{"paper":{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/historia-2005-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-2005-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":17,"source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/35","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"35","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (2 pkt)\nWyjaśnij, czym różniła się struktura stanowa Mazowsza od struktury stanowej\npozostałych dzielnic Korony. Podaj dwie najbardziej istotne różnice. (Nie musisz\ncytować danych liczbowych.)\nna podstawie źródeł B i C","answer":null,"answer_text":"35.\nNa Mazowszu udział mieszczan w ogólnej liczbie\nludności był znacznie niższy niż w pozostałych\ndzielnicach Korony (prowincjach) - zdający nie mu-\nsi cytować danych liczbowych.\n1 pkt\n2 pkt\nPaprocki: przedstawiając rody szlacheckie (rycer-\nstwo), ukazuje [chce podkreślić] ich zasługi, majęt-\nności, starodawne pochodzenie i rozrodzenie.\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/36","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"36","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (2 pkt)\nWyjaśnij, jakimi intencjami kierowali się autorzy obu dzieł: Bartosz Paprocki, pisząc\nHerby rycerstwa polskiego i Walerian Nekanda Trepka, pisząc Liber chamorum.\nBartosz Paprocki\nWalerian Nekanda Trepka\nna podstawie źródła C","answer":null,"answer_text":"36.\nNekanda Trepka: [wysoko oceniając przywilej przy-\nnależności do stanu szlacheckiego] stawia sobie za\ncel zdemaskować te osoby i rodziny, które bezpraw-\nnie wdarły się do stanu szlacheckiego.\n1 pkt\n2 pkt\nnazwisko szlacheckie (pochodzące najczęściej od\nnazwy miejscowości - zamieszkiwanej bądź posia-\ndanej)","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/37","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"37","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 37. (1 pkt)\nPodaj dwa wyznaczniki szlachectwa, które wskazał Nekanda Trepka.\n1.\n2.\n9\nArkusz II\nna podstawie źródeł B i C","answer":null,"answer_text":"37.\nmajątek ziemski (ziemia)\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/38","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"38","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 38. (2 pkt)\nWyjaśnij, czy autorzy obu źródeł reprezentowali ten sam pogląd na temat wartości\nurodzenia (szlachectwa). Swój sąd uzasadnij.\nna podstawie źródła C","answer":null,"answer_text":"38.\nTak (obaj autorzy reprezentują ten sam pogląd na\ntemat wartości szlachectwa),\n1 pkt\n2 pkt\n2\nchoć każdy z nich w odmienny sposób i na różnych\nzebranych przez siebie materiałach ten pogląd wyra-\nża. Paprocki wymienia szlachetnie urodzonych\nuwzględniając ogólne zasługi rodów. Nekanda\nTrepka\nprzekonany\no\nwartości\nszlachectwa\ni związanego z nim stanu posiadania pilnie śledzi\nwszystkich, którzy wkradli się bezprawnie w jego\nszeregi, konsekwentnie demaskuje „pseudoszlach-\ntę”.\n1 pkt\nTak, jest przydatne do badań nad mobilnością.\n1 pkt\nDostarcza przede wszystkim informacji o forsowa-\nniu bariery społecznej (ruchliwość pionowa) - prze-\nnikaniu ludzi ze stanów chłopskiego i mieszczań-\nskiego do stanu szlacheckiego.\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/39","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"39","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 39. (3 pkt)\nOdpowiedz, czy źródło C jest przydatne do badań nad mobilnością (ruchliwością)\nspołeczną. Swoją odpowiedź uzasadnij, podając dwa argumenty.\n10\nArkusz II\nna podstawie źródeł B, C, D","answer":null,"answer_text":"39.\nNekanda Trepka, śledząc niegodne jego zdaniem\npraktyki,\ndostarcza\nsporo\nwiadomości\no przemieszczaniu się (migracjach) tych ludzi po\nterytorium kraju (ruchliwość w przestrzeni).\n1 pkt\n3 pkt\nWspółczesna socjologia definiuje społeczeństwo\nzamknięte, jako to, które ogranicza lub całkowicie\nzamyka możliwość awansu w hierarchiach społecz-\nnych. (P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeń-\nstwa, Warszawa 2002, s. 354.)