{"paper":{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":35,"source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nSamochód S1 jedzie ze stałą prędkością wzdłuż prostoliniowego odcinka trasy i w pewnej\nchwili wymija nieruchomo stojący samochód S2. W momencie, gdy samochód S1 wymija S2,\nten rusza ze stałym przyspieszeniem i po pewnym czasie dogania samochód S1. Tory ruchu obu\nsamochodów są równoległe. Poprawną zależność prędkości od czasu (od chwili, gdy S2 ruszył,\ndo momentu, gdy dogonił S1) dla każdego z samochodów przedstawia wykres\nA.\nB.\nC.\nD.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nObliczanie wartości prędkości średniej\ni chwilowej, przyspieszenia, drogi i czasu\nw ruchu jednostajnym oraz jednostajnie\nzmiennym (I.1.1.3).\nKorzystanie z informacji.\nOdczytywanie i analizowanie informacji\nprzedstawionych w formie wykresów (II.1.b).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"Kinematyka","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nZestaw dwóch klocków o masach m = 1 kg i M = 4 kg\njest pchany jeden za drugim po poziomym podłożu siłą\nFሬԦ (zobacz rysunek obok). W wyniku tego układ dwóch\nklocków uzyskał przyspieszenie o wartości 0,4 m/s2.\nDoświadczenie to jest wykonywane na powierzchni\nZiemi, a współczynnik tarcia pomiędzy każdym\nz klocków i podłożem wynosi 0,2.\nWartość siły reakcji, z jaką klocek o masie M działa na klocek o masie m, wynosi około\nA. 10 N\nB. 2 N\nC. 2,4 N\nD. 0,4 N\nv\n2v1\nv1\nS1\nS2\nt1\n2t1\nt\n0 0\nv\n2v1\nv1\nS2\nS1\nt1\n2t1\nt\n0 0\nv\nv1\n2v1\nt1\n2t1\nt\nS1\nS2\nv\nv1\n2v1\nt1\n2t1\nt\nS1\nS2\n0 0\n0 0\nm\nM\nFሬԦ\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":"C","answer_text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasad dynamiki do opisu\nzachowania się ciał (I.1.2.2).\nAnalizowanie ruchów ciał z uwzględnieniem sił\ntarcia (I.1.2.3).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"Dynamika","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nPodnośnik hydrauliczny jest urządzeniem, które można stosować do podnoszenia pojazdów.\nTo urządzenie wypełnione jest cieczą nieściśliwą, którą ograniczają nieruchome ścianki i dwa\nruchome tłoki o różnych powierzchniach. Wywierając nacisk na tłok roboczy, można powoli\npodnosić samochody stojące na tłoku pompy (zobacz schematyczny rysunek poniżej).\nW pewnym podnośniku hydraulicznym pole powierzchni tłoka roboczego wynosi 100 cm2,\na pole powierzchni tłoka pompy jest równe 880 cm2. Ciężary obu tłoków, a także siły tarcia\npomiędzy tłokami a ściankami, są bardzo małe w stosunku do ciężarów, jakie te tłoki unoszą.\nNajmniejsza wartość siły F1, z jaką należy działać na tłok roboczy, aby unieść samochód\no masie 1 500 kg, wynosi około\nA. 1 670 N.\nB. 14 700 N.\nC. 170 N.\nD. 129 000 N","answer":"A","answer_text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasad dynamiki do opisu\nzachowania się ciał (I.1.2.2).\nPorównywanie właściwości mechanicznych ciał\nstałych cieczy i gazów (I.1.3.5).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nA","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"Hydrostatyka","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/4","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nW powietrzu, przy tych samych warunkach atmosferycznych, rozchodzą się dwie fale\ndźwiękowe. Pierwsza z nich ma częstotliwość f, a druga - częstotliwość 2f. Z tego wynika, że\ndruga fala ma\nA. dwukrotnie większą prędkość niż fala pierwsza.\nB. dwukrotnie mniejszą prędkość niż fala pierwsza.\nC. dwukrotnie większą długość niż fala pierwsza.\nD. dwukrotnie mniejszą długość niż fala pierwsza.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie transportu energii w ruchu falowym\n(I.1.6.12).\nZastosowanie związku pomiędzy długością,\nprędkością i częstotliwością fali (I.1.5.2).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nD","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"Fale mechaniczne","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nNa\nwykresie\nobok\nprzedstawiono\ncykl\nprzemian\ntermodynamicznych pracy pewnego silnika cieplnego.\nStosunek pracy, jaką wykonuje gaz podczas rozprężania, do\npracy całkowitej, którą wykonuje silnik w jednym cyklu,\nwynosi:\nA. 1\nB. 2\nC. 3\nD.\n3\n2","answer":"B","answer_text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nObliczanie zmiany energii cieplnej\nw przemianach: izobarycznej i izochorycznej\noraz pracę w przemianie izobarycznej (I.1.4.3).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":"Termodynamika","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nEnergia fotonu padającego na płytkę metalową jest czterokrotnie większa od pracy wyjścia\nelektronu z tego metalu. Maksymalna energia kinetyczna, którą może mieć elektron wybity\nz powierzchni tego metalu, w stosunku do energii fotonu padającego na płytkę, stanowi\nA. 12,5%\nB. 25%\nC. 50%\nD. 75%\nFሬԦ1\ntłok roboczy\ntłok pompy\n1 500 kg\nciecz\np\n3p1\n2p1\np1\n(0,0)\nV\n2V1 3V1\nVଵ\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":"D","answer_text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie zjawiska fotoelektrycznego\nzewnętrznego i wyjaśnianie go zgodnie\nz założeniami kwantowego modelu światła\n(I.1.5.17).\nZastosowanie zasady zachowania energii\n(I.1.6.3).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nD","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/7","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nElektron wpada w obszar jednorodnego pola\nmagnetycznego z prędkością, której kierunek jest\nrównoległy do linii tego pola. Ewentualny wpływ\ninnych pól na ruch elektronu pomijamy. W takiej\nsytuacji, ten elektron będzie poruszał się dalej\nw obszarze pola magnetycznego po torze, który jest\nfragmentem\nA. okręgu.