{"paper":{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":23,"source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nWybierz najlepsze uzupełnienie zdania: Heraklit z Efezu uważał, że\nA. wszystko dzieje się w sposób względny.\nB. wszystko dzieje się zgodnie ze sporem i koniecznością.\nC. wszystko dzieje się w sposób chaotyczny.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2)\nPoprawna odpowiedź\nB.\n1 p. - za trafny wybór zdania dotyczącego poglądów Heraklita z Efezu","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nZaznacz właściwą wersję klasycznej definicji prawdy zawartej w Metafizyce Arystotelesa\nA. Powiedzieć, że istnieje o czymś, co istnieje, jest fałszem. Powiedzieć o tym, co jest,\nże nie jest, a o tym, czego nie ma, że nie ma, jest prawdą.\nB. Powiedzieć, że istnieje o czymś, czego nie ma, jest fałszem. Powiedzieć o tym, co jest,\nże jest, a o tym, czego nie ma, że nie ma, jest prawdą.\nC. Powiedzieć, że istnieje o czymś, czego nie ma, jest fałszem. Powiedzieć o tym, co jest,\nże nie jest, a o tym, czego nie ma, że jest, jest prawdą.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2)\nPoprawna odpowiedź\nB.\n1 p. - za trafny wybór zdania dotyczącego poglądów Arystotelesa","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nZaznacz stwierdzenie charakterystyczne dla poglądów Kartezjusza.\nA. W świecie istnieje tylko jedna substancja.\nB. W świecie istnieją dwie substancje.\nC. W świecie istnieje wiele substancji.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2)\nPoprawna odpowiedź\nB.\n1 p. - za trafny wybór zdania dotyczącego poglądów Kartezjusza","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nPodaj terminy filozoficzne na określenie przedstawionych poniżej poglądów.\na) Bóg jest stworzycielem świata, lecz nie ingeruje w jego losy.\nb) Historią nie rządzi przypadek, lecz rozumny duch.","answer":"a","answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez\nz zakresu ontologii (I 1)\nPoprawna odpowiedź\na) deizm\nb) idealizm absolutny lub historycyzm, lub heglizm, lub idealizm dialektyczny,\nlub determinizm historyczny\n2 p. - za podanie dwóch pojęć\n1 p. - za podanie jednego pojęcia","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nZaznacz poprawną definicję poniższych terminów.\na) Eudajmonizm\n1. Pogląd filozoficzny upatrujący ostatecznego celu ludzkiego życia w szczęściu.\n2. Pogląd filozoficzny utożsamiający przyjemność ze szczęściem.\n3. Pogląd filozoficzny upatrujący ostatecznego celu ludzkiego życia w doskonałości.\nb) Ewidencjonizm\n1. Przekonanie, że jedynym kryterium prawdy jest zgodność myśli z rzeczywistością.\n2. Przekonanie, że jedynym kryterium prawdy jest oczywistość.\n3. Przekonanie, że jedynym kryterium prawdy jest spójność zdań w obrębie teorii.\nPoziom rozszerzony\n3","answer":"a","answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez\nz zakresu antropologii i epistemologii (I 1)\nPoprawna odpowiedź\na) 1\nb) 2\n2 p. - za zaznaczenie dwóch właściwych definicji\n1 p. - za zaznaczenie jednej właściwej definicji\nKryteria oceniania odpowiedzi\n3","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nPodaj nazwę stanowiska filozoficznego wyrażonego w poniższym zdaniu oraz określ\ndyscyplinę filozoficzną, dla której to zdanie jest charakterystyczne.\nCelem ludzkiego życia jest realizowanie prawa moralnego.