{"paper":{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":24,"source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy religie, których świątynie wymieniono w tekście, istniały w Jerozolimie\nw czasach rzymskich. Odpowiedź uzasadnij.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriały do zadania 2.\nŹródło 1. Fragment eseju historycznego\nMiasteczko - siedziba ongiś greckiej potęgi - jest małe, prowincjonalne i źle zabudowane.\n[…] Resztki żałosnych ruin, pochodzących zresztą z późniejszych czasów, są bez śladu\nwielkości i piękna. […] Nie zdołano zatrzymać czasu, chociaż cała konstrukcja państwa\ni obyczajów […] była próbą ich zatrzymania. […] Dzieliła Równych od helotów - wyjętych\nspod prawa - socjalna przepaść. […] Władza w tym najbardziej oligarchicznym państwie\ngreckim pozostawała w ręku garstki obywateli. […] Wojaczka stanowiła jedyne godne zajęcie\nRównych.\nZ. Herbert, Labirynt nad morzem, Warszawa 2000, s. 57-58.\nŹródło 2. Mapa. Grecja starożytna\nNa podstawie: Atlas historyczny, Wrocław-Warszawa 1999 [płyta CD].","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nI.1.3. Cywilizacje Bliskiego […] Wschodu.\nZdający rozpoznaje cechy charakterystyczne\nnajważniejszych osiągnięć kulturowych\ncywilizacji bliskowschodnich […] w zakresie\narchitektury […].\nII.1.4. Bizancjum i Zachód a świat islamu.\nZdający rozpoznaje najważniejsze\nosiągnięcia cywilizacji islamskiej w zakresie\narchitektury […].\nRozwiązanie\nNie.\nW Jerozolimie w czasach rzymskich nie mogły istnieć obiekty sakralne związane z islamem.\nIslam narodził się w VII w. n.e.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\n2.1. Dokończ zdanie.\nGrecka polis, do której odniósł się Zbigniew Herbert, była położona na terytorium\noznaczonym na mapie literą\n2.2. Wyjaśnij, kim byli Równi, o których pisze autor tekstu.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.1.\n2.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nD\nC\nB\nA\nMateriały do zadania 3.\nŹródło 1. Plan rzymskiego obozu wojskowego\nLegenda: 1 i 2 - bramy, obok których stoją namioty straży; 3 - kwatera wodza; 4 - główny plac\nobozu; 5 - namioty trybunów.\nNa podstawie: J. Dowiat, Historia dla klasy I liceum ogólnokształcącego, Warszawa 1981, s. 130.\nŹródło 2. Plan starożytnego miasta Timgad w północnej Afryce\nNa podstawie: W. Koch, Style w architekturze. Arcydzieła budownictwa europejskiego\nod antyku po czasy współczesne, Warszawa 2005, s. 393.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nI.2.1. Społeczeństwo, życie polityczne\ni kultura starożytnej Grecji.\nZdający charakteryzuje geograficzne\nuwarunkowania cywilizacji greckiej.\nI.2.2. Społeczeństwo, życie polityczne\ni kultura starożytnej Grecji.\nZdający […] porównuje formy ustrojowe\ngreckich polis.\nI.2.4. Społeczeństwo, życie polityczne\ni kultura starożytnej Grecji.\nZdający identyfikuje dziedzictwo kultury\ngreckiej w dorobku kulturowym Europy.\n2.1.\nRozwiązanie\nC.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi\n2.2.\nRozwiązanie\nRówni to Spartiaci, którzy jako jedyni korzystali z praw obywatelskich w państwie\nspartańskim.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nWyjaśnij, o czym świadczy podobieństwo zaprezentowanych obiektów.\nMateriał do zadania 4.\nIlustracja. Fragment płaskorzeźby\nKultura Polski średniowiecznej X-XIII w., red. J. Dowiat, Warszawa 1985, s. 147.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nI.3.3. Ekspansja w świecie […] rzymskim.\nZdający charakteryzuje ekspansję rzymską\ni wyjaśnia ideę imperium rzymskiego.\nI.4.5. Społeczeństwo, życie polityczne\ni kultura starożytnego Rzymu.\nZdający rozpoznaje dokonania kulturowe\nRzymian w dziedzinie […] architektury\ni techniki.\nRozwiązanie\nPodobieństwo obu obiektów wskazuje, że miasto Timgad założono na planie wojskowego\nobozu rzymskiego (jego ślady widać w układzie przestrzennym miasta). Wskazuje to na\nwpływ kultury rzymskiej na terenach podbitych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\n4.1. Dokończ zdanie.\nWidoczny na ilustracji fragment płaskorzeźby jest reprezentatywny dla stylu\n4.2. Podaj nazwę ceremonii, która została przedstawiona na zaprezentowanym\nfragmencie płaskorzeźby. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do treści ilustracji.\nNazwa:\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3.\n4.1.\n4.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMateriały do zadania 5.\nŹródło 1. Tablica genealogiczna Piastów [fragment]\n* W nawiasach podane zostały daty życia.\nNa podstawie: O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 2005, s. 46, Tablica II i nast.\nŹródło 2. Gall Anonim, Kronika polska [fragment]\nKazimierz więc, przez krótki czas zabawiwszy u Niemców i zdobywszy tam wielką sławę\ni rozgłos rycerski, postanowił powrócić do Polski i poufnie oznajmił to matce. A gdy matka\ngo przekonywała, by nie wracał do ludu wiarołomnego i jeszcze niezupełnie utwierdzonego\nw chrześcijaństwie, lecz spokojnie zadowolił się posiadaniem matczynego dziedzictwa -\ni sam cesarz prosił, by pozostał z nim, chcąc mu nadać nie byle jakie księstwo, odrzekł\nsentencjonalnie, jako człowiek wykształcony: „Żadnego dziedzictwa po wujach lub matce nie\nposiada się tak słusznie i zaszczytnie, jak [dziedzictwo] po ojcu”. I zabrawszy ze sobą 500\nrycerzy, wkroczył w granice Polski […].\nGall Anonim, Kronika polska, Wrocław 1982, s. 42.\nBolesław Chrobry\n(967-1025)\nMieszko\nLambert\nBezprym\n(986-1032)\nŚwiętopełk\nMieszko II\n(990-1034)\nMieszko I\n(ok. 922-992)*\nRycheza\nc. Ezzona, palatyna Lotaryngii\nDobroniega\nc. Włodzimierza, ks. ruskiego\nBolesław II\n(1039-1081)\nKazimierz I\n(1016-1058)\nWładysław Herman\n(1040-1102)\noznacza małżeństwo","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4 (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nII.2.5. Europa wczesnego średniowiecza.\nZdający charakteryzuje funkcjonowanie\nwładzy, struktur społecznych i gospodarki\nw systemie feudalnym.\nII.8.3. Kultura średniowiecza.\nZdający identyfikuje dokonania kultury\nokresu średniowiecza w zakresie […] sztuki,\nz uwzględnieniem kultury polskiego\nśredniowiecza.\n4.1.\nRozwiązanie\nRomańskiego\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi\n4.2.\nRozwiązanie\nInwestytura biskupa.\nDowodzi tego wręczenie przez władcę postaci, która skłania głowę, pastorału - symbolu\nwładzy biskupiej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za niepełną odpowiedź, błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-3)\n5.1. Rozstrzygnij, czy podane zdania (1-3) są prawdziwe, czy fałszywe. We właściwe\nmiejsce w tabeli wpisz znak X.\nPrawda\nFałsz\n1.\nSłuszne i zaszczytne dziedzictwo, o którym mówi Kazimierz,\nto dziedzictwo po Mieszku II.\n2.\nBezprym wspierał Kazimierza I w odbudowie państwa\npiastowskiego po jego powrocie do kraju.\n3.\nBrat Władysława Hermana był koronowanym władcą Polski.\n5.2. Podaj wydarzenia z historii Polski mające wpływ na opinię matki Kazimierza\nna temat ludu, do którego chciał wrócić jej syn.\n5.3. Podkreśl poprawne zakończenie zdania.\nJedną z przyczyn udzielenia przez cesarza poparcia Kazimierzowi było to, że\nA. dziad Kazimierza był sojusznikiem cesarza Ottona I.\nB. Kazimierz poślubił córkę księcia czeskiego, lennika Niemiec.\nC. matka Kazimierza wywodziła się z kręgu elity cesarstwa.\nD. starszy syn Kazimierza wsparł cesarza Henryka IV.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n5.1.\n5.2.\n5.3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMateriały do zadania 6.\nŹródło 1. Lokacje miast na obszarze Polski1 według rodzaju własności w XIII-XV w.\nRodzaj\nwłasności\nwiek XIII\nwiek XIV\nwiek XV\nw liczbach\nbezwzględnych\nw\nodsetkach\nw liczbach\nbezwzględnych\nw\nodsetkach\nw liczbach\nbezwzględnych\nw\nodsetkach\nmonarsza\n160\n69,6\n145\n54,7\n58\n28,9\nduchowna\n55\n23,9\n47\n17,7\n22\n10,9\nrycerska\n15\n6,5\n73\n27,6\n121\n60,2\nNa podstawie: Zarys historii Polski w liczbach. Społeczeństwo, gospodarka,\nred. J. Łukasiewicz, Warszawa 2012, s. 103.\n1 Bez Rusi Czerwonej i Podola.\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nPrzede wszystkim należy pamiętać, że akt lokacji miasta nie jest zjawiskiem identycznym\nw XIII i XV w. We wcześniejszych okresach było to eksperymentowanie, szukanie sposobu\nulepszenia gospodarki […]. Ten stan rzeczy zmieniał się stopniowo wraz z pojawieniem się\ninnych motywów i bodźców. W grę wchodziły coraz bardziej potrzeby polityczne, militarne,\nzwiązane z tworzeniem siły społecznej popierającej króla i prestiżowe. Każdy możnowładca -\nświecki czy duchowny - chciał mieć własne miasto, ono podnosiło jego prestiż, wartość\nwłości, stawiało na wyższym miejscu w hierarchii społecznej. Niekiedy zatem akty lokacji\nstanowiły program nie tylko - choć najczęściej - gospodarczy, ale również polityczny\ni propagandowy.\nM. Bogucka, H. Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce\nprzedrozbiorowej, Wrocław 1986, s. 81-82.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-3)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nII.4.2. Polska w okresie wczesnopiastowskim.\nZdający wyjaśnia uwarunkowania narodzin\npaństwa polskiego i jego chrystianizacji.\nII.4.4. Polska w okresie wczesnopiastowskim.\nZdający rozpoznaje tendencje centralistyczne\ni decentralistyczne w życiu politycznym\npaństwa polskiego w X-XII w.\nII.4.5. Polska w okresie wczesnopiastowskim.\nZdający synchronizuje najważniejsze\nwydarzenia z dziejów Polski i Europy\nw X-XII w.\n5.1.\nRozwiązanie\n1. prawda\n2. fałsz\n3. prawda\nSchemat punktowania\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n5.2.\nRozwiązanie\nRycheza odwodziła syna od realizacji zamiaru powrotu do Polski, bowiem pamiętała o buncie\npoddanych, w konsekwencji którego jej mąż pozbawiony został władzy, a ona zmuszona\nzostała do ucieczki z kraju.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za niepełną odpowiedź, błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi\n5.3.\nRozwiązanie\nC.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-2)\n6.1. Na podstawie danych ze źródła 1. sformułuj wniosek dotyczący zmian w strukturze\nwłasności miast w okresie od XIII do XV wieku.\n6.2. Rozstrzygnij, czy w źródle 2. można odnaleźć wyjaśnienie przyczyny zjawiska\nzaobserwowanego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriały do zadania 7.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nTak doszło tedy do rzezi w dzień św. Bartłomieja, zwany niekiedy nocą, mylnie, jako że\ntrwała od 6 rano do 6 wieczorem 24 sierpnia 1572 r. Padły tysiące hugenotów […], obecna\nw stolicy szlachta hugenocka zginęła pod nożami morderców […]. Henryk Burbon i kuzyn\njego, młody Condé, uratowali życie, przechodząc na katolicyzm.\nS. Grzybowski, Narodziny świata nowożytnego 1453-1605.\nWielka historia świata, t. 6, Warszawa 2005, s. 592.\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nJedynym rozwiązaniem dla antyhabsburskiego stronnictwa było poparcie kandydatury\nkrólewicza francuskiego Henryka księcia Andegawenii. Rozważano taką możliwość\nod dawna, Zygmunt August sam wymieniał przed laty, obok Habsburga, Piasta legnickiego\ni Szweda, królewicza francuskiego jako jednego z czterech ewentualnych następców.\nS. Grzybowski, Dzieje Polski i Litwy (1506-1648).\nWielka historia Polski, t. 4, Kraków 2000, s. 163.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.1.\n6.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nŹródło 3. Akt z roku 1573 [fragment]\nMy, Rady Koronne, duchowne i świeckie, i rycerstwo wszystko, i stany insze jednej\na nierozdzielnej Rzeczypospolitej […].\nOznajmujemy wszystkim […], iż pod tym niebezpiecznym czasem, bez króla pana\nzwierzchniego mieszkając, staraliśmy się o to wszyscy pilnie na zjeździe warszawskim, jako\nbyśmy przykładem przodków swych sami między sobą pokój, sprawiedliwość, porządek\ni obronę Rzeczypospolitej zatrzymać i zachować mogli. […] A inaczej na żadnego pana nie\npozwalać, jedno z takową […] umową: iż nam pierwej prawa wszystkie, przywileje\ni wolności nasze, które są i które mu podamy wprost [po obraniu], przysiąc ma.\nA mianowicie to przysiąc: pokój pospolity między rozerwanymi i różnymi ludźmi\nw wierze i w nabożeństwie zachowywać […].\nWiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi\ndla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk,\nS. B. Lenard, Warszawa 1998, s. 146.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nII.5.3. Polska w okresie rozbicia\ndzielnicowego.\nZdający opisuje przemiany społeczno-\n-gospodarcze na ziemiach polskich oraz\nocenia społeczno-kulturowe skutki\nkolonizacji na prawie niemieckim.\nII.7.2. Polska w XIV-XV w.\nZdający charakteryzuje rozwój monarchii\nstanowej w Polsce, uwzględniając strukturę\nspołeczeństwa polskiego w późnym\nśredniowieczu i rozwój przywilejów\nszlacheckich.\n6.1.\nRozwiązania\nDane w tabeli pokazują, że w okresie od XIII do XV w. zmniejszył się odsetek miast\nstanowiących własność monarszą i duchowną, natomiast wzrósł odsetek miast, które należały\ndo rycerstwa.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie wniosku\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n6.2.\nRozwiązania\nTak.\nAutorzy tekstu wyjaśniają, że wzrost liczby lokowanych miast, których właścicielami byli\nrycerze, wynikał z powodów gospodarczych, choć z czasem istotną rolę zaczęły odgrywać\nprzyczyny polityczne i prestiżowe, gdyż posiadanie lokowanych miast wiązało się\nze wzmocnieniem pozycji rycerstwa w strukturze społeczeństwa stanowego.