\nB. paraboli z ramionami skierowanymi ku górze.\nC. paraboli z ramionami skierowanymi do dołu.\nD. prostej równoległej do linii pola magnetycznego.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie wpływu pola magnetycznego na\nruch ciał (I.1.2.7).\nWyznaczanie siły działającej na ciało w wyniku\noddziaływania magnetycznego (I.1.2.1).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nD","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"Pole magnetyczne","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/8","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nElektron w atomie wodoru przechodzi ze stanu energetycznego opisanego liczbą kwantową\nn = 3 do stanu podstawowego. W wyniku tego przejścia emitowany jest foton. Jeżeli energia,\njaką ma elektron w stanie podstawowym, wynosi Eଵ= - 13,6 eV, to zgodnie z modelem atomu\nwodoru według Bohra, energia emitowanego fotonu jest równa:\nA.\n1\n3 |E1|\nB.\n1\n9 |E1|\nC.\n8\n9 |E1|\nD. |E1|","answer":"C","answer_text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nPodawanie podstawowych założeń modelu\natomu wodoru wg Bohra (I.1.5.19).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/9","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nPlanety P1 i P2 okrążają pewną gwiazdę po orbitach kołowych. Okres obiegu planety P2 dookoła\ntej gwiazdy jest 8 razy większy od okresu obiegu planety P1 wokół tej gwiazdy. Z tego wynika,\nże promień orbity, po której porusza się planeta P2, jest\nA. 16 razy większy od promienia orbity, po której porusza się planeta P1.\nB. 8 razy większy od promienia orbity, po której porusza się planeta P1.\nC. 4 razy większy od promienia orbity, po której porusza się planeta P1.\nD. 2 razy większy od promienia orbity, po której porusza się planeta P1.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie praw Keplera do opisu ruchu\nplanet (P I.1.7.3).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nC","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"Grawitacja i astronomia","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/10","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"closed","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nSiły jądrowe działające pomiędzy dwoma protonami są\nA. większe od sił elektrycznych działających pomiędzy tymi protonami, niezależnie od\nodległości pomiędzy nimi.\nB. na odległościach rzędu 10-15 m większe od sił elektrycznych działających pomiędzy tymi\nprotonami, a na dużo większych odległościach są mniejsze od sił elektrycznych.\nC. mniejsze od sił elektrycznych działających pomiędzy tymi protonami, niezależnie od\nodległości pomiędzy nimi.\nD. na odległościach rzędu 10-15 m mniejsze od sił elektrycznych działających pomiędzy tymi\nprotonami, a na dużo większych odległościach są większe od sił elektrycznych.\nvሬԦ\nBሬԦ\nPoziom podstawowy\nMFA_1P\nZadania otwarte\nRozwiązania zadań o numerach od 11. do 19. należy zapisać w wyznaczonych\nmiejscach pod treścią zadania.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOkreślanie, na podstawie liczby masowej\ni liczby porządkowej, składu jąder atomowych\n(P I.1.6.5).\nAnalizowanie reakcji rozszczepienia jąder\n(I.1.6.7).\nPosługiwanie się pojęciami jądrowego\nniedoboru masy i energii wiązania (P I.1.6.6).\nSchemat punktowania\n1 p. - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB\nZadania otwarte\nUwaga: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki\nzadania.","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11","points":4,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (4 pkt)\nMotocykl ruszył ze skrzyżowania\ni po 9 sekundach zatrzymał się\nprzed następnym skrzyżowaniem.\nNa wykresie obok przedstawiono\nzależność\nwartości\nprędkości\nmotocykla od czasu trwania tego\nruchu. Przejazd od jednego do\ndrugiego skrzyżowania odbywał\nsię po prostym, poziomym odcinku\njezdni, a kierujący pojazdem ma\nmasę 90 kg.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11.1","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11.1. (2 pkt)\nOblicz drogę, jaką przebył motocyklista w opisanym ruchu pomiędzy skrzyżowaniami.\nOblicz wartość poziomej składowej siły, z jaką motocykl działa na motocyklistę w czasie\nruchu przyspieszonego (do piątej sekundy). Załóż, że ciało motocyklisty jest skryte za\nosłoną tak, że siły oporów powietrza działają tylko na tę osłonę i motocykl - tzn.\ndziałanie sił oporów na ciało motocyklisty możemy pominąć.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.1. 11.2.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nv,\nm\ns\nt, s\n0\n1\n2\n3\n4\n0\n10\n20\n6\n5\n7\n8\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nObliczanie wartości prędkości średniej\ni chwilowej, przyspieszenia, drogi i czasu\nw ruchu jednostajnym oraz jednostajnie\nzmiennym (I.1.1.3).\nKorzystanie z informacji.\nOdczytywanie i analizowanie informacji\nprzedstawionych w formie wykresów (II.1.b).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowa metoda oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.\n1 p. - prawidłowa metoda obliczenia drogi.