\nstanowisko dyscyplina","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez\nz zakresu antropologii i etyki (I 1)\nPoprawna odpowiedź\nstanowisko - deontologizm lub kantyzm\ndyscyplina - etyka lub aksjologia\n2 p. - za podanie dwóch terminów\n1 p. - za podanie jednego terminu","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (3 pkt)\nUzupełnij stwierdzenie Arystotelesa, wybierając pojęcia spośród poniżej podanych,\na następnie zgodnie z nim zbuduj definicję krzesła.\nrodzaj gatunkowy, rodzaj najbliższy, gatunek najbliższy, różnica najbliższa, różnica\ngatunkowa, gatunek różnicowy\nDefinicję budujemy, podając\nKrzesło jest to","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-3)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2)\nPoprawna odpowiedź\nrodzaj najbliższy oraz różnicę gatunkową\nPrzykład pełnej definicji\nKrzesło to mebel służący do siedzenia (rodzaj najbliższy), którego charakterystyczną cechą\nbudowy jest oparcie na plecy oraz przynajmniej jedna noga (różnica gatunkowa).\nPrzykład niepełnej definicji\nKrzesło to mebel (rodzaj najbliższy) służący do siedzenia (różnica gatunkowa).\n3 p. - za poprawne uzupełnienie dwóch luk i za sformułowanie właściwej definicji krzesła,\nzawierającej rodzaj najbliższy i różnicę gatunkową\n2 p. - za poprawne uzupełnienie dwóch luk i podanie niepełnej definicji lub za poprawne\nuzupełnienie jednej luki i podanie niepełnej definicji krzesła, lub za nieuzupełnienie\nluk, ale podanie pełnej definicji krzesła\n1 p. - za podanie niepełnej definicji krzesła lub za poprawne wypełnienie dwóch luk bez\npodania definicji krzesła\n0 p - za poprawne wypełnienie jednej luki i podanie definicji krzesła nieuwzględniającej\nrodzaju najbliższego oraz różnicy gatunkowej","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nDo podanych niżej poglądów dopisz nazwy stanowisk przeciwstawnych.\n1. Dobro jest jedno i to samo dla wszystkich.\nstanowisko przeciwstawne\n2. Wszyscy ludzie są równi.\nstanowisko przeciwstawne","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez\nz zakresu etyki i antropologii (I 1)\nPoprawna odpowiedź\n1. relatywizm; 2. elitaryzm\n2 p. - za podanie nazw dwóch stanowisk przeciwstawnych\n1 p. - za podanie nazwy jednego stanowiska przeciwstawnego","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nRozstrzygnij, czy podane zdania są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli w odpowiednich\nwierszach napisz słowo prawda lub fałsz.\nA. Według Sokratesa źródłem zła jest błąd rozumu.\nB. Według Kierkegaarda rozpacz jest chorobą, na którą się umiera.\nC. Estetyzm jest doktryną, która głosi, że sztuka służy celom moralnym.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2);\nznajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez\nz zakresu estetyki (I 1)\nPoprawna odpowiedź\nA. prawda\nB. fałsz\nC. fałsz\n1 p. - za poprawne określenie prawdziwości trzech podanych zdań\nKryteria oceniania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nUzupełnij\ntabelę.\nDo\npodanych\nkoncepcji\nfilozoficznych\ndopisz\npo\ndwa\ncharakterystyczne dla nich terminy.