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nRozstrzygnij, czy fakty opisane w źródłach 1. i 2. mogły mieć wpływ na uchwalenie\ndokumentu zacytowanego w źródle 3. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu\n(1. i 2.) źródeł.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriały do zadania 8.\nŹródło 1. Portret szlachcica\nhttp://www.wilanow-palac.pl\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nWspólne dla szlachty i magnaterii było przeświadczenie […] o dziejowej misji Polski\nw obronie cywilizacji zachodniej przed naporem „Wschodu” (Turków, Moskwy) oraz\nprzekonanie o szczególnej roli własnej klasy. Zamykanie się w ramach własnego stanu\ni własnego narodu miało swą drugą stronę, mianowicie niechęć do obcych i ich wpływów,\nprzeradzającą się często […] w bardzo ostrą formę tej niechęci - ksenofobię.\nJ. Topolski, Polska w czasach nowożytnych (1501-1795), Poznań 1994, s. 536.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII.2.2. Europa w XVI-XVII w.\nZdający wyjaśnia polityczne, gospodarcze,\nspołeczne, kulturowe uwarunkowania\ni następstwa reformacji […].\nIII.3.2. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający ocenia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych, struktury społecznej\ni modelu życia gospodarczego na tle\neuropejskim oraz synchronizuje najważniejsze\nwydarzenia z dziejów Polski w XVI w.\nz wydarzeniami europejskimi.\nIII.3.6. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający ocenia sytuację wyznaniową\nna ziemiach Rzeczypospolitej w XVI w.,\nw tym tolerancję wyznaniową […].\nRozwiązanie\nTak.\nKandydat na tron Polski pochodził z Francji, w której miały miejsce opisane w źródle 1.\nwydarzenia nocy św. Bartłomieja, stąd szlachta polska mogła obawiać się prześladowań\nreligijnych.\nJednocześnie\nHenryk\nbył\nwspierany\nprzez\nprzeciwników\norientacji\nprohabsburskiej (źródło 2.) jako ważny kandydat do polskiego tronu. Oba te czynniki mogły\nmieć istotny wpływ na uchwalenie konfederacji warszawskiej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nPodaj nazwę formacji kulturowej, której dotyczą źródła. Uzasadnij odpowiedź,\nodwołując się do ilustracji i tekstu.\nNazwa:\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.\n8.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nMateriał do zadania 9.\nList Katarzyny II do księcia Grigorija Potiomkina z Carskiego Sioła, 29 VII 1791 r.\n[fragment]\nPrzemiana rządu w Polsce, jeżeli tylko nabierze stałej siły i działalności, nie może być\nkorzystną dla jej sąsiadów; to rzecz niewątpliwa […].\nLecz skoro niechętni tej reformie, jenerał-artylerii Potocki i hetman polny Rzewuski, nie\ntając swego sposobu myślenia, chcą i sądzą koniecznym rozpocząć swe działania\nniezwłocznie, ażeby nie dać ustalić się zmianom w ich ojczyźnie dokonanym, to w takim\nstanie rzeczy niepodobna i nam opóźniać pomocy naszej. Potrzeba jednak, aby oni sami dali\ntemu początek zebraniem przychylnego i poważnego stronnictwa […].\nRoztropność nakazuje nam wielką oględność na dwór berliński, aby o ile można starać się\npowstrzymać go od wystąpienia przeciwko nam, dopóty przynajmniej, dopóki stronnictwo\nnasze w Polsce nie wzmocni się w ludzi i w środki.\nTrudno obrachować, jaki będzie wypadek dzisiejszych naszych zabiegów; lecz jeżeli\nz pomocą Wszechmocnego, na naszą stronę rezultat wypadnie, to dwojakiego rodzaju\nkorzyści mogą dla nas wypaść: albo obalając teraźniejszą formę rządu i przywracając dawną\npolską wolność, zapewnimy tym samym na dalsze czasy państwu naszemu spokój zupełny;\nalbo, gdyby król pruski okazał nieprzełamaną chciwość, zmuszeni będziemy […] zezwolić\nna nowy podział Polski […].\nHistoria Polski 1764-1795. Wybór tekstów, oprac. J. Michalski,\nWarszawa 1954, s. 156-158.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII.4.6. Rzeczpospolita Obojga Narodów\nw XVII w. Ustrój, społeczeństwo, kultura.\nZdający charakteryzuje sarmatyzm jako\nideologię i styl życia polskiej szlachty;\nrozpoznaje dzieła sztuki polskiego baroku.\nRozwiązanie\nSarmatyzm.\nMężczyzna na portrecie jest ubrany w charakterystyczny dla kultury sarmackiej strój,\na w tekście wymienione są cechy i idee sarmatyzmu, np. przekonanie, że Polska pełni\ndziejową misję w obronie cywilizacji zachodniej przed naporem ze Wschodu, oraz\nprzekonanie o szczególnej wartości własnej kultury, a także niechęć do obcych.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie nazwy\n1 pkt - za uzasadnienie podanej nazwy\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\n9.1. Napisz, co Katarzyna II nazywa reformą, której niechętni byli jenerał-artylerii\ni hetman polny.\n9.2. Wyjaśnij, o jakich niezwłocznych działaniach wspomina w tekście Katarzyna II.\n9.3. Odpowiedz na pytanie. Czy Katarzyna II uzyskała dwojakiego rodzaju korzyści,\no których wspomina w liście?\nMateriały do zadania 10.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nRosyjską wiktorię […] świętowano z zapałem, radością i ulgą. Na publicznych pokazach\nlud oglądał klasyczne wizerunki cara jako Herkulesa, łuki triumfalne i nawiązania do historii\nantycznego Rzymu, sztuczne ognie i parady. W kraju i za granicą publikowano ryciny, mapy\ni opisy bitwy, rozgłaszając nowiny tym, którzy nie mogli wziąć w niej udziału. Bitwa\nzamknęła starą epokę i otwarła nową, wywołując z rozmysłem wrażenie, że jest to era\neuropejska.\nNa podstawie: C. B. Stevens, […], Warszawa 2010, s. 299.\nŹródło 2. Plan bitwy\nNa podstawie: W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław 1990, s. 177.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n9.1.\n9.2.\n9.3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII.6.3. Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy\noświeceniowe i rozbiory.\nZdający charakteryzuje i ocenia dzieło Sejmu\nWielkiego, odwołując się do tekstu\nKonstytucji 3 maja.\nIII.6.4. Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy\noświeceniowe i rozbiory.\nZdający opisuje i wyjaśnia uwarunkowania\nwewnętrzne i międzynarodowe kolejnych\nrozbiorów Polski, a także analizuje zmiany\ngranic.\n9.1.\nRozwiązanie\nKatarzyna II nazywa reformą uchwalenie Konstytucji 3 maja.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n9.2.\nRozwiązanie\nKatarzyna II, pisząc o niezwłocznych działaniach, miała na myśli zorganizowanie spisku\nprzeciwko Konstytucji 3 maja i jest to zapowiedź zawiązania konfederacji targowickiej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n9.3.\nRozwiązanie\nTak.\nKatarzyna II uzyskała obie korzyści, tj. obalenie Konstytucji 3 maja i przyłączenie kolejnych\nziem Rzeczypospolitej do Rosji (II rozbiór).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\n10.1. Podkreśl poprawne zakończenie zdania.\nInformacje zawarte w źródłach 1. i 2. dotyczą bitwy stoczonej podczas\nA. wojny o sukcesję polską.\nB. wojny trzydziestoletniej.\nC. wielkiej wojny północnej.\nD. wojny siedmioletniej.\n10.2. Rozstrzygnij, czy wspomniana w źródle 1. wiktoria wpłynęła na zmianę pozycji\nmiędzynarodowej państwa, które ją świętowało. Odpowiedź uzasadnij.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriał do zadania 11.\nProtokół Komisji1 od Jego Królewskiej Mości [Stanisława Augusta Poniatowskiego]\ni Rzeczypospolitej do rozrządzenia wszelkimi dobrami post suppressum Institutim\nSocietas Iesu [po zlikwidowanym Towarzystwie Jezusowym]\nDziało się w Warszawie w klasztorze księży bernardynów […] roku pańskiego 1774 […].\nSesja 1 […]. Na tej sesji […] my komisarze umówiliśmy: 1) żeby rekwirować Komisję\nEdukacyjną o komunikowanie [domagać się od Komisji Edukacji Narodowej przekazywania\ninformacji o] lustracji2 tych, które już ma, i o uwiadomienie o tych, których jeszcze nie ma;\n2) żeby podać do gazet wiadomość o zaczynać się mającej Komisji Rozdawniczej […]\ni donieść […], jakie są requisita [wymagania] przez Rzeczpospolitą przepisane dla tych,\nktórzy concurrunt [konkurują] do nabycia dóbr po zgaszonym zakonie jezuickim […].\nProtokoły posiedzeń Komisji Rozdawniczej Koronnej 1774-1776,\nwydał T. Wierzbowski, Warszawa 1912, s. 5-6.\n1 Komisji Rozdawniczej.\n2 Lustracja - spis dóbr.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII.5.4. Oświecenie, absolutyzm oświecony\ni rewolucje XVIII w.\nZdający charakteryzuje program modernizacji\nRosji i rosyjską ideę imperium.\n10.1.\nRozwiązanie\nC.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n10.2.\nRozwiązanie\nTak.\nW wyniku wojny Rosja stała się potęgą europejską, a jej rola wzrosła zwłaszcza w środkowej\ni wschodniej Europie kosztem Szwecji i Rzeczypospolitej.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nRozstrzygnij, czy podane zdania (1-3) są prawdziwe, czy fałszywe. We właściwe miejsce\nw tabeli wpisz znak X.\nPrawda\nFałsz\n1.\nPosiedzenie Komisji Rozdawniczej dotyczyło podziału dóbr\npo zlikwidowanym zakonie jezuitów.\n2.\nDo udziału w licytacji dóbr po zlikwidowanym Towarzystwie\nJezusowym dopuszczone były tylko instytucje kościelne.\n3.\nKomisja Edukacji Narodowej wraz z dobrami przejęła również\nzadania Towarzystwa Jezusowego.\nMateriały do zadania 12.\nŹródło 1. Fragment petycji niemieckich kupców i przemysłowców z 1819 r.\nDostojny Sejmie Związkowy.\nMy, niżej podpisani, zgromadzeni na Targach we Frankfurcie, niemieccy kupcy\ni fabrykanci, zbliżamy się, przygnębieni smutnym stanem ojczystego handlu i przemysłu,\ndo Najwyższego Przedstawicielstwa niemieckiego narodu, aby ujawnić przyczyny naszej\nniedoli i błagać o pomoc. […] 38 pasów celnych i mytnych paraliżuje w Niemczech ruch\nwewnętrzny i wywołuje mniej więcej takie działanie, jak gdyby przewiązano każdy organ\nciała ludzkiego, aby krew nie mogła przezeń płynąć do innego.\nTeksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 36, Warszawa 1960, s. 3-4.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.1. 10.2.\n11.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nŹródło 2. Mapa. Niemcy w II połowie XIX w.\nterytorium Królestwa Pruskiego w 1866 r.\ngranica Cesarstwa Niemieckiego od 1871 r.\ngranica Niemieckiego Związku Celnego w 1854 r.\ngranica Związku Północnoniemieckiego w 1866 r.\nNa podstawie: M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870,\nWarszawa 1990, s. 547.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII.6.6. Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy\noświeceniowe i rozbiory.\nZdający wyjaśnia specyfikę polskiego\noświecenia; ocenia dorobek kulturowy okresu\nstanisławowskiego, z uwzględnieniem\nreformy szkolnictwa.\nRozwiązanie\n1. prawda\n2. fałsz\n3. fałsz\nSchemat punktowania\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nUstal, czy po powstaniu cesarstwa, którego granice zaznaczono na mapie, problem\nprzedstawiony\nw\npetycji\nniemieckich\nkupców\ni\nprzemysłowców\nbył\nnadal\nnierozstrzygnięty. Odpowiedź uzasadnij.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriały do zadania 13.\nŹródło 1. Mapa. Powstanie narodowe\nNa podstawie: T. Łepkowski, T. Nałęcz, J. Tazbir, H. Samsonowicz, Polska. Losy państwa i narodu do\n1939 roku, Warszawa 2007, s. 307.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.\nMaks. liczba pkt\n2\nUzyskana liczba pkt\nŹródło 2. Ryngraf z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej\nhttp://www.bn.org.pl","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.3.3. Ideologie XIX w.\nZdający porównuje cele i charakter oraz\nocenia polityczne i społeczno-gospodarcze\nskutki zjednoczenia Włoch i Niemiec.\nRozwiązanie\nNie.\nProblem nie był żywy, gdyż po utworzeniu cesarstwa nastąpiło zjednoczenie państw\nniemieckich i zniesione zostały granice celne między tymi państwami.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie stanowiska\n1 pkt - za uzasadnienie podanego stanowiska\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nRozstrzygnij, czy oba źródła odnoszą się do tego samego powstania narodowego.\nOdpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygniecie:\nUzasadnienie:\nMateriał do zadania 14.\nFragment opracowania historycznego\nPowierzenie przeprowadzenia reformy Nikołajowi Milutinowi1, niegdyś liberałowi, było\nzapowiedzią decyzji korzystnych dla chłopów. Ukazy uwłaszczeniowe ogłoszono\n2 III 1864 r. […] Ukazy obiecywały chłopom ziemię przez nich użytkowaną na własność,\nlikwidowały wszelkie powinności, zasadniczo utrzymywały w mocy serwituty, powoływały\ndo życia chłopski samorząd, obiecywały ziemię bezrolnym.\nA. Chwalba, Historia Polski 1795-1918, Kraków 2001, s. 340.\n1 Nikołaj Milutin - polityk rosyjski, w latach 1864-1866 sekretarz stanu do spraw Królestwa Polskiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.4.2. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający rozpoznaje działania społeczeństwa\nsprzyjające rozwojowi tożsamości narodowej.\nIV.4.3. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający wyjaśnia przyczyny, charakter\ni skutki powstań narodowych.\nRozwiązanie\nNie, źródła odnoszą się do różnych powstań.\nMapa pokazuje przebieg działań podczas powstania listopadowego, a ilustracja zawiera herby\nprowincji przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, w tym herb Rusi, który obok herbów Polski\ni Litwy pojawił się w symbolice powstania styczniowego.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za rozstrzygniecie z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego władze rosyjskie zdecydowały się na wprowadzenie wspomnianej\nw tekście reformy właśnie w roku 1864.\nMateriały do zadania 15.