{"paper":{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":21,"source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nDo podanych zdań dopisz właściwe pojęcia. Pojęcia wybierz spośród:\nautarkia altruizm ascetyzm aporia anamneza\n1) Postawa, której istotę stanowi troska o innych i nastawienie\nna czynienie dobra wykraczającego poza dobro własne.\n2) Postawa przejawiająca się w rezygnacji z wartości hedonistycznych,\nwitalnych i utylitarnych oraz wyrzeczenia się uciech życia.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez.\nPoprawna odpowiedź\naltruizm, ascetyzm\nSchemat punktowania\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\n1. Wyjaśnij pojęcie cnoty w filozofii Arystotelesa.\n2. Podaj podział cnót według Arystotelesa.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich.\nPoprawna odpowiedź\n1. Na przykład: cnota jest najwyższą doskonałością lub źródłem doskonałości - sprawność\nmoralna, dzielność.\n2. Etyczne (moralne) i dianoetyczne (intelektualne).\nSchemat punktowania\n2 p. - za wyjaśnienie pojęcia cnoty w filozofii Arystotelesa oraz za podanie podziału cnót\nwedług Arystotelesa.\n1 p. - za wyjaśnienie pojęcia cnoty w filozofii Arystotelesa lub za podanie podziału cnót\nwedług Arystotelesa.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nOceń prawdziwość poniższych zdań. Zakreśl literę P, jeśli zdanie jest prawdziwe.\n1. Baruch Spinoza głosił monizm i panteizm.\nP\n2. W filozofii Arystotelesa wszechświat jest wieczny i nie ma początku ani\nkońca.\nP\n3. Zgodnie z przekonaniem Arthura Schopenhauera świat zjawisk jest\nobiektywizacją irracjonalnej woli.\nP\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez.\nPoprawna odpowiedź\nZdanie 1.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie zdania prawdziwego.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/4","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nW filozofii Kartezjusza i Spinozy występuje pojęcie substancji.\nCzy Kartezjusz zgodziłby się ze stanowiskiem Spinozy w sprawie liczby i rodzajów\nsubstancji? Odpowiedź uzasadnij.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich.\nPoprawna odpowiedź\nKartezjusz nie zgodziłby się ze stanowiskiem Spinozy.\nPrzykładowe uzasadnienie\nSpinoza uważał, że istnieje tylko jedna substancja, a Kartezjusz wymienia dwa rodzaje\nsubstancji (rozciągłą i myślącą).\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawną odpowiedź i poprawne uzasadnienie.\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nWyjaśnij pojęcie utopii w sensie potocznym i filozoficznym.\nZnaczenie potoczne:\nZnaczenie filozoficzne:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez.\nPrzykładowa odpowiedź\nZnaczenie potoczne: „utopia” to plan niemający szans powodzenia lub nierealizowalne\nmarzenie.\nZnaczenie filozoficzne: „utopia” to projekt doskonałego ustroju społecznego, wizja lepszego\nspołeczeństwa\n(pomijająca\nsposób\njej\nrealizacji)\nlub\nkoncepcja\nświata\nlepiej\nzorganizowanego, harmonijnego, szczęśliwego itd.\nSchemat punktowania\n2 p. - za dwie poprawne definicje.\n1 p. - za jedną poprawną definicję.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (3 pkt)\nWyjaśnij, jak rozumieli szczęście wymienieni niżej reprezentanci szkół filozoficznych.\nhedonista\nstoik\ncynik\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich.\nPrzykładowa odpowiedź\n- Hedonista przez szczęście rozumie przyjemność lub sumę przyjemności.\n- Według stoika szczęście polega na cnocie oraz na umiejętności rezygnacji z dążenia do\nprzyjemności, na pogodzeniu się z cierpieniem i wyrzeczeniu się dóbr materialnych.\n- Według cynika szczęście to apatia, beznamiętność, brak potrzeb, wyzbycie się uczuć.