\npoznanie zmysłowe, idee wrodzone, poznanie rozumowe, tabula rasa, idealizm,\ndoświadczenie, wiedza a priori, hilemorfizm, platonizm, arystotelizm\nRacjonalizm genetyczny\nEmpiryzm genetyczny\nPoziom rozszerzony\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów\ni tez z zakresu epistemologii (I 1)\nPoprawne odpowiedzi\nRacjonalizm genetyczny - dwa pojęcia spośród: poznanie rozumowe, idee wrodzone,\nwiedza a priori, idealizm, platonizm\nEmpiryzm genetyczny - dwa pojęcia spośród: poznanie zmysłowe, tabula rasa,\ndoświadczenie, arystotelizm\n2 p. - za poprawne przyporządkowanie po dwa pojęcia do każdej koncepcji filozoficznej\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie po jednym pojęciu do każdej koncepcji filozoficznej\nlub poprawne przyporządkowanie dwóch pojęć do jednej koncepcji filozoficznej\n0 p. - za poprawne przyporządkowanie jednego pojęcia do jednej koncepcji filozoficznej\nlub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nDo podanego cytatu dopisz nazwisko jego autora, wybierając spośród podanych, oraz\nnazwę stanowiska (kierunku) filozoficznego, które ten autor reprezentuje.\nImmanuel Kant, Jean-Paul Sartre, Edmund Husserl, John Locke, Bertrand Russell\nKażdą źródłowo prezentującą naoczność, która jest źródłem prawomocności poznania, należy\nprzyjmować, tak jak prezentuje i tylko w granicach, w których prezentuje.\nautor stanowisko / kierunek","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich (I 2)\nPoprawna odpowiedź\nEdmund Husserl, fenomenologia\n2 p. - za podanie autora i stanowiska\n1 p. - za podanie autora lub stanowiska","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nPodaj znaczenie poniższego terminu.\nNihilizm -\nCzęść II (30 punktów)\nNa podstawie tekstu św. Tomasza z Akwinu wykonaj polecenia.\nTo, że Bóg jest, można uzasadnić pięcioma drogami. Pierwsza i najbardziej wyraźna\ndroga wychodzi od ruchu, bo jest pewne i stwierdzone przez zmysły, że w tym świecie rzeczy\nsą w ruchu. Wszystko zaś, co się porusza, jest poruszane przez coś innego. Nic bowiem\nnie porusza się inaczej, jak tylko dlatego, że znajduje się w możności wobec tego, do czego\nzmierza. Coś porusza zaś o tyle, o ile jest urzeczywistnione. Poruszanie czegoś jest bowiem\nwyprowadzaniem\nczegoś\nz\nmożności\ndo\nurzeczywistnienia,\na\nz\nmożności\ndo urzeczywistnienia jest zdolny wyprowadzić tylko byt urzeczywistniony. Na przykład to,\nco ciepłe w urzeczywistnieniu, czyli ogień, powoduje, że drewno, które jest ciepłe\nw możności, staje się rzeczywiście ciepłe dzięki temu, że ogień wprawia je w ruch\ni przemienia. Nie jest jednak możliwe, by to samo było zarazem urzeczywistnione\ni w możności pod tym samym względem, ale tylko pod różnymi względami. To bowiem, co\njest ciepłe rzeczywiście, nie może być ciepłe w możności, ponieważ w możności może być\ntylko zimne. Nie jest zatem możliwe, by pod tym samym względem coś poruszało i było\nporuszane albo żeby poruszało samo siebie. Wszystko więc, co się porusza, musi być\nporuszane przez coś innego. Jeśli więc to, przez co zostało poruszone, też się porusza, to ono\nsamo musi być poruszane przez coś innego, a to przez coś jeszcze innego. Nie należy tu\njednak postępować w nieskończoność, gdyż w ten sposób nie byłoby pierwszego\nporuszającego i, co za tym idzie, nie byłoby też drugiego poruszającego. Ponieważ to,\nco porusza jako drugie, wprawia w ruch tylko dzięki temu, że zostało poruszone przez to,\nco porusza jako pierwsze, na przykład kij porusza dzięki temu, że jest poruszany przez rękę.\nTrzeba więc dojść do jakiegoś pierwszego poruszyciela, który nie jest już przez nic\nporuszany. Wszyscy pojmują, że to jest Bóg.