{"paper":{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":17,"source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nZagadnienia przedstawione w przytoczonym fragmencie tekstu źródłowego mieszczą\nsię w obrębie kilku dyscyplin filozoficznych. Podaj nazwy dwóch spośród tych\ndyscyplin. Następnie dla każdej ze wskazanych dyscyplin podaj jedno konkretne\nzagadnienie, wybrane spośród przedstawionych w tekście, a mieszczące się\nw zakresie tej dyscypliny.\nPierwsza dyscyplina filozoficzna:\nZagadnienie:\nDruga dyscyplina filozoficzna:\nZagadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n1. Dyscypliny filozofii. Zdający wymienia\nnastępujące dyscypliny filozofii oraz określa\nprzedmioty ich badań:\n1) dyscypliny podstawowe (ogólniejsze) -\nteoria bytu (ontologia, metafizyka), teoria\npoznania (epistemologia), ogólna teoria\nwartości (aksjologia) wraz z teorią\nmoralności (etyką).\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie dwóch dyscyplin filozoficznych wraz z przywołaniem stosownych zagadnień.\n1 pkt - podanie dwóch dyscyplin filozoficznych ALBO podanie jednej dyscypliny filozoficznej\nwraz z przywołaniem stosownego zagadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPierwsza dyscyplina filozoficzna: ontologia (metafizyka / ogólna teoria bytu)\nZagadnienie: Problem determinizmu - czy zdarzenia w świecie są igraszką ślepego\nprzypadku, czy następstwem przyczyny.\nDruga dyscyplina filozoficzna: etyka\nZagadnienie: Zagadnienie szczęścia.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych zdań w odniesieniu do przytoczonego fragmentu\ntekstu. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nZadaniem dobrego człowieka jest ograniczanie cierpienia w świecie.\nP\nF\nBóg, władca wszechświata, nie podlega prawom natury.\nP\nF\n1.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych\ndyscyplin filozoficznych.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji […].\nPoziom podstawowy\nVIII. Epikureizm i stoicyzm. Zdający:\n1) przedstawia rolę przyjemności\nw epikurejskiej koncepcji szczęścia;\n2) przedstawia rolę cnoty w stoickiej\nkoncepcji szczęścia.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania - wymagania\nszczegółowe zawarte w podstawie\nprogramowej w zakresie przedmiotu filozofia\nw zakresie podstawowym.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-3)\nSformułuj tezę determinizmu w sporze o przyczynowość oraz wyjaśnij relację między\ndeterminizmem a kompatybilizmem. Oceń, czy na podstawie przytoczonego fragmentu\ntekstu źródłowego można Senekę uznać za zwolennika kompatybilizmu. Uzasadnij\nswoją odpowiedź.\nTeza determinizmu w sporze o przyczynowość:\nRelacja między determinizmem a kompatybilizmem:\nOcena:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n2. Wybrane spory metafizyczne\n(ontologiczne). Zdający, definiując\nodpowiednie terminy i analizując argumenty,\nrekonstruuje następujące spory o:\n4) przyczynowość (determinizm -\nindeterminizm).\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory\no:\n3) wolność woli (libertarianizm - fatalizm -\nkompatybilizm).\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie tezy ORAZ poprawne wyjaśnienie relacji ORAZ podanie\npoprawnej oceny wraz z uzasadnieniem.\n2 pkt - poprawne podanie tezy ORAZ wyjaśnienie relacji.\n1 pkt - poprawne podanie tezy ALBO podanie poprawnej oceny wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nTeza determinizmu w sporze o przyczynowość: Każde zdarzenie ma przyczynę (nie: każdy\nskutek ma przyczynę).\nRelacja między determinizmem a kompatybilizmem: Determinizm to teza przedmiotowa,\ndotycząca zdarzeń w świecie, natomiast kompatybilizm to teza, przynajmniej częściowo,\nmetateoretyczna dotycząca determinizmu i głosząca, że determinizm da się pogodzić z tezą\no istnieniu wolnej woli.\nOcena: Nie można.\nUzasadnienie: Według Seneki ludzie nie dysponują wolnością, gdyż wpleceni są\nw zdeterminowane „nieprzerwane pasmo wydarzeń”. Mogą tylko z radością i odwagą przyjąć\nto, co przynosi im los.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nOceń, czy według Seneki prawdziwie szczęśliwi mogą być:\nopcja A: ludzie dobrzy, których spotykają nieszczęścia.\nopcja B: ludzie źli, którym sprzyja los.\nUzasadnij swoje odpowiedzi.\nOpcja A\nOcena:\nUzasadnienie:\nOpcja B\nOcena:\nUzasadnienie:\n3.\n0-1-\n2-3\n4.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych\ndyscyplin filozoficznych.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nPoziom podstawowy\nVIII. Epikureizm i stoicyzm. Zdający:\n1) przedstawia rolę przyjemności\nw epikurejskiej koncepcji szczęścia;\n2) przedstawia rolę cnoty w stoickiej\nkoncepcji szczęścia.\nPoziom rozszerzony\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania - wymagania\nszczegółowe zawarte w podstawie\nprogramowej w zakresie przedmiotu filozofia\nw zakresie podstawowym.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n7. Spór o istnienie i naturę absolutu (Boga).\nZdający:\n4) w kontekście sporu teizm - ateizm\nomawia wybrane koncepcje genezy zła\nmoralnego i pozamoralnego.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna ocena i uzasadnienie opcji A i opcji B.\n1 pkt - poprawne ocena i uzasadnienie opcji A ALBO opcji B.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOpcja A\nOcena: Mogą.