\nŹródło 1. Wojciech Kossak, Rugi pruskie\nhttp://galeria.klp.pl\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nŹródło 2. Fragment artykułu z miesięcznika „Die Ostmark”1\nCelem założonego […] Związku jest: wzmocnienie i skupienie niemczyzny na kresach\nwschodnich Rzeszy, osiedlonych polską ludnością, przez podniesienie i utrwalenie poczucia\nniemieckonarodowego, jak również przez wzmożenie i gospodarcze wzmocnienie niemieckiej\nludności.\nWiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi\ndla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk,\nS. B. Lenard, Warszawa 1998, s. 429.\n1 Czasopismo wydawane przez Hakatę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.4.1. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający charakteryzuje i porównuje cele oraz\nmetody polityki zaborców wobec\nspołeczeństwa polskiego w okresie niewoli\nnarodowej.\nIV.4.3. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający wyjaśnia przyczyny, charakter\ni skutki powstań narodowych.\nRozwiązanie\nWładze rosyjskie ogłosiły reformę w roku 1864, aby odciągnąć chłopów od udziału\nw powstaniu styczniowym.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nPodaj nazwę polityki prowadzonej przez zaborcę, której częścią były działania\nprzedstawione w źródłach.\nMateriał do zadania 16.\nPierre Paul Leroy-Beaulieu, Kolonie [fragment artykułu z roku 1900]\nKolonie ofiarowują wolnym klasom i wyższej warstwie klasy robotniczej metropolii rynek\nzbytu, którego doniosłość powinna być szczególnie wzięta pod rozwagę. […] Inżynierowie,\narchitekci, lekarze, urzędnicy z pewnymi zdolnościami, nie potrafią znaleźć [w metropolii]\nzatrudnienia popłatnego w stosunku do ich umiejętności i talentów. Te kadry zawsze\nwzbogacające życie kolonialne dają mu do dyspozycji niezmierzone źródła. W kolonii […],\ntakiej jak Indie lub Jawa, pełnią oni funkcje publiczne: są sędziami, administratorami,\nprawnikami, profesorami […]. Otóż to właśnie, poza handlem i przemysłem we właściwym\ntego słowa znaczeniu, robią fortunę w Indiach, lub przynajmniej uzyskują tam dostatek,\nktórych metropolia lub kraje obce nie potrafiły im zapewnić.\nTeksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 40, Warszawa 1960, s. 61-62.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.4.1. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający charakteryzuje i porównuje cele oraz\nmetody polityki zaborców wobec\nspołeczeństwa polskiego w okresie niewoli\nnarodowej.\nRozwiązanie\nGermanizacja\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\n16.1. Wyjaśnij, dlaczego - zdaniem autora tekstu - na przełomie XIX i XX w. politycy\neuropejscy wspierali politykę kolonialną.\n16.2. Wyjaśnij, w jakim znaczeniu został użyty w tekście termin metropolia.\nMateriały do zadania 17.\nŹródło 1. Pismo kanclerza Bernarda von Bülowa do marszałka dworu Ernsta\nvon Mirbacha (1899 r.)\nPrzez uzyskanie koncesji na założenie kabla otrzymujemy bezpośrednie połączenie\ntelegraficzne z Konstantynopolem. Połączenie to, jak można przewidzieć, będzie początkiem\nnowej linii o światowym znaczeniu. Tutaj należy także podkreślić znaczenie planu\nprzedłużenia anatolijskiej linii kolejowej do Bagdadu, linii, która, jak można się spodziewać,\nstanie się podstawą dalszego gospodarczego udostępnienia Azji Mniejszej.\nTeksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 40, Warszawa 1960, s. 15.\nŹródło 2. Mapa. Kolej bagdadzka (1914 r.)\nNa podstawie: http://geopolityka.net\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.\n16.1. 16.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.6.4. Europa i świat w XIX w.\nZdający analizuje polityczne, gospodarcze\ni społeczne przyczyny oraz następstwa\npodbojów kolonialnych państw europejskich\nw Azji i Afryce.\n16.1.\nRozwiązania\nKolonie dawały możliwość znalezienia zatrudnienia oraz uzyskania wyższego statusu\nspołecznego w porównaniu z metropolią, co przynosiło korzyści ludności europejskiej\nw postaci wyższych zarobków i zmniejszało niezadowolenie społeczne w krajach\nposiadających kolonie.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n16.2.\nRozwiązania\nMetropolia to państwo, które posiadało kolonie.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-2)\n17.1. Podaj skutki dla Niemiec i dla Turcji, jakie przyniosła budowa linii kolejowej,\nktórej przebieg pokazano na mapie.\nDla Niemiec:\nDla Turcji:\n17.2. Podaj nazwę konfliktu, który spowodował, że Niemcy nie ukończyły budowy kolei\nbagdadzkiej.\nMateriały do zadania 18.\nŹródło 1. Biogram Adolfa Sternschussa\nŻył w latach 1873-1915. Urodził się Ditkowicach, w powiecie tarnopolskim. Kształcił się\nw gimnazjum w Tarnopolu, a następnie w Krakowie. Podjął studia na Wydziale Prawa\nUniwersytetu Jagiellońskiego. W lipcu 1896 r. podjął pracę jako prawnik w Prokuratorii\nSkarbu we Lwowie. Pracę zawodową łączył z działalnością w Towarzystwie Historii\ni Zabytków Krakowa. Latem 1914 r. został zmobilizowany. Dostał zgodę swoich\nprzełożonych na przeniesienie do I Brygady Legionów Polskich. Początkowo przydzielono go\ndo\nsłużby\nw\nDepartamencie\nWojskowym\nNaczelnego\nKomitetu\nNarodowego.\nNieoczekiwanie zrezygnował z tej pracy i poprosił o przeniesienie do służby liniowej. 1 lipca\n1915 r. został przydzielony jako szeregowiec do 1. Pułku Piechoty Legionów. Zginął jako\nżołnierz Legionów w dniu 25 X 1915 r. w bitwie pod Kuklami, nad Styrem.\nNa podstawie: R. Róg, Adolf Sternschuss. Miłośnik sztuki, co na stos rzucił swój życia\nlos, „Mówią Wieki” 2013, nr 5, s. 28-30.\nŹródło 2. Mapa. Fronty I wojny światowej\nNa podstawie: A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1871-1939, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV.6.3. Europa i świat w XIX w.\nZdający opisuje zasięg i ekspansję kolonialną\nWielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Rosji\ni Stanów Zjednoczonych.\nIV.6.4. Europa i świat w XIX w.\nZdający analizuje polityczne, gospodarcze\ni społeczne przyczyny oraz następstwa\npodbojów kolonialnych państw europejskich\nw Azji i Afryce.\n17.1.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDla Niemiec:\nBudowa linii kolejowej i połączenia telegraficznego ułatwiła Niemcom ekspansję\ngospodarczą na terenie Turcji (Imperium Osmańskiego) oraz w krajach z nią sąsiadujących,\na także uzyskanie tam wpływów politycznych.\nDla Turcji:\nWydanie przez władze tureckie koncesji Niemcom na budowę linii telegraficznej oraz\nna przedłużenie linii kolejowej w głąb Anatolii (Azji Mniejszej) wskazuje na otwarcie się\nTurcji na niemieckie wpływy gospodarcze, a co za tym idzie - także na polityczne.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n17.2.\nRozwiązanie\nI wojna światowa\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nPodkreśl poprawne zakończenia zdań.\n18.1. Adolf Sternschuss przez całe życie był poddanym\n1. Aleksandra I.\n2. Franciszka Józefa I.\n3. Mikołaja II.\n4. Wilhelma II.\n18.2. Front, na którym walczył i zginął Adolf Sternschuss, oznaczony jest na mapie literą\n1. A.\n2. B.\n3. C.\n4. D.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.1. 17.2. 18.1. 18.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMateriał do zadania 19.\nŹródło. Ceny detaliczne wybranych artykułów przemysłowych w kilogramach żywca\nwieprzowego w latach 1927-1935\nWyszczególnienie\n1927/28 1929/30\n1931/32\n1934/35\nPług 1 sztuka\nw kg żywca wieprzowego\n20,8\n21,2\n47,6\n61,7\nNawóz sztuczny (superfosfat) 100 kg\nw kg żywca wieprzowego\n6,5\n6,6\n10,8\n17,2\nObuwie 1 para\nw kg żywca wieprzowego\n20,7\n21,2\n37,3\n43,1\nNa podstawie: Mały Rocznik Statystyczny 1939, Warszawa 1939, s. 257.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nV.1.5. I wojna światowa i rewolucje\nw Rosji.\nZdający omawia polskie orientacje polityczne\noraz działalność polskich formacji\nwojskowych w okresie I wojny światowej.\n18.1.\nRozwiązania\n2.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi\n18.2.\nRozwiązania\n1. A.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nUzasadnij, że dane w tabeli ilustrują zjawisko nożyc cen.\nMateriały do zadania 20.\nŹródło 1. Michaił Tuchaczewski, Wykłady wygłoszone na kursie uzupełniającym Akademii\nWojskowej Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej w Moskwie, 7-10 lutego 1923 r.\n[fragment]\nPołożenie w Polsce przedstawiało się […] pomyślnie dla rewolucji. Silny ruch proletariatu\ni nie mniej groźny ruch robotników rolnych stawiał burżuazję polską w niezmiernie trudnym\npołożeniu. Wielu komunistów polskich sądziło, że wystarczy nam dojść do etnograficznej\ngranicy Polski, aby rewolucja proletariacka w Polsce stała się nieunikniona i zupełnie pewna.\nIstotnie, po zajęciu rejonu białostockiego spotkaliśmy się z gorącym przyjęciem i poparciem\nludności robotniczej. Na mityngach masowych uchwalano rezolucje o wstąpieniu do Armii\nCzerwonej. Włościanie początkowo traktowali nas podejrzliwie pod wpływem agitacji księży\ni szlachty, ale bardzo szybko oswoili się z nami i uspokoili. Parobcy rolni wyraźnie z nami\nsympatyzowali. Tak więc wszystko, co widzieliśmy w zajętej części Polski, bezwarunkowo\nsprzyjało ofensywie socjalistycznej i gotowe było ją poprzeć.\nM. Tuchaczewski, Pochód za Wisłę, Łódź 1989, s. 179-180.\nŹródło 2. Józef Piłsudski, Rok 19201 [fragment]\nPan Tuchaczewski prowadził swe armie ku Wiśle i za Wisłę w imieniu i z zadaniem\nniesienia siłą tego, co w rozważaniach zagadnienia nazywa rewolucją. […] Już sam tytuł\nzadania wojennego ma w sobie wyraźne ślady faktu, że rewolucja wewnętrzna nie istniała,\ngdy ją na ostrzach bagnetów z zewnątrz przynosić trzeba było. W każdym razie faktem było\nniezaprzeczonym, co stwierdza i pan Tuchaczewski, że sowiecka Rosja wojnę prowadziła\nz nami pod hasłem narzucenia nam, Polakom, ustroju jednakowego z sobą, tzn. sowieckiego,\ni ten cel ochrzciła nazwą rewolucji z zewnątrz.\nJ. Piłsudski, Rok 1920, Łódź 1989, s. 136, 140.\n1 Broszura wydana w 1923 r. jako odpowiedź na publicznie ogłoszone wykłady M. Tuchaczewskiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy.\n6.2. Gospodarka i społeczeństwo\nII Rzeczypospolitej.\nZdający porównuje przejawy kryzysu\ngospodarczego na świecie i w Polsce,\nwskazując jego specyficzne cechy.\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony.\nV.3.2. Europa i świat między wojnami.\nSpołeczeństwo, gospodarka, kultura.\nZdający charakteryzuje życie gospodarcze\nokresu międzywojennego i wyjaśnia\nmechanizm wielkiego kryzysu gospodarczego\n[…].\nPrzykładowe rozwiązanie\nOd 1927/1928 do 1934/1935 roku pogłębiała się rozpiętość między cenami produktów\nrolnych, a cenami produktów przemysłowych („rozwierały się nożyce”). Towary\nprzemysłowe były coraz droższe dla producentów żywności.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nRozstrzygnij, czy Piłsudski i Tuchaczewski tak samo oceniali sytuację w Polsce w roku\n1920. Odpowiedź uzasadnij.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nMateriały do zadania 21.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nWojna\ndoprowadziła\ndo\ncharakterystycznych\nzmian\nw\npolityce\nwewnętrznej\ni propagandzie. Już samo określenie - „Wielka Wojna Ojczyźniana” - było czymś\nniezwykłym w państwie marksistowskim. Komunistyczne i proletariackie slogany zostały na\nczas wojny wyparte przez apologię wielkorosyjskiego patriotyzmu, z leksykonu mass mediów\nzniknęły słowa: „partia”, „socjalizm”, „komunizm”.\nJ. Smaga, Narodziny i upadek imperium. ZSRR 1917-1991, Kraków 1992, s. 170.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19.\n20.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nŹródło 2. Radziecki plakat propagandowy z 1933 roku\nTłumaczenie:\nKAPITAN KRAJU RAD\nPROWADZI NAS OD\nZWYCIĘSTWA DO\nZWYCIĘSTWA!\nŹródło: http://eng.plakaty.ru/catalog/16/1493/#MAIN.\nŹródło 3. Plakat propagandowy z czasów II wojny światowej\nDowódca rosyjski generał\nfeldmarszałek\nMichaił Kutuzow\nBOHATERSKIM\nCZYNOM\nCHWAŁA,\nCZEŚĆ,\nPAMIĘĆ.\nNIECH PRZYKŁADEM\nDLA WAS W TEJ\nWOJNIE BĘDZIE\nBOHATERSKA\nPOSTAWA NASZYCH\nWIELKICH PRZODKÓW!\nJ. STALIN\nhttp://cccp.narod.ru","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nV.4.1. Odbudowa niepodległości i życie\npolityczne w II Rzeczypospolitej.\nZdający opisuje proces kształtowania się\nterytorium II Rzeczypospolitej, w tym […]\nwojnę polsko-bolszewicką.\nRozwiązanie\nAutorzy wypowiedzi zupełnie inaczej oceniali sytuację w Polsce w roku 1920.\nTuchaczewski twierdził, że w Polsce były warunki do przeprowadzenia rewolucji społecznej,\na Piłsudski temu zaprzeczał. Tuchaczewski chciał przekonać swych słuchaczy, którymi byli\nstudenci Akademii Wojskowej w Moskwie, że Armia Czerwona spotkała się w 1920 roku\nz entuzjastycznym przyjęciem robotników i robotników rolnych na Białorusi i w samej\nPolsce. Piłsudski w odpowiedzi na tekst Tuchaczewskiego stwierdził, że wkroczenie Armii\nCzerwonej było aktem agresji przeciwko niepodległej Polsce ukrywanym pod hasłami\nrewolucji.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nRozstrzygnij, czy plakaty ilustrują tezę postawioną przez Józefa Smagę. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do ich treści.\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n21.\nMaks. liczba pkt\n1\nUzyskana liczba pkt\nMateriał do zadania 22.\nŻądania załóg stoczni […]\n1. Żądamy ustąpienia obecnej Centralnej Rady Związków Zawodowych, która nigdy\nnie występowała w obronie mas pracujących. Żądamy niezależnych Związków\nZawodowych podległych klasie robotniczej.\n2. Żądamy obniżki cen na artykuły spożywcze do wysokości z dnia 12 XII […].