\nPoziom rozszerzony\n5\nDruga droga wychodzi od pojęcia przyczyny sprawczej. Wśród otaczających nas\nrzeczy zmysłowych spostrzegamy bowiem porządek przyczyn sprawczych. Niemniej ani\nnie spostrzegamy tego, ani nie jest to nawet możliwe, żeby coś było przyczyną sprawczą\nsamego siebie, ponieważ w ten sposób musiałoby istnieć wcześniej od samego siebie, co jest\nniemożliwe. Nie jest także możliwe, by w szeregu przyczyn sprawczych postępować\nw nieskończoność, ponieważ we wszystkich uporządkowanych szeregach przyczyn\nsprawczych pierwsza przyczyna jest przyczyną pośredniej, a pośrednia jest przyczyną\nostatniej, niezależnie od tego czy pośrednich jest wiele, czy też jedna. Usunięcie zaś\nprzyczyny usuwa skutek. Gdyby zatem nie było pierwszej przyczyny w szeregu przyczyn\nsprawczych, to nie byłoby też ostatniej ani pośredniej. Gdybyśmy natomiast posuwali się\nw nieskończoność w szeregu przyczyn sprawczych, to nie byłoby pierwszej przyczyny\nsprawczej i w ten sposób nie byłoby ani ostatecznego skutku, ani pośrednich przyczyn\nsprawczych, co jest jawnie fałszywe. Należy więc koniecznie przyjąć jakąś pierwszą\nprzyczynę sprawczą, którą wszyscy nazywają Bogiem.\nTrzecia droga wychodząca od tego, co możliwe, i tego, co konieczne, jest taka: wśród\nrzeczy spostrzegamy te, które mogą być i nie być, bo jeżeli spostrzegamy takie, które\npowstają i giną, to skutkiem tego mogą one być i nie być. Jest niemożliwe, żeby takie rzeczy\nistniały zawsze, ponieważ zdarza się, że to, co może być, nie jest. Jeśli więc wszystkie rzeczy\nmogą nie istnieć, to kiedyś nie było żadnej z tych rzeczy. Jeśli to prawda, to i teraz nie byłoby\nniczego, ponieważ, to, co nie istnieje, zaczyna istnieć tylko dzięki czemuś, co istnieje. Gdyby\nnic nie istniało, to nic nie mogłoby zacząć istnieć i, co za tym idzie, nic by nie istniało, co jest\njawnie fałszywe. Nie wszystkie zatem byty są tylko możliwe, lecz musi istnieć wśród rzeczy\ncoś koniecznego. Z kolei wszystko, co jest konieczne, albo czerpie skądś przyczynę swojej\nkonieczności, albo nie. Nie jest zatem możliwe postępowanie w nieskończoność w szeregu\nbytów koniecznych, które mają przyczynę swojej konieczności, tak jak nie jest to możliwe\nw szeregu przyczyn sprawczych, co zostało udowodnione. Dlatego trzeba koniecznie przyjąć\ncoś, co jest konieczne samo przez się i nie ma przyczyny swojej konieczności, ale jest\nprzyczyną konieczności dla innych, i to wszyscy nazywają Bogiem.\nCzwarta droga wychodzi ze stopni, jakie spostrzegamy w świecie rzeczy. Pośród\nrzeczy spostrzegamy bowiem coś bardziej i mniej dobrego, prawdziwego, szlachetnego.\nTak samo jest z innymi cechami. Różne rzeczy określane są jako mniej lub bardziej ‘jakieś’\nw takiej mierze, w jakiej rozmaicie zbliżają się do tego, co jest najbardziej ‘jakieś’.\nNa przykład cieplejsze jest to, co bardziej zbliża się do najcieplejszego. Istnieje więc coś,\nco jest najprawdziwsze, najlepsze, najszlachetniejsze i, co za tym idzie, najbardziej jest.\nAlbowiem rzeczy najprawdziwsze istnieją w najwyższym stopniu, jak powiada się w II\nksiędze Metafizyki. To zaś, co nazywamy najbardziej ‘jakimś’ w pewnym rodzaju, jest\nprzyczyną wszystkiego, co należy do tego rodzaju. Na przykład ogień, który jest\nnajcieplejszy, jest przyczyną wszystkich rzeczy ciepłych, jak powiada się w tej samej księdze.\nIstnieje zatem coś, co jest dla wszystkich rzeczy przyczyną ich istnienia, dobra i wszelkich\ndoskonałości. To właśnie nazywamy Bogiem.\nPiąta droga wychodzi od rządów nad rzeczami. Widzimy bowiem, że niektóre byty\npozbawione poznania, mianowicie ciała naturalne, działają ze względu na cel. Widać to\nz tego, że zawsze lub bardzo często działają w taki sam sposób, by osiągnąć to, co najlepsze.