\nPrzykładowe uzasadnienie: Mogą, bo dzięki cnocie potrafią być radośni w każdym położeniu.\nOpcja B\nOcena: Nie mogą.\nPrzykładowe uzasadnienie: Nie mogą, bo nie posiadają cnoty.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nWskaż jedno podobieństwo i jedną różnicę między stoicką a epikurejską koncepcją\nszczęścia.\nPodobieństwo:\nRóżnica:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych\ndyscyplin filozoficznych.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nPoziom podstawowy\nVIII. Epikureizm i stoicyzm. Zdający:\n3) porównuje epikurejski model szczęścia\nz modelem stoickim.\nPoziom rozszerzony.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania - wymagania\nszczegółowe zawarte w podstawie\nprogramowej w zakresie przedmiotu filozofia\nw zakresie podstawowym.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie podobieństwa ORAZ poprawne wskazanie różnicy.\n1 pkt - poprawne wskazanie podobieństwa ALBO poprawne wskazanie różnicy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPodobieństwo: W obu koncepcjach szczęście jest celem życia i wymaga praktykowania\ncnoty.\nRóżnica: Według stoików zło odgrywa pozytywną rolę w świecie, natomiast według\nepikurejczyków jest ono czymś negatywnym, ale krótkotrwałym i łatwym do zniesienia\n(według stoików cierpienie wyrabia w człowieku cnotę).","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy tekst.\nCnota skarb wieczny, cnota klenot1 drogi;\nTegoć nie wydrze nieprzyjaciel srogi,\nNie spali ogień, nie zabierze woda;\nNad wszystkim inszym panuje przygoda2.\nJan Kochanowski, Pieśń III z Ksiąg wtórych, Warszawa 1970.\n1 klejnot - klejnot\n2 przygoda - tu: przypadek\nSpośród poniższych zdań wybierz to, które najlepiej odpowiada myśli wyrażonej\nw przytoczonych słowach pieśni Jana Kochanowskiego. Następnie oceń, czy stoicy\nzgodziliby się z treścią wskazanego zdania. Uzasadnij swoją odpowiedź.\nZdanie 1. Cnota jest jednym z dóbr niezależnych od losu.\nZdanie 2. Cnota jest jedynym dobrem niezależnym od losu.\nZdanie 3. Cnota jest jedynym dobrem niezależnym od żywiołów przyrody.\nWybrane zdanie:\nOcena:\nUzasadnienie:\n5.\n0-1-2\n6.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozpoznawanie związków między\nfilozofią a innymi działami kultury\neuropejskiej, zwłaszcza między filozofią a\nsztuką (w tym literaturą piękną) […].\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nPoziom podstawowy\nVIII. Epikureizm i stoicyzm. Zdający:\n2) przedstawia rolę cnoty w stoickiej\nkoncepcji szczęścia.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania - wymagania\nszczegółowe zawarte w podstawie\nprogramowej w zakresie przedmiotu filozofia\nw zakresie podstawowym.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wybranie zdanie ORAZ poprawna ocena wraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne wybranie zdania.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWybrane zdanie: zdanie 2.\nOcena: Tak, stoicy zgodziliby się z treścią tego zdania.\nPrzykładowe uzasadnienie: Stoicy uważali, że wszystko poza cnotą jest zdeterminowane.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nWyjaśnij spór naturalizmu antropologicznego z antynaturalizmem. Określ, jakie\nstanowisko w tym sporze zajmowali stoicy. Uzasadnij swoją odpowiedź.\nWyjaśnienie sporu:\nStanowisko stoików:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nPoziom podstawowy\nVIII. Epikureizm i stoicyzm. Zdający:\n2) przedstawia rolę cnoty w stoickiej\nkoncepcji szczęścia.\nPoziom rozszerzony\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania - wymagania\nszczegółowe zawarte w podstawie\nprogramowej w zakresie przedmiotu filozofia\nw zakresie podstawowym.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory\no:\n1) istotę człowieka (naturalizm lub\nredukcjonizm biologiczny lub społeczny -\nantynaturalizm lub antyredukcjonizm, np.\npersonalizm).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu ORAZ poprawne określenie stanowiska wraz\nz uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sporu ALBO poprawne określenie stanowiska wraz\nz uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWyjaśnienie sporu: Spór dotyczy istoty człowieka i jego relacji do świata przyrody. Zgodnie\nz naturalizmem metafizycznym, człowiek jest wyłącznie częścią przyrody; antynaturalizm jest\nnegacją tej tezy.\nStanowisko stoików: Stoicy są naturalistami.\nUzasadnienie: Według stoików istnieje wyłącznie świat przyrody, którego człowiek jest\nczęścią.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nZmodyfikuj poniższe wnioskowanie, wskazując przesłankę, która jest niepotrzebna,\naby wyprowadzić wniosek w sposób formalnie poprawny. Schemat otrzymanego\nwnioskowania zapisz w języku klasycznego rachunku zdań lub podaj jego nazwę.\nPrzesłanka 1: Los człowieka jest igraszką ślepego przypadku albo następstwem przyczyny.\nPrzesłanka 2: Los człowieka nie jest igraszką ślepego przypadku.\nPrzesłanka 3: Jedna przyczyna jest zależna od drugiej.\nWniosek: Los człowieka jest następstwem przyczyny.\nNiepotrzebna przesłanka:\nSchemat wnioskowania lub jego nazwa:\n7.\n0-1-2\n8.