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1. („metoda pola”)\nKorzystamy z twierdzenia, że pole pod wykresem wartości prędkości od czasu jest równe\ndrodze przebytej przez ciało w danym czasie. Zatem:\nݏ= 1\n2 ∙9 s ∙20 m\ns = 90 m\nSposób 2. (z równań ruchu)\nObliczamy przyspieszenie, a następnie opóźnienie motocyklu:\nଵ= ∆ݒଵ\nݐଵ\n→\nଵ= 20\n5 m\ns2 = 4 m\ns2 oraz ܽଶ= ∆ݒଶ\nݐଶ\n→\nଵ= 20\n4 m\ns2 = 5 m\ns2\nObliczamy drogę przebytą w ruchu przyspieszonym (od prędkości początkowej zero), drogę\nw ruchu opóźnionym (do zatrzymania się) oraz drogę całkowitą:\nݏଵ= 1\n2\nଵݐଵ\nଶ → ݏଵ= 1\n2 ∙4 m\ns2 ∙5ଶ s2 = 50 m\nݏଶ= 1\n2\nଶݐଶ\nଶ → ݏଶ= 1\n2 ∙5 m\ns2 ∙4ଶ s2 = 40 m\nݏ= ݏଵ+ ݏଶ= 90 m","solution":"$s = 90 \\text{ m}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":"Kinematyka","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/11.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"11.2","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11.2. (2 pkt)\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasad dynamiki do opisu\nzachowania się ciał (I.1.2.2).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowa metoda obliczenia siły i prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.\n1 p. - prawidłowa metoda obliczenia siły (zastosowanie do obliczeń drugiej zasady dynamiki)\nlub\n- obliczenie przyspieszenia z jakim poruszał się motocyklista.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nMotocyklista ma takie samo przyspieszenie względem jezdni, jakie ma motocykl, na którym\nnieruchomo siedzi. Zgodnie z założeniem o pominięciu sił oporów działających na\nmotocyklistę, to siła wypadkowa działająca na niego będzie siłą, z jaką działa nań motocykl.\nSiłę wypadkową obliczamy z drugiej zasady dynamiki:\n= ܨ → ݉\n∆ݒଵ\nݐଵ\n= ܨ → ܨ= 4 m\ns2 ∙90 kg = 360 N","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":"Dynamika","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12","points":5,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (5 pkt)\nDwaj\nchłopcy\nprzeprowadzili\ndoświadczenia.\nW pierwszym doświadczeniu chłopiec A usiadł na\ndeskorolce stojącej w pobliżu ściany i w pewnej chwili\nodepchnął się od tej ściany (zobacz rysunek obok). Tuż\npo odepchnięciu chłopiec uzyskał względem podłoża\nprędkość w kierunku poziomym, o wartości 4\nm\ns.\nNastępnie chłopiec A wykonał drugie doświadczenie.\nTym razem odepchnął się od drugiej, identycznej\ndeskorolki z nieruchomo siedzącym na niej chłopcem B.\nMasy obu chłopców były jednakowe, a deskorolki\npoczątkowo spoczywały względem podłoża i ustawione\nbyły tak, że mogły poruszać się w przeciwne strony\nwzdłuż linii prostej (zobacz rysunek obok).\nPrzyjmij, że w każdym z doświadczeń, na skutek odepchnięcia się chłopca A (w pierwszym -\nod ściany, w drugim - od deskorolki) została wykonana jednakowa praca przez siły\nwprawiające układy w ruch. Przyjmij także, że w obu doświadczeniach - podczas odepchnięcia,\na także tuż po nim - pomijamy skutki działania sił oporów ruchu (z wyjątkiem tarcia\nstatycznego). Załóż ponadto, że masy kółek deskorolki są pomijalnie małe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12.1","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12.1. (2 pkt)\nW dwóch poniższych zdaniach podkreśl właściwe określenia, aby zdania były prawdziwe.\n1. Po przeanalizowaniu ruchu chłopców siedzących na deskorolkach w drugim doświadczeniu\nmożna stwierdzić, że pęd całkowity układu (obu chłopców wraz z deskorolkami) jest po\nodepchnięciu (taki sam jak / mniejszy niż / większy niż) pęd całkowity układu przed\nodepchnięciem.\n2. Energia kinetyczna, którą uzyskał chłopiec A w drugim doświadczeniu po odepchnięciu się\nod deskorolki z kolegą, była (taka sama jak / większa niż / mniejsza niż) energia kinetyczna,\njaką uzyskał po odepchnięciu się od ściany w pierwszym doświadczeniu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasady zachowania pędu układu\nw zjawisku odrzutu (I.1.2.5).\nPosługiwanie się pojęciem pracy (I.1.6.1).\nPosługiwanie się pojęciem energii kinetycznej\n(I.1.6.2).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowe podkreślenia w obu zdaniach.\n1 p. - prawidłowe podkreślenie w jednym zdaniu.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawna odpowiedź\n1. Analizując ruch chłopców siedzących na deskorolkach w drugim doświadczeniu można\nstwierdzić, że pęd całkowity układu (obu chłopców wraz z deskorolkami) jest po odepchnięciu\n(taki sam jak / mniejszy niż / większy niż) pęd całkowity układu przed odepchnięciem.\n2. Energia kinetyczna, którą uzyskał chłopiec A w drugim doświadczeniu po odepchnięciu się\nod deskorolki z kolegą była (taka sama jak / większa niż / mniejsza niż) energia kinetyczna,\njaką uzyskał po odepchnięciu się od ściany w pierwszym doświadczeniu.","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":"Pęd, energia mechaniczna","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/12.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"12.2","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12.2. (3 pkt)\nOblicz wartość prędkości, którą uzyskał chłopiec A tuż po odepchnięciu się od drugiej\ndeskorolki.\nB\nA\nDoświadczenie 2\nA\nDoświadczenie 1\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasady zachowania pędu układu\nw zjawisku odrzutu (I.1.2.5).\nZastosowanie zasady zachowania energii\n(I.1.6.3).\nKorzystanie z informacji.\nObliczanie wielkości fizycznych\nz wykorzystaniem znanych zależności\nfizycznych (II.4.c).\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowa metoda wyznaczenia prędkości chłopca A oraz prawidłowy wynik liczbowy\nz jednostką.\n2 p. - uwzględnienie relacji pomiędzy prędkościami chłopców po odepchnięciu się oraz\nzapisanie równości prac wraz z prawidłowym wykorzystaniem związków pomiędzy\npracami i energiami kinetycznymi.\n1 p. - uwzględnienie relacji pomiędzy prędkościami chłopców po odepchnięciu się (ݒ஺= ݒ஻)\nlub\n- zapisanie równości prac wraz z prawidłowym wykorzystaniem związków pomiędzy\npracami i energiami kinetycznymi.