\nStąd jest jasne, że osiągają cel nie z przypadku, ale z zamierzenia. Te byty nie posiadające\npoznania nie zmierzają do celu inaczej jak tylko kierowane przez kogoś poznającego\ni rozumującego, jak strzała przez łucznika. Istnieje zatem coś poznającego umysłowo,\nco prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu, i to nazywamy Bogiem.\nŹródło: Tomasz z Akwinu, Summa teologii, kw. 2 O Bogu, czy Bóg jest,\nprzekład i komentarze G. Kurylewicz, Z. Nerczuk, M. Olszewski,\nKraków 1999\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWiadomości i rozumienie\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów\ni tez z zakresu epistemologii (I 1)\nPoprawna odpowiedź\nNihilizm jest to pesymistyczny pogląd filozoficzny, który neguje (odrzuca, relatywizuje)\nwszelkie przyjęte wartości (normy, zasady i prawa życia zbiorowego i indywidualnego).\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie terminu\nZadania 13-23.\nKorzystanie z informacji\nTworzenie informacji\nWykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego\nanalizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności\ndo rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez\ni argumentacji (II 1); konfrontowanie poglądów z poglądami\ninnych filozofów (II 3); zapisanie w zwięzłej formie\nwyników ‎krytycznej analizy tekstu filozoficznego (III 1)","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nDo której z dróg św. Tomasza nawiązuje poniższy cytat?\nWyobraźmy sobie, że znajduję na ziemi zegarek i zamierzam odkryć, jak to się stało, że się\ntutaj znalazł. Raczej nie zadowolę się odpowiedzią, że był na tym miejscu od zawsze. Lecz\nczemuż to odpowiedź ta nie służy zegarkowi tak dobrze, jak służyłaby znalezionemu\nkamieniowi? Otóż z tego powodu, i nie innego, że kiedy przyjrzymy się zegarkowi,\ndostrzeżemy, iż poszczególne jego części złożone są z sobą w jakimś celu ( ). Ta obserwacja\nprowadzi nas nieuchronnie do wniosku, że zegarek musiał mieć jakiegoś twórcę, który\nwymyślił jego konstrukcję i zaplanował działanie.\nWilliam Paley, Natural Theology","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nPoprawna odpowiedź\npiąta droga\n1 p. - za poprawną odpowiedź\nKryteria oceniania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":3,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (3 pkt)\nDo jakiej kategorii argumentów (dowodów) na istnienie Boga należy zaliczyć pięć dróg\nśw. Tomasza i dlaczego? Zakreśl odpowiedź, a następnie uzasadnij swój wybór, podając\ndwa argumenty.\nA. argumenty kosmologiczne\nB. argumenty ontologiczne\nuzasadnienie:","answer":"A","answer_text":"Zadanie 14. (0-3)\nPoprawna odpowiedź\nA.\nPrzykładowe uzasadnienie\n• Św. Tomasz poszukuje przesłanek do swoich argumentów wyłącznie w świecie\nfizycznym (w Stworzeniu - 1 pkt)\n• Argumentacja Tomasza prowadzi od Stworzenia do Stwórcy - 1 pkt\n3 p. - za poprawne wybranie odpowiedzi i pełne uzasadnienie (składające się z dwóch\nelementów)\n2 p. - za poprawne wybranie odpowiedzi i niepełne uzasadnienie (składające się z jednego\nelementu)\n1 p. - za poprawne wybranie odpowiedzi lub za niepełne uzasadnienie (składające się\nz jednego elementu)","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nKtóry z filozofów starożytnych nie zgodziłby się z pierwszą przesłanką pierwszej drogi\nśw. Tomasza? Podaj nazwę starożytnej szkoły filozoficznej, której przedstawicielem był\nów filozof.