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nI. Kultura logiczna\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym) i zawodne, wybrane\nschematy (reguły) wnioskowań. Zdający:\n2) rozstrzyga, czy dane zdanie wynika\nlogicznie z innego zdania lub zbioru zdań;\n3) zna i stosuje przykładowe schematy\nwnioskowań ([…] modus tollendo ponens\n[…]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie niepotrzebnej przesłanki ORAZ podanie poprawnego schematu\nlub poprawnej nazwy schematu.\n1 pkt - poprawne wskazanie niepotrzebnej przesłanki.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNiepotrzebna przesłanka: 3.\nSchemat wnioskowania lub jego nazwa:\nSchemat:\np v q\nnie-p\nzatem q\nNazwa schematu: modus tollendo ponens","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nPrzyjrzyj się poniższej fotografii i przeczytaj fragment tekstu źródłowy.\nKrzywa Wieża w Pizie\nTekst źródłowy\nwww.wikimedia.commons\nPrzy ocenie [dzieła sztuki] bierzemy […]\npod uwagę nie tylko zgodę pomiędzy\nzamiarem a wykonaniem, ale także\ntrudność zadania. […] Pochyłość wieży\npizańskiej, psująca harmonię czarownego\nzakątka, jakim jest plac katedralny w Pizie,\nmogłaby być czynnikiem estetycznym,\ndopóki sądzono, że to naumyślnie, przez\nkaprys fantazji architekci tak krzywo\nzbudowali wieżę, że postawili sobie właśnie\ntakie trudne zadanie do rozwiązania.\nStanisław Ossowski, Przyroda i sztuka, [w:] tenże,\nWybór pism estetycznych, Warszawa 1958.\nPodaj, które z poniższych zdań jest prawdziwe w świetle powyższego fragmentu\ntekstu źródłowego. Uzasadnij swoją odpowiedź.\n1. Jeśli w Pizie stoi krzywa wieża, to pochyłość wieży pizańskiej nie psuje harmonii placu\nkatedralnego.\n2. Jeśli pochyłość wieży pizańskiej psuje harmonię placu katedralnego, to w Pizie nie stoi\nkrzywa wieża.\n3. Architekci wieży w Pizie postawili sobie trudne zadanie do wykonania albo w Pizie stoi\nkrzywa wieża.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:\n9.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nI. Kultura logiczna.\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym) i zawodne, wybrane\nschematy (reguły) wnioskowań. Zdający:\n1) odróżnia w rozumowaniu przesłanki od\nwniosku oraz formułuje przesłanki pominięte\nw entymemacie;\n2) rozstrzyga, czy dane zdanie wynika\nlogicznie z innego zdania lub zbioru zdań.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie zdania ORAZ poprawne uzasadnienie wyboru.\n1 pkt - poprawne wskazanie zdania.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOdpowiedź: zdanie 3.\nPrzykładowe uzasadnienie: Zdanie 3. ma postać alternatywy, której drugi człon wynika\nlogicznie z przytoczonego fragmentu tekstu, a zatem cała alternatywa jest prawdziwa\nw świetle przytoczonego fragmentu.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nZgodnie z klasycznym rozumieniem sztuka jest naśladowaniem natury (mimesis).\nRozstrzygnij, czy krzywą wieżę w Pizie, gdyby powstała w wyniku przypadkowych\nprocesów przyrody, pozbawionych celu, można byłoby uznać za dzieło sztuki\nw świetle tej definicji. Uzasadnij swoją odpowiedź.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nPrzeczytaj tekst i wykonaj zadania.\nBecky Smethurst\nKosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć\nGdy spoglądamy w bezkres kosmosu, wszystko, co widzimy, od gwiazd, przez pył, aż po\nczarne dziury, jest zbudowane z materii. Zwykła materia stanowi jednak zaledwie 15 procent\nmaterii we wszechświecie. Z czego składa się pozostałe 85 procent materii? Nie wiemy. Fakt\nten każe nam nabrać pokory.\nMaterię, która nie wchodzi w interakcje ze światłem, nazywamy ciemną materią. Nie\nemituje ona światła, nie odbija go, ani nie pochłania, toteż nie ma sposobu, byśmy mogli ją\n„zobaczyć”. […]\nSkąd wiemy, że ciemna materia istnieje? Bo wywiera efekty grawitacyjne i zakrzywia\nczasoprzestrzeń tak samo jak zwyczajna materia. […]\n[Jeden z argumentów] na istnienie ciemnej materii pochodzi z porównania masy galaktyk\nobliczanej na podstawie efektów grawitacyjnych i masy wykrywanej na podstawie światła\ngwiazd. Einstein zauważył, że masywne obiekty zakrzywiają czasoprzestrzeń, w której\npodróżuje światło. Brzmi to dziwnie, ale przecież soczewki też potrafią zmieniać drogę fali\nświatła. Jeśli nosisz okulary lub soczewki kontaktowe, zakrzywiają one światło, by\nprzedmioty znajdujące się w oddali lub bardzo blisko zyskiwały ostrość zależnie od twojej\nwady wzroku. Pole grawitacyjne ogromnego skupiska galaktyk może wywoływać ten sam\nefekt w przypadku światła galaktyki znajdującej się za skupiskiem: światło odległej galaktyki\npodróżujące w naszym kierunku zakrzywia się wokół potężnego skupiska na skutek jego\ngrawitacji. Przy ustawieniu w idealnej linii prostej zdarza się, że światło galaktyki znajdującej\nsię dalej od nas tworzy pierścień wokół galaktyki, która znajduje się bliżej. Nazywamy to\npierścieniem Einsteina. Podobny pierścień ujrzysz również, gdy podczas romantycznej\nkolacji brzeg kieliszka zakrzywi światło świecznika na stoliku.\nIlość zakrzywionego światła informuje nas o ilości materii w galaktyce znajdującej się\nbliżej nas i działającej jak soczewka. Badania siły grawitacji takich galaktycznych soczewek\nwykazały, że musi w nich być więcej materii, niż by to wynikało z analiz widocznego światła\nich gwiazd.\nBecky Smethurst, Kosmos. 10 rzeczy, które należy o nim wiedzieć, przeł. Jan Dzierzgowski, Warszawa 2021.\n10.