{"paper":{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/historia-2007-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-2007-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":24,"source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nPrzedstawionym rzeźbom przyporządkuj właściwe podpisy. Pod fotografiami wpisz\nliczbę odpowiadającą wybranemu podpisowi.\nA\nB\nC\nD\nŹródło: Sztuka świata, t.1, Warszawa 1989, s. 73,\nIbidem, t.2, s. 92, 234, 321\n1. Rzeźba, która zdobiła świątynię grobową należącą do piramidy Mykerinosa\n2. Statua przedstawiająca arystokratę rzymskiego\n3. Jedna z rzeźb z grobu cesarza Szy-huang-ti\n4. Posąg przedstawiający asyryjskiego władcę z Niniwy\n5. Posąg Ateny Partenos - dzieło Fidiasza\nPoziom rozszerzony\n3","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nPrzedstawionym rzeźbom przyporządkuj właściwe podpisy. Pod fotografiami wpisz\nliczbę odpowiadającą wybranemu podpisowi.\nA. 3\nB. 2\nC. 5\nD. 1\nŹródło: Sztuka świata, t. 1, Warszawa 1989, s. 73,\nIbidem, t.2, s. 92, 234, 321\n1. Rzeźba, która zdobiła świątynię grobową należącą do piramidy Mykerinosa\n2. Statua przedstawiająca arystokratę rzymskiego\n3. Jedna z rzeźb z grobu cesarza Szy-huang-ti\n4. Posąg przedstawiający asyryjskiego władcę z Niniwy\n5. Posąg Ateny Partenos - dzieło Fidiasza\nPoziom rozszerzony\n3","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nPrzeczytaj fragment Żywotów sławnych mężów Plutarcha i wykonaj polecenia A i B.\nLikurg nie oddał chłopców najemnym wychowawcom i nie wolno było nikomu chować syna,\njak mu się podobało […]. Całe wychowanie miało na celu karność, wytrwałość w trudach\ni waleczność. Z postępem wieku zaostrzano metodę hartowania, strzyżono do skóry,\nprzyuczano chodzić boso […]. Wieczerza była skąpa, aby walka z niedostatkiem zmuszała ich\ndo odwagi i przemyślności […]. Uczono chłopców wysławiać się w sposób cięty a dowcipny\ni przy swej zwięzłości pobudzający do myślenia.\nŹródło: G. Chomicki, S. Sprawski, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze i zagadnienia do historii w szkole\nśredniej, Kraków 1999, s. 93-94\nA. Podaj nazwę polis greckiej, w której stosowano metody wychowawcze przedstawione\nw tekście.\nB. Odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, oceń przydatność opisanych metod\nwychowawczych do realizacji celów polityki wewnętrznej tej polis.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nPrzeczytaj fragment Żywotów sławnych mężów Plutarcha i wykonaj polecenia A i B.\nLikurg nie oddał chłopców najemnym wychowawcom i nie wolno było nikomu chować syna,\njak mu się podobało […]. Całe wychowanie miało na celu karność, wytrwałość w trudach\ni waleczność. Z postępem wieku zaostrzano metodę hartowania, strzyżono do skóry,\nprzyuczano chodzić boso […]. Wieczerza była skąpa, aby walka z niedostatkiem zmuszała ich\ndo odwagi i przemyślności […]. Uczono chłopców wysławiać się w sposób cięty a dowcipny\ni przy swej zwięzłości pobudzający do myślenia.\nŹródło: G. Chomicki, S. Sprawski, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze i zagadnienia do historii w szkole\nśredniej, Kraków 1999, s. 93-94\nA. Podaj nazwę polis greckiej, w której stosowano metody wychowawcze przedstawione\nw tekście.\nSparta\nB. Odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, oceń przydatność opisanych metod\nwychowawczych do realizacji celów polityki wewnętrznej tej polis.\nW Sparcie obawiano się buntu helotów - ludności podbitej. Wychowanie\nSpartan służyło przygotowaniu odważnych, zdyscyplinowanych, wzorowych,\nsprawnych żołnierzy do walki z wrogiem wewnętrznym.","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nUporządkuj chronologicznie poniższe wydarzenia, zaczynając od najwcześniejszego.\nWe wskazanym miejscu wpisz w odpowiedniej kolejności liczby. Najwcześniejsze\nwydarzenie oznacz 1, zaś kolejne: 2, 3, 4, 5.\nWydarzenia\nOdpowiedzi\nA. Synod w Clermont\nB. Sobór w Trydencie\nC. Powstanie Państwa Kościelnego w Italii\nD. Schizma wschodnia\nE. Sobór w Konstancji\nNr zadania\n1.\n2.A.\n2.B.\n3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nUporządkuj chronologicznie poniższe wydarzenia, zaczynając od najwcześniejszego.\nWe wskazanym miejscu wpisz w odpowiedniej kolejności liczby. Najwcześniejsze\nwydarzenie oznacz 1, zaś kolejne: 2, 3, 4, 5.\nWydarzenia\nOdpowiedzi\nA. Synod w Clermont\n3\nB. Sobór w Trydencie\n5\nC. Powstanie Państwa Kościelnego w Italii\n1\nD. Schizma wschodnia\n2\nE. Sobór w Konstancji\n4\nNr zadania\n1.\n2.A.\n2.B.\n3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n4","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nPrzeanalizuj treść mapy i zaproponuj dla niej tytuł.\nUwaga: tytuł powinien zawierać określenie tematu i czasu.\n(Przykład: Podział ziem polskich w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 roku)\nNa podstawie: E. Olczak, Historia. Zeszyt do ćwiczeń na mapach konturowych. Liceum, Warszawa 2001, s. 19\nTytuł mapy:","answer":"E","answer_text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nPrzeanalizuj treść mapy i zaproponuj dla niej tytuł.\nUwaga: tytuł powinien zawierać określenie tematu i czasu.\n(Przykład: Podział ziem polskich w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 roku)\nNa podstawie: E. Olczak, Historia. Zeszyt do ćwiczeń na mapach konturowych. Liceum, Warszawa 2001, s. 19\nTytuł mapy: Podział monarchii Karola Wielkiego między jego wnuków na mocy\npostanowień traktatu w Verdun w 843 r.","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nW tabeli podano znaczenie trzech pojęć. Uzupełnij tabelę, wpisując pojęcia\nw odpowiednie rubryki.\nZnaczenie przyjęte przez historiografię\nPojęcie\nA. Określona liczba lat, w których nowi osadnicy,\nna podstawie dokumentu lokacyjnego, byli zwolnieni\nod czynszu.\nB. Stał na czele miasta lokowanego na prawie niemieckim,\nprzewodniczył ławie miejskiej, jego funkcja była\ndziedziczna.\nC. W miastach średniowiecznych słup, przy którym\nwystawiano\nna\nwidok\npubliczny\nskazańców\ni wymierzano im karę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nW tabeli podano znaczenie trzech pojęć. Uzupełnij tabelę, wpisując pojęcia\nw odpowiednie rubryki.\nZnaczenie przyjęte przez historiografię\nPojęcie\nA. Określona liczba lat, w których nowi osadnicy,\nna podstawie dokumentu lokacyjnego, byli zwolnieni\nod czynszu.\nwolnizna\nB. Stał na czele miasta lokowanego na prawie niemieckim,\nprzewodniczył ławie miejskiej, jego funkcja była\ndziedziczna.\nwójt\nC. W miastach średniowiecznych słup, przy którym\nwystawiano\nna\nwidok\npubliczny\nskazańców\ni wymierzano im karę.\npręgierz","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nNa podstawie tablicy genealogicznej Piastów mazowieckich i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\nWypełnia\negzaminator!\nUzyskana liczba pkt\nMaks. liczba pkt\nNr zadania\n1\n4.\n1\n5.\n1\n6.\nna podstawie: H. Samsonowicz, Historia Polski do roku 1795, Warszawa 1985, tab. 3\nPodaj imiona i przydomki Piastów mazowieckich, którzy ożenili się z wnuczkami władcy litewskiego Giedymina (Gedymina).\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nNa podstawie tablicy genealogicznej Piastów mazowieckich i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\nWypełnia\negzaminator!\nUzyskana liczba pkt\nMaks. liczba pkt\nNr zadania\n1\n4.\n1\n5.\n1\n6.