\nFilozof:\nSzkoła:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nPoprawna odpowiedź\nFilozof: Parmenides z Elei (ew. Zenon z Elei)\nSzkoła: elejska (ew. szkoła eleacka, eleaci)\n2 p. - za rozpoznanie filozofa i podanie nazwy szkoły, której przedstawicielem był ten filozof\n1 p. - za rozpoznanie filozofa lub podanie nazwy szkoły, której przedstawicielem był ten\nfilozof","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nWpływ którego starożytnego filozofa jest wyraźnie dostrzegalny w argumentacji\nśw. Tomasza? Podaj tytuł jego głównego dzieła.\nFilozof:\nDzieło:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nPoprawna odpowiedź\nArystoteles, Metafizyka\n2 p. - za rozpoznanie filozofa i podanie tytułu jego dzieła\n1 p. - za rozpoznanie filozofa lub podanie tytułu jego dzieła","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nJakim terminem określał ów starożytny filozof (zad. 16.) byt o cechach zbliżonych\ndo tych, którymi św. Tomasz określa Boga?\nPoziom rozszerzony\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nPoprawna odpowiedź\nPierwsza Przyczyna lub Pierwszy Poruszyciel (ew. Pierwszy Nieruchomy Poruszyciel,\new. Nieruchomy Poruszyciel)\n1 p. - za poprawną odpowiedź","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nStosując terminologię charakterystyczną dla tego filozofa (zad. 16.), przedstaw\nargument św. Tomasza za tym, że wszystko, co się porusza, musi być poruszane przez\ncoś innego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nPrzykład poprawnej (pełnej) odpowiedzi\n1. Ruch polega na urzeczywistnieniu się możności.\n2. Jeden i ten sam byt nie może sam siebie poruszać, ponieważ wówczas musiałby być\njednocześnie w akcie i w możności (potencji) pod tym samym względem. A to jest\nniemożliwe.\n2 p. - za pełną odpowiedź składającą się z dwóch podanych wyżej elementów,\nz uwzględnieniem terminologii stosowanej przez Arystotelesa (akt, możność,\npotencja)\n1 p. - za niepełną odpowiedź (np. jedno z wyżej podanych zdań), ale uwzględniającą\nterminologię Arystotelesa\n0 p. - za odpowiedź nieuwzględniającą Arystotelesowskiej terminologii\nKryteria oceniania odpowiedzi\n6","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nZnajdź dwie przesłanki wspólne dla trzech pierwszych dowodów. Sformułuj je w postaci\ntwierdzeń.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi (dwie spośród poniższych przesłanek)\n• W łańcuchu przyczynowym nie można poruszać się w nieskończoność (a więc musi mieć\non swój początek w czymś, co już nie ma swojej przyczyny w czymś innym).\n• Wiarygodne przesłanki można sformułować tylko na podstawie obserwacji fizycznego\nświata (Stworzenia).\n• Spostrzeżenia są wiarygodne.\n• Argumentację należy prowadzić od Stworzenia do Stwórcy.\n• Regres w nieskończoność jest nie do zaakceptowania.\n2 p. - za dwie poprawnie sformułowane przesłanki\n1 p. - za jedną poprawnie sformułowaną przesłankę","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":4,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (4 pkt)\nRozstrzygnij, czy podane zdania są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli w odpowiednich\nwierszach napisz słowo prawda lub fałsz.\nA. Byt konieczny może mieć swoją przyczynę w bycie przygodnym.\nB. Byt przygodny może mieć swoją przyczynę w bycie koniecznym.\nC. Byt przygodny może mieć swoją przyczynę w bycie przygodnym.\nD. Byt konieczny może mieć swoją przyczynę w bycie koniecznym.