\n0-1\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n8. Wybrane spory estetyczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory\no:\n1) istotę piękna (koncepcja pitagorejska -\nkoncepcje alternatywne);\n2) istotę sztuki (koncepcja klasyczna -\nalternatywna definicja sztuki Władysława\nTatarkiewicza).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie.\nPrzykładowe uzasadnienie: Wytwory przypadkowych, pozbawionych celu procesów przyrody\nsą tworem natury, a nie naśladowaniem natury.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nPodaj nowożytnego zwolennika materializmu. Na podstawie przytoczonego tekstu\nźródłowego rozstrzygnij, czy autorce artykułu można przypisać tezę materializmu.\nUzasadnij swoją odpowiedź.\nNowożytny zwolennik materializmu:\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozpoznawanie związków między\nfilozofią a innymi działami kultury\neuropejskiej, zwłaszcza między filozofią\na sztuką (w tym literaturą piękną), religią\ni nauką.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nI. Kultura logiczna.\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym) i zawodne, wybrane\nschematy (reguły) wnioskowań. Zdający:\n2) rozstrzyga, czy dane zdanie wynika\nlogicznie z innego zdania lub zbioru zdań.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n3. Wybrane spory metafizyczne\n(ontologiczne). Zdający, definiując\nodpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory\no:\n3) podłoże rzeczywistości (materializm -\nhylemorfizm - spirytualizm).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie nowożytnego zwolennika ORAZ poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie nowożytnego zwolennika ALBO poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNowożytny zwolennik materializmu: T. Hobbes\nRozstrzygnięcie: Nie można.\nPrzykładowe uzasadnienie: W tekście źródłowym autorka wyraźnie zaznacza, że\npodlegający badaniom kosmos jest zbudowany z materii, ale nie wypowiada się w ogóle na\ntemat tego, czy poza tym materialnym wymiarem kosmosu cokolwiek innego istnieje.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nRozstrzygnij, czy poniższe wnioskowanie za istnieniem ciemnej materii,\nprzedstawione w tekście, ma charakter dedukcyjny, czy - niededukcyjny. Uzasadnij\nswoją odpowiedź.\nWnioskowanie\nMasa galaktyk obliczana na podstawie efektów grawitacyjnych jest większa niż masa\ngalaktyk obliczana na podstawie światła gwiazd.\nZatem istnieje ciemna materia.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nI. Kultura logiczna.\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym) i zawodne, wybrane\nschematy (reguły) wnioskowań. Zdający:\n5) z podanej listy wnioskowań wyodrębnia\nwnioskowania zawodne (niededukcyjne)\ni niezawodne (dedukcyjne) i wskazuje\npowody przypisania im odpowiednio\nzawodności lub niezawodności.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Wnioskowanie niededukcyjne.\nPrzykładowe uzasadnienie: Możliwe logicznie są inne wyjaśnienia opisywanych zjawisk\nastronomicznych.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nImmanuel Kant uważał, że istnieją rzeczy same w sobie. Rozstrzygnij, czy ciemna\nmateria, jeśli istnieje, jest taką rzeczą. Uzasadnij swoją odpowiedź.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n11.\n0-1-2\n12.\n0-1\n13.\n0-1\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nII. Elementy historii filozofii.\n6. Immanuel Kant. Zdający:\n1) objaśnia, na czym polega kantowski\n„przewrót kopernikański” w filozofii\ni przedstawia główne tezy jego\nepistemologii.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Ciemna materia nie jest rzeczą samą w sobie.\nPrzykładowe uzasadnienie: Rzeczy same w sobie nie pozostają w relacji przyczynowej ze\nzjawiskami w naszym świecie, natomiast ciemna materia wywiera wpływ przyczynowy na\nnasz świat. Poza tym rzeczy same w sobie są niepoznawalne, a ciemna materia, choć\nniewidzialna jest jednak poznawalna.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-2)\nWyobraź sobie, że wchodzisz w skład rządu światowego, który musi podjąć decyzję\no finansowaniu jednej z dwóch inwestycji: rozwoju badań kosmicznych lub pomocy\nnajbardziej ubogim krajom świata. Odwołując się do utylitaryzmu w ujęciu Johna\nStuarta Milla, wskaż jedną rację za inwestowaniem w badania kosmiczne kosztem\npomocy ubogim i jedną rację przeciwko temu wyborowi.\nRacja za:\nRacja przeciwko:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nII. Elementy historii filozofii.\n8. John Stuart Mill. Zdający:\n3) rozpatruje wybrane problemy moralne\nz punktu widzenia utylitaryzmu i zasady\nniekrzywdzenia innych.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie racji za ORAZ racji przeciwko.\n1 pkt - poprawne podanie racji za ALBO racji przeciwko.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRacja za: Inwestycje w przemysł kosmiczny w dłuższej perspektywie zwracają się\nwielokrotnie. Wypracowane zyski można przeznaczać na wiele społecznie użytecznych\nprojektów, co maksymalizuje szczęście w świecie.\nRacja przeciwko: W krótszej perspektywie inwestycje w badania kosmiczne istotnie\nograniczają działania na rzecz ubogich, uniemożliwiając maksymalizację szczęścia\nw świecie.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":25,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-25)\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\n• Wyjaśnij temat wypracowania.