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nW celu rozwiązania zadania korzystamy:\n1) z założenia, że praca wykonana przez siły wprawiające układy w ruch, jest w obu\ndoświadczeniach taka sama:\nଵ=\nଶ\n2) ze związku pomiędzy pracą i zmianą energii kinetycznej w pierwszym doświadczeniu:\nଵ= ܧ௞௜௡ଵ ௞௢௡-ܧ௞௜௡ଵ ௣௢௖௭= 1\n2\n஺ݒଶ-0\n3) ze związku pomiędzy pracą i zmianami energii kinetycznych w drugim doświadczeniu:\nଶ= 1\n2\n஺ݒ஺\nଶ-0 + 1\n2\n஻ݒ஻\nଶ-0\n4) z zasady zachowania pędu układu (chłopcy A i B z deskorolkami) w drugim doświadczeniu\ni założenia o równości mas chłopców:\n0 =\n஺ݒ஺-\n஻ݒ஻ oraz\n஺=\n஻\nZ 4) uzyskujemy, że ݒ஺= ݒ஻. W związku z tym, na mocy 1), 2) i 3), możemy obliczyć\nprędkość, jaką uzyskał chłopiec A tuż po odepchnięciu się od B. Zatem:\n1\n2\n஺ݒଶ= 1\n2\n஺ݒ஺\nଶ+ 1\n2\n஻ݒ஻\nଶ → ݒଶ= ݒ஺\nଶ+ ݒ஻\nଶ → ݒଶ= 2ݒ஺\nଶ → ݒ஺= ݒ\n√2\n= 2,83 m\ns\nUwaga! Zasada zachowania pędu może być zastąpiona innym argumentem. Podczas\nodepchnięcia, zgodnie z trzecią zasadą dynamiki, na obu chłopców działają siły o tych samych\nwartościach i przeciwnych zwrotach. Siły te, działające w tym samym czasie na takie same masy\nchłopców, nadadzą chłopcom prędkości o tych samych wartościach i przeciwnych zwrotach.","solution":"$v_{A} = \\dfrac{v}{\\sqrt{2}} \\approx 2,83 \\dfrac{\\text{m}}{\\text{s}}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":"Pęd, energia mechaniczna","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nŚrednią odległością ciała niebieskiego od Słońca nazywa się długość wielkiej półosi orbity\neliptycznej, po której to ciało krąży wokół Słońca. Ta odległość jest równa połowie odległości\nod punktu aphelium do punktu peryhelium orbity okołosłonecznej. Aphelium jest punktem na\norbicie ciała niebieskiego, który leży w największej odległości od Słońca, natomiast peryhelium\njest punktem na orbicie ciała niebieskiego leżącym najbliżej Słońca. Dla orbit kołowych średnia\nodległość ciała od Słońca jest długością promienia tej orbity.\nKometa Halleya okrąża Słońce po bardzo wydłużonej orbicie. Gdy kometa znajduje się\nw peryhelium orbity, to jej odległość do środka Słońca wynosi 0,59 jednostki astronomicznej,\nnatomiast gdy znajduje się w aphelium - to jej odległość od środka Słońca wynosi 35,08\njednostki astronomicznej.\nNa podstawie powyższej informacji oraz trzeciego prawa Keplera oblicz okres obiegu\nkomety Halleya dookoła Słońca. Wynik podaj w latach ziemskich z dokładnością do\ndziesiętnych części roku.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.1. 12.2.\n13.\nMaks. liczba pkt\n2\n3\n3\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji.\nObliczanie wielkości fizycznych\nz wykorzystaniem znanych zależności\nfizycznych (II.4.c).\nAnalizowanie informacji podanych w formie\ntekstu o tematyce fizycznej lub astronomicznej\n(II.1.a).\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie praw Keplera do opisu ruchu\nplanet (I.1.7.3).\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowa metoda obliczenia okresu orbitalnego komety Halleya oraz prawidłowy\nwynik liczbowy podany w latach ziemskich.\n2 p. - obliczenie średniej odległości komety Halleya od Słońca oraz zapisanie III prawa\nKeplera dla komety Halleya z wykorzystaniem wartości parametrów ruchu orbitalnego\nZiemi\nlub\n- obliczenie średniej odległości komety Halleya od Słońca oraz zapisanie III prawa\nKeplera (wzór Keplera - Newtona) dla komety Halleya z uwzględnieniem stałej\nସగమ\nெೞ (lub\nw zależności od zapisu -\nெೄ\nସగమ).\n1 p. - obliczenie średniej odległości komety Halleya od Słońca oraz zapisanie III prawa\nKeplera w postaci bez wykorzystania parametrów ruchu orbitalnego Ziemi lub bez\nuwzględnienia stałej\nସగమ\nெೞ.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nSkorzystamy z trzeciego prawa Keplera. W tym celu najpierw obliczymy ܣு - długość półosi\nwielkiej orbity komety Halleya (tak zwaną średnią odległość od Słońca):\nܣு= 1\n2 ൫ݎ௣+ ݎ௔൯ → ܣு= 1\n2 ∙(0,59 + 35,08) au = 17,835 au\nZapisujemy trzecie prawo Keplera dla komety Halleya oraz dla jakiegoś innego ciała\nokrążającego Słońce. Wybieramy Ziemię, ponieważ parametry jej ruchu orbitalnego są\npowszechnie znane (ܶ௓= 1 rok, ܣ௓= 1 au):\nு\nଶ\nܣு\nଷ=\n௓\nଶ\nܣ௓\nଷ →\nு\nଶ\nܣு\nଷ= 1ଶ rokଶ\n1ଷ auଷ →\nு= ටܣு\nଷ [rok] →\nு= ඥ17,835ଷ lat = 75,3 lat\nUwaga! Jeżeli zdający wyprowadzi wzór\nమ\n஺య=\nସగమ\nெೄ jak w przypadku wyprowadzenia\nanalogicznego wzoru dla orbit kołowych, należy to uznać.","solution":"$T_{H} \\approx 75,3 \\text{ lat}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":"Grawitacja i astronomia","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14","points":7,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (7 pkt)\nW szczelnym zbiorniku z ruchomym\ntłokiem znajduje się 0,2 mola gazu\ndoskonałego. Gaz ten powoli ogrzewano,\nw wyniku czego jego objętość wzrosła,\nnatomiast temperatura gazu zmieniła się\nod 100 K do 300 K. Zależność objętości\nod temperatury gazu w tej przemianie\nprzedstawiono na wykresie obok. Masa\ngazu w tej przemianie się nie zmieniała.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14.1","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14.1. (3 pkt)\nWykaż, że opisana przemiana jest izobaryczna, a ciśnienie gazu podczas tej przemiany\njest równe około 3 320 Pa.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji.\nOdczytywanie informacji podanych w formie\nwykresu (II.1.b).\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie równania stanu gazu doskonałego\ndo wyznaczania parametrów gazu (I.1.4.1).