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 20. (0-4)\nPoprawna odpowiedź\nA. fałsz\nB. prawda\nC. prawda\nD. fałsz\n4 p. - za poprawne określenie prawdziwości czterech zdań\n1 p. - za poprawne określenie prawdziwości jednego zdania","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (2 pkt)\nSparafrazuj czwarty argument św. Tomasza tak, by jego konkluzja brzmiała: „zatem\nmusi istnieć istota najbardziej prawdomówna. Ją właśnie nazywamy Bogiem”.\n,\nzatem musi istnieć istota najbardziej prawdomówna. Ją właśnie nazywamy Bogiem.\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\n1. Wśród ludzi spotykamy osoby mniej lub bardziej prawdomówne.\n2. Otóż ich stopień prawdomówności możemy oceniać wyłącznie w odniesieniu\ndo prawdomówności najwyższego stopnia.\nUwaga\nOdpowiedzi powinny być tak sformułowane, by prowadziły do wskazanego w zadaniu\nwniosku: zatem musi istnieć istota najbardziej prawdomówna. Ją właśnie nazywamy Bogiem.\n2 p. - za odpowiedź składającą się z dwóch wskazanych wyżej elementów\n1 p. - za odpowiedź składającą się z jednego elementów","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":6,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (6 pkt)\nPodaj dwa przykłady fizykalistycznych oraz dwa przykłady ewolucjonistycznych bytów\n„nieposiadających poznania”, które sprawiają wrażenie, że działają ze względu na cel.\nCzy Twoim zdaniem da się wyjaśnić działanie takich bytów inaczej, niż przedstawia\nśw. Tomasz? Odpowiedź uzasadnij.\na) Przykłady fizykalistyczne (fizyczne nieożywione)\n1\n2\nb) Przykłady ewolucjonistyczne (fizyczne ożywione)\n1\n2\nOdpowiedź i uzasadnienie","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-6)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi\na)\n1. ciało niebieskie (ew. Słońce, Księżyc, itd.)\n2. minerały\nb)\n1. zwierzę (ew. koń, kot, pies, itd.)\n2. roślina (ew. drzewo, kwiat, itd.)\nOdpowiedź i przykład poprawnego uzasadnienia:\nTak - współczesna biologia wskazuje na działanie instynktu u zwierząt; fizyka wskazuje\nna siły grawitacji, itd.\n6 p. - za poprawnie podane przykłady, odpowiedź na pytanie oraz uzasadnienie odpowiedzi\n1 p. - za każdy element odpowiedzi: za przykład, za odpowiedź oraz za uzasadnienie.\nKryteria oceniania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":5,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2011,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (5 pkt)\nWymień wszystkie atrybuty Boga wynikające z argumentacji św. Tomasza\nprzedstawionej w powyższym tekście.\nBóg jest:\n1\n2\n3\n4\n5\nPoziom rozszerzony\n9\nBRUDNOPIS\nMFI-Rą_ąP-112\nWYPEŁNIA EGZAMINATOR\nPESEL\nWYPEŁNIA ZDAJĄCY\nSUMA\nPUNKTÓW\nD\nJ\n0\n0\n1\n1\n2\n2\n3\n3\n4\n4\n5\n5\n6\n6\n7\n7\n8\n8\n9\n9\nNr\nzad.\nPunkty\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\nMiejsce na naklejkę\nz nr PESEL\nKOD EGZAMINATORA\nCzytelny podpis egzaminatora\nKOD ZDAJĄCEGO","answer":"B","answer_text":"Zadanie 23 (0-5)\nPoprawna odpowiedź\nWedług św. Tomasza Bóg jest:\n1) nieporuszonym pierwszym poruszycielem\n2) pierwszą przyczyną sprawczą wszystkich innych bytów\n3) bytem koniecznym\n4) bytem doskonałym\n5) prowadzi inne bytu do celu (jest twórcą porządku celowego w przyrodzie).\n5 p. - za wymienienie pięciu cech Boga według św. Tomasza\n1 p. - za wymienienie jednej cechy Boga według św. Tomasza","solution":null,"image":"img/filozofia-2011-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2011 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"}]}