\nZdający formułuje definicję na podstawie informacji\nzawartych w trzech źródłach stąd należy oczekiwać\nuwzględnienia następujących elementów:\nspołeczeństwo stanowe - silnie zhierarchizowane\n(o położeniu w strukturze społecznej decyduje uro-\ndzenie)\n1 pkt\nistnienie barier społecznych (ograniczenia prawne,\nróżnice majątkowe)\n1 pkt\nniemożliwy (na szerszą skalę) awans międzysta-\nnowy (przechodzenie z jednej grupy/stanu [niższej]\ndo drugiej [wyższej])\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/40","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"40","points":4,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 40. (4 pkt)\nWedług współczesnej definicji socjologicznej, społeczeństwo otwarte to takie, w którym\nawans jednostkowy lub grupowy jest nie tylko w szerokim zakresie możliwy, ale silnie\nkulturowo oczekiwany i wymagany.\nŹródła B, C i D zawierają liczne informacje, które mogą być wykorzystane przy\ndefiniowaniu\nspołeczeństwa\nzamkniętego.\nZaproponuj\ndefinicję\nspołeczeństwa\nzamkniętego, uwzględniając wszystkie elementy zawarte w tych źródłach.\nna podstawie źródeł E, G","answer":null,"answer_text":"40.\npowszechnie odczuwana wysoka wartość (ranga)\nszlachectwa.\n1 pkt\n4 pkt\nUstawodawstwo Sejmu Czteroletniego przewidywa-\nło awans indywidualny dla mieszczaństwa.\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-40.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/41","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"41","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 41. (2 pkt)\nWyjaśnij, czy ustawodawstwo Sejmu Czteroletniego przewidywało awans zbiorowy\nmieszczaństwa,\nczy\nawans\nindywidualny\n(jednostkowy),\npraktykowany\nw Rzeczypospolitej szlacheckiej przed 1791 r. Nazwij drogę awansu, jaką dawało\nmieszczaństwu ustawodawstwo Sejmu Czteroletniego.\n11\nArkusz II\nna podstawie źródła G","answer":null,"answer_text":"41.\nDrogą awansu miała być jedynie nobilitacja.\n1 pkt\n2 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-41.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/42","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"42","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 42. (1 pkt)\nWyjaśnij, czy zdaniem K. Zienkowskiej ustawodawstwo Sejmu Czteroletniego naruszyło\ndotychczasową wartość szlachectwa w życiu społecznym Rzeczypospolitej.\nna podstawie źródeł E, F, G oraz wiedzy pozaźródłowej","answer":null,"answer_text":"42.\nZdaniem Autorki ustawodawstwo Sejmu Czterolet-\nniego nie naruszało tej wartości; dzięki temu prawu\ndo stanu szlachetnie urodzonych można było dostać\nsię nie tylko przez urodzenie, ale drogą nadania\nszlachectwa za zasługi.\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-42.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/43","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"43","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 43. (3 pkt)\nW ustawodawstwie Sejmu Czteroletniego nadrzędną wartością było urodzenie\n(szlachectwo) czy posiadanie? Przedstaw swoje stanowisko i argumentację.\nTwoje stanowisko (teza):\nArgumentacja:\n12\nArkusz II\nII. WIEK XIX i XX - SPOŁECZEŃSTWO POLSKIE\nOD ROZBIORÓW DO PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ\nna podstawie źródła H","answer":null,"answer_text":"43.\nWariant A\nTeza: Wartością nadrzędną w ustawodawstwie Sej-\nmu Czteroletniego pozostawało urodzenie.\n1 pkt\n3 pkt\n3\nArgumentacja:\n- pełnię praw politycznych posiadała nadal tylko\nszlachta, co prawda gwarantowało jej pełnię praw\nurodzenie w połączeniu z posiadaniem (szlachta\nposesjonacka), a samo urodzenie (szlachectwo) bez\nwymaganego stanu posiadania nie było wystarczają-\ncym warunkiem, by cieszyć się pełnią praw\n1 pkt\n- to jednak posiadanie (cenzus majątkowy) było tyl-\nko jednym z warunków na drodze do uzyskania szla-\nchectwa, mieszczanin zyskiwał pełnię praw poli-\ntycznych w życiu publicznym będąc nobilitowa-\nnym (wchodząc w szeregi stanu szlacheckiego,\nawans mieszczaństwa dokonywał się poprzez\nuszlachcenie).