\n3. Żądamy podwyżki płac o 30%. […]\n[…]\n10. Żądamy ukarania winnych masakry robotników walczących o słuszną sprawę\ni bezwzględnego zakazu strzelania do bezbronnych mas pracujących.\n11. Żądamy ukarania winnych, którzy dopuścili do obecnego kryzysu ekonomicznego kraju,\nniezależnie od zajmowanego stanowiska w Partii i Rządzie.\n12. Żądamy cofnięcia nazwania robotników chuliganami w prasie, telewizji i radiu i ukarania\ntych, którzy tak nas nazwali. […]\nM. Machałek, K. Rembacka, Szczecin. […]. Materiały edukacyjne,\nSzczecin 2007, s. 32-33.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy.\n7.7. II wojna światowa.\nZdający charakteryzuje bezpośrednie skutki\nII wojny światowej, wyróżniając następstwa\npolityczne, społeczne, gospodarcze\ni kulturowe […].\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony.\nV.6.1. Europa i świat podczas II wojny\nświatowej.\nZdający opisuje główne etapy II wojny\nświatowej i wskazuje przełomowe wydarzenia\ndla jej przebiegu.\nPrzykładowe rozwiązanie\nTak, plakaty potwierdzają tezę postawioną przez autora tekstu.\nPorównanie obu plakatów wskazuje na zmianę w radzieckiej propagandzie. Plakat z lat 30.\npropaguje kult Józefa Stalina. Na plakacie Stalin przedstawiony został jako przywódca\nkierujący krajem (kapitan statku). W tle znajdują się symbole państwa komunistycznego.\nNatomiast plakat z okresu II wojny światowej ma mobilizować żołnierzy Armii Czerwonej\ndo walki z Niemcami. Na plakacie nie ma symboli komunistycznych. Przywołana została\nsymbolika nawiązująca do wojny roku 1812, w której wojska rosyjskie odparły najazd\nNapoleona. Postać dowódcy wojsk rosyjskich M. Kutuzowa i napis na obelisku miały\nprzywołać pamięć o bohaterstwie przodków. W ten sposób odwołano się do rosyjskiego\npatriotyzmu z okresu caratu i wojny 1812 r.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/22","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-2)\nPodkreśl poprawne zakończenie zdania i uzasadnij odpowiedź, odwołując się do treści\ntekstu.\nŻądania zostały sformułowane przez strajkujących w roku\nA. 1956.\nB. 1970.\nC. 1976.\nD. 1980.\nUzasadnienie:\nMateriał do zadania 23.\nPlakat. Kardiogram\nZ „Solidarnością” do wolności, oprac. K. Rembacka, Warszawa-Szczecin 2011, karta 10.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega\nwielość perspektyw badawczych oraz\nwielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n12.2. Rozkład systemu komunistycznego w\nPolsce - polska droga do suwerenności.\nZdający wyjaśnia przyczyny i skutki\nwydarzeń sierpniowych 1980 r. oraz ocenia\nrolę Solidarności w przemianach\npolitycznych i ustrojowych.\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\nV.15.2. Polska w latach 1956-1980.\nZdający wyjaśnia przyczyny kryzysów\nspołeczno-politycznych: 1968 r.,\n1970 r.,1976 r. i 1980 r.\nV.16.1. Polska w latach 1980-1989.\nZdający wyjaśnia ideę Solidarności i jej\nwpływ na przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce.\nRozwiązanie\nB. 1970\nUzasadnienie: strajki w roku 1970 wybuchły w grudniu po ogłoszeniu podwyżek cen\nartykułów żywnościowych. Do tych podwyżek odwołuje się jeden z postulatów strajkujących.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem\n1 pkt - za uzasadnienie podanej nazwy\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/23","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-2)\nWyjaśnij treść plakatu, interpretując jego elementy graficzne.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega\nwielość perspektyw badawczych oraz\nwielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIV etap edukacyjny - zakres podstawowy\n12.2. Rozkład systemu komunistycznego w\nPolsce - polska droga do suwerenności.\nZdający wyjaśnia przyczyny i skutki\nwydarzeń sierpniowych 1980 r. oraz ocenia\nrolę Solidarności w przemianach\npolitycznych i ustrojowych.\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\nV.15.2. Polska w latach 1956-1980.\nZdający wyjaśnia przyczyny kryzysów\nspołeczno-politycznych: 1968 r., 1970 r.,\n1976 r. i 1980 r.\nV.16.1. Polska w latach 1980-1989.\nZdający wyjaśnia ideę Solidarności i jej\nwpływ na przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce.\nRozwiązanie\nPlakat symbolizuje zmiany postaw społeczeństwa w okresie rządów komunistycznych\nw Polsce. Rytm zapisany na kardiogramie jest nierówny. Miejsca, które najbardziej odbiegają\nod normy, to momenty, w których polskie społeczeństwo występowało przeciwko władzy,\nnp. rok 1956 - wydarzenia w Poznaniu, rok 1968 - wydarzenie marcowe czy rok 1970\n- strajki na Wybrzeżu. Rytm uspokaja się w roku 1980, kiedy powstała „Solidarność”\n- nadzieja Polaków.\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne odczytanie przesłania plakatu i interpretację co najmniej dwóch dat,\nw tym roku 1980\n1 pkt - za poprawne odczytanie przesłania plakatu lub za interpretację co najmniej dwóch dat,\nw tym roku 1980\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub za brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"},{"id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/24","paper_id":"historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"24","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Dlaczego chrześcijaństwo stało się religią panującą w starożytnym Rzymie? Przedstaw\ni uzasadnij swoje stanowisko. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\n2. Scharakteryzuj pozycję króla w monarchii stanowej w Polsce XIV-XV wieku.\n3. Wyjaśnij rolę Polski w przeniesieniu wzorców cywilizacji zachodniej na obszary ruskie\ni litewskie w XVI-XVII wieku.\n4. Rozważ, jakie czynniki sprzyjały rozwojowi gospodarczemu Stanów Zjednoczonych\nw II połowie XIX w. W pracy wykorzystaj załączone materiały.\n5. Oceń znaczenie Jesieni Ludów dla państw Europy Środkowo-Wschodniej.\nMateriały źródłowe do tematu 1.\nŹródło A\nPubliusz Korneliusz Tacyt1, Roczniki [fragment]\nAtoli ani pod wpływem zabiegów ludzkich, ani darowizn cesarza i ofiar błagalnych\nna rzecz bogów nie ustępowała hańbiąca pogłoska i nadal wierzono, że pożar był nakazany.\nAby ją więc usunąć, podstawił Neron winowajców i dotknął najbardziej wyszukanymi\nkaźniami tych, których nienawidzono […]. Schwytano więc naprzód tych, którzy wiarę\ntę publicznie wyznawali, potem na podstawie ich zeznań, ogromne mnóstwo innych,\ni udowodniono im nie tyle zbrodnię podpalenia, ile nienawiść ku rodzajowi ludzkiemu.\nA śmierci ich przydano to urągowisko, że okryci skórami dzikich zwierząt, ginęli\nrozszarpywani przez psy albo przybici do krzyżów [albo przeznaczeni na pastwę płomieni i]\ngdy zabrakło dnia, palili się, służąc za nocne pochodnie.\nCesarstwo Rzymskie. Wybór tekstów źródłowych do ćwiczeń z historii starożytnej, oprac. L. Owczarek,\nKielce 1986, s. 161.\n1 Publiusz Korneliusz Tacyt (50-120) - rzymski historyk.\nŹródło B\nEdykt cesarzy Konstantyna i Licyniusza [fragment]\nA zatem uradziliśmy dać chrześcijanom i wszystkim innym wolność wyznawania religii,\njaką kto chce, by dla nas, jako też dla wszystkich, pod naszą opieką zostających, Bóstwo\nistniało na stolicy niebieskiej jako cel modłów i źródło zmiłowania. Przeto zdrową radą\npowodowani i z najsłuszniejszej wychodząc zasady, uznaliśmy, iż nie należy odmawiać\nwolności bezwzględnie nikomu, kto by umysł swój skierował czy to ku obrządkowi\nchrześcijan, czy też ku takiej religii, jaką dla siebie uważa za najodpowiedniejszą; by\nnajwyższe Bóstwo, którego religii dobrowolnie ulegamy, mogło nam we wszystkim użyczać\nswej łaski i życzliwości.\nPrzeto spodobało się nam uświadomić Łaskawość Twoją […], by teraz każdy z tych,\nktórzy tę samą wolę mają zachowywania religii chrześcijańskiej, swobodnie i po prostu,\nbez jakiegokolwiek niepokoju i naruszenia to samo mógł zachowywać.\nPostanowiliśmy Troskliwość Twoją jak najgruntowniej o tym uwiadomić, abyś wiedział,\nże daliśmy także chrześcijanom wolną i bezwzględną możność wyznawania ich religii. [ ]\nrównież i dla innych podobnie wolna i otwarta przyznana została możność w naszych\nspokojnych czasach wybrania sobie przedmiotu kultu, ponieważ pod żadnym względem nie\nchcemy uwłaczać ani honorowi kogokolwiek, ani religii.\nA. Paner, J. Iluk, Na tabliczce, papirusie i pergaminie. Źródła historyczne\ndla uczniów szkół średnich, Koszalin 1997, s. 148-149.\nŹródło C\nMapa. Chrześcijaństwo w Cesarstwie Rzymskim w III w.\nE. Wipszycka, Cywilizacja starożytna, Warszawa 1999, s. 97.\nMateriały źródłowe do tematu 4.\nŹródło A\nKoncentracja przemysłu w USA w latach 1869-1914\nNa podstawie: Wiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli\nhistorii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S. B. Lenard, Warszawa 2001, s. 288.\nŹródło B\nMapa. Linie kolejowe w USA w 1870 r.\nhttp://www.latinamericanstudies.org\n4230\n9370\n14790\n24250\n2058\n4250\n5470\n7040\n1869\n1889\n1904\n1914\nwartość produkcji w mld dolarów\nliczba robotników w tys.\nŹródło C\nRozwój linii kolejowych na świecie w drugiej połowie XIX i na początku XX w. (w km)\nPaństwo\n1840\n1870\n1914\nBelgia\n334\n2 897\n4 676\nFrancja\n410\n15 544\n37 400\nRosja\n27\n10 731\n62 300\nStany Zjednoczone\n4 510\n84 675\n410 475\nWielka Brytania\n2 390\n21 558\n32 623\nJ. Myszczyszyn, Wpływ maszyny parowej na rozwój gospodarczy świata w XIX i XX w.,\n„Kultura i Historia” 2009, nr 16, http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl\nŹródło D\nIlustracja. Moździerz asymilacji (1889)\nRÓWNE PRAWA\nOBYWATELSTWO\nhttp://www.latinamericanstudies.org/\nna temat nr\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n24.\nMaks. liczba pkt\n12\nUzyskana liczba pkt\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-12)\nTemat 1. Dlaczego chrześcijaństwo stało się religią panującą w starożytnym Rzymie?\nPrzedstaw i uzasadnij swoje stanowisko. W pracy wykorzystaj załączone materiały.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nI.4.3. Społeczeństwo, życie polityczne\ni kultura starożytnego Rzymu.\nZdający opisuje zmiany w położeniu religii\nchrześcijańskiej w państwie rzymskim\n(od religii prześladowanej, poprzez\ntolerowaną, do panującej).\nKryteria oceniania\nPoziom 4\n(9-12 pkt)\nZdający:\n wyjaśnił złożoność procesu upowszechniania się religii chrześcijańskiej\nw państwie rzymskim, ukazując różne jego aspekty (np. przemiany\nw religijności społeczeństwa rzymskiego, zmiany w polityce cesarzy\nrzymskich wobec chrześcijaństwa)\n poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. czynniki\nwpływające na upowszechnianie się chrześcijaństwa, przyczyny\nnieskuteczności walki z chrześcijaństwem)\n poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,\n trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy** (np. podał informacje\npochodzące ze źródeł, odwołał się do źródeł)\n sformułował wnioski oraz podsumował rozważania.\nPoziom 3\n(6-8 pkt)\nZdający:\n dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o zrozumieniu\nprzyczyn sukcesu chrześcijaństwa w państwie rzymskim\n w większości poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\n(np. przyczyny, dla których chrześcijaństwo było atrakcyjne\ndla społeczeństwa państwa rzymskiego)\n przedstawił zagadnienie w ujęciu dynamicznym (np. zwrócił uwagę\nna ewolucyjny charakter zmiany w pozycji prawnej chrześcijaństwa\nw cesarstwie rzymskim)\n podjął próbę sformułowania wniosków (np. dotyczących przyczyn niechęci\nwobec chrześcijaństwa w społeczeństwie rzymskim, skutków uzyskania\nprzez chrześcijaństwo statusu religii państwowej)\n w większości wykorzystał materiał źródłowy\n podjął próbę podsumowania pracy.\nPoziom 2\n(3-5 pkt)\nZdający:\n częściowo przedstawił faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. powstanie chrześcijaństwa, stosunek władz cesarskich wobec\nchrześcijaństwa)\n podjął próbę uporządkowania podanej faktografii\n podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\n(np. wskazał przyczyny prześladowania chrześcijan w państwie rzymskim)\n podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom 1\n(1-2 pkt)\nZdający:\n w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\n podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. narodziny chrześcijaństwa w I w. n.e.\nw Palestynie, równouprawnienie chrześcijaństwa z innymi religiami\nw 313 r., prześladowanie chrześcijan)\n w stopniu niezadowalającym przeprowadził selekcję i hierarchizację\npodanych informacji\n poprawnie umieścił rozważania w czasie i przestrzeni\n w stopniu niezadowalającym odniósł się do źródeł*.\n* Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje\nsię na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.\n** Zdający nie może uzyskać punktów z IV poziomu, jeżeli nie odniósł się do materiałów\nźródłowych.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nPrzykładowa realizacja zadania\nChrześcijaństwo narodziło się w I w. n.e. na obszarze Palestyny, która od połowy\nI w. p.n.e. znajdowała się pod panowaniem Rzymu. Było religią monoteistyczną wyrosłą\nna fundamencie judaizmu i silnie związaną w okresie działalności pierwszych apostołów ze\nśrodowiskiem żydowskim. Pojawienie się uniwersalistycznego nurtu w chrześcijaństwie -\nw dużej mierze za sprawą Pawła z Tarsu - skutkowało jego otwarciem dla każdego,\nniezależnie od przynależności etnicznej i dotychczas wyznawanej religii. Początkowo\nchrześcijaństwo upowszechniało się głównie we wschodniej, hellenistycznej części państwa\nrzymskiego, lecz z czasem zaczęło znajdować wyznawców także w jego zachodniej części.