\nna podstawie: H. Samsonowicz, Historia Polski do roku 1795, Warszawa 1985, tab. 3\nPodaj imiona i przydomki Piastów mazowieckich, którzy ożenili się z wnuczkami władcy litewskiego Giedymina (Gedymina).\nJanusz I Starszy i Siemowit IV Młodszy\nPoziom rozszerzony\n6","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nPrzeanalizuj zamieszczone poniżej źródło statystyczne i wykonaj polecenia A i B.\nWykres. Wzrost dochodów skarbowych wybranych państw Europy w XVIII w.\nŹródło: J. Skodlarski, Zarys historii gospodarczej Polski, Warszawa - Łódź 2000, s. 95\nA. Porównaj wzrost dochodów skarbowych w Polsce ze wzrostem dochodów\nskarbowych w państwach sąsiadujących z nią w XVIII wieku.\nB. Odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wyciągnij wniosek dotyczący uwarunkowań\nzmian w dochodach skarbowych w Polsce i w państwach sąsiadujących z nią\nw XVIII wieku.\nPoziom rozszerzony\n7","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nPrzeanalizuj zamieszczone poniżej źródło statystyczne i wykonaj polecenia A i B.\nWykres. Wzrost dochodów skarbowych wybranych państw Europy w XVIII w.\nŹródło: J. Skodlarski, Zarys historii gospodarczej Polski, Warszawa - Łódź 2000, s. 95\nA. Porównaj wzrost dochodów skarbowych w Polsce ze wzrostem dochodów\nskarbowych w państwach sąsiadujących z nią w XVIII wieku.\nW państwach sąsiadujących z Polską, w Prusach, Austrii i Rosji, wzrost\ndochodów skarbowych był znacznie większy niż w Polsce.\nB. Odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wyciągnij wniosek dotyczący uwarunkowań\nzmian w dochodach skarbowych w Polsce i w państwach sąsiadujących z nią\nw XVIII wieku.\nW Prusach, Austrii i Rosji kluczowe znaczenie dla zmian w dochodach\nskarbowych miały reformy przeprowadzone w duchu absolutyzmu\noświeconego (zwiększenie podatków, udoskonalenie systemu fiskalnego).\nW Polsce dopiero w drugiej połowie XVIII wieku zapadły pierwsze decyzje\nzmierzające do poprawy dochodów skarbowych.\nPoziom rozszerzony\n7","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nPoniżej zaprezentowano rysunki wnętrz z różnych epok. Wybierz rysunek, który\nprzedstawia wnętrze klasycystyczne i wpisz odpowiednią literę w wykropkowanym\nmiejscu.\nA.\nB.\nC.\nD.\nŹródło: W. Koch, Style w architekturze, Warszawa 1996, s. 321, 330, 372, 381\nWnętrze klasycystyczne przedstawiono na rysunku\nNr zadania\n7.A.\n7.B.\n8.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nPoniżej zaprezentowano rysunki wnętrz z różnych epok. Wybierz rysunek, który\nprzedstawia wnętrze klasycystyczne i wpisz odpowiednią literę w wykropkowanym\nmiejscu.\nA.\nB.\nC.\nD.\nŹródło: W. Koch, Style w architekturze, Warszawa 1996, s. 321, 330, 372, 381\nWnętrze klasycystyczne przedstawiono na rysunku C\nNr zadania\n7.A.\n7.B.\n8.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n8","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nPrzeczytaj fragment wiersza ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki Na mogiłę\nChmielnickiego i wykonaj polecenie.\nTaras Szewczenko (1814-1861), poeta ukraiński.\nStoi we wsi Subotowie\nPokój duszy Twej Bohdanie!\nNa górze wysokiej\nPrzez Twych żądz tęsknotę\nHen sarkofag Ukrainy\nZatraciłeś nieszczęśliwy\nSzeroki, głęboki.\nMacierz nam - sierotę\nTam, to Bohdan śnił w swej cerkwi\nNa toś oddał im Zenobi1\nModlitewnym szlakiem\nTen Twój naród hardy\nO podziale wspólnej doli\nBy dziś nad nim Katarzyny\nMoskala z Kozakiem.\nmiały moc bastardy2! […]\nŹródło: T. Szewczenko, Na mogiłę Chmielnickiego, [w:] J. Krawczyk, O Polsce i Polakach, Warszawa 2004,\ns. 128\n1 Zenobi - drugie imię Bohdana Chmielnickiego\n2 bastard - potomek ze związku pozamałżeńskiego\nPodaj nazwę układu politycznego, o którym mowa w tym wierszu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nPrzeczytaj fragment wiersza ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki Na mogiłę\nChmielnickiego i wykonaj polecenie.\nTaras Szewczenko (1814-1861), poeta ukraiński.\nStoi we wsi Subotowie\nPokój duszy Twej Bohdanie!\nNa górze wysokiej\nPrzez Twych żądz tęsknotę\nHen sarkofag Ukrainy\nZatraciłeś nieszczęśliwy\nSzeroki, głęboki.\nMacierz nam - sierotę\nTam, to Bohdan śnił w swej cerkwi\nNa toś oddał im Zenobi1\nModlitewnym szlakiem\nTen Twój naród hardy\nO podziale wspólnej doli\nBy dziś nad nim Katarzyny\nMoskala z Kozakiem.\nmiały moc bastardy2! […]\nŹródło: T. Szewczenko, Na mogiłę Chmielnickiego, [w:] J. Krawczyk, O Polsce i Polakach, Warszawa 2004,\ns. 128\n1 Zenobi - drugie imię Bohdana Chmielnickiego\n2 bastard - potomek ze związku pozamałżeńskiego\nPodaj nazwę układu politycznego, o którym mowa w tym wierszu.\nugoda w Perejasławiu","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nPrzeczytaj fragment pamiętnika z XIX wieku i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej,\nwykonaj polecenie.\nDochodziliśmy do posągu Sobieskiego, który według planu miał być punktem zbornym\ndla oddziału belwederskiego […]. Droga nasza szła między Belwederem a Ogrodem\nBotanicznym. Żadnej przeszkody na niej, tylko co kilkadziesiąt kroków […] budka […] i przy\nniej weteran moskiewski. Widok tych weteranów natchnął jednego z nas zapytać […],\nczy wielki książę jest w domu. „Jest” - odpowiedział weteran. Na to zapytujący: „będzie miał\ngości”.\nŹródło: J. Adamski, L. Chmiel, A. Syta, Czasy, ludzie, wydarzenia, Warszawa 1986, cz. 2, s. 93-94\nPodaj dokładną datę (dzień, miesiąc, rok) wydarzeń opisanych w zacytowanym\nfragmencie pamiętnika i napisz, jakie zadanie miał wykonać oddział belwederski.\nData:\nZadaniem oddziału belwederskiego było:\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nPrzeczytaj fragment pamiętnika z XIX wieku i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej,\nwykonaj polecenie.\nDochodziliśmy do posągu Sobieskiego, który według planu miał być punktem zbornym\ndla oddziału belwederskiego […]. Droga nasza szła między Belwederem a Ogrodem\nBotanicznym. Żadnej przeszkody na niej, tylko co kilkadziesiąt kroków […] budka […] i przy\nniej weteran moskiewski. Widok tych weteranów natchnął jednego z nas zapytać […],\nczy wielki książę jest w domu. „Jest” - odpowiedział weteran. Na to zapytujący: „będzie miał\ngości”.\nŹródło: J. Adamski, L. Chmiel, A. Syta, Czasy, ludzie, wydarzenia, Warszawa 1986, cz. 2, s. 93-94\nPodaj dokładną datę (dzień, miesiąc, rok) wydarzeń opisanych w zacytowanym\nfragmencie pamiętnika i napisz, jakie zadanie miał wykonać oddział belwederski.\nData: 29 XI 1830 r.\nZadaniem oddziału belwederskiego było: dokonanie zamachu na życie wielkiego\nksięcia Konstantego\nPoziom rozszerzony\n9","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nPrzeczytaj tekst i odwołując się do wiedzy pozaźródlowej, wykonaj polecenia A i B.\nPowstanie wymuszone […] decyzją poboru do wojska całej patriotycznej młodzieży, nie miało\nżadnych realnych szans powodzenia. Było nieuchronną tragedią kraju, w którym władza\nzostała oddana […] w ręce człowieka w ogóle nie rozumiejącego mechanizmu kształtowania\nsię opinii publicznej, szukającego nade wszystko formuły zdolnej utrzymać kraj w orbicie\nRosji. […] W polemikach historycznych nazwano go kiedyś „polskim Quislingiem”. Była\nto ocena przesadnie pozytywna, albowiem Quisling tak czy owak ratował substancję swego\nkraju w czasie toczącej się wojny. On natomiast oddawał cały kraj - i wszystkie jego warstwy\nspołeczne, […] na pastwę przemocy rosyjskiej.