\nWariant B\nPowyższa kwestia jest przedmiotem dyskusji histo-\nryków, historyków prawa i socjologów kultury -\njeśliby zdający przedstawił logiczną argumentację,\nprzemawiającą za tezą, iż ustawodawstwo Sejmu\nCzteroletniego starało się połączyć, w ówczesnych\npolskich realiach, te dwa elementy - cenzus uro-\ndzenia z cenzusem posiadania - a tym samym\ntrudne staje się, z punktu widzenia zdającego, roz-\nstrzygnięcie, który z nich zyskiwał rangę nadrzędną\n- to należy zdającemu przyznać punktację przewi-\ndzianą dla tego zadania (według schematu: teza - 1\npkt i jej argumentacja 0-2 punktów).\nWariant jednoznacznie niepoprawny\nJeśli zdający stawia tezę, że wartością nadrzędną w\ntym systemie prawnym było posiadanie - nie otrzy-\nmuje punktów za powyższe zadanie.\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-43.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/44","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"44","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 44. (1 pkt)\nPodkreśl właściwą odpowiedź.\nLudność chłopska, według źródła H,\nA. posiadała na własność ziemię, którą uprawiała, i cieszyła się wolnością osobistą.\nB. była zależna od władzy miejscowego dziedzica (poddaństwo osobiste), ale posiadała\nna własność ziemię, którą uprawiała.\nC. została oczynszowana i nadal nie posiadała ziemi na własność.\nD. cieszyła się wolnością osobistą, ale nie posiadała na własność ziemi, którą uprawiała.\nna podstawie źródła I","answer":"A","answer_text":"44.\nA\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-44.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/45","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"45","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 45. (1 pkt)\nPodkreśl właściwą odpowiedź.\nMilutin sugeruje carowi, by\nA. chłopom nadano wolność osobistą, ale bez ich uwłaszczenia.\nB. utrzymano władzę miejscowego dziedzica (poddaństwo osobiste) i oczynszowano\nchłopów.\nC. oczynszowano chłopów i zniesiono ich poddaństwo.\nD. nadano chłopom ziemię na własność i zniesiono ich poddaństwo.\nna podstawie źródła J","answer":"D","answer_text":"45.\nD\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-45.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/46","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"46","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 46. (1 pkt)\nPodkreśl właściwą odpowiedź.\nCharakteryzując polskie społeczeństwo doby przedrozbiorowej i XIX stulecia,\nAleksander Hertz użył terminu kasta w znaczeniu warstwy społecznej\nA. zamkniętej, ograniczonej do wyraźnie ustalonego grona ludzi, do którego dostać się\nmożna tylko przez urodzenie.\nB. nie różniącej się jednostkowymi i zbiorowymi szansami osiągania cenionych dóbr\n(bogactwa, władzy, edukacji itp.).\nC. obejmującej osoby o podobnej sytuacji własnościowej (zwłaszcza w zakresie\nposiadania środków produkcji, czyli kapitału).\nD. nie zróżnicowanej pod względem obyczajów i poziomu życia.\n13\nArkusz II\nW zadaniach: 47, 48 i 49 proszony jesteś o komentarz do materiału statystycznego.\nOdpowiadając, odwołaj się do wiedzy pozaźródłowej.\nna podstawie źródła K","answer":"A","answer_text":"46.\nA\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-46.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/47","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"47","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 47. (1 pkt)\nPowyższa tabela ilustruje przyrost ludności miejskiej na ziemiach polskich.\nPodaj, które dwa miasta w największym stopniu zaważyły na wzroście ludności\nmiejskiej Królestwa Polskiego w latach 1870-1913.\nna podstawie źródła K","answer":null,"answer_text":"47.\nWarszawa, Łódź\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-47.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/48","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"48","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 48. (1 pkt)\nWyjaśnij, co było przyczyną tak znacznej różnicy w odsetku ludności miejskiej między\nzaborem pruskim (wraz z Górnym Śląskiem) a Galicją.\nna podstawie źródła L","answer":null,"answer_text":"48.