\nU schyłku III w. (mapa) największe skupiska wyznawców tej religii znajdowały się w Azji\nMniejszej, Syrii, w mieście Rzym, w Egipcie i w północnej Afryce, a także w południowej\nHiszpanii i w Galii.\nReligia chrześcijańska pierwszych wieków opierała się na gminie - wspólnocie\nwyznawców kierowanej przez biskupa. Rozwijała się głównie w miastach. W Cesarstwie\nRzymskim, aż do połowy III w. rzadko prześladowano chrześcijan z inicjatywy władz\nrzymskich. Represje raczej miały charakter lokalny. Prześladowania zorganizowane\nw połowie I w. n.e. przez cesarza Nerona można uznać za wydarzenie wyjątkowe. Zasadnicze\npowody, dla których do niego doszło przedstawił w swych „Rocznikach” rzymski historyk\nTacyt. Z tekstu jednoznacznie wynika, że prześladowania te Neron zorganizował\npo to, by uspokoić lud rzymski, który posądził go o wydanie rozkazu podpalenia stolicy.\nObawiając się gniewu ludu, cesarz postanowił wskazać innego winnego i wybrał chrześcijan.\nZ tekstu dowiadujemy się, dlaczego Neron zrzucił winę właśnie na chrześcijan. Tacyt napisał\nwprost, że chrześcijanie byli tymi, których powszechnie w Rzymie nienawidzono.\nW tym miejscu nasuwa się pytanie o powód tej nienawiści. Odpowiedzi należy szukać\nw stosunku chrześcijan do tradycyjnych wierzeń i kultów. Chrześcijanie całkowicie\nje odrzucali. Tymczasem w przekonaniu Rzymian jedynie skrupulatne wypełnianie obrzędów\nreligijnych zapewniało przychylność bogów. Jakiekolwiek uchybienia w obrzędach mogły\nsprowadzić ich gniew. Odmawiając oddawania czci bogom, chrześcijanie narażali całą\nwspólnotę. Dlatego w czasie prześladowań zorganizowanych przez Nerona oskarżano\nich o to, że są wrogami rodzaju ludzkiego. Co więcej chrześcijanie odrzucali też -\nwprowadzony w czasach Oktawiana Augusta - kult cesarzy. Był to kult państwowy, a więc\nodmowa jego wypełniania była równoznaczna z nieposłuszeństwem wobec władzy.\nW ten sposób dość nieoczekiwanie chrześcijanie stawali się w oczach obywateli rzymskich\nwrogami istniejącego porządku politycznego.\nW pierwszych wiekach swego istnienia chrześcijaństwo było więc uważane za siłę\nwrogą państwu i to zarówno przez elitę władzy, jak i przez większość społeczeństwa\ncesarstwa. Co więc zadecydowało o tym, że u schyłku IV w. - po tym jak cesarz Teodozjusz\nzakazał w 392 r. kultów pogańskich - chrześcijaństwo stało się religią panującą? Wydaje się,\nże kluczowe znaczenie miało to, iż właśnie w pierwszych wiekach naszej ery rozpoczął się\nkryzys tradycyjnego w świecie grecko-rzymskim podejścia do religii. Ludzie zaczęli szukać\nbliskości bóstwa, jego opieki w życiu na ziemi, a także po śmierci. W parze z potrzebą religii\nzapewniającej osobisty kontakt z bóstwem szła wyraźna tendencja do monoteizmu.\nPrzejawiała się ona w tym, że wśród różnych grup wyznawców zaczęto poszczególnych\nbogów uważać za najważniejszych, a inni bogowie z nimi się zlewali. Zjawisko to określane\njest mianem synkretyzmu.\nKryzys tradycyjnej religijności był widoczny już w II w., a w III w. pogłębiły\ngo problemy wewnętrzne i zewnętrzne, jakich doświadczyło cesarstwo. W tej sytuacji wiele\nosób zwracało się właśnie ku chrześcijaństwu. Rosnąca liczba konwersji na chrześcijaństwo\ntakże wśród członków elit cesarstwa pokazała siłę tej religii, jej atrakcyjność. To wywołało\nniepokój rządzących oraz grup społeczeństwa przywiązanych do tradycji. W rosnącej\npopularności chrześcijaństwa widzieli oni zagrożenie istniejącego ładu. W konsekwencji\nw połowie III w. cesarz wydał edykt, na mocy którego rozpoczęto prześladowania\nchrześcijan. Obliczone na likwidację chrześcijaństwa prześladowania nie przyniosły\noczekiwanego rezultatu. Po ich zakończeniu wręcz wzrosła liczba konwersji. Powodem było\nto, że nauka chrześcijańska w istocie była odpowiedzią na potrzeby duchowe ówczesnych\nludzi, a przynależność do kościołów, które spełniały także ważne funkcje społeczne, jak np.\npomoc biednym, dawała ich członkom poczucie bezpieczeństwa. W efekcie w drugiej\npołowie III w. chrześcijaństwo na obszarze imperium rozwijało się bardzo dynamicznie.\nWidać to na mapie załączonej jako źródło C w materiałach do tematu. Mapa pokazuje gęstość\nwystępowania kościołów chrześcijańskich na terenie państwa rzymskiego. Widać, że\nchrześcijaństwo swoim zasięgiem objęło przede wszystkim obszary wschodniej części basenu\nMorza Śródziemnego.\nPróbę zahamowania tego procesu podjął cesarz Dioklecjan, który w 303 r. zarządził\nkolejne prześladowania. Trwały one osiem lat. Zostały odwołane w 311 r. i - jak się okazało\n- zakończyły się fiaskiem. Chrześcijaństwa nie udało się wykorzenić i w roku 313 cesarze\nKonstantyn Wielki i Licyniusz wydali w Mediolanie edykt. W materiałach przytoczono jego\nfragment, w którym jest mowa o tym, że cesarze uznają chrześcijaństwo za religię legalną na\nobszarze imperium. Z fragmentu tego wynika, że edykt mediolański zrównywał\nchrześcijaństwo z innymi religiami. W praktyce jednak chrześcijaństwo stawało się religią\ndominującą. Skłaniał się ku niej sam cesarz Konstantyn Wielki. On też uznał siebie za\nzwierzchnika Kościoła. W 325 r. sam zwołał do Nicei pierwszy sobór powszechny - czyli\nzgromadzenie wszystkich biskupów - i przewodził jego obradom. Podczas soboru w Nicei\nustalono podstawy doktryny chrześcijańskiej. Konstantyn przewodniczył soborowi, będąc\njeszcze\npoganinem.\nOstatecznie\njednak\nprzyjął\nchrzest.\nOpieka\ncesarska\nnad\nchrześcijaństwem oraz przyjęcie chrztu przez samego władcę bardzo podniosło prestiż tej\nreligii w oczach elit i zwykłych mieszkańców Cesarstwa. W konsekwencji w IV w. dawne\nkulty nie były już w stanie konkurować z wspieranym przez państwo chrześcijaństwem,\na próby ich odnowienia kończyły się niepowodzeniem, nawet gdy podejmował je cesarz. Tak\nbyło, gdy w połowie IV w. cesarz Julian podjął - pokojowymi metodami - próbę osłabienia\nchrześcijaństwa i przywrócenia znaczenia religii tradycyjnej. Nie osiągnął zamierzonego celu.\nTak oto, mimo prób ograniczenia znaczenia chrześcijaństwa, w IV w. stało się ono religią\ndominującą, by - po roku 392 - stać się religią panującą.\nW okresie od I do IV w. chrześcijaństwo przeszło drogę od małej grupy religijnej,\npoprzez religię prześladowaną, następnie tolerowaną, do religii panującej. Wydaje się,\nże istniało kilka przyczyn sukcesu chrześcijaństwa. Pierwsza to przyczyna, którą można\nnazwać duchową. Pojawienie się chrześcijaństwa zbiegło się w czasie z początkiem kryzysu\ntradycyjnej religijności. Nauka chrześcijańska odpowiadała nowym potrzebom religijnym\nludzi na tyle, że przyjmowali ją mimo konsekwencji, jakie za to groziły. W efekcie u progu\nIV w. chrześcijaństwo było już w cesarstwie bardzo rozpowszechnione.\nDruga przyczyna ma charakter polityczny i ideologiczny. Tradycyjna religia Rzymu\nprzestała spełniać swe kluczowe zadanie religii państwowej, która scala i umacnia wspólnotę.\nPojawiła się więc potrzeba nowej religii, która angażowałaby emocjonalnie wyznawców,\na jednocześnie mogła pełnić funkcję religii państwowej. W III w. dużą popularnością,\nszczególnie wśród żołnierzy, cieszył się kult Słońca Niezwyciężonego i był wspierany przez\nniektórych cesarzy. Także inne kulty zyskiwały wyznawców. Jednak to chrześcijaństwo\nokazało się zdolne do przyciągania wyznawców z różnych grup społecznych, a więc\noddziaływało na całe społeczeństwo. Chrześcijańskie wspólnoty wiernych były silne\nwewnętrznie, dobrze zorganizowane. Zjednoczenie ich w jeden Kościół podporządkowany\nwładcy mogło uczynić z chrześcijaństwa religię, która przejęłaby ważną dla państwa funkcję,\nktórą wcześniej spełniała religia tradycyjna.\nAtuty chrześcijaństwa dostrzegł Konstantyn Wielki i dlatego podjął skuteczne\ndziałania na rzecz uporządkowania i ujednolicenia doktryny oraz podporządkowania sobie\nKościoła. Jego następcy kontynuowali tę politykę. Wydaje się więc, że uzasadniony jest\nwniosek, iż chrześcijaństwo u schyłku IV w. zostało uznane za religię panującą w cesarstwie\nrzymskim, gdyż było jedyną w tym czasie religią, która - przy akceptacji społeczeństwa -\nwzmacniała państwo zarówno ideowo, jak i instytucjonalnie. Ideowo, gdyż Kościół uznawał,\nże władza cesarza pochodzi od Boga. Instytucjonalnie, ponieważ po tym jak chrześcijaństwo\nzostało zalegalizowane, struktury organizacyjne Kościoła zaczęły upodabniać się do struktur\npaństwa. Przyjęły formę hierarchiczną, czyli biskupi miast będących stolicami prowincji\nzyskali władzę zwierzchnią nad biskupami pozostałych miast. Biskupów zasiadających\nw stolicach prowincji zaczęto nazywać metropolitami, z czasem - arcybiskupami.\nNajwiększym szacunkiem cieszyli się biskup Konstantynopola i - oczywiście - biskup\nRzymu.\nZorganizowany według schematu administracji państwowej Kościół stał się na tyle\nsilną instytucją, że po upadku cesarstwa rzymskiego na zachodzie był zdolny przynajmniej\nczęściowo zachować jego tradycje. Dzięki temu w okresie kształtowania się państw\nbarbarzyńskich w Europie to właśnie Kościół ocalił wiele z dawnego dziedzictwa Rzymu:\nmiędzy innymi zachował jego język - łacinę. W ten sposób Kościół okazał się najtrwalszą\ninstytucją antyku, która przetrwała aż do naszych czasów.\nPoziom wykonania zadania\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nZawartość merytoryczna: poziom IV\nZdający określił złożoność procesu upowszechniania się religii chrześcijańskiej w państwie\nrzymskim, ukazując różne jego aspekty. Poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\nopisując czynniki wpływające na upowszechnianie się chrześcijaństwa i podając przyczyny\nnieskuteczności walki z chrześcijaństwem w starożytnym Rzymie. Selekcję i hierarchizację\ninformacji przeprowadził poprawnie. Materiał źródłowy wykorzystał trafnie i w pełni.\nPoprawnie sformułował wnioski oraz podsumował swoje rozważania.\nTemat 2. Scharakteryzuj pozycję króla w monarchii stanowe j w Polsce w XIV-XV w.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub\nproblemowym; dostrzega problem\ni buduje argumentację, uwzględniając\nróżne aspekty procesu historycznego;\ndokonuje selekcji i hierarchizacji oraz\nintegruje pozyskane informacje\nz różnych źródeł wiedzy.\nII.5.2. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający porównuje proces formowania się\nspołeczeństwa stanowego w Polsce\ni w zachodniej Europie.\nII.7.2. Polska w XIV-XV w.\nZdający charakteryzuje rozwój monarchii\nstanowej w Polsce, uwzględniając strukturę\nspołeczeństwa polskiego w późnym\nśredniowieczu i rozwój przywilejów\nszlacheckich.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n wyjaśnił złożoność procesu kształtowania się monarchii stanowej,\nukazując różne jego aspekty (np. wskazał na specyficzne cechy\nmonarchii stanowej w Polsce, z uwzględnieniem zmian w zakresie\nwładzy królewskiej, wyjaśnił pojęcie Korony Królestwa Polskiego)\n poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji\n poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ rozwoju\nprzywilejów szlacheckich na ukształtowanie się monarchii stanowej,\nskutki uzyskania przez szlachtę znaczącej pozycji politycznej\nw państwie)\n sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nprocesu kształtowania się monarchii stanowej\n w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. dostrzegł zależność między rozwojem przywilejów a zakresem\nwładzy monarszej, wskazał czynniki wpływające na ograniczenie władzy\nmonarszej)\n przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\nuwzględniając ewolucyjny charakter zmiany w pozycji króla\nw społeczeństwie stanowym\n podjął próbę sformułowania wniosków (np. dotyczących znaczenia\nwydawanych przywilejów w kształtowaniu się monarchii stanowej,\nznaczenia ograniczenia władzy królewskiej dla funkcjonowania\nmonarchii stanowej)\n podjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n częściowo przedstawił faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. wymienił niektóre przywileje stanowe wydane przez\nwładców polskich, wspomniał o okolicznościach ich wydania, zwrócił\nuwagę na ich następstwa dla sprawowania władzy królewskiej)\n podjął próbę uporządkowania podanej faktografii\n podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo skutkowych\n podjął próbę odniesienia się do tematu wypracowania (np. poprzez próbę\nscharakteryzowania monarchii stanowej, przedstawienia podziału\nstanowego społeczeństwa).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\n podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. wymienił niektóre przywileje wydane w XIV\ni XV w.)\n w stopniu niezadowalającym przeprowadził selekcję i hierarchizację\npodanych informacji\n poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nPrzykładowa realizacja zadania\nOkres rozbicia dzielnicowego skończył się w Polsce w początkach XIV wieku wraz\nz objęciem tronu przez Władysława Łokietka. Jego koronacja w 1320 r. jest uznawana\nza symboliczny początek odnowionego Królestwa Polskiego. Państwo to było z natury rzeczy\nzupełnie innym tworem politycznym i społecznym niż monarchia pierwszych Piastów.\nMonarchia ostatnich Piastów - podobnie jak w innych krajach europejskich - opierała się\nna podziale stanowym społeczeństwa. Z punktu widzenia organizacji państwa najwyższą\nwładzę sprawował król, lecz jego władza była ograniczona prawami stanów. Z drugiej strony\nzauważmy, że konieczność liczenia się z reprezentacją uprzywilejowanych stanów\nnie oznaczała słabości władzy monarchy. Wystarczy wymienić przykłady Filipa IV Pięknego\nwe Francji czy Kazimierza Wielkiego w Polsce.