\nOpisywanie przemiany izobarycznej\ni izochorycznej (I.1.4.2).\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowa metoda wykazania, że przemiana jest izobaryczna oraz prawidłowe\nobliczenie wartości ciśnienia.\n2 p. - powołanie się na równanie stanu gazu doskonałego i stwierdzenie, że w przemianie\nizobarycznej objętość jest proporcjonalna do temperatury oraz powołanie się na wykres\ni stwierdzenie, że przedstawia on zależność proporcjonalną.\n1 p. - powołanie się na równanie stanu gazu doskonałego i stwierdzenie, że w przemianie\nizobarycznej objętość jest proporcjonalna do temperatury (ale brak odwołania się do\nwykresu)\nlub\n- powołanie się na wykres i stwierdzenie, że przedstawia on zależność proporcjonalną (ale\nbrak odwołania się do równania Clapeyrona i własności przemiany izobarycznej)\nlub\n- obliczenie ciśnienia.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZ równania stanu gazu doskonałego wynika, że\n=ܴ݊݌∙\nPodczas przemiany izobarycznej stałe jest ciśnienie i liczba moli, a zatem objętość jest wprost\nproporcjonalna do temperatury:\n~ܶ\nWykresem zależności proporcji wprost jest linia prosta, która przechodzi (lub przedłuża się)\nprzez punkt (0,0) w układzie współrzędnych. Wykres przedstawionej w zadaniu zależności\nV(T) spełnia te warunki: jest fragmentem linii prostej przechodzącej przez punkt (0,0),\na w związku z tym przedstawia on przemianę izobaryczną.\nCiśnienie obliczymy przyrównując współczynnik proporcji do wyrażenia\n௡ோ\n௣:\n= ∆ܸ\n∆ܶ\noraz\n=ܴ݊݌ → 0,1 m3\n200 K =\n0,2 mol ∙8,31\nJ\nmol ∙K\n݌\n→ ݌= 3 324 Pa","solution":"$p = 3324 \\text{ Pa}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":"Termodynamika","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14.2","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14.2. (2 pkt)\nNarysuj wykres zależności p(V) - ciśnienia od objętości gazu - w opisanej przemianie.\nV, m3\nT, K\n0\n50\n100 150\n200\n250\n0,10\n0,05\n300\n0\n0,15\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie przemiany izobarycznej\ni izochorycznej (I.1.4.2).\nKorzystanie z informacji.\nRysowanie wykresu zależności dwóch wielkości\nfizycznych (II.4.b).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowe narysowanie wykresu.\n1 p. - poprawne podpisanie i wyskalowanie osi\nlub\n- narysowanie\nkreski\npoziomej\ni oznaczenie osi.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawne rozwiązanie\nNa wykresie obok.","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"Termodynamika","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/14.3","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"14.3","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14.3. (2 pkt)\nOblicz pracę wykonaną przez gaz podczas opisanej przemiany izobarycznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.3. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nObliczanie pracy w przemianie izobarycznej\n(I.1.4.3).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowa metoda obliczenia pracy oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.\n1 p. - prawidłowa metoda rozwiązania (ze wzoru lub „metodą pola”).\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nObliczamy pracę wykonaną przez gaz podczas przemiany izobarycznej\n= ݌∆ݒ → ܹ\n= 3 324 Pa ∙(0,15 -0,05) mଷ →\n= 332,4 J\nV, m3\np, 103 Pa\n0,05\n0,10\n0,15\n0\n0\n1\n2\n3","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":"Termodynamika","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (3 pkt)\nWiązka światła monochromatycznego pada w kierunku\npionowym z powietrza na kuliste zagłębienie wydrążone\nw szklanym bloku. Rysunek obok przedstawia przekrój\nszklanego bloku pionową płaszczyzną zawierającą\nśrodek wydrążenia (punkt O), a także ukazuje fragmenty\ndwóch wybranych promieni wiązki światła.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15.1","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15.1. (2 pkt)\nNa rysunku poniżej dorysuj dalszy bieg jednego z promieni tej wiązki: w powietrzu - po\nczęściowym odbiciu od granicy powietrza i szkła, oraz w szkle - po wniknięciu do szkła.\nUwzględnij prawidłowe relacje (większy, mniejszy, równy) pomiędzy odpowiednimi\nkątami.\nUwaga: odcinki przerywane oraz kratka mogą pomóc w konstrukcji.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.1. 14.2. 14.3. 15.1.\nMaks. liczba pkt\n3\n2\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nO\nszkło\npowietrze\npowietrze\nO\nszkło\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji.\nUzupełnianie brakujących elementów rysunku,\nłącząc posiadane i podane informacje (II.2).\nWiadomości i rozumienie.\nAnalizowanie zjawiska odbicia i załamania\nświatła (I.1.5.3).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowo narysowane oba promienie: kąt odbicia musi być równy kątowi padania,\na kąt załamania musi być mniejszy od kąta padania. Promień odbity musi wyraźnie\nkierować się w dół.\n1 p. - prawidłowo narysowany jeden z promieni (odbity lub załamany).\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawne rozwiązanie","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":"Fale elektromagnetyczne i optyka","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/15.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15.2. (1 pkt)\nKuliste zagłębienie w szklanym bloku wypełniono\ncałkowicie pewną cieczą, a wiązkę światła skierowano\npionowo\nw\ndół\npodobnie\njak\npoprzednio.\nZaobserwowano, że kierunek promieni po przejściu\nprzez granicę ośrodków cieczy i szkła był taki sam jak\nkierunek promieni biegnących w powietrzu i cieczy\n(zobacz rysunek obok).