\n• Sformułuj tezę dotyczącą tematu wypracowania i przedstaw jej uzasadnienie.\n• W ramach własnego wywodu przywołaj argumenty (racje) na rzecz stanowiska zajętego\nprzez Ciebie, przedstaw co najmniej jeden zarzut (kontrargument lub kontrargumenty)\noraz sformułuj odpowiedź na przedstawiony przez Ciebie zarzut (lub zarzuty).\n• W wypracowaniu zaprezentuj myśl filozoficzną dotyczącą tematu wypracowania\nprzynajmniej jednego z filozofów wymienionych w podstawie programowej.\n• W wypracowaniu odwołaj się do kontekstu pozafilozoficznego, np. do wybranego tekstu\nkultury.\n• Twoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.\n• Numer wybranego tematu wpisz w wyznaczone miejsce.\n• Zapisz wypracowanie w wyznaczonym miejscu, nie pisz na marginesach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-25)\nIX. Umiejętność pisania tekstu (eseju) filozoficznego, w którym - korzystając ze zdobytej\nwiedzy z zakresu logiki i historii filozofii - identyfikuje się i rozpatruje określone poglądy\nfilozoficzne.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nTak więc, jako że nasze zmysły niekiedy nas zwodzą, zamierzałem przyjąć, że nie istnieje\nani jedna rzecz, która by była taką, jaką wydaje nam się za ich sprawą.\nKartezjusz\nW nawiązaniu do powyższego cytatu i wybranych koncepcji filozoficznych rozważ, czy\nzłudzenia mogą odegrać pozytywną rolę w życiu człowieka.\n14.\n0-1-2\n15.\n0-25\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nTak więc, jako że nasze zmysły niekiedy nas zwodzą, zamierzałem przyjąć, że nie istnieje\nani jedna rzecz, która by była taką, jaką wydaje nam się za ich sprawą.\nKartezjusz\nW nawiązaniu do powyższego cytatu i wybranych koncepcji filozoficznych rozważ, czy\nzłudzenia mogą odegrać pozytywną rolę w życiu człowieka.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"},{"id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nMiłość często nie jest niczym innym jak korzystną wymianą pomiędzy dwojgiem ludzi, którzy\notrzymują maksimum tego, czego mogli się spodziewać, wziąwszy pod uwagę ich wartość\nna rynku osobowości.\nErich Fromm\nCzy zgadzasz się z myślą wyrażoną w cytacie? Rozważ problem, odwołując się do\nwybranych filozoficznych koncepcji relacji międzyludzkich.\nna temat nr\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nMiłość często nie jest niczym innym jak korzystną wymianą pomiędzy dwojgiem ludzi, którzy\notrzymują maksimum tego, czego mogli się spodziewać, wziąwszy pod uwagę ich wartość\nna rynku osobowości.\nErich Fromm\nCzy zgadzasz się z myślą wyrażoną w cytacie? Rozważ problem, odwołując się do\nwybranych filozoficznych koncepcji relacji międzyludzkich.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)\n• W wypracowaniu znajduje się co najmniej jeden z dwóch kluczowych\nelementów stanowiska zdającego: wyjaśnienie tematu wypracowania lub teza\nzdającego.\nORAZ\n• W wypracowaniu przedstawiona jest myśl filozoficzna przynajmniej jednego\nfilozofa wymienionego w podstawie programowej filozofii, która odnosi się do\ntematu wypracowania.\nORAZ\n• Wypracowanie zawiera przynajmniej jeden argument na rzecz stanowiska\nzdającego.\n1 pkt\nWypracowanie nie spełnia dowolnego z warunków wymaganych do otrzymania\n1 punktu.\nALBO\n• Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach.\n0 pkt\nUwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.\nWyjaśnienia (Kryterium 1. - Spełnienie formalnych warunków polecenia)\n1. Na stanowisko zdającego składają się wyjaśnienie tematu wypracowania oraz teza\nzdającego powiązana z tematem pracy.\na) Wyjaśnienie tematu polega na rzetelnym objaśnieniu kluczowych terminów lub\ntwierdzeń niezbędnych do zrozumienia tematu oraz rzetelnym objaśnieniu\nzagadnienia (lub zagadnień) filozoficznego wskazanego w poleceniu (problemu lub\nsporu filozoficznego, cytatu, stanowiska wymienionego filozofia)\nb) Teza wypracowania, to zdanie (lub ciąg zdań) wyrażające określone przekonanie\nzdającego, które odnosi się do przynajmniej jednego zagadnienia mieszczącego\nsię w tematyce wypracowania. Swoje stanowisko zdający może również wyrazić\nw postaci hipotezy.\nc) Formułując swoje stanowisko zdający nie musi opowiadać się za określonym\nrozwiązaniem zagadnienia omawianego w wypracowaniu, jest jednak wówczas\nzobowiązany jednoznacznie ten fakt zakomunikować, wyjaśniając przyjętą przez\nsiebie koncepcję wypracowania\nd) Jeżeli zdający nie podejmie próby wyjaśnienia tematu wypracowania lub\nwystępujące w wypracowaniu sformułowania świadczą o niezrozumieniu tematu\n(o nieuprawnionej jego interpretacji), a zarazem wypracowanie nie zawiera tezy\ndotyczącej tematu wypracowania, to wówczas uznaje się, że zdający nie spełnił\nformalnego warunku polecenia.\n2. W wypracowaniu zdający powinien przedstawić myśl filozoficzną jednego z filozofów\nwymienionych w podstawie programowej - myśl ta musi dotyczyć tematu\nwypracowania.\n3. W wypracowaniu zdający powinien przedstawić przynajmniej jeden argument na rzecz\ntezy dotyczącej tematu wypracowania. Przez argument rozumie się zdanie (lub ich\nukład) uprawniające do przyjęcia innego zdania (wniosku, tezy).\n4. Teza zdającego lub przedstawiony przez niego pogląd filozoficzny (w tym pogląd\nokreślonego filozofia) dotyczy tematu wypracowania, gdy bezpośrednio odnosi się do\njednego z zagadnień zawartych w poleceniu lub gdy mieści się w ramach\nprzedstawionej przez zdającego, uprawnionej interpretacji tematu wypracowania.