\nWłaśnie za panowania Kazimierza Wielkiego ukształtowała się w Polsce monarchia\nstanowa. Jej prawno-ustrojowym wyrazem było wprowadzenie pojęcia Korony Królestwa\nPolskiego. Wyrażało ono nowe podejście do instytucji państwa. Z pojęciem Korony\nKrólestwa wiązało się oddzielenie państwa od osoby monarchy, a więc odejście od przyjętej\nwe wcześniejszych stuleciach zasady, zgodnie z którą państwo uważane było za własność\nwładcy, czyli od monarchii patrymonialnej. Korona Królestwa symbolizowała państwo\nsuwerenne i niepodzielne terytorialnie. To sprzyjało zacieśnianiu trwałych więzi między\nposzczególnymi prowincjami, tworzeniu urzędów centralnych, a także kształtowaniu się\nreprezentacji stanów. Pojęcie Korony Królestwa stosowane było u schyłku średniowiecza\nw wielu państwach europejskich. Stanowiło ono dorobek ówczesnego prawa europejskiego.\nPierwszym władcą państwa polskiego rozumianego już jako Korona Królestwa był\nKazimierz Wielki (1333-1370). I choć nie był on - jak jego przodkowie z czasów monarchii\npatrymonialnej - właścicielem państwa, to dysponował pełnią władzy państwowej.\nTo on decydował o wewnętrznej i międzynarodowej polityce państwa. Był dowódcą armii\ni zwierzchnikiem administracji państwowej, którą sam stworzył i która w jego imieniu\nzarządzała państwem. W terenie - w poszczególnych ziemiach - najważniejszym urzędem\nstał się urząd starosty. Starostowie byli wyposażeni w szerokie uprawnienia administracyjne\ni sądowe. Za panowania Kazimierza Wielkiego wykształciły się główne urzędy centralne:\nurząd\nkanclerza,\npodkanclerza,\nmarszałka\ni\npodskarbiego.\nW ważnych\nsprawach\npaństwowych Kazimierz Wielki prawdopodobnie zasięgał opinii rady królewskiej, jednak\nnie miała ona jeszcze prawnie ustalonego składu. Król rzadko zasięgał rady reprezentacji\nstanów królestwa, czyli rzadko zwoływał zjazdy (wiece) ogólnopaństwowe rycerstwa.\nZa jego panowania wzmocniła się natomiast pozycja zjazdów prowincjonalnych, wspólnie\nz którymi Kazimierz dokonał kodyfikacji praw - osobno dla Małopolski i dla Wielkopolski.\nW Polsce XIV-XV w. ukształtowały się cztery stany: rycerstwo-szlachta,\nduchowieństwo, mieszczaństwo i stan chłopski. Duchowieństwo oraz rycerstwo-szlachta\nnależały do stanów uprzywilejowanych. Proces różnicowania się stanów, czyli wyodrębniania\nsię grup o odmiennym położeniu prawnym, rozpoczął się w okresie rozbicia dzielnicowego.\nSzczególną rolę w formowaniu się stanów pełniły przywileje immunitetowe, które książęta\ndzielnicowi nadawali instytucjom kościelnym i poszczególnym możnym i rycerzom.\nNajwcześniejsze przywileje dla Kościoła obejmowały zwolnienia dóbr duchownych\nz płacenia podatków, przekazywanie ich pod jurysdykcję sądów kościelnych, a także\nprzyznawanie wolności w obsadzie stanowisk kościelnych. Przywileje na rzecz rycerstwa\ndotyczyły zwolnień z obowiązku uiszczania danin na rzecz księcia i przekazywania przez\nksięcia prawa sądzenia poddanych.\nNa wyodrębnienie się stanu mieszczańskiego i chłopskiego istotnie wpłynęły\nwydawane już przez książąt dzielnicowych przywileje lokacyjne. Na ich podstawie miasta\ni wsie uzyskiwały zgodę na posługiwanie się odrębnym prawem, powszechnie zwanym\nprawem niemieckim. Kazimierz Wielki umacniał gospodarczą pozycję miast, np. przez\nnadawanie poszczególnym z nich prawa składu, czy objęcie ich przymusem drożnym. Czynił\nto, gdyż mieszczaństwo uważał za stan ważny dla pomyślnego funkcjonowania państwa.\nWarunki korzystne dla gospodarczego rozwoju miast i politycznej pozycji mieszczaństwa\nutrzymały się do połowy XV. W drugiej połowie XV w. miasta utraciły uprawnienia\npolityczne. Jedną z ważniejszych przyczyn tej niekorzystnej dla mieszczan zmiany było\nuzyskanie przywilejów przez szlachtę, które zapewniły jej przewagę polityczną nad\nmieszczaństwem i ograniczyły rozwój miast w Polsce.\nRównowaga polityczna w państwie, której - jak się wydaje - pilnował Kazimierz\nWielki, została zachwiana po jego śmierci. Był to niewątpliwie skutek wygaśnięcia dynastii\nPiastów i wstrząsu politycznego, jakim było przejęcie władzy przez Ludwika Węgierskiego.\nW okresie panowania Andegawenów i pierwszych Jagiellonów wprowadzono najważniejsze\n- z punktu widzenia funkcjonowania państwa - przywileje obejmujące cały stan szlachecki,\nczyli przywileje generalne. Stały się one podstawą przebudowy ustroju politycznego Polski.\nPrzywileje generalne wydawane były przez królów, gdy chcieli oni uzyskać zgodę ogółu\nrycerstwa-szlachty na realizację swych zamierzeń politycznych. Za przykład posłużyć może\nnadanie przywileju koszyckiego (1374). Król Ludwik Węgierski wydał go, by uzyskać\nakceptację polskiego rycerstwa dla swych planów dynastycznych. Ustanawiał w nim między\ninnymi zmniejszenie obciążeń podatkowych szlachty. Uprzywilejowanie podatkowe szlachty\nbyło powszechne w całej Europie i nie w tym należy upatrywać wyjątkowości pozycji\npolitycznej szlachty w Polsce. Tę szlachta polska zyskała za panowania dynastii Jagiellonów\ni było to skutkiem zmiany zasad obejmowania polskiego tronu.\nObwiązująca\nza Kazimierza Wielkiego,\nLudwika Węgierskiego\ni Jadwigi\nAndegaweńskiej zasada dziedziczności tronu nie stanowiła wystarczającej podstawy\ndo objęcia panowania przez Władysława Jagiełłę i jego potomków. Jagiełło był królem\nwybranym przez radę królewską, a elekcję potwierdził sejm w Lublinie (1386). Objęcie tronu\nprzez jednego z synów Władysława Jagiełły wymagało uzyskania zgody szlachty\ni skutkowało wydaniem dla niej przywileju (jedlneńsko-krakowskiego - 1430 i 1433), który\nzagwarantował szlachcie nietykalność osobistą. Z kolei przywileje, które szlachta uzyskała\nod Kazimierza Jagiellończyka, były konsekwencją zaangażowania się króla w wojnę\nz zakonem krzyżackim (wojna trzynastoletnia). W przywileju cerekwicko-nieszawskim\n(1454) monarcha zobowiązywał się do tego, że nie zwoła pospolitego ruszenia ani nie nałoży\nnowych podatków bez uzyskania zgody sejmików ziemskich. Charakterystyczne dla XV w.\nrozszerzanie przez monarchów przywilejów dla szlachty dowodzi dużej aktywizacji\npolitycznej stanu szlacheckiego. Rosło znaczenie sejmików ziemskich. I te właśnie zjazdy\nstały się szczególnie trwałą instytucją życia społecznego i politycznego. Z czasem\nukształtowała się praktyka zjazdów przedstawicieli sejmików w czasie i miejscu\nwyznaczonym przez króla. Pierwszy zjazd przedstawicieli sejmików wraz z senatorami\nw roku 1493 w Piotrkowie jest uważany za moment narodzin polskiego sejmu.\nNależy zauważyć, że do końca XV w. władza monarchy w Polsce nie została\nuszczuplona. Przywileje wydane przez kolejnych władców ograniczyły co prawda swobodę\nnakładania podatków na szlachtę i odebrały królowi prawo nieskrępowanego wyznaczania\nnastępcy, ale szlachta nie miała w tym czasie bynajmniej zamiaru powoływać na tron polski\nkogokolwiek spoza dynastii\nJagiellonów. Nawet bezpotomna\nśmierć Władysława\nWarneńczyka nie zmieniła tego stanu rzeczy i na polskim tronie zasiadł brat poległego króla -\nKazimierz Jagiellończyk. Będąc już królem, Kazimierz Jagiellończyk, przymuszony\nokolicznościami, wydał przywilej cerekwicko-nieszawski, ale z całą pewnością był silnym\nwładcą.\nW XIV-XV w. władzę królewską ograniczały nie tylko przywileje, lecz także statuty,\nktórych znaczenie szczególnie wzrosło od XV w. W czasach Kazimierza Wielkiego statuty\nwydano odrębnie dla Wielkopolski i Małopolski. Ujednolicony zbiór statutów małopolskich\ni wielkopolskich o zasięgu ogólnopolskim zredagowano na początku XV w. Począwszy od\nWładysława\nWarneńczyka\n(1434-1444)\nmonarcha\nprzez\nprzysięgę\nkoronacyjną\nzobowiązywał się do przestrzegania wszystkich dotychczasowych praw (statutów, konstytucji\nsejmowych, przywilejów, praw odrębnych stanów itd.). Potwierdzenie praw dowodziło ich\nnadrzędności w stosunku do decyzji monarchy i tego, że panujący nie stał ponad prawem.\nPrawo wspólne i jednolite dla całego państwa, w zakresie prawa publicznego, odnosiło się\nzasadniczo do wszystkich stanów. W części obejmującej prawo sądowe dotyczyło tylko\nszlachty. Pozostałe stany objęte były własnym odrębnym prawem stanowym.\nW XIV-XV w. ukształtowała się w Polsce monarchia stanowa. Władza królewska\npomimo ograniczeń związanych z wpływem możnowładztwa i rozwojem przywilejów\nstanowych, zachowała wyraźną przewagę i jej zakres był dość rozległy. Nadrzędność prawa\nw państwie wyznaczała granice działań monarchy, ale w praktyce panujący królowie nie\nzawsze respektowali prawo. Zależało to od osobowości monarchy, nie rezygnowali także\nz prowadzenia samodzielnej polityki. Szlachta nie miała jeszcze decydującego wpływu na\nsprawy państwa, ale miała możliwość współdziałania z monarchą i możnowładztwem\nw rządzeniu krajem. Pod koniec XV w. szlachta stała się znaczącą siłą polityczną w państwie.\nRozwój wydarzeń politycznych w następnym stuleciu doprowadził do ukształtowania się\nustroju państwa, który z czasem zaczęto nazywać demokracją szlachecką. Jedną z jej cech\ncharakterystycznych była słabnąca z upływem dziesięcioleci rola monarchy. Oskarżanie\nkolejnych panujących o dążenia do absolutum dominium doprowadziło do tego, że król stał\nsię „honorowym przewodniczącym” Rzeczypospolitej.\nPoziom wykonania zadania\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nZawartość merytoryczna: poziom IV\nZdający wyjaśnił złożoność procesu kształtowania się monarchii stanowej, ukazując różne\njego aspekty. Wskazał specyficzne cechy monarchii stanowej w Polsce, z uwzględnieniem\nzmian w zakresie władzy królewskiej i wyjaśnił pojęcie Korony Królestwa Polskiego.\nPrzeprowadził poprawnie selekcję i hierarchizację informacji wykorzystanych w pracy.\nZwiązki przyczynowo-skutkowe wyjaśnił poprawnie. Sformułował wnioski i ocenę oraz\npodsumował rozważania.\nTemat 3. Wyjaśnij rolę Polski w przeniesieniu wzorców cywilizacji zachodniej\nna obszary ruskie i litewskie w XVI-XVII w.\nIII. Tworzenie narracji historycznej\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII.3.5. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający ocenia kulturową rolę Polski\nw przeniesieniu wzorców cywilizacji\nzachodniej na obszary ruskie i litewskie.\nIII.3.6. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający ocenia sytuację wyznaniową\nna ziemiach Rzeczypospolitej w XVI w.,\nw tym tolerancję wyznaniową oraz unię\nbrzeską.\nIII.4.5. Rzeczpospolita Obojga Narodów\nw XVII w. Ustrój, społeczeństwo, kultura.\nZdający ocenia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych, struktury społecznej\ni modelu życia gospodarczego na tle\neuropejskim oraz synchronizuje\nnajważniejsze wydarzenia z dziejów Polski\nw XVII w. z wydarzeniami europejskimi.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n wyjaśnił złożoność procesu oddziaływania cywilizacji zachodniej na ziemie\nruskie i litewskie w XVI-XVII w., ukazując jego różne aspekty (np.\nwskazał na różne cechy przemian na ziemiach ruskich i litewskich\nw okresie od unii w Lublinie i w II połowie XVI i w XVII w.,\nuwzględniając specyficzne czynniki świadczące o zbliżeniu z kulturą\nzachodnią: Kościół katolicki, Kościół unicki, gospodarka, elity, kultura)\n poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji\n poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ unii\npolsko-litewskiej na przesuwanie się zachodniej granicy cywilizacyjnej na\nziemie ruskie i litewskie, skutki przyjęcia katolicyzmu przez Wielkie\nKsięstwo Litewskie, przyczyny polonizacji elit politycznych\ni intelektualnych)\n sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nprocesu oddziaływania cywilizacji zachodniej na ziemie ruskie i litewskie\nw XVI-XVII w.\n w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. zależność między istnieniem wspólnego państwa Korony Polskiej\nz Wielkim Księstwem Litewskim a charakterem przemian zachodzących\nw różnych dziedzinach życia politycznego, gospodarczego i społeczno-\n-kulturowego)\n przedstawił wybrane aspekty procesu oddziaływania cywilizacji zachodniej\nna ziemie ruskie i litewskie w ujęciu dynamicznym\n podjął próbę sformułowania wniosków (np. dotyczących roli Polski\nw przenoszeniu wzorców cywilizacji zachodniej na ziemie ruskie\ni litewskie)\n podjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n częściowo przedstawił faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. uwzględnił unię w Lublinie i chrystianizację Litwy, wspomniał\no napływie ludności z Korony na ziemie litewskie i ruskie, zwrócił uwagę\nna podobieństwa w ustroju politycznym i gospodarczym, wskazał na rolę\nKościoła katolickiego w upowszechnianiu wzorców zachodnich)\n podjął próbę uporządkowania podanej faktografii\n podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\n podjął próbę odniesienia się do tematu wypracowania (np. poprzez próbę\nanalizy wybranych czynników świadczących o wpływach zachodnich\nna ziemiach ruskich i litewskich).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\n podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. wymienił unię w Lublinie, przyjęcie\nkatolicyzmu przez państwo litewskie, włączenie ziem ruskich do Korony)\n w stopniu niezadowalającym przeprowadził selekcję i hierarchizację\npodanych informacji\n poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nPrzykładowa realizacja zadania\nUnie Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim, poczynając od aktu\nw Krewie (1385), a kończąc na unii w Lublinie (1569), miały zasadnicze znaczenie\ndla związania obszarów litewskich i ruskich z kręgiem cywilizacji zachodnioeuropejskiej.