\nSchemat punktowania\n3 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/7","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (3 pkt)\nObok tytułu dzieła wpisz nazwisko jego autora. Nazwiska wybierz spośród\nnastępujących:\nPlaton Arystoteles św. Augustyn św. Tomasz Kartezjusz John Locke\nGeorg W. Hegel Immanuel Kant Gottfried W. Leibniz Martin Heidegger\nEdmund Husserl\nTytuł dzieła\nAutor\n1.\nWyznania\n2.\nTeajtet\n3.\nMetafizyka\n4.\nSumma teologiczna\n5.\nRozważania dotyczące rozumu\nludzkiego\n6.\nRozprawa o metodzie\n7.\nMonadologia\n8.\nKrytyka czystego rozumu","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-3)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość […] dzieł filozofów europejskich.\nPoprawna odpowiedź\n1 - Św. Augustyn\n2 - Platon\n3 - Arystoteles\n4 - Św. Tomasz\n5 - J. Locke\n6 - Kartezjusz\n7 - G.W. Leibniz\n8 - I. Kant\nSchemat punktowania\n3 p. - za osiem poprawnych odpowiedzi.\n2 p. - za siedem lub sześć poprawnych odpowiedzi.\n1 p. - za pięć lub cztery poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za trzy i mniej poprawnych odpowiedzi lub za odpowiedzi błędne albo za brak\nodpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":3,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (3 pkt)\nPodaj nazwy stanowisk przeciwnych do poniższych poglądów.\na) Jedynym źródłem poznania są zmysły. -\nb) Normy moralne są względne. -\nc) Działanie ludzkie jest wyznaczone przez konieczność. -\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":"a","answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\nWiadomości i rozumienie.\nZnajomość i rozumienie wybranych pojęć, problemów i tez.\nPrzykładowa odpowiedź\na) racjonalizm\nb) obiektywizm\nc) indeterminizm\nSchemat punktowania\n3 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nPodaj autorów poniższych tez.\na) Esse est percipi. (Być, to być postrzeganym.) -\nb) Myślę, więc jestem. -\nc) Człowiek człowiekowi wilkiem. -\nd) Człowiek jest trzciną myślącą. -\nCzęść II (30 punktów)\nNa podstawie załączonych tekstów i własnej wiedzy wykonaj polecenia.\nRoman Ingarden\nKsiążeczka o człowieku\nJest z pewnością bardzo trudno określić naturę człowieka. Wykracza on poza wszelkie\nramy nadawanych mu określeń przez swoje czyny, czasem bohaterskie, a czasem straszliwe,\nprzez niezmierną różnorodność swego charakteru i zamierzeń, jakie usiłuje realizować, przez\nniedającą się wyczerpać nowość swych dzieł i przez podziwu godną zdolność do regeneracji\npo każdym prawie swym upadku […].\nZ pewnością egoizm dominuje w większości ludzkich czynów indywidualnych,\nspołecznych czy narodowych. Jest jednak czymś specyficznie ludzkim działać wyłącznie dla\ncudzego dobra czy szczęścia i w wypadkach wyjątkowych oddać swe życie dla uratowania\ncudzego życia, czasem nawet kogoś zupełnie obcego. Człowiek może dokonywać czynów\nstraszliwych, okrutnych i „nieludzkich”, lecz zarazem jest jedynym stworzeniem, które czuje\nsię upokorzone przez swe złe czyny i stara się odpokutować za swoje winy. W granicznym\nwypadku jest gotów zabić się dla ocalenia swojego honoru i jest zapewne jedynym\nstworzeniem, dla którego istnieje w ogóle honor i poniżenie tego honoru. Jedynie też\nczłowiek czuje się odpowiedzialny za swój sposób życia, zwłaszcza wtedy gdy nie udało mu\nsię zrealizować wartości niezbędnych, jego zdaniem, dla jego godności wewnętrznej.\nA wreszcie prawdą jest, że w większości przypadków pożytek jest dlań motywem\nrozstrzygającym o jego działaniu, lecz jest też prawdą, że człowiek jest jedynym\nstworzeniem, które może tworzyć dzieła i sytuacje pod żadnym względem niepożyteczne.