\nŹródło: J. Łojek, Kalendarz historyczny. Polemiczna historia Polski, Warszawa 1994, s. 337\nA. Podaj nazwisko postaci, którą nazwano w tekście „polskim Quislingiem”.\nB. Podaj termin używany do określenia postawy, jaką zajął Vidkun Quisling wobec\nwroga swojego kraju.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nPrzeczytaj tekst i odwołując się do wiedzy pozaźródlowej, wykonaj polecenia A i B.\nPowstanie wymuszone […] decyzją poboru do wojska całej patriotycznej młodzieży, nie miało\nżadnych realnych szans powodzenia. Było nieuchronną tragedią kraju, w którym władza\nzostała oddana […] w ręce człowieka w ogóle nie rozumiejącego mechanizmu kształtowania\nsię opinii publicznej, szukającego nade wszystko formuły zdolnej utrzymać kraj w orbicie\nRosji. […] W polemikach historycznych nazwano go kiedyś „polskim Quislingiem”. Była\nto ocena przesadnie pozytywna, albowiem Quisling tak czy owak ratował substancję swego\nkraju w czasie toczącej się wojny. On natomiast oddawał cały kraj - i wszystkie jego warstwy\nspołeczne, […] na pastwę przemocy rosyjskiej.\nŹródło: J. Łojek, Kalendarz historyczny. Polemiczna historia Polski, Warszawa 1994, s. 337\nA. Podaj nazwisko postaci, którą nazwano w tekście „polskim Quislingiem”.\nWielopolski\nB. Podaj termin używany do określenia postawy, jaką zajął Vidkun Quisling wobec\nwroga swojego kraju.\nkolaboracja","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nRozstrzygnij, czy podane informacje są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli,\nw odpowiednich rubrykach, dopisz obok podanej informacji: prawda, fałsz.\nA. Interwencjonizm - to polityka aktywnego oddziaływania państwa\nna przebieg procesów gospodarczych w celu zmniejszenia bezrobocia\noraz pobudzenia popytu i produkcji.\nB. New Deal (Nowy Ład) - to program reformy gospodarki Stanów\nZjednoczonych realizowany przez prezydenta Roosevelta, w ramach\nktórego zorganizowano wielkie roboty publiczne, wzmocniono\nkontrolę władz nad finansami i bankowością.\nC. NEP (Nowa Ekonomiczna Polityka) - to polityka społeczno-\ngospodarcza władz radzieckich będąca kontynuacją komunizmu\nwojennego, polegająca na wprowadzeniu elementów wolnego rynku\nprzy jednoczesnej kolektywizacji rolnictwa.\nNr zadania\n9.\n10.\n11.A.\n11.B.\n12.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nRozstrzygnij, czy podane informacje są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli,\nw odpowiednich rubrykach, dopisz obok podanej informacji: prawda, fałsz.\nA. Interwencjonizm - to polityka aktywnego oddziaływania państwa\nna przebieg procesów gospodarczych w celu zmniejszenia bezrobocia\noraz pobudzenia popytu i produkcji.\nprawda\nB. New Deal (Nowy Ład) - to program reformy gospodarki Stanów\nZjednoczonych realizowany przez prezydenta Roosevelta, w ramach\nktórego zorganizowano wielkie roboty publiczne, wzmocniono\nkontrolę władz nad finansami i bankowością.\nprawda\nC. NEP (Nowa Ekonomiczna Polityka) - to polityka społeczno-\ngospodarcza władz radzieckich będąca kontynuacją komunizmu\nwojennego, polegająca na wprowadzeniu elementów wolnego rynku\nprzy jednoczesnej kolektywizacji rolnictwa.\nfałsz\nNr zadania\n9.\n10.\n11.A.\n11.B.\n12.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n10","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nPoniżej zamieszczono rysunek satyryczny z 1944 r.\nWyjaśnij jego treść, pamiętając o identyfikacji głównych postaci rysunku.\nWyciągnij wniosek dotyczący celów propagandowych, jakie chciano osiągnąć\nzamieszczając ten rysunek w niemieckim czasopiśmie.\nŹródło: Kladderadatsch, 9 kwietnia 1944 r., s. 5 [w:] E.C. Król, Polska i Polacy w propagandzie narodowego\nsocjalizmu w Niemczech 1919-1945, Warszawa 2006, s. 835\nPoziom rozszerzony\n11","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nPoniżej zamieszczono rysunek satyryczny z 1944 r.\nWyjaśnij jego treść, pamiętając o identyfikacji głównych postaci rysunku.\nWyciągnij wniosek dotyczący celów propagandowych, jakie chciano osiągnąć\nzamieszczając ten rysunek w niemieckim czasopiśmie.\nŹródło: Kladderadatsch, 9 kwietnia 1944 r., s. 5 [w:] E.C. Król, Polska i Polacy w propagandzie narodowego\nsocjalizmu w Niemczech 1919-1945, Warszawa 2006, s. 835\nKarykatura przedstawia Wielką Trójkę: Roosevelta, Churchilla i Stalina.\nPrzywódca ZSRR kieruje koalicją antyhitlerowską, którą autor rysunku\nprzedstawił jako teatr marionetek. Członkowie koalicji to lalki w teatrze\nporuszane przez Stalina. To on podporządkował sobie wszystkie pozostałe\npaństwa członkowskie i realizuje własne cele polityczne. Autor rysunku ośmiesza\nczołowe postaci koalicji: Churchilla oraz Roosevelta, by odwrócić uwagę\nNiemców od niekorzystnego dla Rzeszy rozwoju sytuacji na frontach wojny.\nPoziom rozszerzony\n11","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nW tabeli wpisz nazwiska prezydentów Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej,\nktórzy sprawowali ten urząd w czasie, kiedy miały miejsce podane wydarzenia.\nWydarzenia\nPrezydenci Stanów Zjednoczonych\nAmeryki Północnej\nA. Wojna secesyjna\nB. Zakończenie I wojny światowej\nC. Atak atomowy na Hiroszimę i Nagasaki","answer":"A, B, C","answer_text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nW tabeli wpisz nazwiska prezydentów Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej,\nktórzy sprawowali ten urząd w czasie, kiedy miały miejsce podane wydarzenia.\nWydarzenia\nPrezydenci Stanów Zjednoczonych\nAmeryki Północnej\nA. Wojna secesyjna\nLincoln\nB. Zakończenie I wojny światowej\nWilson\nC. Atak atomowy na Hiroszimę i Nagasaki\nTruman","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nPoniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst\ni odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\n[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].\nŚpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian\n[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,\nna wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób\nzabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest\ntowarzysz Prymas?”\nŹródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71\nPodaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych\nwydarzeń.\nImię i nazwisko Prymasa:\nData roczna:\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12\nTemat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).\nŹródło A\nŁ. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,\nWarszawa 1983, s. 40, 219-221\nŁucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.\nA-1\nPonieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,\nby jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana\nrazem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz\npo ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce\ndo miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.\n[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]\nA-2\nNa początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana\nw południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia\nchrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście\ngniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym\nziomkom.\nŹródło B\nMapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.\n[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39\n1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;\nskłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.