\nNapisz, jakimi własnościami optycznymi powinna charakteryzować się ta ciecz, aby\nopisany bieg promieni był możliwy. Uzasadnij swoją odpowiedź.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nAnalizowanie zjawiska odbicia i załamania\nświatła (I.1.5.3).\nTworzenie informacji.\nStosowanie pojęć i praw fizycznych do\nrozwiązywania problemów praktycznych (III.2).\nSchemat punktowania\n1 p. - prawidłowa odpowiedź.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nO\nszkło\nα\nα\nβ\nPoprawna odpowiedź\nOpisany w zadaniu bieg promieni będzie możliwy, gdy bezwzględny współczynnik załamania\ndla tej cieczy jest równy bezwzględnemu współczynnikowi załamania szkła, w którym\nwykonano wydrążenie. W takiej sytuacji, na mocy prawa Snelliusa, kąt załamania promienia\nw cieczy będzie równy kątowi padania promienia na granicę cieczy i szkła.\nlub\nOpisany w zadaniu bieg promieni będzie możliwy, gdy prędkość światła w tej cieczy równa\njest prędkości światła w szkle, w którym wykonano wydrążenie. W takiej sytuacji, na mocy\nprawa Snelliusa, kąt załamania promienia w cieczy będzie równy kątowi padania promienia na\ngranicę cieczy i szkła.\nUwaga! Uznawane są odpowiedzi, w których powołano się na równość „gęstości optycznych”\ncieczy i szkła.","solution":"Opisany w zadaniu bieg promieni będzie możliwy, gdy bezwzględny współczynnik załamania dla tej cieczy jest równy bezwzględnemu współczynnikowi załamania szkła.","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":"Fale elektromagnetyczne i optyka","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/16","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nW pobliżu magnesu podkowiastego umieszczano igiełkę magnetyczną. Rysunki 1. oraz 2.\nprzedstawiają oddzielnie magnes oraz igiełkę. Igiełka może obracać się dookoła osi\nprostopadłej do płaszczyzny rysunku. Bieguny magnesu oznaczono literami N i S. Północny\nbiegun igiełki oznaczono kolorem czarnym, a południowy - szarym. Załóż, że pole\nmagnetyczne pochodzi tylko od magnesu, a kształt linii pola magnetycznego w płaszczyźnie\nrysunku jest symetryczny względem prostej l.\nNa rysunku 3. dorysuj w pustych kołach, jak ustawiała się igiełka magnetyczna za każdym\nrazem, gdy była umieszczana: przy biegunie N, przy biegunie S, i tak, że jej oś obrotu\nprzechodziła przez punkt prostej l. Północny biegun igiełki zamaluj na czarno.\nl\nN\nS\nRysunek 3.\nl\nN\nS\nRysunek 1.\nRysunek 2.\nOś obrotu igiełki\nmagnetycznej\nszkło\nciecz\npowietrze\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji.\nUzupełnianie brakujących elementów rysunku,\nłącząc posiadane i podane informacje (II.2).\nWiadomości i rozumienie.\nPorównywanie własności magnetycznych\nsubstancji dia-, para- i ferromagnetycznych,\nwyjaśnianie ich wpływu na pole magnetyczne\n(I.1.3.8).\nPodawanie przykładów zastosowań w życiu\ni technice urządzeń wykorzystujących\nwłaściwości magnetyczne materii (I.1.3.9).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowe dorysowanie ustawienia wszystkich trzech igiełek.\n1 p. - narysowanie wszystkich trzech igiełek odwrotnie biegunami (to świadczy, że uczeń\npotrafił określić kształt linii pola, ale: albo źle określił jego zwrot, albo źle określił\noddziaływanie igiełki z polem).\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawne rozwiązanie\nl\nN\nS\nRysunek 3.","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":"Pole magnetyczne","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17","points":5,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17. (5 pkt)\nCząstka A o dodatnim ładunku elektrycznym q i masie m wpada w obszar pola elektrycznego,\nwytwarzanego przez dwie równoległe i przeciwnie naładowane okładki kondensatora\npłaskiego. Kierunek prędkości początkowej vሬԦ0 cząstki A jest równoległy do okładek. Przyjmij,\nże pole elektryczne w obszarze ruchu cząstki jest jednorodne, a cząstka podczas ruchu nie\noddziałuje z innymi cząstkami, które mogą być w przestrzeni pomiędzy okładkami. Pomiń\nwpływ innych pól.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17.1","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17.1. (2 pkt)\nNa rysunku poniżej dorysuj przybliżony tor ruchu cząstki A. Następnie, w dowolnym\npołożeniu cząstki A wzdłuż toru, narysuj i oznacz wektor przyspieszenia tej cząstki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nKorzystanie z informacji.\nUzupełnianie brakujących elementów rysunku,\nłącząc posiadane i podane informacje (II.2).\nAnalizowanie informacji podanych w formie\ntekstu o tematyce fizycznej lub astronomicznej,\nlub rysunku (II.1.a, II.1.b).\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie wpływu pola elektrostatycznego na\nruch ciał (I.1.2.7).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowe narysowanie przybliżonego toru ruchu cząstki oraz wektora przyspieszenia.\n1 p. - prawidłowe narysowanie przybliżonego toru ruchu cząstki\nlub\n- prawidłowe narysowanie wektora przyspieszenia.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawne rozwiązanie","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":"Pole elektryczne","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/17.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"17.2","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 17.2. (3 pkt)\nPo pewnym czasie, w tym samym miejscu i z tą samą prędkością początkową (co do kierunku,\nzwrotu i wartości) co cząstka A, do pola elektrycznego wpada cząstka B. Ładunek elektryczny\ncząstki B jest taki sam jak ładunek cząstki A, natomiast masa cząstki B jest 4 razy większa od\nmasy cząstki A.