\nPoziom uprzemysłowienia (polityka gospodarcza\nPrus (Niemiec) - ziemie polskie pod zaborem pru-\nskim (oraz Górny Śląsk) w porównaniu ze znajdują-\ncą się pod austriackim panowaniem Galicją, były\nlepiej rozwinięte gospodarczo, a tym samym bar-\ndziej zurbanizowane niż gospodarczo zacofana Gali-\ncja, pod panowaniem pruskim była też cześć Górne-\ngo Śląska - ważny okręg wielkoprzemysłowy.\nZdający może wskazać zacofanie gospodarcze Gali-\ncji jako przyczynę zjawisk.\n1 pkt\n1 pkt\n4","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-48.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/49","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"49","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 49. (1 pkt)\nPowyższa tabela ilustruje pochodzenie robotników Warszawy.\nWyjaśnij, dlaczego wśród robotników warszawskich czynnych zawodowo przed 1914 r.\nurodzeni w latach 50. i 60. XIX wieku w zdecydowanej przewadze pochodzili\nze środowiska wiejskiego.\n14\nArkusz II\nna podstawie źródła Ł oraz wiedzy pozaźródłowej","answer":null,"answer_text":"49.\nWśród ogółu robotników, których życiorysy zbadała\nAutorka, grupa starszych wiekiem (pierwsza genera-\ncja) to w zdecydowanej przewadze urodzeni poza\nWarszawą (wieś, małe miasta). Przybyli oni do\nWarszawy (lub ich rodzice) na fali ruchów migra-\ncyjnych w dobie pouwłaszczeniowej.\n1 pkt\n1 pkt","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-49.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/50","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"50","points":4,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 50. (4 pkt)\nPodaj cztery przyczyny procesu, który przedstawia schemat brytyjskiego historyka\nNormana Daviesa.\n1.\n2.\n3.\n4.\n15\nArkusz II\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)","answer":null,"answer_text":"50.\nZdający powinien wskazać cztery przyczyny spo-\nśród podanych:\nrewolucja przemysłowa (industrializacja proce-\nsy urbanizacyjne)\nlikwidacja poddaństwa\nuwłaszczenie chłopów (rozpad społeczeństwa\nstanowego - feudalnego, kapitalizacja gospodar-\nki wiejskiej i stosunków społecznych na wsi)\nrepresyjna polityka państw zaborczych (np.\nrepresje caratu wobec drobnej szlachty w okre-\nsach popowstaniowych, ubożenie szlachty)\npolityka gospodarcza państw zaborczych (np.\nustalanie granic celnych, które sprzyjały bądź\nhamowały rozwój: handlu, przemysłu, rolnictwa)\nasymilacja i równouprawnienie Żydów.\npo 1 pkt\nza każdą poprawnie\npodaną przyczynę\n4 pkt\n5\nZadanie 51. - zadanie rozszerzonej odpowiedzi (20 punktów)\nTemat I\nScharakteryzuj\nprzemiany,\njakie\ndokonały\nsię\nw\nspołeczeństwie\npolskim\nod początku XIII do końca XV wieku.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom:\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka\ninformacji świadczących o tym, że zrozumiał temat; podał kilka, nie zawsze upo-\nrządkowanych, przyczyn i następstw omawianych zjawisk (omawianego proce-\nsu).\n1-5\nII poziom:\nZdający poszerzył ujęcie tematu; w porządku chronologicznym przedstawił pod-\nstawowe informacje; wykazał się rozumowaniem historycznym - podał niektóre\nprzyczyny i skutki; dostrzegł podstawowe etapy tych przemian i podjął próbę ich\nomówienia - charakterystyki.\n6-10\nIII poziom:\nZdający dokonał wyszczególnienia przemian; objął swymi rozważaniami konse-\nkwentnie cały wskazany okres, dokonał trafnej selekcji faktów, które wykorzy-\nstał\nw\ncharakterystyce\nomawianego\nprocesu;\ntemat\nprzedstawił\nw ujęciu dynamicznym; dostrzegł najważniejsze etapy i uwzględnił wewnętrzne\ncezury, zauważył złożoność tych wydarzeń; wykazał się zrozumieniem pojęć\nniezbędnych do właściwego przedstawienia tematu.\n11-15\nIV poziom:\nZdający w pełni scharakteryzował przemiany zachodzące w społeczeństwie pol-\nskim od XIII do XV w., egzemplifikując swój wywód starannie dobraną fakto-\ngrafią; odniósł się do wszystkich aspektów tego procesu - dostrzegł kontekst\npolityczny zachodzących przemian, aspekty społeczne powiązał z gospodarczymi\ni demograficznymi, dostrzegł przyczyny i wyjaśnił okoliczności zmian, jakie\ndokonały się w pozycji poszczególnych stanów w XV w., uwzględnił we-\nwnętrzną stratyfikację poszczególnych stanów; sformułował wnioski, ocenił\ni podsumował, nawiązał do ocen historiografii.