\nPoziom rozszerzony\n13\nŹródło C\nFragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego\nmiędzy nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.\n[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28\nWszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana\npapieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała\nniezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu\nniemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy\nobecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]\nzachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,\npodlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom\nwystępując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi\npoganami.\nŹródło D\nPiotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,\nToruń 2005, s. 21\nPiotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów\nzakonu krzyżackiego.\n[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup\nz Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy\nPrusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]\nLecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.\nŹródło E\nMapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).\nNa podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28\nPoziom rozszerzony\n14\nŹródło F\nBiografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530\nMrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,\npierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole\nkatedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,\nkazań i pieśni religijnych.\nGizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która\nuległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja\nparafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału\ndomagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel\nLudu Łecki”.\nKętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor\nZakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny\nvon Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił\ndo dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował\nsię szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano\nna Kętrzyn.\nŹródło G\nTabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie\nPrusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30\nTabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.\nLiczba\nNr\nPowiat\nmieszkańców\nw tym\nPolaków\nw tym\nkatolików\nl. Wębork [Węgorzewo]\n35 951\n3 347\n72\n2. Gołdap\n45 002\n675\n495\n3. Lec [Giżycko]\n41 793\n18 932\n502\n4. Ełk\n54 804\n33 737\n876\n5. Olecko\n40 401\n17 711\n404\n6. Żądzbork [Mrągowo]\n48 758\n28 547\n3 169\n7. Pisz\n48 747\n36 256\n244\nsuma\n315 456\n139 205\n5 762\nPoziom rozszerzony\n15\nŹródło H\nRysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”\nw 1874 roku.\nŹródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm\n„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1\n1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku\nPoziom rozszerzony\n16\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródeł A i B","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nPoniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst\ni odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\n[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].\nŚpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian\n[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,\nna wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób\nzabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest\ntowarzysz Prymas?”\nŹródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71\nPodaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych\nwydarzeń.\nImię i nazwisko Prymasa: Stefan Wyszyński\nData roczna: 1956\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12\nTemat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).\nŹródło A\nŁ. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,\nWarszawa 1983, s. 40, 219-221\nŁucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.\nA-1\nPonieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,\nby jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana\nrazem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz\npo ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce\ndo miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.\n[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]\nA-2\nNa początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana\nw południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia\nchrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście\ngniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym\nziomkom.\nŹródło B\nMapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.\n[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39\n1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;\nskłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.\nPoziom rozszerzony\n13\nŹródło C\nFragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego\nmiędzy nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.\n[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28\nWszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana\npapieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała\nniezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu\nniemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy\nobecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]\nzachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,\npodlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom\nwystępując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi\npoganami.\nŹródło D\nPiotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,\nToruń 2005, s. 21\nPiotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów\nzakonu krzyżackiego.\n[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup\nz Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy\nPrusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]\nLecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.\nŹródło E\nMapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).\nNa podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28\nPoziom rozszerzony\n14\nŹródło F\nBiografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530\nMrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,\npierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole\nkatedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,\nkazań i pieśni religijnych.\nGizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która\nuległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja\nparafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału\ndomagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel\nLudu Łecki”.\nKętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor\nZakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny\nvon Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił\ndo dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował\nsię szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano\nna Kętrzyn.\nŹródło G\nTabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie\nPrusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30\nTabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.