\nUzupełnij dwa poniższe zdania wpisując w puste miejsce odpowiednią wartość.\n1. Jeżeli wartość przyspieszenia cząstki A wynosi a, to wartość przyspieszenia cząstki B\nwynosi\n2. Jeżeli czas (liczony od momentu, gdy dana cząstka wpada w pole elektryczne) dotarcia\ncząstki A do jednej z okładek wynosi t, to czas dotarcia cząstki B do tej samej okładki\nwynosi\n3. Jeżeli wartości prędkości początkowych obu cząstek wynoszą v0, to tuż przed uderzeniem\nw okładkę, składowe prędkości w kierunku równoległym do okładek mają wartości\nodpowiednio: (cząstki A) oraz (cząstki B).\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.2.\n16.\n17.1. 17.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n3\nUzyskana liczba pkt\nvሬԦ0\nq, m\ncząstka A\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nObliczanie wartości prędkości średniej\ni chwilowej, przyspieszenia, drogi i czasu\nw ruchu jednostajnym oraz jednostajnie\nzmiennym (I.1.1.3).\nOpisywanie wpływu pola elektrostatycznego na\nruch ciał (I.1.2.7).\nvሬԦ0\nq, m\naሬԦ\nSchemat punktowania\n3 p. - wpisanie prawidłowych wartości w trzech zdaniach.\n2 p. - wpisanie prawidłowych wartości w dwóch zdaniach.\n1 p. - wpisanie prawidłowej wartości w jednym zdaniu.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawna odpowiedź\n1. Jeżeli wartość przyspieszenia cząstki A wynosi a, to wartość przyspieszenia cząstki B\nwynosi a/4.\n2. Jeżeli czas (liczony od momentu, gdy dana cząstka wpada w pole elektryczne) dotarcia\ncząstki A do jednej z okładek wynosi t, to czas dotarcia cząstki B do tej samej okładki\nwynosi 2t.\n3. Jeżeli wartości prędkości początkowych obu cząstek wynoszą v0, to tuż przed uderzeniem\nw okładkę składowe prędkości w kierunku równoległym do okładek mają wartości\nodpowiednio: v0 (cząstki A) oraz v0 (cząstki B).","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":"Pole elektryczne","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18","points":6,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (6 pkt)\nPromieniotwórczy izotop aktynu\nA\n89\n223 c ulega rozpadowi, w którym powstają jądra atomu fransu\noraz helu. Czas połowicznego rozpadu tego izotopu wynosi około 130 sekund.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18.1","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18.1. (2 pkt)\nUzupełnij liczby atomowe i masowe w poniższym zapisie reakcji rozpadu aktynu. Zapisz,\njak nazywa się ten typ rozpadu.\nA\n89\n223 c →\nFr\nHe","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie zasady zachowania ładunku\ni liczby nukleonów do zapisów reakcji\njądrowych i przemian jądrowych (I.1.6.10).\nWymienianie własności promieniowania\njądrowego α, β i γ (I.1.6.8).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowe uzupełnienie liczb masowych i atomowych reakcji oraz prawidłowy zapis\nnazwy rozpadu.\n1 p. - prawidłowe uzupełnienie liczb masowych i atomowych reakcji\nlub\n- prawidłowy zapis nazwy reakcji rozpadu.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPoprawne rozwiązanie\nA\n89\n223 c →\nFr\n87\n219\n+ 2\n4He\nJest to reakcja rozpadu typu α.","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18.2","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18.2. (3 pkt)\nOszacuj, ile czasu potrzeba, aby rozpadło się 94% pierwotnej liczby jąder próbki, która\npoczątkowo zawierała wyłącznie aktyn.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nZastosowanie prawa rozpadu, z uwzględnieniem\nczasu połowicznego zaniku, do analizy przemian\njądrowych (I.1.6.11).\nKorzystanie z informacji.\nObliczanie wielkości fizycznych\nz wykorzystaniem znanych zależności (II.4.c).\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowa metoda oszacowania czasu rozpadu i prawidłowy wynik liczbowy\nz jednostką.\n2 p. - prawidłowa metoda umożliwiająca oszacowanie czasu rozpadu i brak prawidłowego\nwyniku (np. błąd w obliczeniach).\n1 p. - zapisanie w jakiejkolwiek formie prawa rozpadu z wykorzystaniem pojęcia czasu\npołowicznego rozpadu (ale brak poprawnej identyfikacji wielkości w stosowanej\nmetodzie, co uniemożliwia otrzymanie prawidłowego wyniku).\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\n(Pierwszy punkt za równoważne zapisanie prawa rozpadu). Jeśli w czasie t rozpadło się 94%\npierwotnej liczby jąder próbki zawierającej początkowo tylko aktyn, to w próbce po czasie t\npozostało 6% początkowej liczby jąder aktynu. Zastosujemy prawo rozpadu, wykorzystując\npojęcie czasu połowicznego rozpadu:\n(ݐ)ܰ\n଴\n= ൬1\n2൰\n௧்\nIdentyfikujemy wielkości:\n(ݐ)ܰ\n଴\n= 0,06\n≈130 s\nWykonujemy obliczenia\n0,06 = ൬1\n2൰\n௧்\n→ ݐܶ≈4 → ݐ≈4 ∙130 s ≈ 520 s","solution":"$t \\approx 520 \\text{ s}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/18.3","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18.3. (1 pkt)\nZałóżmy, że znana jest z dużą dokładnością mAc - masa jądra izotopu aktynu\nA\n89\n223 c - oraz\nznane są mFr i mHe - masy produktów jego rozpadu - jądra izotopu fransu oraz helu. Przyjmij,\nże jądro aktynu początkowo spoczywało, a wartość prędkości światła wynosi c.\nZapisz wzór pozwalający obliczyć - tylko na podstawie powyższych danych - całkowitą\nenergię kinetyczną produktów rozpadu jądra izotopu aktynu\nA\n89\n223 c.\nPoziom podstawowy\nMFA_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.3. (1 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nWskazywanie zależności E = mc2 jako\nrównoważności masy i energii (I.1.6.4).\nZastosowanie zasady zachowania energii\n(I.1.6.3).\nTworzenie informacji.\nBudowanie prostych modeli fizycznych\ni matematycznych do opisu zjawisk (III.3).