{"paper":{"id":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny","subject":"e17","category":"egzamin-zawodowy","year":2018,"month":"styczen","level":null,"variant":null,"exam_pdf":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny.pdf","key_pdf":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny-zasady-oceniania/e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny-zasady-oceniania.pdf","question_count":1,"source_label":"E17 · Egzamin zawodowy · styczeń 2018","subject_label":"e17","category_label":"Egzamin zawodowy"},"questions":[{"id":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE","paper_id":"e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny","number":"PE","points":null,"ptype":"open","subject":"e17","category":"egzamin-zawodowy","year":2018,"month":"styczen","level":null,"text":"Zadanie egzaminacyjne\nZałoga statku powietrznego o MTOW do 5700 kg wpisała w pokładowym dzienniku technicznym uwagi\ndotyczące działania układu elektroenergetycznego (rys. 4):\n1. podczas zasilania sieci pokładowej z akumulatora przy wzroście prądu obciążenia na szynach\nzauważalny jest znaczny spadek wartości napięcia (wskazywanego przez woltoamperomierz\nWA-240),\n2. przy pracującym silniku i włączonym wyłączniku P/N 11-15900 wskazówka woltoamperomierza\nWA-240 wychyla się w prawo, świeci się żarówka sygnalizacyjna „Prądnica” oraz odtwarzany jest\nostrzegawczy komunikat głosowy.\nSprawdzono:\n w akumulatorze: poziom elektrolitu, czystość zacisków i napięcie pod obciążeniem;\n w prądnicy: rezystancję uzwojeń, rezystancję izolacji, stan szczotek i stan układu prostowniczego.\nStwierdzono, że stan akumulatora i prądnicy są zgodne z warunkami technicznymi.\nNa podstawie załączonych materiałów wykonaj następujące czynności związane z określeniem przyczyn\nzaistniałej niezdatności układu elektroenergetycznego:\n1. Na podstawie rys. 1, 2 i 4 sporządź:\n schemat tzw. obwodu „mocy”, tj. połączenia akumulatora z siecią pokładową (połączenie zacisku „-”\nakumulatora z masą samolotu i zacisku „+” z szyną główną), z naniesionymi oznaczeniami\nposzczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 5\n schemat połączenia uzwojenia sterującego stycznika E16 z siecią pokładową z naniesionymi\noznaczeniami poszczególnych urządzeń i odcinków przewodów - rys. 6\n schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy z naniesionymi oznaczeniami odcinków\nprzewodów, urządzeń i styków, do których dołączone są przewody - rys. 7.\n2. Na podstawie schematu obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy sporządź wykaz urządzeń,\nktórych niezdatność może być przyczyną niezałączenia prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2.\n3. Uzupełnij schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16. W tym celu dorysuj\nna schemacie układu (rys. 8) symbole graficzne przyrządów pomiarowych i połącz je z układem w taki\nsposób, aby mierzyły parametry niezbędne do wyznaczenia metodą techniczną rezystancji przejścia\nzestyku stycznika. Wykorzystaj przyrządy pomiarowe zamieszczone w tabeli 3.\n4. Na podstawie danych zawartych w tabeli 4 i 5 oblicz pole przekroju przewodu (tabela 6) i wartość\nspadku napięcia w obwodzie mocy (tabela 7).\nWykorzystaj wzory stosowane w obliczeniach obwodów elektrycznych - str. 11.