\nLiczba\nNr\nPowiat\nmieszkańców\nw tym\nPolaków\nw tym\nkatolików\nl. Wębork [Węgorzewo]\n35 951\n3 347\n72\n2. Gołdap\n45 002\n675\n495\n3. Lec [Giżycko]\n41 793\n18 932\n502\n4. Ełk\n54 804\n33 737\n876\n5. Olecko\n40 401\n17 711\n404\n6. Żądzbork [Mrągowo]\n48 758\n28 547\n3 169\n7. Pisz\n48 747\n36 256\n244\nsuma\n315 456\n139 205\n5 762\nPoziom rozszerzony\n15\nŹródło H\nRysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”\nw 1874 roku.\nŹródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm\n„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1\n1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku\nPoziom rozszerzony\n16\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródeł A i B","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nWymień trzy czynniki, które ułatwiały podbój ziem pruskich.\nna podstawie źródeł A-2 oraz C","answer":"A, C","answer_text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nWymień trzy czynniki, które ułatwiały podbój ziem pruskich.\n1) różnice w uzbrojeniu wojowników pruskich i rycerzy zakonnych\n2) walki wewnętrzne między poganami i tymi członkami plemion, którzy przyjęli\nchrześcijaństwo\n3) brak organizacji państwowej u Prusów\nna podstawie źródeł A-2 oraz C","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nOceń, czy akcja misyjna prowadzona przez biskupa Chrystiana przynosiła pozytywne\nrezultaty. Swoją odpowiedź uzasadnij.\nna podstawie źródła C","answer":"C","answer_text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nOceń, czy akcja misyjna prowadzona przez biskupa Chrystiana przynosiła pozytywne\nrezultaty. Swoją odpowiedź uzasadnij.\nTak, biskup Chrystian skłonił do przyjęcia chrześcijaństwa część mieszkańców\nPomezanii. Wspomina o tym także układ kiszporski.\nna podstawie źródła C","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nWyjaśnij, czy chrystianizacja Prusów była najważniejszym celem realizowanym\nprzez zakon krzyżacki. Swoją odpowiedź uzasadnij.\nna podstawie źródła D","answer":"D","answer_text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nWyjaśnij, czy chrystianizacja Prusów była najważniejszym celem realizowanym\nprzez zakon krzyżacki. Swoją odpowiedź uzasadnij.\nUważam, że nie. Głównym celem Krzyżaków była ekspansja i budowa państwa,\na\nnie\nakcja\nmisyjna.\nW\nrównym\nstopniu\nobciążali\npowinnościami\nw Prusach chrześcijan i pogan.\nna podstawie źródła D","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nNapisz, jak Piotr z Dusburga oceniał skuteczność metod chrystianizacji Prusów\nstosowanych przed przybyciem Krzyżaków i wymień czynnik, który mógł mieć wpływ\nna opinię kronikarza.\nPoziom rozszerzony\n17\nna podstawie źródła E oraz wiedzy pozaźródłowej","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nNapisz, jak Piotr z Dusburga oceniał skuteczność metod chrystianizacji Prusów\nstosowanych przed przybyciem Krzyżaków i wymień czynnik, który mógł mieć wpływ\nna opinię kronikarza.\nWedług Piotra z Dusburga, działalność misyjna przed przybyciem Krzyżaków\nbyła nieskuteczna. Deprecjonował osiągnięcia innych. Był kronikarzem\nkrzyżackimi, aby uzasadnić cel działania zakonu krzyżackiego, podkreślał\nnieefektywność starań biskupa Chrystiana.\nPoziom rozszerzony\n17\nna podstawie źródła E oraz wiedzy pozaźródłowej","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nSformułuj dwa wnioski dotyczące rezultatu wojny trzynastoletniej dla państwa\npolskiego.\nWniosek dotyczący zmian terytorialnych:\nWniosek dotyczący stosunku prawnego między Polską a państwem zakonnym:\nna podstawie źródła F i G","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (1 pkt)\nSformułuj dwa wnioski dotyczące rezultatu wojny trzynastoletniej dla państwa\npolskiego.\nWniosek dotyczący zmian terytorialnych:\nPo wojnie trzynastoletniej do Polski powróciło Pomorze Gdańskie z ziemią\nchełmińską i Warmią.\nWniosek dotyczący stosunku prawnego między Polską a państwem zakonnym:\nW wyniku wojny trzynastoletniej państwo zakonne stało się lennikiem Polski.\nna podstawie źródła F i G","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nWyjaśnij, w jaki sposób w XX w. została upamiętniona działalność K. C. Mrongowiusza,\nG. Gizewiusza i W. Kętrzyńskiego.\nna podstawie źródła G","answer":"C","answer_text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nWyjaśnij, w jaki sposób w XX w. została upamiętniona działalność K. C. Mrongowiusza,\nG. Gizewiusza i W. Kętrzyńskiego.\nTrzem miejscowościom nadano nazwy utworzone od nazwisk działaczy na rzecz\npolskości. Są to miasta Kętrzyn, Giżycko i Mrągowo.\nna podstawie źródła G","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nSformułuj wniosek wynikający z porównania liczby Polaków we wschodniej części\nMazur z liczbą katolików na tym obszarze.\nna podstawie źródła H","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nSformułuj wniosek wynikający z porównania liczby Polaków we wschodniej części\nMazur z liczbą katolików na tym obszarze.\nWśród Polaków, którzy w 1890 roku zamieszkiwali wschodnią część Mazur, było\nniewielu katolików.\nna podstawie źródła H","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nRysunek ten jest satyrycznym komentarzem do metod stosowanych w Cesarstwie\nNiemieckim w ramach polityki realizowanej w latach 1871-1878. Podaj termin\nokreślający tę politykę.\nNr zadania\n16.\n17.\n18.\n19.\n20.\n21.\n22.\n23.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n18\nCZĘŚĆ III\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (1 pkt)\nRysunek ten jest satyrycznym komentarzem do metod stosowanych w Cesarstwie\nNiemieckim w ramach polityki realizowanej w latach 1871-1878. Podaj termin\nokreślający tę politykę.\nKulturkampf\nNr zadania\n16.\n17.\n18.\n19.\n20.\n21.\n22.\n23.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\n1\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n18\nCZĘŚĆ III\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (20 pkt)\nZadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.\nTemat I\nScharakteryzuj przyczyny i skutki traktatu krakowskiego z 1525 r. dla Rzeczypospolitej\nw XVI - XVIII w.\nTemat II\nScharakteryzuj\nproblem\nPrus\nWschodnich\nw\nstosunkach\npolsko-niemieckich\nw XX wieku.\nWybieram temat:\nNr zadania\n24.\nMaks. liczba pkt\n20\nWypełnia\negzaminator!\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n19\nPoziom rozszerzony\n20\nPoziom rozszerzony\n21\nPoziom rozszerzony\n22\nPoziom rozszerzony\n23\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (20 pkt)\nZadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.\nTemat I\nScharakteryzuj przyczyny i skutki traktatu krakowskiego z 1525 r. dla Rzeczypospolitej\nw XVI - XVIII w.\nTemat II\nScharakteryzuj\nproblem\nPrus\nWschodnich\nw\nstosunkach\npolsko-niemieckich\nw XX wieku.\nWybieram temat: I\nRamy chronologiczne mojej pracy wyznaczają dwa wydarzenia - początek\nostatniej wojny z zakonem krzyżackim i trzeci rozbiór Polski. Terytorialny zasięg\nrozważań\ndotyczy\nobszaru\nPrus\nKsiążęcych,\nBrandenburgii\ni Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVI do XVIII w.\nPaweł Jasienica w „Polsce Jagiellonów” nazywa traktat krakowski\n„klęską” i przytacza wiersz napisany przez Stanisława Hozjusza po podpisaniu\nukładu w 1525 r. W utworze tym Zygmunt Stary został określony mianem\n„monarchy szalonego”, który mogąc „skończyć ze zwyciężonym” (Albrechtem\nHohenzollernem) okazał mu łaskę.