\n2. Kompetencje filozoficzne i kulturowe (maksymalnie 23 punkty)\nUwaga: Jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w ramach kryterium głównego\nKompetencje filozoficzne i kulturowe wynosi 0 pkt, wówczas zdający nie uzyskuje punktu za\nkompozycję wypracowania (Kompozycja wypowiedzi).\n2.1. Sformułowanie stanowiska\nZadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz jasno\nsformułowana teza.\n3 pkt\nZadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz nie w pełni\njasno sformułowana teza.\nALBO\nJasno sformułowana teza, lecz nie w pełni zadowalające wyjaśnienie\ntematu wypracowania.\n2 pkt\nNie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania\n(przy braku tezy dotyczącej tematu pracy lub gdy teza jest\nniezrozumiała).\nALBO\nNie w pełni jasno sformułowana teza (przy braku wyjaśnienia lub\ngdy wyjaśnienie jest niepoprawne).\n1 pkt\nBrak wyjaśnienia tematu (lub wyjaśnienie niepoprawne) i brak tezy\n(lub gdy teza nie dotyczy tematu pracy, albo została sformułowana\nw sposób niezrozumiały).\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.1. - Sformułowanie stanowiska )\n1. Przez sformułowanie stanowiska zdającego rozumie się wyjaśnienie tematu\nwypracowania (jego interpretację) oraz sformułowanie tezy dotyczącej tematu\nwypracowania.\n2. Wyjaśnienie tematu:\na) wyjaśnienie tematu jest zadowalające, gdy zdający wyjaśnił rzetelnie kluczowe\nterminy lub twierdzenia niezbędne do zrozumienia tematu oraz rzetelnie wyjaśnił\nzagadnienie (lub zagadnienia) filozoficzne wskazane w poleceniu (problem lub spór\nfilozoficzny, cytat, stanowisko wymienionego filozofia)\nb) wyjaśnienie jest nie w pełni zadowalające, gdy zdający nie objaśnił rzetelnie\nwszystkich istotnych dla zrozumienia tematu wyrażeń występujących w poleceniu\n(terminów lub twierdzeń). Warunkiem uzyskania jednego punktu za wyjaśnienie\ntematu jest poprawne objaśnienie przynajmniej jednego wyrażenia (występującego\nw temacie) istotnego dla zrozumienia tematu oraz poprawne objaśnienie\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nprzynajmniej jednego zagadnienia wskazanego w poleceniu.\nc) jeżeli zdający nie wyjaśnił tematu wypracowania lub gdy podejmując tę próbę\nuczynił to w sposób nierzetelny, wówczas nie uzyskuje punktu za ten aspekt\nstanowiska.\n3. Sformułowanie tezy:\na) teza zdającego jest jasno sformułowana, gdy łącznie spełnia następujące warunki:\n- dotyczy tematu wypracowania\n- zdający wyjaśnił sposób jej rozumienia stosując poprawnie terminologię\nfilozoficzną\n- nie uległa zmianie lub jej ewentualna zmiana jest uzasadniona tokiem wywodu\nzdającego, a fakt tej zmiany jest zakomunikowany przez zdającego.\nb) teza zdającego nie jest w pełni jasno sformułowana, gdy jest zdaniem sensownym\ni dotyczy tematu pracy, lecz nie została przez zdającego wyjaśniona w sposób\numożliwiający jej jednoznaczne rozumienie.\nc) Jeżeli teza nie występuje lub gdy jest sformułowana w sposób niezrozumiały albo\ngdy w wypracowaniu występują różne i trudne do uzgodnienia wersje tezy\nzdającego, to wówczas zdający nie uzyskuje punktu za ten aspekt stanowiska.\n2.2. Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii\nFunkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej co najmniej\ndwóch filozofów; brak błędów rzeczowych.\n6 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch\nfilozofów, w tym jedno przywołanie pogłębione; brak błędów rzeczowych.\n5 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch\nfilozofów, w tym jedno przywołanie pogłębione; najwyżej jeden błąd rzeczowy.\nALBO\nFunkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej\njednego filozofa; brak błędów rzeczowych.\nALBO\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch\nfilozofów; brak błędów rzeczowych.\n4 pkt\nFunkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej jednego\nfilozofa; najwyżej jeden błąd rzeczowy.\n3 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch\nfilozofów; najwyżej dwa błędy rzeczowe.\n2 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej jednego\nfilozofa; najwyżej trzy błędy rzeczowe.\n1 pkt\nBrak przywołania myśli filozoficznej przynajmniej jednego filozofa.\nALBO\nPrzywołanie myśli filozoficznej niespełniające warunku funkcjonalności\nlub rzetelności.\nALBO\nCztery (lub więcej) błędy rzeczowe.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.2. - Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii)\n1. Przywołanie określonego poglądu filozoficznego ocenia się w aspekcie funkcjonalności\ni rzetelności. Przywołanie to może być pogłębione lub niepogłębione:\na) przywołanie poglądu filozoficznego jest funkcjonalne wówczas, gdy stanowi\nelement wywodu zdającego i dotyczy tematu wypracowania\nb) przywołanie poglądu filozoficznego jest rzetelne wówczas, gdy rozumienie tego\npoglądu jest zgodne z obecnym stanem wiedzy filozoficznej oraz nie zawiera błędu\nrzeczowego świadczącego o niewłaściwym rozumieniu zaprezentowanego poglądu\nc) przywołanie poglądu filozoficznego jest pogłębione wówczas, gdy zdający\nprzedstawia stosowną myśl w sposób funkcjonalny i rzetelny posługując się\nswobodnie poprawną terminologią filozoficzną. Wyznacznikami pogłębionej\nprezentacji myśli filozoficznej są, np.: wyjaśnianie kluczowych dla niej pojęć lub\ntwierdzeń, krytyczna rekonstrukcja zawartej w niej argumentacji, funkcjonalne\nodwołanie się do tekstu filozoficznego, adekwatne przywołanie myśli innego\nfilozofia (w szczególności porównanie), efektem czego jest lepsze zrozumienie\npoglądu prezentowanego przez zdającego\nd) przez wywód zdającego rozumie się ciąg sformułowań, w ramach którego zdający\nformułuje stanowisko dotyczące tematu wypracowania oraz krytycznie je\nuzasadnienia.