\nDecyzja wielkiego księcia o zawarciu związku politycznego z Koroną Królestwa Polskiego\nprzyniosła istotne zmiany w funkcjonowaniu państwa litewskiego, które - poczynając\nod religii - stopniowo obejmowały ustrój polityczny, społeczno-gospodarczy, kulturę i język.\nWielkie Księstwo Litewskie, które pod koniec XIV w. rozpoczęło swą integrację\nz Koroną, składało się w większości z ziem ruskich, które stanowiły jego rozleglejszą część\nw porównaniu z etnicznym terytorium litewskim. Do Królestwa Polskiego należały zaś\nprzyłączone w XIV-XV w. Ruś Czerwona i Podole. Pozostałe obszary ruskie (Wołyń\ni Ukrainę), które znajdowały się pod panowaniem władców litewskich, inkorporowano\ndo Korony (1569) w czasie zmagań o unię lubelską.\nPo przyjęciu chrześcijaństwa łacińskiego przez Wielkie Księstwo Litewskie Kościół\nkatolicki stosunkowo szybko umocnił się na ziemiach etnicznie litewskich. Na terytoria ruskie\nkatolicyzm wkraczał powoli. Do połowy XVI w. Kościół prawosławny utrzymał swą mocną\npozycję, ze względu na to, że Rusini stanowili zdecydowaną większość mieszkańców kraju,\na wśród jego protektorów znajdowała się liczna szlachta i magnateria ruska. W XVI w.\nw Wielkim Księstwie Litewskim rozpowszechniły się wyznania reformowane, dysponujące\nwłasnymi drukarniami i szkolnictwem. W tym czasie wpływy zachodnie nie tylko objęły\nsferę wyznań, lecz także dotyczyły języka, literatury i kultury materialnej. W starciu\nz wyznaniami Reformacji znaczącą rolę odegrali jezuici. Wśród zakładanych kolegiów\nwyróżniała się Akademia Wileńska, w której zatrudniano licznych nauczycieli z Korony\ni krajów europejskich. Po wojnach XVII w. Kościół katolicki stopniowo zyskiwał na\nznaczeniu za sprawą rosnącej liczby parafii, klasztorów i szkół jezuickich. Poważny wkład w\nbudowanie więzi cywilizacyjnej z Zachodem wniósł Kościół unicki, z oporami wprowadzany\npo zawarciu unii między Kościołem rzymskokatolickim a prawosławnym w Brześciu\nnad Bugiem (1596). Kościół unicki, po osłabieniu w czasie wojen z Kozakami i państwem\nmoskiewskim stopniowo rozszerzył swe wpływy pod koniec XVII w., co wiązało się\nze znacznym zmniejszeniem liczby wyznawców Kościoła prawosławnego. Umocnienie się\nKościoła unickiego prowadziło do głębszego wpływu wzorców zachodnich na społeczeństwo\nruskie.\nOd XV w. rozpowszechniał się w Wielkim Księstwie Litewskim język łaciński.\nOd połowy XVI w. umacniała się pozycja języka polskiego, w którym drukowano większość\nksiążek popularyzujących osiągnięcia humanizmu i reformacji. W języku polskim\nprowadzono obrady sejmów i sejmików. Pod koniec XVII w. stał się on językiem\nurzędowym. Upowszechnianiu się języka polskiego sprzyjał napływ ludności z Korony. Byli\nto osadnicy, duchowni, urzędnicy, pisarze, drukarze, wydawcy czy kupcy.\nOd drugiej połowy XVI w. do końca XVII w. powstawały liczne biblioteki klasztorne\nna czele z jezuicką w Wilnie oraz wzorem Zachodu własne księgozbiory tworzyli członkowie\nelit politycznych i kulturalnych. Książki sprowadzano z Korony i krajów europejskich. Wśród\nrodów książęcych i magnackich, podobnie jak w Koronie, upowszechniło się studiowanie\nna zachodnich uniwersytetach i organizowanie podróży (np. szkolnych, turystycznych)\ndo Korony i państw zachodnich. Europeizacja była czynnikiem o znaczeniu zasadniczym\ndla zbliżenia polskich, litewskich i ruskich elit politycznych i kulturalnych Rzeczypospolitej.\nBezpośrednim skutkiem powiązań politycznych Wielkiego Księstwa Litewskiego\nz Koroną było przeprowadzenie reformy rolnej zwanej pomiarą włóczną, która polegała\nna komasacji i przemierzaniu wszystkich ziem uprawnych na włóki (miara ziemi). Reforma\nwłóczna od drugiej połowy XVI w. przeprowadzana była w dobrach wielkoksiążęcych,\na potem w majątkach magnackich i szlacheckich. Unormowano i ujednolicono również\npowinności chłopskie oraz podatki. Reforma przyczyniła się do rozwoju gospodarki\nfolwarcznej i wzrostu eksportu artykułów rolnych z ziem litewskich i ruskich na zachód.\nNiedługo po zawarciu unii w Krewie wielki książę litewski Władysław Jagiełło nadał\nstolicy swego państwa - Wilnu - prawo magdeburskie. Była to pierwsza lokacja miasta\nna prawie niemieckim w Wielkim Księstwie Litewskim. Inne miasta otrzymywały\nje stopniowo w XV i XVI w. W drugiej połowie XVI w. w Wielkim Księstwie\nprzeprowadzono na wzór polski reformę sądownictwa. W przypadku kodyfikacji prawa\n(Statuty Litewskie) sięgano do doświadczeń polskich, ale przede wszystkim opierano się\nna prawie rzymskim i prawie dotychczas obowiązującym na Litwie i Rusi.\nPrzemiany kulturowe świadczące o włączaniu się ziem litewsko-ruskich do cywilizacji\nzachodniej dobrze były widoczne w budownictwie sakralnym i świeckim. Od początku\nXVI w. najintensywniej przebudowywało się Wilno, które słynęło z kościołów gotyckich.\nZ budowli renesansowych wyróżniał się pałac wzniesiony przez Zygmunta I, pełniący funkcję\nsiedziby Jagiellonów. W XVII w. pod wpływem baroku powstawały wielkie rezydencje\nmagnackie, np. zamek Radziwiłłów w Nieświeżu, oraz liczne kościoły, zespoły klasztorne,\nświątynie unickie, prawosławne, a także synagogi. Ich budowy podejmowali się architekci,\nmajstrowie, rzemieślnicy, robotnicy pochodzący z ziem koronnych i z krajów europejskich,\nw tym w szczególności liczni byli artyści włoscy i niemieccy.\nProces przesuwania się zachodniej granicy cywilizacji łacińskiej na ziemie litewskie\ni ruskie - szczególnie widoczny od XVI w. - był skutkiem unii Wielkiego Księstwa z Koroną\ni już samo powstanie związku politycznego obu państw zdecydowało o włączeniu tych\nobszarów w krąg cywilizacji europejskiej. Od XIV w. Polska wywiera pośredni, niemniej\npotężny, wpływ na charakter i kierunek przemian na ziemiach ruskich i litewskich.\nW pierwszym rzędzie widoczne były wpływy związane z ekspansją Kościoła katolickiego\ni napływem duchowieństwa oraz powstawaniem zakonów i szkół. Kolejnym polem wpływów\nbył ustrój i polska kultura polityczna oraz gospodarka. Najlepiej wpływy zachodnie\nuwidoczniły się w architekturze, sztuce, języku i literaturze.\nOd połowy XVI w. proces europeizacji wiązał się z zamianą języka europejskiego\nłaciny na polski i z jego upowszechnianiem się jako języka kultury wśród wyższych warstw\nspołeczeństwa litewskiego i ruskiego. Język polski w roli nośnika kultury europejskiej\nzapewniał wejście w krąg kultury łacińskiej i zachodniej. Przenoszenie wzorców zachodnich\nprzebiegało w ramach wspólnego państwa i dokonywało się poprzez Koronę Polską i z ziem\npolskich lub bezpośrednio z Zachodu. Procesy polonizacyjne na ziemiach litewskich\ni ruskich, co do ich charakteru stanowią zagadnienie kontrowersyjne w historiografii Litwy,\nBiałorusi i Ukrainy. Nie należy jednak przypisywać polonizacji cech wynaradawiania,\nponieważ takie zjawiska jeszcze w XVI i XVII w. się nie narodziły. Są one specyficzne\ndopiero dla XIX wieku. Zresztą posługiwanie się językiem polskim nie zniwelowało poczucia\nlitewskiej odrębności politycznej. Jest to widoczne np. w działalności litewskich magnatów.\nDzięki europeizacji Litwa stała się najdalej na wschód wysuniętym krajem Zachodu, choć\nmogła przecież być najbardziej zachodnim z krajów Wschodu.\nPoziom wykonania zadania\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nZawartość merytoryczna: poziom IV\nZdający wyjaśnił złożoność procesu oddziaływania cywilizacji zachodniej na ziemie ruskie\ni litewskie w XVI-XVII w., ukazując różne jego aspekty. Wskazał cechy przemian tu\nzachodzących w okresie od unii w Lublinie w II połowie XVI i w XVII w., uwzględniając\nspecyficzne czynniki świadczące o zbliżeniu z kulturą zachodnią. Selekcję i hierarchizację\ninformacji przeprowadził poprawnie. Wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe omawiając\nwpływ unii polsko-litewskiej na przesuwanie się zachodniej granicy cywilizacyjnej na ziemie\nruskie i litewskie. Wskazał skutki przyjęcia katolicyzmu przez Wielkie Księstwo Litewskie\ni przyczyny polonizacji elit politycznych i intelektualnych. Sformułował wnioski i ocenę oraz\npodsumował rozważania.\nTemat 4. Rozważ, jakie czynniki sprzyjały rozwojowi gospodarczemu Stanów\nZjednoczonych w II połowie XIX w. W pracy wykorzystaj załączone materiały.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do\nwyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w\nujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV.2.1. Europa i Stany Zjednoczone\nw epoce rewolucji przemysłowej.\nZdający charakteryzuje proces\nuprzemysłowienia państw europejskich\ni Stanów Zjednoczonych.\nIV.2.2. Europa i Stany Zjednoczone\nw epoce rewolucji przemysłowej.\nZdający charakteryzuje rozwój terytorialny,\ngospodarczy oraz przemiany społeczno-\n-kulturowe w Stanach Zjednoczonych\nw XIX w.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n przedstawił rozwój gospodarczy USA w ujęciu dynamicznym, ukazując\njego różne aspekty (np. ukazał przemiany w rolnictwie i przemyśle,\nuwzględniając czynniki terytorialne, demograficzne i napływ imigrantów)\n poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji\n poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ rozwoju\nlinii kolejowych, postępu technicznego i polityki państwa na rozwój\ngospodarki)\n właściwie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy** (np. podał\ninformacje pochodzące ze źródeł)\n sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n przedstawił rozwój gospodarczy USA w ujęciu dynamicznym,\nuwzględniając jego charakterystyczne cechy (np. ukazał wzrastającą rolę\nprzemysłu i przejawy postępu technicznego w różnych dziedzinach\ngospodarki)\n w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. ukazał rozwój gospodarki USA jako pochodną dokonujących się\nprzemian ludnościowych i terytorialnych)\n w większości poprawnie przeprowadził selekcję faktów, wykazując się\nzrozumieniem ich znaczenia i hierarchii\n w większości wykorzystał materiał źródłowy\n podjął próbę sformułowania wniosków (np. dotyczących wzrostu\nznaczenia USA w gospodarce światowej, prowadzonej polityki\ngospodarczej)\n podjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n przedstawił częściową faktografię potrzebną do realizacji tematu\n(np. wspomniał o znaczeniu wojny secesyjnej dla dziejów USA, wskazał\nna rozwój przemysłu, zwrócił uwagę na wpływ wynalazczości na postęp\ntechnologiczny)\n podjął próbę selekcji i uporządkowania podanej faktografii\n podjął próbę wykorzystania materiałów źródłowych i zastosowania ich\nw tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\n podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\npodobieństw/różnic między nimi (np. rozwój terytorialny USA, napływ\nimigrantów, rozwój przemysłu)\n poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni\n w stopniu niezadowalającym odniósł się do źródeł*.\n* Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje\nsię na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.\n** Zdający nie może uzyskać punktów z IV poziomu, jeżeli nie odniósł się do materiałów\nźródłowych.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nPrzykładowa realizacja zadania\nStany Zjednoczone Ameryki Północnej w XIX wieku przeobraziły się w potęgę\ngospodarczą. Stało się to widoczne w początkach następnego stulecia, w czasach I wojny\nświatowej. Największe mocarstwa świata, wchodzące w skład bloku państw ententy,\nzwyciężyły w tej wojnie tylko dzięki pomocy amerykańskiej. Stąd też pytanie o czynniki\nsprzyjające rozwojowi gospodarki USA wydaje się być jednym z najważniejszych w historii\nXX stulecia. Odpowiedź na to pytanie jest ważna także dla zrozumienia historii Europy, która\nstraciła swoją pozycję na rzecz USA.\nO pozycji gospodarczej Stanów Zjednoczonych w XIX w. zdecydowały różne\nczynniki, ale najważniejszymi były rozwój przemysłu i rolnictwa, który pozostawał w ścisłym\nzwiązku z postępem technicznym. W przypadku gospodarki USA jej rozwojowi szczególnie\nsprzyjały czynniki terytorialne i demograficzne.\nW drugiej połowie XIX wieku głębokie zmiany w gospodarce Stanów Zjednoczonych\nspowodowała wojna secesyjna (1861-1865), w tym przede wszystkim zniesienie\nniewolnictwa. Skutkiem upadku Południa i zwycięstwa Północy był wybór dominującego\nmodelu gospodarki - wolnorynkowej, opartej na pracy wolnonajemnej, z coraz bardziej\nznaczącym i rozwijającym się przemysłem. Istotny wpływ na rozwój rolnictwa miał\nuchwalony przez Kongres w czasie wojny tzw. Akt o domostwach (1862), który przewidywał\nnadanie ziemi osadnikom z możliwością wykupienia jej na własność po minimalnej cenie\npo upływie 5 lat od osiedlenia się. Prawo to obowiązywało na terytoriach zachodnich\ni istotnie przyczyniło się do rozwoju osadnictwa.\nLiczba mieszkańców Stanów Zjednoczonych gwałtownie wzrastała. Przyczyną tego\nwzrostu była masowa imigracja do USA. Wśród przybyszów europejskich najwięcej było\nIrlandczyków, Włochów i Niemców. W grupie imigrantów z Europy Środkowo-Wschodniej\nokoło 4 milionów stanowili Polacy. Liczna była emigracja żydowska. Imigranci poszukiwali\nw USA pracy oraz wolności i tolerancji religijnej. Ameryka stała się symbolem kraju wielkich\nmożliwości, w którym każdy znajdzie swoje miejsce. Przybysze z krajów europejskich żyli\nw bardzo różnych warunkach, niektórzy nie mieli problemów z przystosowaniem się\n(Anglicy, Szkoci, Niemcy), dla wielu jednak Ameryka okazała się trudnym wyzwaniem\n(np. Irlandczycy). Niemniej - w porównaniu z ówczesnymi państwami europejskimi - Stany\nZjednoczone dawały szansę na podniesienie stopy życiowej i awans społeczny. Stwarzały\nwiele możliwości dla osób energicznych, utalentowanych, niebojących się ryzyka. Władze\namerykańskie dążyły do przekształcenia masy imigrantów w społeczeństwo amerykańskich\nobywateli. Tego problemu dotyczy ilustracja - karykatura (źródło D) - symbolizująca\nwyobrażenie Amerykanów o sobie jako narodzie amerykańskim, który powstaje\nz „wymieszania” w moździerzu poszczególnych „składników” - różnych grup etnicznych.