\nJak doszło do podpisania traktatu krakowskiego?\nW latach 1519-1521 toczyła się ostatnia wojna polsko-krzyżacka\nwywołana odmową złożenia hołdu królowi polskiemu przez wielkiego mistrza\nAlbrechta Hohenzollerna i żądaniami zwrotu wszystkich ziem należących przed\n1466 r. do zakonu krzyżackiego. Król Zygmunt Stary uprzedził atak przeciwnika\ni\nrozpoczął\nwojnę,\ndo\nktórej\nKrzyżacy\nnie\nbyli\nprzygotowani.\nZe względu na toczącą się walkę z reformacją cesarz i papież nie mogli udzielić\nKrzyżakom pomocy. W 1521 r. został zawarty rozejm, a traktat pokojowy\npodpisano dopiero w 1525 r. Należy zastanowić się, co skłoniło Polskę do\npodpisania tego układu. Paweł Jasienica zwraca uwagę na stanowisko\nmożnowładztwa polskiego, które było przeciwne kontynuacji wojny wymagającej\nużycia pospolitego ruszenia. Powołana pod broń szlachta mogła wysunąć\nżądania polityczne i zaprotestować przeciw łamaniu prawa zabraniającego\nskupiania różnych godności w jednym ręku. Na decyzję Zygmunta Starego\nwpływało także pokrewieństwo z Albrechtem Hohenzollernem, który był\nsiostrzeńcem króla. Traktat krakowski podpisano po zwycięstwie cesarza\nNr zadania\n24.\nMaks. liczba pkt\n20\nWypełnia\negzaminator!\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n19\nKarola V pod Pawią. Na wieść o tym wydarzeniu Zygmunt Stary postanowił\npoprzeć Hohenzollernów, aby z ich pomocą osłabić Habsburgów. Tak więc na\ndecyzję o podpisaniu traktatu krakowskiego miały wpływ doraźne interesy\npolityczne możnowładztwa, koligacje rodzinne Jagiellonów i rozwój sytuacji\nmiędzynarodowej.\nZakon krzyżacki w Prusach w wyniku postanowień traktatu został\nzeświecczony, zakonnicy przeszli na luteranizm. Prusy, już nie Krzyżackie\na Książęce, zostały uznane za lenno Polski. Potomkowie Albrechta mieli prawa\ndziedziczne do Prus; do sukcesji dopuszczono także jego braci. Traktat nakładał\nna Albrechta liczne obowiązki (np. służby wojskowej na wezwanie króla Polski)\ni ograniczał jego władzę (np. poprzez prawo apelacji od wyroków sądów\npruskich do trybunału, który miał ostatecznie rozstrzygać spory między księciem\na jego poddanymi). Książę nie mógł samodzielnie prowadzić polityki\nzagranicznej i bić monety, która była symbolem suwerenności, a także\ndecydować o wprowadzeniu nowych ceł. Sekularyzacja państwa krzyżackiego\nodbierała papiestwu i cesarstwu pretekst do roszczeń w sprawie zwierzchnictwa\nnad tymi terenami. Albrecht nie mógł już liczyć na poparcie swoich dawnych\nsojuszników. Przestało istnieć wrogie Polsce państwo zakonne.\nW świadomości historycznej Polaków traktat krakowski z 1525 r.\nnierozerwalnie łączy się z hołdem złożonym przez Albrechta Hohenzollerna\nZygmuntowi Staremu na Rynku Głównym w Krakowie. Wydarzenie to stało się\ntematem obrazu namalowanego przez Jana Matejkę pod koniec XIX wieku.\nObraz pokazuje ludność zgromadzoną na rynku, która radośnie wyraża swoją\naprobatę wobec zakończonego konfliktu z Krzyżakami, wiwatuje na cześć króla\ni księcia. Pogodną atmosferę zakłóca postać błazna królewskiego - Stańczyka,\nktóry nie podziela radości zebranych, nie cieszy się z rezultatu wojny. Malarz,\nukazując zachowanie tej postaci, zasugerował widzom bardziej krytyczny\nstosunek do wydarzeń 1525 r. Pogrążony w myślach Stańczyk wydaje się\nprzewidywać przyszłość - późniejsze dzieje Prus Książęcych.\nJakie konsekwencje przyniósł Polsce traktat krakowski?\nRozważania na temat konsekwencji traktatu krakowskiego należy\nrozpocząć od stwierdzenia, że przez cały XVI wiek istniały szanse na integrację\nPrus Książęcych z Koroną. Analizując rozwój stosunków między Prusami\nKsiążęcymi a Polską, należy zwrócić uwagę na wzajemne kulturowe\ni gospodarcze oddziaływania tych obszarów. Prusy Książęce odegrały bardzo\nważną rolę w rozwoju polskiej reformacji, a obszar ten z kolei był pod\nprzemożnym wpływem polskiego odrodzenia. Albrecht Hohenzollern był\nmecenasem kultury. Łączyła go przyjaźń z Andrzejem Fryczem Modrzewskim.\nW Królewcu często przebywali Mikołaj Rej i Jan Kochanowski. W oficynach\nwydawniczych w Królewcu drukowano pisma reformacyjne w języku polskim.\nUkazało się tu pierwsze polskie wydanie Nowego Testamentu. Znaczna część\nszlachty pruskiej opowiadała się za integracją Prus Książęcych z Polską, widząc\nw niej szansę na zrównanie w prawach ze szlachtą polską i korzyści\nPoziom rozszerzony\n20\nekonomiczne związane ze ściślejszymi kontaktami handlowymi z państwem\nJagiellonów. Niestety, tych szans nie wykorzystano.\nZygmunt August zapoczątkował decyzje, które zmieniały postanowienia\ntraktatu bądź łagodziły warunki postawione Hohenzollernom w 1525 r.\nObawiając się działań książąt Rzeszy przeciwko jego planom wobec Inflant,\ndopuścił linię elektorską Hohenzollernów do lenna. Po śmierci Albrechta\nHohenzollerna władzę w Prusach Książęcych objął jego syn Albrecht Fryderyk.\nZłożył on hołd lenny Stefanowi Batoremu, ale nie przeszkodziło mu\nto w popieraniu buntu Gdańska przeciw królowi. Wobec zbliżającej się wojny\nz Rosją, dążąc do zażegnania tego konfliktu i zapewnienia sobie środków\nfinansowych potrzebnych na prowadzenie działań zbrojnych, Stefan Batory\npozwolił, aby stryjeczny brat księcia pruskiego - margrabia brandenburski objął\nkuratelę nad umysłowo chorym Albrechtem Fryderykiem. Z kolei Zygmunt III\nWaza w 1611 r. podjął decyzję, w wyniku której ówczesny elektor brandenburski\ni jego sukcesorzy zostali uznani za następców obłąkanego księcia. Takie\nrozwiązanie może tłumaczyć (nie usprawiedliwiać) zaangażowanie Zygmunta III\nWazy w wojny z Rosją i Szwecją. Dziedziczna władza Brandenburczyków\nw Prusach Książęcych została w ten sposób oficjalnie i ostatecznie\nzatwierdzona.\nW czasie potopu szwedzkiego król Szwecji Karol Gustaw zaoferował\nksięciu pruskiemu Wielkopolskę w zamian za pomoc militarną. W 1656 r. został\npodpisany traktat w Radnot pomiędzy Szwecją, Brandenburgią, Siedmiogrodem\ni Kozakami przewidujący rozbiór Rzeczypospolitej. Aby rozbić ten sojusz,\nw 1657 r. Polska zaoferowała elektorowi brandenburskiemu podpisanie układu,\nw którym zrzekłaby się zwierzchnictwa nad Prusami Książęcymi. Warunki\nzostały przyjęte i na mocy traktatów welawsko-bydgoskich elektorzy\nbrandenburscy stali się suwerennymi władcami w Prusach Książęcych. O tym,\nże nadal wielu mieszkańców Prus Książęcych nie porzucało nadziei\nna przekreślenie postanowień tego traktatu świadczy postawa pułkownika\nChrystiana Kalksteina, który zapłacił życiem za wierność idei ściślejszego\nzwiązania Prus z Polską. Plany odzyskania Prus Książęcych snuł Jan III\nSobieski. Ziemie te miały stać się dziedziczną własnością rodziny Sobieskich.\nNiesprzyjająca sytuacja międzynarodowa i kolejna wojna z Turcją przekreśliły\nte plany. Przytoczone powyżej fakty pokazują, że decyzje polskich władców\ndotyczące Prus Książęcych były uwarunkowane sytuacją międzynarodową oraz\nukładem sił politycznych w Rzeczypospolitej.\nW 1701 r. władca Brandenburgii koronował się na króla Prus. W ten\nsposób doszło do połączenia panowania w Prusach Książęcych i Brandenburgii.