\nA tworzy je tylko dla ich piękna i dla wzbogacenia przez ich istnienie świata specyficznie\nludzkiego.\nKrótko mówiąc: istnieje pewien zbiór szczególnych wartości, które człowiek sobie ustala\ni usiłuje realizować, a nawet do ich realizowania czuje się powołany. Jakie to są wartości, to\nniełatwo powiedzieć. I jest możliwe, że ich ogół zmienia się w granicach ściśle określonych\nw zależności od poszczególnego typu człowieka i od epoki historycznej […]. Uszczęśliwia go\nnatomiast urzeczywistnienie wartości i ulega ich szczególnemu urokowi. Nie chodzi tu przy\ntym […] o wartości relatywne w odniesieniu do jego potrzeb życiowych (jak np. pożywienie)\nani też w stosunku do jego przyjemności (jak np. dobre zdrowie lub rozkosz), lecz o wartości\nw swej immanentnej jakości absolutne, jakkolwiek ich realizacja zależy od twórczej siły\nczłowieka, słowem: wartości moralne i wartości estetyczne.\nLecz człowiek nie znajduje tych wartości po prostu w przyrodzie, w świecie materialnym.\nMusi wytworzyć realne warunki ich zaistnienia i ukazywania się w świecie. Dzięki\nszczególnej umiejętności przewidywania ich jakości wytwarza na podłożu świata realnego,\nPoziom podstawowy\nMFI_1P\nprzez odpowiednie przetworzenie niektórych rzeczy i wywołanie pewnych procesów, nowy\nświat - świat kultury ludzkiej, w którym wartości się ukazują.\nTen nowy świat nie istniałby bez geniuszu i działalności twórczej człowieka i nie mógłby\nsię ukonkretyzować bez wytworzenia jego fizycznej podstawy bytowej, dostosowanej przez\nczłowieka do funkcji ukazywania nowych przedmiotów i ich wartości […].\nW obliczu tej nowej rzeczywistości człowiek zapomina do pewnego stopnia o swej\nprawdziwej naturze, czysto zwierzęcej […]. Czuje się szczęśliwy, gdy może być świadom\nobecności wartości stworzonych przez siebie lub przez swych bliskich. Ta rzeczywistość\nspecyficznie ludzka jest trwalsza i dłużej trwająca niż życie poszczególnego człowieka\ni […] stanowi dla każdego z nas pewnego rodzaju dziedzictwo, które znajdujemy w naszym\nświecie jako dar przodków i jako odradzanie się minionych epok dziejowych, i jako spotkanie\nz ludźmi, którzy już dawno nie żyją […]. Pełne zadowolenie może nam dać w życiu jedynie\nfakt, że udało się nam wytworzyć wartości noszące piętno naszej osobowości […]. My sami\nprzekształcamy się pod wpływem dzieł, które stworzyliśmy i z którymi pozostajemy\nw styczności bezpośredniej i intuicyjnej, i - mimo naszej woli i naszej wiedzy - odradzamy\nsię i przetwarzamy przez sam nasz wysiłek pozostawania w służbie realizacji wartości […].\nAle siła twórcza człowieka jest ograniczona. Nie jest zdolna stworzyć dzieł\nautonomicznych w swym istnieniu i niezależnych od naszej świadomości. Jest zbyt słaba,\nżeby rzeczywiście przetworzyć pierwotną naturę w rzeczywistość człowieka […]. Dzieła\nludzkiej kultury duchowej nie znajdują w rzeczach materialnych nigdy oparcia tak pewnego,\nżeby mogły istnieć zupełnie bez pomocy działania i świadomości ludzkiej. Gdy moc duchowa\nczłowieka słabnie lub zanika, warstwa Rzeczywistości Ludzkiej na świecie zdaje się zacierać\ni zanikać, a człowiek odkrywa oryginalne oblicze Przyrody - żywiołu w świecie go\notaczającym i nawet w sobie samym, i czuje się wtedy opuszczony w świecie sobie obcym\ni straszliwym. Popada w prawdziwą rozpacz, czując się odartym z wszelkiego sensu, który\nuczynił z niego - zwierzęcia - człowieka.\nNatura ludzka polega na nieustannym wysiłku przekraczania granic zwierzęcości tkwiącej\nw człowieku i wyrastania ponad nią człowieczeństwem i rolą człowieka jako twórcy wartości.\nBez tej misji i bez tego wysiłku wyrastania ponad samego siebie człowiek zapada z powrotem\ni bez ratunku w swoją czystą zwierzęcość, która stanowi jego śmierć.