\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będzie 6 rezultatów:\n schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy) - rys. 5,\n schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową - rys. 6,\n schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7,\n wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączania się prądnicy do sieci\npokładowej - tabela 2,\n uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16 - rys. 8,\n obliczenia pola przekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią\npokładową dla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7.\nOpis budowy i działania układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego\n(na podstawie dokumentacji statku powietrznego)\nW układzie elektroenergetycznym prądu stałego pierwotnym źródłem energii elektrycznej jest trójfazowa\nprądnica prądu przemiennego o wzbudzeniu elektromagnetycznym. Uzwojenie twornika połączone\nw gwiazdę jest rozłożone na stojanie i dołączone do wbudowanego wewnątrz trójfazowego prostownika. Na\nzaciskach wyjściowych prądnicy otrzymuje się prąd stały o napięciu 28 V. Prądnica może być obciążona\nprądem znamionowym do 70 A.\nSchemat układu elektroenergetycznego prądu stałego statku powietrznego przedstawiono na rys. 4, w tabeli 1\nzamieszczono wykaz podstawowych urządzeń.\nWłaściwą pracę prądnicy zabezpieczają trzy bloki elektroniczne:\n E7 regulator napięcia URN-1,\n E8 układ zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11,\n E9 układ załączania i sygnalizacji UZS-1.\nRegulator napięcia URN-1 zapewnia stałą wartość napięcia wytwarzanego przez prądnicę przy zmianach\nprądu obciążenia i prędkości obrotowej prądnicy. Regulator UZN-1 jest regulatorem impulsowym PWM tzn.\ncharakteryzującym się impulsowym włączaniem i wyłączaniem prądu w obwodzie wzbudzenia w zależności\nod napięcia na wyjściu prądnicy (styk +). Wyłącznik prądnicy E1 przeznaczony jest do włączania/wyłączania\nzasilania uzwojenia wzbudzenia.\nZałączeniem prądnicy do sieci i odłączeniem od sieci zgodnie z ogólnymi zasadami współpracy prądnicy\nz siecią pokładową statku powietrznego steruje układ załączania i sygnalizacji UZS-1. Odłączenie prądnicy\nod sieci pokładowej jest sygnalizowane:\n lampką czerwoną w bloku sygnalizacji i ostrzegania,\n komunikatem słownym dwukrotnie powtarzanym - poprzez pokładowy system audio,\n wychyleniem wskazówki woltoamperomierza w prawo.\nUkład zabezpieczenia nadnapięciowego UZN-11 zabezpiecza odbiorniki pokładowe przed zasilaniem\nnapięciem U > 30 VDC poprzez spowodowanie przerwy w obwodzie wzbudzenia, w wyniku czego następuje\nodłączenie prądnicy od sieci pokładowej.\nAwaryjnym źródłem energii elektrycznej jest akumulator kwasowy o znamionowym napięciu 24 V\ni znamionowej pojemności 37 Ah. Akumulator zapewnia:\n rozruch silnika,\n rozruch prądnicy,\n rezerwowe źródło zasilania w przypadku awarii prądnicy na min. 0,5 h lotu.\nZabudowany na tablicy przyrządów woltoamperomierz WA-240 (rys. 4) wskazuje:\n prąd ładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w lewo,\n prąd rozładowania akumulatora - wychylenie wskazówki w prawo,\n napięcie sieci pokładowej (po naciśnięciu przycisku „ V\").\nRys.1. Schemat prądnicy ALU-8421.LS-T\nRys. 2. Schemat regulatora napięcia URN-1\nRys. 3. Woltoamperomierz WA-240\nTabela 1. Wykaz podstawowych urządzeń układu elektroenergetycznego prądu stałego\n* Skróty zastosowane w kolumnie 4 są zgodne z dokumentacją statku powietrznego.\nSymbol\nurządzenia\nNazwa urządzenia\nTyp urządzenia\nMiejsce zabudowy*\nE1\nBezp. automatyczny „Prądnica\"\n7274-2-5A\nPulpit przedni - prawa str.\nE2\nPrądnica\nALU-8421.LS-T\nSilnik\nE3\nBezpiecznik „Prądnica\"\nPDLM-70\nŚciana ogn. - prawa str.