\nPowstało nowe państwo, Królestwo Pruskie, które pod rządami Fryderyka II\nzwanego Wielkim, sprawującego władzę w duchu absolutyzmu oświeconego,\nstało się jednym z głównych mocarstw Europy. Prowadzące politykę ekspansji\nKrólestwo Prus należało do inicjatorów rozbiorów Polski. W 1772 r. do Prus\nprzyłączono Prusy Królewskie (bez Gdańska i Torunia) i położoną nad Notecią\nPoziom rozszerzony\n21\nczęść Wielkopolski. W wyniku II rozbioru Prusy zabrały Polsce resztę ziem\nw Wielkopolsce oraz Gdańsk, Toruń i ziemię płocką. W 1795 r. do Prus\nwłączono część Mazowsza z Warszawą, Podlasie i obszar rozciągający się aż po\nNiemen. Rozbiory były końcem Rzeczypospolitej szlacheckiej. Stańczyk\nna obrazie Jana Matejki oczyma wyobraźni dostrzegał ten tragiczny finał.\nNa temat przyczyn upadku Polski wypowiadało się wielu historyków.\nIch poglądy kształtowane były przez osobiste doświadczenia i aktualną sytuację\npolityczną. Żyjący w drugiej połowie XIX wieku Michał Bobrzyński,\nreprezentant historycznej szkoły krakowskiej, uważał, że słabość wewnętrzna\nPolski, która doprowadziła do upadku państwa, przejawiła się już przy\npodpisywaniu\ntraktatu\nkrakowskiego.\nPod\nwpływem\nprac\nMichała\nBobrzyńskiego Jan Matejko kształtował swoje spojrzenie na wydarzenia 1525 r.\nObaj - historyk i malarz - wpłynęli na ugruntowanie wśród znacznej części\npolskiego społeczeństwa negatywnego stosunku do traktatu krakowskiego.\nW obronie twórców traktatu wystąpił Zygmunt Wojciechowski. Uważał, że nie\nmożna oceniać wydarzeń wcześniejszych poprzez wydarzenia, które miały\nmiejsce ponad dwa wieki później. Na nasze postrzeganie roku 1525 nie powinna\nwpływać wiedza o losach Prus Książęcych w późniejszych stuleciach.\nPrzychylam się do opinii Zygmunta Wojciechowskiego i uważam,\nże w ówczesnej sytuacji politycznej zawarcie traktatu krakowskiego było\nkorzystne dla Polski, gdyż stwarzało możliwości prawne do zespolenia dawnych\nziem krzyżackich z Polską. Twórcy traktatu nie mogą ponosić odpowiedzialności\nza błędy polityki polskiej w kolejnych stuleciach. Henryk Samsonowicz\npodkreślił, że traktat krakowski był pierwszym w Europie układem, jaki został\nzawarty pomiędzy protestanckim księciem a katolickim monarchą i stanowił\nuznanie prawa „heretyków” do posiadania własnego państwa. Traktat\nkrakowski był rozwiązaniem kompromisowym, a dla współczesnych może być\nprzykładem poszukiwania metod pokojowego współżycia skonfliktowanych\nstron.\nPoziom rozszerzony\n22\nCZĘŚĆ III\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)\nZadanie 24. (20 pkt)\nZadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.\nTemat I\nScharakteryzuj przyczyny i skutki traktatu krakowskiego z 1525 r. dla Rzeczypospolitej\nw XVI - XVIII w.\nTemat II\nScharakteryzuj\nproblem\nPrus\nWschodnich\nw\nstosunkach\npolsko-niemieckich\nw XX wieku.\nWybieram temat: II\nPrusy Wschodnie to nazwa części Królestwa Pruskiego, a następnie\nzjednoczonych w XIX wieku Niemiec. Prowincja Prusy Wschodnie powstała\nz Prus Książęcych oraz części terytorium Polski (Prus Królewskich\ni Warmii).\nZe względu na bliskość Morza Bałtyckiego i na drogi handlowe wiodące\ndo portów był to ważny obszar, który stał się miejscem rywalizacji Polski,\nNiemiec, Litwy i Rosji. Zmiany terytorialne na tym obszarze w XX wieku były\nwywołane decyzjami podejmowanymi w wyniku dwóch wielkich wojen - I i II\nwojny światowej.\nPrusy Wschodnie były peryferyjną, słabo rozwiniętą gospodarczo\nprowincją państwa niemieckiego. Wraz z rozwojem dróg żelaznych tysiące ludzi\npodążało na Zachód w poszukiwaniu pracy - do Zagłębia Ruhry, do Westfalii.\nWśród nich było wielu Mazurów z Prus i Warmiaków, najbardziej zaradnych\ni przedsiębiorczych, wykazujących inicjatywę w walce o lepsze warunki życia\ndla siebie i swoich rodzin. Stanowili oni siłę roboczą dla prężnie rozwijającego\nsię na przełomie XIX i XX w. przemysłu niemieckiego.\nPoczątek I wojny światowej wydobył tę prowincję z zapomnienia. Stała się ona\nteatrem działań wojennych. W sierpniu 1914 r. rozegrała się między wojskami\nniemieckimi i rosyjskimi bitwa pod Tannenbergiem (niedaleko Grunwaldu, co\npodkreślała propaganda niemiecka). To zwycięstwo nad Rosjanami miało\nwymazać z pamięci Niemców porażkę, jaką poniosły w 1410 r. wojska\nkrzyżackie pokonane przez Polaków i Litwinów. Wśród tych, którzy oddali pod\nTannenbergiem życie za cesarza i cara, było wielu Polaków zmobilizowanych do\narmii zaborczych. I wojna światowa zakończyła się klęską Niemiec\ni jednoczesnym odrodzeniem państwa polskiego. Najważniejszą kwestią dla\nPolski stała się sprawa ustalenia granic. Ostateczne decyzje konferencji\npokojowej wprowadzono do traktatu podpisanego w Wersalu 28 VI 1919 r.\nNr zadania\n25.\nMaks. liczba pkt\n20\nWypełnia\negzaminator!\nUzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n23\nNa Warmii i Mazurach oraz Powiślu plebiscyty miały rozstrzygnąć, jaką\nprzynależność państwową wybierze mieszkająca tam ludność. Wyniki\nplebiscytów z 11 lipca 1920 r. były niekorzystne dla Polski. Do istotnych\nprzyczyn przegranej można zaliczyć fatalny termin (w lipcu 1920 r. podchodziły\npod Warszawę wojska radzieckie), pozostawienie na terenie plebiscytowym\ndotychczasowej administracji, słabą organizację ruchu polskiego, nikłe\nzainteresowanie Polski sytuacją na tym obszarze. W dniu głosowania napłynęło\nz Niemiec wiele osób, które na terenach plebiscytowych urodziły się, ale od lat\ntu nie mieszkały. Na kartkach do głosowania wydrukowano napisy „Prusy\nWschodnie” i „Polska”. Ludzie mieli do wyboru kraj ojczysty i nieznane\npaństwo - Polskę. Bardzo silną agitację za przynależnością tego obszaru\ndo Niemiec prowadziło duchowieństwo ewangelickie. Działacze mazurscy\nprosili o wsparcie premiera Witosa, który miał stwierdzić, że z powodu kilku\nPolaków nie będzie prowadził wojny z Niemcami.\nRepublika Weimarska z jej chaosem politycznym, inflacją, biedą,\ntysiącami bezrobotnych postrzegana była krytycznie w rozmaitych kręgach\nspołecznych. Polacy domagali się, niestety bezskutecznie, od władz Republiki\nWeimarskiej\nrealizacji\nprzyrzeczeń,\nktórymi\nszafowano\nw\nokresie\nprzedplebiscytowym. W latach Wielkiego Kryzysu dla mieszkańców Prus\nWschodnich atrakcyjne były hasła nazistowskie, szczególnie dla bezrobotnych\ni biedoty, ale także dla mieszkającej tu arystokracji niemieckiej, która obawiała\nsię efektów radykalizacji poglądów społecznych.\nW połowie lat 30. XX wieku ukazała się w Polsce książka Melchiora\nWańkowicza „Na tropach Smętka”, która po raz pierwszy zwróciła uwagę\nspołeczeństwa polskiego na Mazury. Autor podawał w niej liczne przykłady\nszykanowania Polaków przez władze niemieckie na terenie Prus Wschodnich,\na także wskazywał na polskie ślady na tym obszarze. Książka ta, ciesząca się\ndużą popularnością wśród czytelników, zachęcała do odwiedzenia Warmii\ni Mazur, budziła emocjonalną potrzebę lepszego poznania tych ziem i ich\nmieszkańców. Niektórzy z nich (np. Michał Kajka) byli wytrwałymi piewcami\nuroków mazurskiego krajobrazu i polskości tego obszaru. Do wypraw\nna Mazury (czyli za granicę!) zachęcał także chwilowo cieplejszy klimat\nstosunków politycznych między Warszawą a Berlinem. W 1934 r. została\npodpisana polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy w stosunkach\nwzajemnych. Hitler w ten sposób, nie rezygnując z możliwości rewizji granicy\nwschodniej w przyszłości, wychodził z izolacji politycznej w Europie. Stosunki\npolsko-niemieckie już wkrótce uległy zmianie. W końcu 1938 r. zostały\nsformułowane żądania niemieckie wobec Polski. Niemcy chciały przyłączyć\nWolne Miasto Gdańsk i przeprowadzić eksterytorialną autostradę do Prus\nWschodnich. W zamian za zgodę Polski oferowały przedłużenie deklaracji\no niestosowaniu przemocy. Na żądania niemieckie Polska dała odpowiedź\nodmowną.