\nRoman Ingarden, Książeczka o człowieku, Kraków 1987.","answer":"a","answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nKorzystanie z informacji.\nZnajomość i rozumienie podstawowych koncepcji\ni fragmentów dzieł filozofów europejskich.\nPoprawna odpowiedź\na) G. Berkeley\nb) Kartezjusz\nc) T. Hobbes\nd) B. Pascal\nSchemat punktowania\n2 p. - za cztery poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za trzy poprawne odpowiedź.\n0 p. - za dwie i mniej poprawnych odpowiedzi lub za odpowiedzi błędne albo brak\nodpowiedzi.\nCzęść II (30 punktów)\nZadania 10-21\nKorzystanie z informacji.\nTworzenie informacji.\nWykorzystanie nabytej wiedzy filozoficznej do krytycznego\nanalizowania tekstów filozoficznych, a w szczególności\ndo rekonstrukcji zawartych w nich problemów, tez\ni argumentacji; konfrontowanie poglądów z poglądami\ninnych filozofów ; zapisanie w zwięzłej formie wyników\nkrytycznej analizy tekstu filozoficznego.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/10","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu Romana Ingardena zdefiniuj pojęcia: natura, kultura.\nNatura:\nPoziom podstawowy\nMFI_1P\nKultura:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\nNatura - opozycyjna wobec kultury, materialna rzeczywistość wraz z zespołem praw, którym\npodlega, świat przyrody nieprzyjazny człowiekowi jako twórcy wartości.\nKultura - opozycyjna wobec natury, świat ludzkiej twórczości, w którym przejawiają się\nwartości wytworzone przez człowieka.\nSchemat punktowania\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nKtóry z poniższych zestawów określeń (A-D) charakteryzuje naturę człowieka zgodnie\nz koncepcją Romana Ingardena? Zaznacz właściwą odpowiedź.\nA. byt w sobie, dwoistość natury ludzkiej, świadomość siebie\nB. wola mocy, wartości etyczne, tworzenie kultury\nC. przekraczanie zwierzęcości, honor, siła twórcza\nD. byt dla siebie, altruizm, szacunek dla świata natury","answer":"C","answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nPoprawna odpowiedź\nC\nSchemat punktowania\n1 p. - za odpowiedź poprawną.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":4,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (4 pkt)\n1. Na podstawie tekstu wymień cztery korzyści, jakie - zdaniem autora tekstu -\nprzynosi człowiekowi tworzenie kultury.\n\n\n\n\n2. Wymień dwa warunki, które, według autora, zapewniają wartościom kultury\nprzetrwanie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-4)\nPrzykładowa odpowiedź\n1. Poczucie szczęścia płynące z istnienia wartości;\nłączność z dziedzictwem przodków;\nsamoodradzanie i ewoluowanie pod wpływem tworzonych dzieł;\nzadowolenie z odciśnięcia (w świecie, w naszych dziełach itp.) piętna własnej osobowości.\n2. Wiara w wartości duchowe (moc duchowa człowieka);\nczujność wobec zwierzęcości natury ludzkiej (nieustanne podejmowanie wysiłku\nprzekraczania granic zwierzęcości).\nSchemat punktowania\n4 p. - za wymienienie czterech korzyści, jakie przynosi człowiekowi tworzenie kultury,\ni za wskazanie dwóch warunków zapewniających przetrwanie wartości.\n3 p. - za wymienienie trzech korzyści, jakie przynosi człowiekowi tworzenie kultury,\ni za wskazanie dwóch warunków zapewniających przetrwanie wartości.\n2 p. - za wymienienie dwóch korzyści, jakie przynosi człowiekowi tworzenie kultury,\ni za wskazanie jednego warunku zapewniającego przetrwanie wartości.\n1 p. - za wymienienie jednej korzyści, jakie przynosi człowiekowi tworzenie kultury,\ni za wskazanie jednego warunku zapewniającego przetrwanie wartości.