\nE4\nPrzekaźnik\nTKE-53PD\nDół kadłuba rej. wr. nr .2\nE5\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE6\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE7\nRegulator napięcia\nURN-1\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE8\nUkład zabezpieczenia nadnapięciowego\nUZN-11\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE9\nUkład załączania i sygnalizacji\nUZS-1\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nE15\nBocznik woltoamperomierz\nSzA-240\nŚciana ogn.- prawa strona\nE16\nStycznik\nKM-200DW\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE17\nBezpiecznik automatyczny „Prądnica\"\nPDLM-105\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE18\nAkumulator\nGE-638E\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE19\nPrzekaźnik\nTKE-52PD\nBok kadłuba rej, wr. nr 3\nE20\nWyłącznik „Prądnica\"\nP/N 11 -15900\nPulpit przedni pr. strona\nE21\nDioda\nBYP-401/100\nZa pulpitem przednim\nE22\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1/2A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE23\nBezpiecznik automatyczny\n7274-2-1/2A\nŚciana ogn. - prawa str.\nE24\nWoltoamperomierz\nWA-240\nLewa tablica przyrządów\nE25\nStycznik\nKM-200DW\nBok kadłuba rej. wr. nr 3\nE26\nGniazdo zasilania lotniskowego\nSzRAP-500\nBok kadłuba rej. wr. nr 3\nE27\nRezystor\nMŁT-1kQ-2W\nNa styczniku E24\nE28\nRezystor\nMŁT-1,6kQ-0,5W\nNa łączówce e 1\nE29\nPrzekaźnik\nMR-2\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE30\nStycznik\nKM-200DW\nDół kadłuba rej. wr. nr 3\nE31\nWyłącznik „Prądnica”\nP/N 11 -15900\nPulpit przedni pr. strona\ne1\nŁączówka\nSK 11z17\nDół kadłuba rej. wr. nr 2\nRys. 4. Schemat układu elektroenergetycznego prądu stałego\nPrzykładowa forma schematu do rys. 5, 6, i 7\nRys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową (obwód mocy)\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).\nRys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią pokładową\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia urządzeń i odcinków przewodów (wg rys. 4).\nRys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy\nUwaga! Na rysunku należy umieścić oznaczenia odcinków przewodów, urządzeń, i styków do których dołączone są przewody (wg rys. 4).\nTabela 2. Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną nieprzyłączenia prądnicy\ndo sieci pokładowej (nazwy, typ i oznaczenia urządzeń wg rys. 4)\nUwaga: Prądnica i przewody łączące oraz ich połączenia z urządzeniami są w stanie zdatności.\nPomiar rezystancji przejścia zestyku stycznika\n(na podstawie karty technologicznej)\nPomiar metodą techniczną wartości rezystancji przejścia zestyku stycznika polega na pomiarze spadku\nnapięcia na rezystancji przejścia zestyku przy określonej wartości natężenia prądu.\nDo wykonania pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika dostępne są przyrządy pomiarowe\nzamieszczone w tabeli 3.\nTabela 3. Przyrządy pomiarowe\nNazwa urządzenia\nTyp urządzenia\nOznaczenie urządzenia\nLp.\nNazwa przyrządu\nIlość\n[szt.]\nSymbol graficzny przyrządu\nPodstawowe dane techniczne\n1.\nAmperomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 0,3; 1; 3 ADC\n2.\nWoltomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 0,3; 1; 3; 10 V\n3.\nOmomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n0,1; 1; 10; 100 kΩ\n4.\nWatomierz\n2\nZakresy pomiarowe:\n10; 30; 100; 300 W\nRys. 8. Schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia zestyku stycznika E16\nUwaga! Na rysunku należy dorysować symbole przyrządów pomiarowych i połączyć je z układem.