi o podanych wzorach\npółstrukturalnych.\nPoprawna odpowiedź:\nRzędowość alkoholu I: pierwszorzędowy\nRzędowość alkoholu II: trzeciorzędowy\nRzędowość alkoholu III: drugorzędowy","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura"}]}