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":3,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nSpośród poniższych sformułowań (a-f) zaznacz te, które - zgodnie z przekonaniem\nRomana Ingardena - są warunkiem powstania „nowego” świata.\na) geniusz człowieka\nb) działanie twórcze człowieka\nc) egoizm w relacjach międzyludzkich\nd) powrót do natury\ne) wytworzenie systemu wartości\nf)\nzaakceptowanie przez człowieka swojej zwierzęcości\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":"a","answer_text":"Zadanie 13. (0-3)\nPoprawna odpowiedź\na), b), e)\nSchemat punktowania\n3 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (3 pkt)\nRoman Ingarden jest przedstawicielem jednego ze współczesnych kierunków filozoficznych.\n1. Podaj nazwę tego kierunku.\n2. Podaj nazwisko, innego niż Roman Ingarden, przedstawiciela tego kierunku.\n3. Uzasadnij,\nże\npowyższy\ntekst\nRomana\nIngardena\nrealizuje\nzałożenia\nreprezentowanego przez autora kierunku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-3)\nPoprawna odpowiedź\n1. fenomenologia\n2. E. Husserl\n3. Uzasadnienie\nIngarden dąży do odkrycia istoty natury człowieka (eidos). W tym celu posługuje się\ntypowym dla fenomenologii opisem fenomenów - zjawisk składających się na świat\nczłowieka.\nSchemat punktowania\n3 p. - za dwie poprawne odpowiedzi i logiczne uzasadnienie.\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi lub za jedną poprawną odpowiedź i logiczne\nuzasadnienie.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15","points":4,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (4 pkt)\nPorównaj koncepcję człowieka w filozofii Romana Ingardena z koncepcją człowieka\nw filozofii Thomasa Hobbesa oraz Jeana J. Rousseau.\nThomas Hobbes\nJean J. Rousseau\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-4)\nPrzykładowa odpowiedź\nThomas Hobbes\nPoglądy antropologiczne T. Hobbesa i R. Ingardena są zbieżne w tym aspekcie, że świat\nnatury (przyroda w przypadku Ingardena) jest wrogi człowiekowi. Hobbes twierdzi, że stan\nnatury jest stanem wojny. Alternatywę wobec stanu wojny podsuwa rozum, który domaga się\nwyjścia poza ów stan. Czynnikiem zmieniającym niekorzystną dla człowieka sytuację jest\nzatem, zgodnie z koncepcją obu filozofów, działanie samego człowieka.\nZdaniem Ingardena i Hobbesa ludzka natura bez tworzenia wartości redukuje się do\nzwierzęcej.\nJean J. Rousseau\nRousseau uważa, w przeciwieństwie do Ingardena, że kultura wpływa negatywnie na naturę\nludzką. Jego pogląd jest zbieżny z poglądem Ingardena w dostrzeganiu wpływu kultury na\nnaturę ludzką: kultura różni - korzystnie lub niekorzystnie - naturę ludzką od natury\nzwierzęcej.\nIngarden i Rousseau wiążą naturę ludzką ze światem zwierzęcym i z kulturą.\nSchemat punktowania\n4 p. - za poprawne i pełne porównanie poglądów Ingardena z poglądami Hobbesa\ni poglądami Rousseau na koncepcję człowieka.\n3 p. - za poprawne i pełne porównanie poglądów Ingardena z poglądami Hobbesa lub\npoglądami Rousseau na koncepcję człowieka oraz za niepełne (wskazanie\npodobieństwa lub różnicy) porównanie poglądów Ingardena z poglądami Hobbesa lub\npoglądami Rousseau na koncepcję człowieka.\n2 p. - za poprawne i pełne porównanie poglądów Ingardena z poglądami Hobbesa lub\npoglądami Rousseau na koncepcję człowieka, albo za poprawne, ale niepełne\n(wskazanie podobieństwa lub różnicy) porównanie poglądów Ingardena z poglądami\nHobbesa i poglądami Rousseau na koncepcję człowieka.\n1 p. - za poprawne, ale niepełne porównanie poglądów Ingardena z poglądami Hobbesa lub\npoglądami Rousseau na koncepcję człowieka.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/16","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nPorównaj\nkoncepcję\nrozpaczy\nw\ntekście\nRomana\nIngardena\nz\nkoncepcją\nzaproponowaną przez Sørena Kierkegaarda w poniższym fragmencie.