\nSchemat punktowania\n1 p. - prawidłowe zapisanie wzoru pozwalającego obliczyć całkowitą energię kinetyczną\nproduktów rozpadu.\n0 p. - brak spełnienia powyższego kryterium.\nPrzykładowe rozwiązanie\nܧ௞௜௡= (mAc -mFr -mHe) ∙\nଶ","solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19","points":5,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19. (5 pkt)\nW lampie próżniowej napięcie między katodą a anodą wynosi 2 000 V. W wyniku rozgrzania\nkatody do wysokiej temperatury emituje ona 2·1014 elektronów na sekundę. Elektrony\nprzyspieszane dalej w polu elektrycznym padają na anodę. Przyjmij, że prędkości początkowe\noderwanych od katody elektronów wynoszą zero.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19.1","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19.1","points":3,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19.1. (3 pkt)\nOblicz stosunek energii kinetycznej elektronu padającego na anodę do jego energii\nspoczynkowej. Na podstawie tego stosunku ustal, czy w tym przypadku do obliczeń można\nstosować wzory mechaniki klasycznej, czy może należy stosować wzory mechaniki\nrelatywistycznej. Uzasadnij odpowiedź.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (3 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nPosługiwanie się pojęciem energii kinetycznej\n(I.1.6.2).\nZastosowanie zasady zachowania energii\n(I.1.6.3).\nWskazywanie zależności E = mc2 jako\nrównoważności masy i energii (I.1.6.4).\nObliczanie masy pędu i energii w ujęciu\nrelatywistycznym (I.1.1.8).\nKorzystanie z informacji.\nObliczanie wielkości fizycznych\nz wykorzystaniem znanych zależności (II.4.c).\nSchemat punktowania\n3 p. - prawidłowe obliczenie stosunku energii kinetycznej elektronu padającego na anodę do\njego energii spoczynkowej oraz poprawne ustalenie (łącznie z argumentacją), czy można\nstosować wzory mechaniki klasycznej.\n2 p. - prawidłowe obliczenie stosunku energii kinetycznej elektronu padającego na anodę do\njego energii spoczynkowej.\n1 p. - zapisanie związku pomiędzy energią kinetyczną elektronu a pracą pola elektrycznego.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązania\nSposób 1.\nObliczymy energię kinetyczną, jaką uzyskuje elektron przyspieszany w polu elektrycznym.\nZmiana energii kinetycznej jest równa pracy siły wypadkowej (tutaj siły elektrycznej):\n∆ܧ௞௜௡=\n→ ܧ௞௜௡-0 =\n→ ܧ௞௜௡= 1,6 ∙10ିଵଽ C ∙2 000 V = 3,2 ∙10ିଵ଺ J.\nObliczymy energię spoczynkową elektronu:\nܧ଴=\nଶ → ܧ଴= 9,1 ∙10ିଷଵ kg ∙(3 ∙10଼)ଶ mଶ\nsଶ = 8,19 ∙10ିଵସ J\nObliczamy stosunek energii kinetycznej do energii spoczynkowej:\nܧ௞௜௡\nܧ଴\n≈3,2 ∙10ିଵ଺J\n8,2 ∙10ିଵସ J ≈3,9 ∙10ିଷ\nPonieważ stosunek energii kinetycznej do spoczynkowej jest bardzo mały, to również stosunek\nprędkości elektronu do prędkości światła jest mały. W związku z tym można stosować do\nobliczeń wzory mechaniki klasycznej\nSposób 2.\nW celu ustalenia, czy można stosować wzory mechaniki klasycznej, obliczymy stosunek\nprędkości elektronu do prędkości światła. Zapisujemy relatywistyczne wzory na energię\nkinetyczną, całkowitą i spoczynkową:\nܧ௞௜௡= ܧ௥௘௟-ܧ଴, ܧ௥௘௟=\nܧ଴\nට1 -ቀݒܿቁ\nଶ, ܧ଴=\nଶ\nZ powyższych wzorów wynika, że:\nܧ଴\nܧ௥௘௟\n= ඨ1 -ቀݒܿቁ\nଶ\n→ ቀݒܿቁ\nଶ\n= 1 -൬ܧ଴\nܧ௥௘௟\n൰\nଶ\n= 1 -൬\nܧ଴\nܧ଴+ ܧ௞௜௡\n൰\nଶ\nቀݒܿቁ\nଶ\n= 1 -ቆ8,19 ∙10ିଵସ J\n8,222 ∙10ିଵସ Jቇ\nଶ\n→ ݒ≈0,088ܿ ≈2,64 ∙10଻ m\ns\nStosunek prędkości elektronu do prędkości światła jest mały - mniejszy niż 10%. W związku\nz tym stosowanie wzorów mechaniki klasycznej jest możliwe, tzn. wyniki obliczeń wzorami\nklasycznymi obarczone będą stosunkowo małym błędem (ݒ௞௟௔௦≈2,65 ∙10଻\nm\ns).","solution":"Stosunek energii kinetycznej do spoczynkowej wynosi $\\approx 3,9 \\cdot 10^{-3}$. Można stosować wzory mechaniki klasycznej.","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":"Fizyka współczesna","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"},{"id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad/19.2","paper_id":"fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa","number":"19.2","points":2,"ptype":"open","subject":"fizyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 19.2. (2 pkt)\nOszacuj natężenie prądu płynącego przez lampę.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18.1. 18.2. 18.3. 19.1. 19.2.\nMaks. liczba pkt\n2\n3\n1\n3\n2\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMFA_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (2 pkt)\nObszar standardów\nOpis wymagań\nWiadomości i rozumienie.\nOpisywanie zjawiska przewodnictwa\nelektrycznego (I.1.3.7).\nPosługiwanie się pojęciami, wielkościami\ni prawami fizycznymi pozwalającymi na\nzrozumienie działania urządzeń i narzędzi pracy\nwspółczesnego fizyka (I.1.9).\nKorzystanie z informacji.\nObliczanie wielkości fizycznych\nz wykorzystaniem znanych zależności (II.4.c).\nSchemat punktowania\n2 p. - prawidłowa metoda obliczenia natężenia prądu przepływającego przez lampę oraz\nprawidłowy wynik liczbowy z jednostką.\n1 p. - zapisanie prawidłowego wzoru, umożliwiającego obliczenie natężenia prądu\nprzepływającego przez lampę.\n0 p. - brak spełnienia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe rozwiązanie\nSzacujemy natężenie prądu płynącego przez lampę:\nܫ= ∆ܳ\n∆ݐ=݊݁∆ݐ=݊∆ݐ∙݁ → ܫ= 2 ∙10ଵସ∙1,6 ∙10ିଵଽ C\ns = 3,2 ∙10ିହ A = 32 μA","solution":"$I = 32 \\text{ } \\mu\\text{A}$","image":"img/fizyka-2018-maj-matura-stara-podstawowa/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":"Prąd elektryczny","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"zadaniazmatur","text_source":"ocr","source_label":"Fizyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Fizyka","category_label":"Matura"}]}