\nSpecyfikacja elementów z rys. 8. G - zasilacz 30 V/40 A, R - bocznik 60 A/60 mV, R1, R2, R3 - rezystory\nregulowane\nObliczenie pola przekroju przewodu i wartości spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora\nz siecią pokładową\nWartość pola przekroju przewodu w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową należy wyznaczyć\nkorzystając z wartości parametrów elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego (tabela 4) oraz\nz danych pomiarowych (tabela 5).\nTabela 4. Parametry elementów obwodu mocy układu elektroenergetycznego\n(na podstawie karty technologicznej)\nTabela 5. Dane z pomiarów wartości parametrów obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową\nLp.\nParametr\nWartość\n1.\nSuma rezystancji połączeń rozłącznych w obwodzie\npołączenia akumulatora z siecią pokładową\nRrz = 4,0 mW\n2.\nRezystywność materiału przewodów\nr = 2 × 10-8 Wm\n3.\nDługości przewodów w obwodzie połączenia\nakumulatora z siecią pokładową\nPP1N\nlpp1n = 1,0 m\nPP1\nlpp1 = 2,0 m\nPP2\nlpp2 = 2,0 m\nPP3\nlpp3 = 4,0 m\nParametr obwodu\nakumulatora\nOznaczenie\nparametru\nWartość pomiaru\nPrąd obciążenia\nIobc\n100,0 A\nSpadek napięcia\nDUobc\n1,0 V\nG\nO O\nR\nR1\nR2\nR3\nE16\nTabela 6. Obliczenia pola przekroju przewodu\nTabela 7. Obliczenia spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową\ndla obciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp\nWzór na rezystancję wypadkową w obwodzie\nmocy uwzględniający rezystancję połączeń\nrozłącznych i rezystancję przewodów\n(uwzględnić oznaczenia z tabeli 4)\nRw =\nWzór na spadek napięcia na rezystancji\nwypadkowej Rw\n(uwzględnić oznaczenia z tabeli 5)\nΔURW =\nPodstawienie wartości liczbowych do wzoru\nna spadek napięcia i przeprowadzenie\nredukcji wyrazów podobnych\nWartość pola przekroju przewodów\nSp =\nWynik obliczeń\n(wartość liczbowa z symbolem jednostki)\nSp =\nWzór na spadek napięcia w obwodzie\nakumulatora dla obciążenia Iobc i rezystancji Rw ΔU300 =\nWartość rezystancji wypadkowej Rw\nodpowiadająca obliczonej wartości przekroju\nprzewodów Sp\nWartość spadku napięcia\nΔU300 =\nWynik obliczeń\n(wartość liczbowa z symbolem jednostki)\nΔU300 =\nWYBRANE WZORY STOSOWANE W OBLICZENIACH OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH\nNatężenie prądu\nlub\nPraca prądu\nMoc prądu\nRezystancja przewodnika\nPrawo Ohma dla obwodu DC\nPrawo Ohma dla obwodu AC\nImpedancja obwodu szeregowego RLC\nReaktancja indukcyjna\nPierwsze prawo Kirchhoffa\nDrugie prawo Kirchhoffa\nPołączenie szeregowe rezystorów\nPołączenie równoległe rezystorów\n1\n1\n1\n2\n1\n\n\n\nR\nR\nR\nt\nQ\nI\n\n\n\nI = JS","answer":null,"answer_text":"Nazwa\nkwalifikacji:\nWykonywanie obsługi liniowej statków powietrznych i obsługi hangarowej\nwyposażenia awionicznego\nOznaczenie\nkwalifikacji:\nE.17\nNumer zadania: 01\nKod arkusza:\nE.17-01-18.01\nLp.\nElementy podlegające ocenie/kryteria oceny\nR.1\nRezultat 1: Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokładową\n(obwód mocy) - rys. 5\nRys. 5. Schemat obwodu połączenia akumulatora z siecią pokladową - przykładowe\nrozwiązanie\nNa schemacie:\nR.1.1\nbiegun ujemny akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1N polączony jest z masą\nR.1.2\nbiegun dodatni akumulatora (E.18) poprzez przewód o symbolu PP1 polączony jest z\nautomatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17\nR.1.3\nbezpiecznik E.17 poprzez przewód o symbolu PP2 o połączony jest ze stykami stycznika\nE.16\nR.1.4\nstyki stycznika E.16 poprzez przewód o symbolu PP3 połączone są z bocznikiem E.15\nR.1.5\nbocznik E.15 połączony jest za pomocą przewodu z szyną układu elektroenergetycznego\nsamolotu.