\nPoziom rozszerzony\n24\nOd pierwszych dni września 1939 r. aresztowania objęły działaczy\nnajmocniej zaangażowanych w ruch polski - nauczycieli, instruktorów\nharcerskich, dziennikarzy. Wielu z nich trafiło do obozów koncentracyjnych\n(np. do Sztutowa zlokalizowanego w pobliżu Gdańska). Mężczyźni wbrew\nwłasnej woli byli wcielani do Werhmachtu. Ofensywa zimowa Armii Czerwonej\nwkraczającej w styczniu 1945 r. na teren wrogiego państwa dostarczyła\nżołnierzom okazji, by dać upust nienawiści i powetować zbrodnie hitlerowskie.\nJak zawsze, także i w tym przypadku najbardziej ucierpiała ludność cywilna.\nOfiarami mordów padała zarówno ludność niemiecka, jak i Polacy mieszkający\nna tych terenach.\nJuż na konferencji w Jałcie w lutym 1945 r., gdy dyskutowano sprawę\nterytorium Polski i przesunięcia jej granic na zachód, w centrum uwagi stanął\nforsowany przez stronę radziecką postulat odzyskania przez państwo polskie\nziem po Odrę i Nysę. Ostateczne rozstrzygnięcia zapadły po wojnie,\nw Poczdamie w sierpniu 1945 r. Od tego momentu wiadomo było, że w obrębie\npaństwa polskiego znajdzie się część Prus Wschodnich i ówczesny rząd nowej\nPolski przygotowywał się do ich objęcia. Chociaż formalnie administracji\npolskiej przekazano władzę w maju 1945 r., nie oznaczało to polskiej kontroli\nnad całym terenem. Władzom sowieckim wolno było wywozić mienie z Prus.\nArmia Czerwona wcielała mężczyzn do batalionów kierowanych na wschód\ndo przymusowej pracy. Dla wielu mieszkańców ziem pruskich - szczególnie\ntych, którzy zdążyli ewakuować się przed nadejściem frontu (nieraz\nw tragicznych okolicznościach, o czym pisał w jednej ze swych powieści Günter\nGrass) - w proch rozsypała się wielowiekowa przeszłość. Arystokratyczne rody\nniemieckie mieszkały tu często od kilku stuleci, jak np. Dönhoffowie. Pozostała\nim pamięć o miejscach, które Marion Dönhoff (znana rzeczniczka pojednania\npolsko-niemieckiego) nazwała w swych wspomnieniach „miejscami, których\nnazwy nikt nie wymienia”.\nPrzez dziesiątki lat mówiono tylko o wyzwoleniu Warmii i Mazur.\nWiększość ludności, która przeżyła 1945 r. nie mieszka już na tym terenie. Jedni\nzostali wysiedleni zgodnie z decyzjami międzynarodowymi, inni - narażeni\nna akty gwałtów, grabieży i bezprawia ginęli lub sami podejmowali decyzję\no wyjeździe. W 1946 r. rząd wydał dekret o mieniu poniemieckim\ni opuszczonym, a wkrótce - dekret o zagospodarowaniu Ziem Odzyskanych.\nNie było w nich mowy o tych, których nazywano autochtonami. W praktyce\noznaczało to, że mienie mazurskie to też mienie poniemieckie. Poza tym\nna obszar Warmii i Mazur po wojnie napływały rzesze szabrowników. Obok\nnaturalnych trudności, jakie sprawiało usuwanie powojennych zniszczeń, bardzo\nsilne były reakcje na wszystko, co obce. Niechęć wzbudzały nie tylko krzyżackie\nzamki,\nale\nnawet\nczerwona\ndachówka,\ntak\nnieodłącznie\nzwiązana\nz tym krajobrazem. W opinii zwykłych ludzi piętno niemieckości nosiła cała\nludność autochtoniczna wyrzucona z własnych domów, ograbiona przez\nszabrowników, skazana na nędzę i głód.\nPoziom rozszerzony\n25\nWarmia i Mazury były po wojnie obszarem wielkiej migracji i wymiany\nludności. Zaczęły tu przybywać grupy przesiedleńców - repatriantów,\nnp.\nz\nWołynia,\nz\nWileńszczyzny,\nktórzy\nmieli\nprzyczynić\nsię\ndo zagospodarowania Ziem Północnych. Repatriantom towarzyszyło poczucie\nniesprawiedliwości,\nwyobcowania,\ntymczasowości,\npoczucie\nkrzywdy\ni wydziedziczenia. Wielu z nich walczyło po stronie zwycięskiej koalicji\nantyhitlerowskiej, a po wojnie utracili dom i ojczyznę. Takie nastroje\nnie sprzyjały budowaniu atmosfery zaufania i współpracy między ludnością\nprzybyłą i autochtonami. Kolejni przybysze trafili na Ziemie Północne, gdy\nwładze zastosowały w ramach Akcji Wisła zasadę odpowiedzialności zbiorowej,\nprzesiedlając Ukraińców i Łemków z ich rodzimych okolic, gdzie działała UPA.\nNieuregulowanie\npraw\nwłasności\ndo\nindywidualnych\ngospodarstw\nobejmowanych przez przesiedleńców stwarza do dziś istotne problemy.\nGłównym celem polskiej polityki zagranicznej po II wojnie światowej było\nuznanie polskiej granicy północnej i zachodniej przez Niemcy. Polska zawarła\ntraktat o granicy z NRD w 1950 r. w Zgorzelcu. Natomiast RFN Ziemie\nZachodnie i Północne uważała za tereny niemieckie znajdujące się pod polską\nadministracją. Gdy w RFN kanclerzem został Willy Brandt zmienił się kurs\npolityki niemieckiej i w 1970 r. podpisano polsko-niemiecki układ\no podstawach normalizacji we wzajemnych stosunkach, w którym obie strony\npodkreśliły, że nie mają żadnych roszczeń terytorialnych wobec siebie.\nNawiązano także stosunki dyplomatyczne między Warszawą i Bonn.\nWładze polskie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych kładły\nnacisk na integrację obszaru dawnych Prus Wschodnich z Macierzą. Służyła\ntemu organizacja wielkich imprez, np. Zlotów Grunwaldzkich czy obchody Roku\nKopernikowskiego. W swym podstawowym założeniu miały one przede\nwszystkim odgrywać rolę politycznej manifestacji wierności młodzieży ideom\nsocjalistycznym. Należy jednak przyznać, że w znacznym stopniu przyczyniły się\ndo popularyzacji wiedzy o tym terenie i pozostawiły trwałe efekty gospodarcze,\nnp. nowe obiekty turystyczne.\nW 1990 r. do udziału w konferencji „4+2” przygotowującej zasady\nzjednoczenia NRD i RFN zaproszono też Polskę. Zjednoczone Niemcy\nostatecznie zagwarantowały nienaruszalność granicy z Polską. Wkrótce Niemcy\npoparły nasze starania o przystąpienie do Unii Europejskiej.\nObecnie budzą niepokój dążenia Niemców mieszkających w Prusach\nWschodnich przed 1945 r. do odzyskania dawnych posiadłości lub otrzymania\nodszkodowań za utracone mienie. Bardzo ważne jest stanowisko rządu\nniemieckiego w tej sprawie. Nie popiera on tych dążeń.\nUważam, że problem Prus Wschodnich w polityce polsko-niemieckiej\nto cząstka problemu, jaki stwarzają w polityce europejskiej obszary\nwieloetniczne, wielokulturowe, które pod wpływem zewnętrznych decyzji\nzmieniały przynależność państwową. Wszelkie jednostronne postrzeganie tych\nproblemów jest błędem. Do obiektywnej oceny potrzebna jest dobra wola dwóch\nPoziom rozszerzony\n26\nstron i pamięć o tym, że poczucie krzywdy ma zawsze subiektywny wymiar.\nMożna przyjąć, że najlepszy początek temu wzajemnemu zrozumieniu dany\nzostał przez biskupów polskich, którzy w 1965 r. w liście do biskupów\nniemieckich pisali „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Symbolem\npojednania polsko-niemieckiego jest przekazanie sobie znaku pokoju przez\nHelmuta Kohla i Tadeusza Mazowieckiego podczas mszy odprawionej w 1989 r.\nw Krzyżowej. Nad budowaniem niezafałszowanego obrazu przeszłości\nw podręcznikach szkolnych pracuje wspólna polsko-niemiecka komisja\nz udziałem wielu znanych historyków. Oprócz faktów historycznych, takich jak\nrozpoczęcie II wojny światowej przez Niemcy w 1939 r., ważne są jednostkowe\ndoświadczenia ludzi uwikłanych w historię. Zgadzam się z opinią Marion\nDönhoff, dawnej mieszkanki Prus Wschodnich, która powiedziała, że na stosunki\npolsko-niemieckie nie można patrzeć przez „wsteczne lusterko”.\nPoziom rozszerzony\n27\nBRUDNOPIS","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"}]}