\nRozpacz to rozpad syntetycznego stosunku jaźni do samej siebie. Ale synteza nie jest\nrozpadem, jest tylko możliwością, czyli w samej syntezie zawiera się możliwość rozpadu.\nGdyby synteza była rozpadem, rozpacz nie mogłaby powstać; w tym wypadku rozpacz\nbyłaby właściwością natury ludzkiej jako takiej, a więc nie byłaby rozpaczą; byłaby czymś,\nco atakowałoby człowieka, czymś, co przychodziłoby z zewnątrz jak choroba, w którą\nczłowiek popada, jak śmierć, która każdego czeka. Aliści rozpacz rodzi się wewnątrz\nczłowieka; gdyby człowiek nie był syntezą, nie mógłby popaść w rozpacz ani tym bardziej\nnie mógłby rozpaczać, gdyby ta synteza nie rodziła się we właściwym stosunku z ręki Boga.\nSøren Kierkegaard, Choroba na śmierć, [w:] Antologia tekstów filozoficznych, cz. II, Kraków 2003.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\nZgodnie z koncepcją S. Kierkegaarda rozpacz oznacza utratę własnej osobowości\npsychicznej. Następuje, gdy jaźń człowieka nie pozwala urzeczywistnić się indywidualnej\ntożsamości. Natomiast według Ingardena rozpacz jest efektem zaniku lub osłabienia mocy\ntwórczej człowieka. Z tego powodu jest on zmuszony do konfrontacji z rzeczywistością, czyli\nświatem natury, mu obcą i nieprzyjazną. Odczuwa on osamotnienie i odarcie z kultury, która\ndo tej pory definiowała go jako człowieka.\nSchemat punktowania\n2 p. - za stwierdzenie różnicy w poglądach filozofów i jej uzasadnienie.\n1 p. - za stwierdzenie różnicy w poglądach filozofów.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nPorównaj koncepcje natury ludzkiej przedstawione we fragmencie „Książeczki\no człowieku” Romana Ingardena i poniższym tekście Jeana Paula Sartre’a.\nPojęcie Boga Stworzyciela we wszystkich niemal czasach utożsamiane jest z pojęciem\nnajwyższego rękodzielnika […]. Bóg tworzy człowieka odpowiednio do techniki i koncepcji,\ndokładnie tak, jak rzemieślnik wytwarza nóż do papieru, odpowiednio do definicji i techniki\nwykonania […]. Jeżeli nie istnieje Bóg, to istnieje przynajmniej jeden byt, którego\negzystencja poprzedza istotę, jeden byt, który istnieje przed możliwością zdefiniowania go\nprzez jakiś umysł, i że tym bytem jest człowiek […]. Co to znaczy w tym wypadku, że\negzystencja poprzedza istotę? To znaczy, że człowiek najpierw istnieje, zdarza się, powstaje\nw świecie, a dopiero później się definiuje. Człowieka w pojęciu egzystencjalisty nie można\ndefiniować dlatego, że jest on pierwotnie niczym. Będzie on czymś dopiero później i to\nbędzie takim, jakim się sam uczyni. A więc nie ma natury ludzkiej, ponieważ nie ma Boga,\nktóry by ją w umyśle swym począł. Człowiek jest poza tym nie tylko taki, jakim siebie\npojmuje, lecz również taki, jakim chce być, jakim się pojął po zaistnieniu i jakim zapragnął\nbyć po tym skoku w istnienie. Człowiek jest tylko tym, czym sam siebie uczyni […]. Tak\nwięc pierwszym krokiem egzystencjalizmu będzie uświadomienie człowiekowi, czym jest on\nsam, i złożenie na niego całkowitej odpowiedzialności za własne istnienie. Ale mówiąc, że\nPoziom podstawowy\nMFI_1P\nczłowiek jest odpowiedzialny za siebie, chcemy powiedzieć, że jest on odpowiedzialny\nnie tylko za swą własną indywidualność, ale również za wszystkich innych ludzi.\nJ.P. Sartre, Egzystencjalizm jest humanizmem, Warszawa 1998.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\nKoncepcja natury w filozofii Sartre’a i Ingardena jest zbieżna. Zdaniem obu filozofów\nczłowiek tworzy swoje człowieczeństwo dokonując wolnych wyborów, co czyni go\nodpowiedzialnym nie tylko za siebie.