\nR.2\nRezultat 2: Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią\npokładową - rys. 6\nRys. 6. Schemat obwodu połączenia uzwojenia stycznika E16 z siecią - przykładowe\nrozwiązania\nNa schemacie:\nalternatywny symbol E.16\nR.2.1\nbiegun ujemny akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1N połączony jest z masą\nR.2.2\nbiegun dodatni akumulatora (E.18) przez przewód oznaczony PP1 polączony jest z\nautomatycznym bezpieczkiem oznaczonym symbolem E.17\nR.2.3\nbezpiecznik E.17 przez przewód oznaczony PP2 o połączony jest z uzwojeniem sterującym\nstycznika E.16\nR.2.4\nuzwojenie sterujące stycznika E.16 przez przewód PE2E jest połączone z zestykiem\nprzekaźnika E.19\nR.2.5\nzestyk przekaźnika E.19 przez przewód PE1E jest połączony z wyłącznikiem E.20\nR.2.6\nwyłącznik E.20 przez przewód PE1 jest połączony z diodą E.21\nR.2.7\ndioda E.21 przez przewód PE1N jest połączona z masą samolotu\nR.3\nRezultat 3: Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prądnicy - rys. 7\nRys. 7. Schemat obwodu zasilania uzwojenia wzbudzenia prędnicy - przykładowe\nrozwiązanie\nNa schemacie:\nUwaga: Dopuszcza się możliwość użycia innych sformułowań (poprawnych zwrotów\nrównoznacznych) oddających treść, jaka została podana w kryteriach.\nR.3.1\nbezpiecznik \"Prądnica\" E.1 jest połączony z szyną układu elektroenergetycznego\nR.3.2\nbezpiecznik E.1 przez przewód oznaczony PB1 jest połączony w wyłącznikiem E.31\nR.3.3\nwyłącznik E.31 przez przewód oznaczony PB2F jest połączony z zaciskiem 5 łączówki e1\nR.3.4\nzacisk 5 łączówki e1 przez przewód PB3F jest połączony do styków 8 i 9 układu E.8 UZN-11\nR.3.5\nstyki 1 i 2 układu E.8 przez przewód PB2 jest połączony do zacisku 3 łączówki e1\nR.3.6\nzacisk 3 łączówki e1 przez przewód PB3 jest połączony do styków 7,8 i 9 układu E.7 URN-1\nR.3.7\nstyki 4 i 5 układu E.7 przez przewód PB2G jest połączony do zacisku 1 łączówki e1\nR.3.8\nzacisk 1 łączówki e1 przez przewód PB1G jest połączony do zacisku F1 prądnicy E.2\nR.3.9\nzacisk F2 prądnicy E.2 przez przewód PB1N jest połączony z masą samolotu\nR.4\nRezultat 4: Wykaz urządzeń, których niezdatność może być przyczyną\nnieprzyłączania się prądnicy do sieci pokładowej - tabela 2\nW tabeli 2 w kolumnach Nazwa urządzenia, Typ urzadzenia, Oznaczenie urządzenia wpisano\nodpowiednio:\nR.4.1\nbezpiecznik automatyczny - 7274-2-5A - E1\nR.4.2\nbezpiecznik - PDLM-70 - E3\nR.4.3\nbezpiecznik automatyczny - 7274-2-1A - E6\nR.4.4\nwyłącznik „Prądnica” - P/N 11 -15900 - E31\nR.4.5\nprzekaźnik - TKE-53PD - E4\nR.4.6\nukład regulatora napięcia - URN-1 - E7\nR.4.7\nukład zabezpieczenia nadnapięciowego - UZN-11 - E8\nR.4.8\nukład załączania i sygnalizacji - UZS-1 - E9\nR.5\nRezultat 5: Uzupełniony schemat układu do pomiaru rezystancji przejścia\nzestyku stycznika E16 - rys. 8\nRys. 8. Uzupełniony schemat układu do pomiaru\nrezystancji przejścia zestyku stycznika E16\nNa schemacie dorysowano:\nR.5.1\nwyłącznie symbole graficzne dwóch woltomierzy\nR.5.2\nwoltomierz połączony równolegle z bocznikiem R\nR.5.3\nwoltomierz połączony równolegle ze stykiem stycznika E.16\nUwaga: W zasadach oceniania do arkusza E.17-01-18.01 nie podlega ocenie rezultat \"Obliczenia pola\nprzekroju przewodu oraz spadku napięcia w obwodzie połączenia akumulatora z siecią pokładową dla\nobciążenia Iobc = 300 A i obliczonej wartości przekroju przewodu Sp - tabela 6 i tabela 7\" ze względu na\nbłędy w oznaczeniach parametrów w tabeli 4 i tabeli 5.","solution":null,"image":"img/e17-2018-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad-PE.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"E17 · Egzamin zawodowy · styczeń 2018","subject_label":"e17","category_label":"Egzamin zawodowy"}]}