\n2. Błąd rzeczowy - to błąd świadczący o:\na) nieznajomości przywołanej myśli (co do jego treści lub autorstwa)\nb) nieznajomości przywołanego tekstu (filozoficznego lub pozafilozoficznego), do\nktórego odwołuje się zdający\nc) nieuprawnionej interpretacji przywołanego tekstu (filozoficznego lub\npozafilozoficznego)\nd) niepoprawnym rozumieniu lub niepoprawnym zastosowaniu terminów lub twierdzeń\nfilozoficznych.\n3. Jeżeli zdający przytacza pogląd filozofa w funkcji argumentu (np. jako tzw. argument\nz autorytetu), ale przywołanie to zawiera istotny błąd rzeczowy, wówczas wpływa to na\nocenę jego wypracowania zarówno w ramach omawianego kryterium szczegółowego\n(2.2.), jak też w ramach oceny uzasadnienia (w ramach kryterium szczegółowego 2.3.).\n4. Jeżeli zdający prezentuje w swoim wypracowaniu pogląd filozofa, którego tekst (tekst\nźródłowy stanowiący podstawę do zadań w części testowej arkusza maturalnego)\nzamieszczono w pierwszej części arkusza maturalnego a prezentacja tego poglądu nie\nwykracza poza treści zawarte w tekście źródłowym, to za tego typu przywołanie zdający\nnie otrzyma punktów.\n5. Zdający, który przytacza pogląd określonego filozofa w funkcji argumentu (np. jako tzw.\nargument z autorytetu), może otrzymać za to przywołanie punkty zarówno za\nargumentację, jak też za znajomość poglądów filozoficznych (w ramach omawianego\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nkryterium szczegółowego 2.2.). Jeżeli jednak zdający oprze swoją argumentację jedynie\nna przywołanych przez siebie poglądach dwóch filozofów i nie rozbuduje tej argumentacji\nw sposób, który uprawnia do uznania tej argumentacji za pogłębioną, to nie może\nuzyskać maksymalnej liczby punktów zarówno za argumentację, jak i za znajomość\npoglądów filozoficznych.\n2.3. a) Uzasadnienie - argumentacja na rzecz stanowiska\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne, funkcjonalne\ni pogłębione argumenty; brak błędów logicznych w argumentacji.\n6 pkt\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne\nargumenty, co najmniej jeden z nich jest pogłębiony; brak błędów logicznych\nw argumentacji.\n5 pkt\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne\nargumenty; brak błędów logicznych w argumentacji\nALBO\nW ramach uzasadnienia występuje jeden poprawny, funkcjonalny\ni pogłębiony argument; brak błędów logicznych w argumentacji.\nALBO\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne\nargumenty, w tym jeden pogłębiony; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd\nlogiczny w argumentacji.\n4 pkt\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne\nargumenty; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji.\n3 pkt\nW ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden poprawny i funkcjonalny\nargument; uzasadnienie zawiera najwyżej dwa błędy logiczne w argumentacji.\n2 pkt\nW ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden poprawny i funkcjonalny\nargument; uzasadnienie zawiera najwyżej trzy błędy logiczne w argumentacji.\n1 pkt\nBrak uzasadnienia.\nALBO\nW ramach uzasadnienia nie występuje żaden poprawny lub funkcjonalny argument.\nALBO\nUzasadnienie zawiera cztery (lub więcej) błędów logicznych w argumentacji.\n0 pkt\n2.3. b) Uzasadnienie - kontrargumentacja (zarzuty)\nDwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, brak błędów\nlogicznych w kontrargumentacji.\n3 pkt\nDwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, najwyżej jeden\nbłąd logiczny w kontrargumentacji.\n2 pkt\nJeden zarzut funkcjonalny; najwyżej jeden błąd logiczny w kontrargumentacji.\n1 pkt\nBrak kontrargumentacji (brak przynajmniej jednego zarzutu).\nALBO\nŻaden kontrargument nie spełnia warunku funkcjonalności.\nALBO\nDwa (lub więcej) błędy logiczne w kontrargumentacji.\n0 pkt\n2.3. c) Uzasadnienie - odpowiedź na zarzuty\nFunkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź\nna jeden zarzut; brak błędów logicznych w odpowiedzi na zarzut.\n3 pkt\nFunkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź\nna jeden zarzut; najwyżej jeden błąd logiczny w odpowiedzi na zarzut\n2 pkt\nFunkcjonalna odpowiedź na jeden zarzut, najwyżej jeden błąd logiczny\nw odpowiedzi na zarzut.\n1 pkt\nBrak odpowiedzi na zarzut (zarzuty).\nALBO\nŻadna z odpowiedzi na zarzut (zarzuty) nie spełnia warunku funkcjonalności.\nALBO\nDwa (lub więcej) błędy logiczne w ramach odpowiedzi na zarzut (zarzuty).\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.3. - Uzasadnienie)\n1. Uzasadnienie stanowiska zdającego to zabieg polegający na podaniu racji (w postaci\nzdań) na rzecz prezentowanej tezy. W kontekście charakterystyki wymagań\nmaturalnych uzasadnienie tezy zdającego utożsamia się z argumentacją na rzecz tej\ntezy.\n2. Argumentacja zdającego może mieć strukturę prostą lub złożoną. W ramach wywodu\nzdającego mogą występować argumenty i kontrargumenty (o różnej postaci).