\n16-20\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę\npracy.\n6\nTemat II\nScharakteryzuj\nprzemiany,\njakie\ndokonały\nsię\nw\nspołeczeństwie\npolskim\nw okresie Polski Ludowej.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom:\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka\ninformacji świadczących o tym, że zrozumiał temat, bez wskazywania związków\nmiędzy nimi; podał również kilka, nie zawsze uporządkowanych, przykładów\nprzyczyn i następstw omawianego procesu.\n1-5\nII poziom:\nZdający uwzględnił podstawową faktografię; wykazał się rozumowaniem histo-\nrycznym - podał niektóre przyczyny i skutki; dostrzegł podstawowe etapy, umie-\nścił je poprawnie w czasie i podjął próbę ich omówienia; w uproszczonej formie\nprzedstawił charakterystykę zachodzących zmian.\n6-10\nIII poziom:\nZdający dokonał trafnej selekcji faktów, scharakteryzował zjawisko w ujęciu\ndynamicznym, dostrzegł najważniejsze jego etapy i uwzględnił wewnętrzne ce-\nzury, podjął próbę powiązania aspektów politycznych z gospodarczymi, kulturo-\nwymi i ideologicznymi, odnotowując kontekst międzynarodowy, dostrzegł zło-\nżoność procesu, uwzględnił przyczyny i okoliczności załamywania się systemu\nkomunistycznego w Polsce, podjął próbę oceny omawianego procesu.\n11-15\nIV poziom:\nZdający konsekwentnie prześledził kolejne etapy przemian społecznych w okre-\nsie 1944 - 1989; wszechstronnie scharakteryzował proces - odniósł się do wszyst-\nkich jego aspektów; sformułował wnioski, dokonał własnej oceny i uwzględnił\noceny historiografii.\n16-20\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę\npracy.","solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-50.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad/51","paper_id":"historia-2005-maj-matura-rozszerzona","number":"51","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2005,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 51. (20 pkt)\nZadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.\nTemat I\nScharakteryzuj przemiany, jakie dokonały się w społeczeństwie polskim\nod początku XIII do końca XV wieku.\nPoniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.\nJan Tyszkiewicz, Człowiek i środowisko w Polsce XIII-XV wieku\n[w:] Jan Tyszkiewicz, Geografia historyczna Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, Warszawa 2003, s. 135\nJan Tyszkiewicz (ur. 1939 r.), historyk, mediewista.\nOd XIII wieku książęta polscy zaczynają ograniczać wolny przepływ osadników\nwiejskich. Po przemianach spowodowanych najazdami tatarskimi i procesem kolonizacji na\nprawie niemieckim, zaczęła się ustalać nie tylko warstwa wieśniacza, ale również warstwa\nrycerska. Formowanie się monarchii stanowej w XIV-XV wieku zbudowało bariery prawne\ni zwyczajowe pomiędzy podstawowymi grupami społecznymi: chłopstwem, mieszczaństwem\ni rycerstwem-szlachtą.\nTemat II\nScharakteryzuj przemiany, jakie dokonały się w społeczeństwie polskim\nw okresie Polski Ludowej.\nPoniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.\nJakub Karpiński, Trzecia niepodległość. Najnowsza historia Polski, Warszawa 2001, s. 16\nJakub Karpiński (1940-2003), socjolog, autor prac o najnowszej historii Polski.\nKomunizm jako ideologia przewidywał zmiany społeczne na wielką skalę. Jak zwykle\nbywa z zamiarami wielkich przekształceń społecznych, tylko część zamierzonych zmian\nrealizowano. Władze komunistyczne głosiły, że ich celem jest budowa nowego społeczeństwa,\nale jednym z podstawowych celów, rzeczywiście osiąganych w komunizmie, było rozszerzanie\ni umacnianie władzy grupy rządzącej i jej instytucji oraz związane z tym niszczenie instytucji\npolitycznych i gospodarczych, które mogłyby z władzą komunistyczną konkurować,\nograniczać ją lub osłabiać.\nWybieram temat:\n16\nArkusz II\n17\nArkusz II\n18\nArkusz II\n19\nArkusz II\n20\nArkusz II\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/historia-2005-maj-matura-rozszerzona/zad-51.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2005 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"}]}