\nW koncepcji Sartre’a człowiek sam tworzy swoją istotę przez wszelkie wybory. Według\nIngardena człowiek również tworzy człowieczeństwo, dokonując wyborów w świecie\nwartości.\nSchemat punktowania\n2 p. - za stwierdzenie podobieństwa w poglądach obu filozofów i jego uzasadnienie.\n1 p. - za stwierdzenie podobieństwa w poglądach obu filozofów.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\n1. Wyjaśnij, co znaczy Sartrowskie stwierdzenie istota poprzedza egzystencję.\n2. Jaki byt, zdaniem Sartre’a, można opisać formułą egzystencja poprzedza esencję?\nWyjaśnij, co tak zastosowana formuła oznacza.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\n1. Pomysł poprzedza zaistnienie przedmiotu.\n2. Człowiek jest tym, czym sam siebie uczyni; jest “świadomie przeżywanym projektem”,\nczyli jego pomysł, zamiar, poprzedza to, czym człowiek się staje przez realizację tego\npomysłu - egzystencja poprzedza esencję.\nSchemat punktowania\n2 p. - za sformułowanie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n1 p. - za sformułowanie jednej poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nNa podstawie podanych tekstów i własnej wiedzy porównaj poglądy Sartre’a\ni Ingardena na temat wolności.\nPoziom podstawowy\nMFI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\nObaj filozofowie sądzą podobnie, że wolność jest odpowiedzialnością za siebie i innych.\nŚwiat będzie taki, jakim stworzą go ludzie. Człowiek będzie taki, jakim sam siebie uczyni.\nDokonując wyboru, człowiek wybiera swoją istotę, która jest gatunkowa (jest istotą\nczłowieka). Dlatego człowiek bierze odpowiedzialność również za innych. Każdy poważny\nwybór jest związany z wyborem jakiejś wartości.\nSartre zwraca uwagę na fakt, że człowieka bardzo ogranicza drugi człowiek (piekło to inni).\nIngarden rozważa wolność jako wolność twórczości.\nSchemat punktowania\n2 p. - za pełną odpowiedź odwołującą się do poglądów obu filozofów.\n1 p. - za odpowiedź niepełną, np. za stwierdzenie podobieństwa w poglądach obu filozofów,\nbez jego uzasadnienia.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/20","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nKtórego kierunku - relatywizmu czy idealizmu etycznego - są reprezentantami Sartre\ni Ingarden? Odpowiedź uzasadnij.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nPrzykładowa odpowiedź\nObaj filozofowie reprezentują relatywizm etyczny.\nPrzykładowe uzasadnienie\nObaj filozofowie uważają, że wartości są zmienne, zależne od epoki, od osiągnięć\ncywilizacyjnych człowieka, od kręgu kulturowego.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie kierunku filozoficznego i poprawne uzasadnienie.\n1 p. - za podanie kierunku filozoficznego bez uzasadnienia.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad/21","paper_id":"filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (3 pkt)\nWyjaśnij pojęcie egzystencjalizmu i wymień, innego niż Sartre, przedstawiciela oraz\npodaj nazwisko filozofa, który jest uważany za prekursora egzystencjalizmu.\nWyjaśnienie:\nPrzedstawiciel:\nPrekursor egzystencjalizmu:\nPoziom podstawowy\nMFI_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-3)\nPrzykładowa odpowiedź\nEgzystencjalizm - to doktryna filozoficzna rozważająca przede wszystkim konsekwencje\nludzkiej wolności w tworzeniu siebie - człowieka (własnego ja) w sytuacji uwikłania\nw relacje z innymi ludźmi oraz przedmiotami.\nPrzedstawiciel: Albert Camus\nPrekursor: Blaise Pascal\nSchemat punktowania\n3 p. - za trzy poprawne odpowiedzi.\n2 p. - za dwie poprawne odpowiedzi.\n1 p. - za jedną poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/filozofia-2015-maj-matura-stara-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"}]}