\nArgumentacja składająca się z więcej niż jednego wnioskowania prostego to\nargumentacja złożona (o strukturze złożonej). Tego typu argumentacja jest jedną\nz postaci argumentacji pogłębionej.\n3. Formułowanie zarzutu (kontrargumentu) polega na:\n- argumentowaniu na rzecz tezy przeciwnej\n- wykazaniu wadliwości określonego argumentu (w aspekcie jego materialnej lub\nformalnej poprawności).\n4. Ocena argumentacji (argumentów i kontrargumentów lub odpowiedzi na zarzuty)\nwymaga rozstrzygnięcia trzech kwestii:\na) czy argumentacja jest funkcjonalna\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) czy argumentacja jest pogłębiona\nc) czy argumentacja jest poprawna logicznie (poprawność materialna i formalna).\n5. Argumentacja jest:\na) funkcjonalna, gdy stanowi część wywodu zdającego\nb) pogłębiona, gdy ma postać poprawnego wnioskowania powiązanego z analizą\nhistoryczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej jednego elementu tego\nwnioskowania.\nc) poprawna logicznie, gdy nie występują w niej błędy logiczne, w szczególności tj.:\nbłąd materialny, błąd formalny, błędne koło w rozumowaniu, ekwiwokacja.\n5. Jeżeli argument zdającego oparty jest na myśli filozofa, którego tekst zamieszczono\nw pierwszej części arkusza maturalnego, a równocześnie argument ten nie zawiera\nistotnego elementu, wykraczającego poza treści zawarte w tekście źródłowym, to za\ntego typu argument zdający nie otrzyma punktów.\n6. Brak funkcjonalnego i poprawnego argumentu w wypracowaniu skutkuje przyznaniem 0\npunktów w pozostałych aspektach oceny uzasadnienia (kontrargumentacja i odpowiedź\nna zarzut).\n2.4. Nawiązania kulturowe\nFunkcjonalne, rzetelne oraz pogłębione przywołanie jednego kontekstu\npozafilozoficznego.\nALBO\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie co najmniej dwóch kontekstów\npozafilozoficznych.\n2 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie jednego kontekstu pozafilozoficznego.\n1 pkt\nBrak przywołania kontekstu pozafilozoficznego.\nALBO\nPrzywołanie kontekstu pozafilozoficznego niespełniające warunku funkcjonalności\nlub rzetelności.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.4. - Nawiązania kulturowe)\nPrzywołanie przez zdającego kontekstu pozafilozoficznego polega na odwołaniu się do\nwiedzy z innych dziedzin kultury (np. tekstu kultury, badań naukowych, wydarzeń\nhistorycznych):\na) przywołanie jest funkcjonalne, gdy stanowi element wywodu zdającego\nb) przywołanie jest rzetelne, gdy nie zawiera błędów rzeczowych lub logiczno-\n-językowych uniemożliwiających zrozumienie przedstawionej myśli\nc) przywołanie jest pogłębione, gdy stanowi część wywodu zdającego i jest\npowiązane z analizą historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej\njednego elementu tego przywołania.\n3. Kompozycja wypowiedzi (maksymalnie 1 punkt)\nPoprawna kompozycja wypracowania (właściwa struktura).\n1 pkt\nNiepoprawna kompozycja wypracowania (niewłaściwa struktura).\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 3. - Kompozycja wypowiedzi)\n1. Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, gdy zawiera wyraźnie wyodrębnione\ni poprawnie napisane części strukturalne: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.\n2. Poprawnie napisany wstęp zawiera przynajmniej jeden z dwóch istotnych elementów:\n1. wyjaśnienie tematu wypracowania\n2. sformułowanie tezy zdającego odnoszącej się do tematu wypracowania.\n3. Rozwinięcie jest poprawnie napisane, gdy składa się z uporządkowanych części\nskładowych (zdań, akapitów), tworzących sensowny i spójny wywód zdającego.\nPoprawnie napisane rozwinięcie zawiera przynajmniej dwa zasadnie wydzielone\nakapity.\n4. Poprawnie napisane zakończenie zawiera rzetelne podsumowanie wywodu\nprzeprowadzonego przez zdającego. Podsumowanie wywodu jest nierzetelne, jeżeli\npojawiają się w nim twierdzenia sprzeczne z twierdzeniami zaprezentowanymi we\nwstępie lub rozwinięciu albo gdy pojawiają się w nim twierdzenia istotne dla wywodu\nzdającego, które nie pojawiły się w rozwinięciu.\n5. Wypracowanie jest niepoprawnie skomponowane, gdy:\na) nie zawiera wstępu lub wstęp został napisany niepoprawnie ALBO\nb) nie zawiera rozwinięcia lub rozwinięcie zostało napisane niepoprawnie ALBO\nc) nie zawiera zakończenia lub zakończenie zostało napisane niepoprawnie.\nUwagi\n1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni\nją na 0 pkt.\n2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\negzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium.\n3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:\nSpełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje filozoficzne i kulturowe.\nW pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.\n4. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone\nz podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym\ninternetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z filozofii,\nw przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.\n5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących\npostępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta\nindywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za język\nlub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocen.","solution":null,"image":"img/filozofia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura"}]}