\nImigranci w garncu wyróżniają się własnym etnicznym ubraniem, ale mają równe prawa.\nW rezultacie tego symbolicznego „wymieszania” miał powstać nowy obywatel. Proces\nasymilacji był bardzo trudny i bolesny dla przybyszów. Zjawisko to ilustruje stojący\nna brzegu moździerza imigrant, przedstawiony jako osoba, która protestuje i odmawia\nasymilacji. Należy dodać, że niektóre grupy etniczne były wykluczone z asymilacji.\nDotyczyło to przede wszystkim Indian, wobec których stosowano politykę eksterminacji.\nImigrantów przyciągały słabo zaludnione obszary amerykańskiego Zachodu.\nWyjeżdżali tam ludzie poszukujący nowych miejsc do życia i źródeł utrzymania, ale także\nwyznawcy rozmaitych kultów, którzy chcieli w spokoju praktykować swoją wiarę. Zachód\nstał się dla nich schronieniem, a ich przybycie zmieniło jałowe ziemie w rolniczą krainę.\nDo dnia dzisiejszego ziemie tzw. Środkowego Zachodu są głównym obszarem uprawy zbóż\nw USA. Trud włożony w zagospodarowanie tych ziem stał się częścią amerykańskiej\nmitologii, a zarazem składnikiem kultury popularnej.\nO rozwoju gospodarczym Stanów Zjednoczonych zadecydował rozwój linii\nkolejowych, które przebiegały przez cały kontynent. Ich dynamiczny rozwój ukazany jest\nw źródle C. Już w roku 1840 długość linii kolejowych w Stanach Zjednoczonych była\ndwukrotnie wyższa od długości linii kolejowych w najbardziej uprzemysłowionym państwie\nświata - Wielkiej Brytanii.\nMapa sieci linii kolejowych w roku 1870 (źródło B) ukazuje jeden z największych\nproblemów rozwoju Stanów Zjednoczonych: trudności z zagospodarowaniem centralnej\nczęści kraju. Łatwo zauważyć, że najgęstsza sieć linii kolejowych znajdowała się\nna wschodnim, atlantyckim wybrzeżu. Im dalej na zachód, tym większe okazywały się\nproblemy z budową linii kolejowych. W roku 1870 tylko jedna linia kolejowa przecinała cały\nkontynent. Z czasem jednak ich liczba i gęstość będzie wzrastać. Kolej stała się czynnikiem\ndynamizującym rozwój wewnętrzny kraju. Trasa przebiegu kolei miała wielkie znaczenie.\nZnane są przypadki porzucania miast i miasteczek, przez które nie przebiegała linia kolejowa,\na jednocześnie wznoszenia nowych, położonych w jej pobliżu. Dzięki kolei zwiększyły się\nmożliwości przewożenia masy towarów produkowanych wewnątrz kraju do gęsto\nzaludnionych okolic położonych na wschodnim wybrzeżu. Ponadto kolej dała dziesiątki\ntysięcy nowych miejsc pracy oraz zbudowała potęgę spółek kolejowych i majątki rodzin ich\nwłaścicieli. Przy okazji można zauważyć, że praca przy budowie linii kolejowych przebiegała\nw bardzo trudnych warunkach, a konflikty między robotnikami a pracodawcami wybuchały\nbardzo często. Kolej dała USA nowe możliwości. Nie tylko zapewniła mobilność ludzi, lecz\nprzede wszystkim zdynamizowała transport, czyli przewóz produktów amerykańskiego\nrolnictwa i przemysłu. Stały się one środkami w walce o pozycję amerykańskiej gospodarki\nw świecie.\nO tempie rozwoju gospodarczego USA świadczy wykres zamieszczony w materiałach\nźródłowych. Coraz szybsze tempo wzrostu gospodarczego w latach 1869-1914 widoczne jest\nwe wzroście wartości produkcji liczonej w miliardach dolarów. Wzrosła ona sześciokrotnie\nz 4000 do 24 000 mld dolarów. Porównując te wartości z tempem wzrostu liczby robotników\nzatrudnionych w przemyśle amerykańskim, widzimy, że wartość produkcji nie jest wprost\nzależna od liczby zatrudnionych pracowników. Widać z tego, że rozwój przemysłu\npozostawał w ścisłym związku z postępem technicznym. Amerykańska wynalazczość\nprzejawiała się we wszystkich dziedzinach gospodarki. Amerykanie poza własnymi\nwynalazkami wykorzystywali i udoskonalali również innowacje europejskie.\nPowstanie potęgi przemysłowej, jaką stały się Stany Zjednoczone, nie byłoby możliwe\nbez ducha przedsiębiorczości, tak charakterystycznego dla kultury amerykańskiej. Stany\nZjednoczone od samego początku swojego istnienia były krajem ludzi samodzielnie żyjących\ni gospodarujących, często wręcz skazanych na tę samodzielność. Czynników sprzyjających\nrozwojowi gospodarki amerykańskiej było niewątpliwie o wiele więcej. Ekspansji\ngospodarczej sprzyjały zasoby naturalne kraju, których rabunkowa eksploatacja w XIX w.\nprowadziła do szybkiego wzbogacania się. Rozwój gospodarczy nie odbywał się bez wpływu\npaństwa. Stworzone zostały sprzyjające warunki do gromadzenia kapitału, który był\nniezbędny do powstania wielkich inwestycji i tworzenia koncernów oraz banków. Państwo\numożliwiało również podbój olbrzymich obszarów i nadzorowało powstawanie sieci\nkolejowej.\nStany Zjednoczone przeszły wielką przemianę gospodarczą i społeczną w XIX w.\nPoprzez budowę przemysłu i gromadzenie olbrzymich zasobów materialnych oraz ogromny\nrozwój i wykorzystanie technologii ukształtowała się silna i dynamicznie rozwijająca się\ngospodarka. Dwa czynniki były ściśle powiązane z ekspansją gospodarczą USA. Były\nto wielkie i niezagospodarowane terytoria oraz napływ kilkudziesięciu milinów imigrantów,\ngłównie z Europy. Siłę napędową dla rozwoju gospodarki stanowił postęp techniczny.\nW drugiej połowie XIX w. USA pojawiły się jako nowa potęga gospodarcza na mapie świata.\nPoziom wykonania zadania\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nZawartość merytoryczna: poziom IV\nZdający przedstawił rozwój gospodarczy USA w ujęciu dynamicznym, ukazując jego różne\naspekty. Pokazał przemiany w rolnictwie i przemyśle, uwzględniając czynniki terytorialne,\ndemograficzne i napływ imigrantów. Selekcję i hierarchizację informacji przeprowadził\npoprawnie. Wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe opisując wpływ rozwoju linii\nkolejowych, postępu technicznego i polityki państwa na rozwój gospodarki. Właściwie\ni w pełni wykorzystał materiał źródłowy powołując się na informacje pochodzące ze źródeł.\nSformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nTemat 5. Oceń znaczenie Jesieni Ludów dla państw Europy Środkowo-Wschodniej.\nIII. Tworzenie narracji historycznej\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nV.12.3. Europa Środkowo-Wschodnia\npo II wojnie światowej.\nZdający charakteryzuje proces\nuniezależnienia się państw satelickich od\nZSRR.\nV.12.4. Europa Środkowo-Wschodnia\npo II wojnie światowej.\nZdający wyjaśnia przyczyny rozpadu ZSRR\ni bloku wschodniego.\nV.12.5. Europa Środkowo-Wschodnia\npo II wojnie światowej.\nZdający opisuje przeobrażenia ustrojowe\nw państwach Europy Środkowo-Wschodniej\ni rozpoznaje charakterystyczne cechy\nprocesu dekomunizacji w państwach bloku\nwschodniego po 1989 r.\nV.12.6. Europa Środkowo-Wschodnia\npo II wojnie światowej.\nZdający synchronizuje najważniejsze\nwydarzenia z dziejów świata, Europy\nZachodniej i Środkowo-Wschodniej oraz\nPolski.\nV.16.1. Polska w latach 1980-1989.\nZdający wyjaśnia ideę Solidarności i jej\nwpływ na przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce.\nV.16.3. Polska w latach 1980-1989.\nZdający opisuje przyczyny i skutki obrad\n„Okrągłego Stołu”.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n wyjaśnił złożoność wydarzeń Jesieni Ludów, ukazując różne ich aspekty\n(np. scharakteryzował przebieg wydarzeń, uwzględniając specyfikę\nkażdego kraju oraz odmienne tempo i sposób przeprowadzenia zmiany\nustrojowej)\n poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji\n poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ\nwydarzeń w ZSRR w latach 80. na rozpad bloku sowieckiego)\n sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nrangi wydarzeń Jesieni Ludów dla rozpadu bloku sowieckiego\n w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ wydarzeń w Polsce w 1989 r. na przebieg zmiany ustrojowej\nw państwach bloku komunistycznego)\n przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, wskazując\nna ewolucyjny charakter zmiany (np. Polska i Węgry)\n podjął próbę sformułowania wniosków (np. dotyczących następstw\nwydarzeń roku 1989 - pozytywnych i negatywnych)\n podjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n częściowo przedstawił faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. wymienił przykłady kryzysów społeczno-politycznych\nw bloku państw wschodnich, wspomniał o porozumieniu „Okrągłego\nStołu”, roli M. Gorbaczowa i jego reformach w ZSRR)\n podjął próbę uporządkowania podanej faktografii\n podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\n(np. wpływ opozycji i Kościoła na przebieg zmiany ustrojowej)\n podjął próbę odniesienia się do tematu wypracowania (np. poprzez próbę\nprzedstawienia własnej opinii).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\n podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. wymienił państwa Europy Środkowo-\n-Wschodniej, w których nastąpiły wydarzenia Jesieni Ludów, wspomniał\no wyborach czerwcowych z 1989 r., o upadku muru berlińskiego)\n w stopniu niezadowalającym przeprowadził selekcję i hierarchizację\npodanych informacji\n poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nPrzykładowa realizacja zadania\nWyzwolenie Europy Środkowo-Wschodniej spod dominacji sowieckiej wydaje się\njednym z najbardziej doniosłych wydarzeń historii XX wieku. Nazwano te wydarzenia\nJesienią Ludów. Nazwa miała się kojarzyć z dziewiętnastowieczną Wiosną Ludów\ni podkreślać ich historyczny charakter. Upadek systemu komunistycznego zapowiadał\nzakończenie pewnej epoki. Państwa Europy Środkowo-Wschodniej, wchodzące w skład\nbloku\nsowieckiego, odzyskiwały suwerenność utraconą po II wojnie światowej.\nZastanawiając się nad wydarzeniami roku 1989 i ich interpretacją, można wskazać\nco najmniej trzy cechy charakterystyczne. Po pierwsze, Jesień Ludów jest cezurą, wyraźnie\ndzielącą dzieje Europy; po drugie, była rewolucją; po trzecie wreszcie, stała się generatorem\nnowych konfliktów.\nRok 1989 przyniósł ze sobą zmianę tak znaczącą, że bez wątpienia można uznać\ngo za cezurę, przynajmniej dla tej części świata. W roku 1989 okazało się, że system\nkomunistyczny w wersji sowieckiej po prostu się rozpadł. Jednak jego porażka była\nnastępstwem\ndługotrwałego\nprocesu.\nZapewne\nprzesłanek\nrozpadu\nbloku\npaństw\nkomunistycznych można poszukiwać już w wydarzeniach, które towarzyszyły jego\npowstaniu. Podczas II wojny światowej mocarstwa zachodnie zaakceptowały myśl, że ZSRR\nbędzie po wojnie posiadał swoją strefę wpływów. Zwykle mówi się o „zdradzie jałtańskiej”\nw odniesieniu do decyzji mocarstw wobec Polski. Wydaje się, że można pojęcie to rozciągnąć\nna wszystkie państwa\nEuropy Środkowo-Wschodniej. Kontrola polityczna\nbloku\nkomunistycznego ze strony ZSRR była poparta kontrolą wojskową, skoro w państwach tych\nstacjonowały wojska radzieckie. Z czasem powstały instytucjonalne formy przymusowej\nintegracji: Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (1948), a w 1955 r. - Układ Warszawski.\nBlokiem co kilkanaście lat wstrząsały wybuchy niezadowolenia podbitych społeczeństw.\nW 1956 r. doszło do krwawo stłumionego powstania na Węgrzech. W latach sześćdziesiątych\nbyła to tzw. praska wiosna (1968). Próba budowania „socjalizmu z ludzką twarzą” zakończyła\nsię niepowodzeniem. Do stłumienia buntu w Czechosłowacji wykorzystane zostały wojska\nUkładu Warszawskiego, które wymusiły rezygnację z niebezpiecznych eksperymentów\npolitycznych. Sformułowana w tym czasie tzw. doktryna Breżniewa mówiła o tym, że inne\npaństwa komunistyczne przyjdą z „bratnią pomocą” temu państwu, które zostanie zagrożone\nwystąpieniami niezadowolonej ludności. Ta komunistyczna nowomowa zawierała w sobie\ncałkiem otwarcie wyrażoną groźbę zbrojnej interwencji.\nNajbardziej niespokojnym państwem bloku wschodniego okazała się Polska.\nJakkolwiek wydarzenia tzw. Polskiego Października w 1956 r. przebiegały bezkrwawo\ni doprowadziły do wymiany kierownictwa politycznego partii i państwa, to już czternaście lat\npóźniej doszło do krwawych starć\nulicznych\nz\nmanifestującymi\nniezadowolenie\nstoczniowcami. Grudzień ’70 przyniósł nie tylko wymianę ekipy politycznej, lecz także\npewne otwarcie Polski na świat. Edward Gierek obiecywał budowę „Drugiej Polski”,\npoprawę warunków życia, zbudowanie nowoczesnego (choć komunistycznego) państwa.\nObietnice nie zostały zrealizowane, a w obliczu represji po stłumieniu wystąpień w Radomiu\ni Ursusie (1976) narodziła się opozycyjna siła społeczna, w postaci Komitetu Obrony\nRobotników. Polska była jedynym państwem komunistycznym z istniejącą i prężnie\ndziałającą opozycją. Opozycja ta uzyskała wsparcie potężnego sojusznika, jakim był Kościół\nkatolicki, a wybór Karola Wojtyły na papieża zadał komunizmowi potężny cios.\nWydarzenia lat 1980-1981 zdawały się pokazywać, że komunizm jest w odwrocie.\nNarodziny\npierwszego\nmasowego,\nantykomunistycznego\nruchu\nspołecznego\n(NSZZ „Solidarność”)\nujawniły\nskalę\nniezadowolenia\nspołecznego.\nPrzywódca\n„Solidarności” Lech Wałęsa stał się autentycznym bohaterem ludowym. Wprowadzenie stanu\nwojennego (13 grudnia 1981 r.) pokazało, że komuniści nie są w stanie utrzymać u władzy\npartii komunistycznej.\nW latach osiemdziesiątych trwał stan swoistego pata - władza nie była w stanie\nzlikwidować podziemnej „Solidarności”, ta zaś nie mogła przejąć władzy. Zresztą\nw ówczesnych realiach geopolitycznych wydawało się to całkowicie niemożliwe. Sytuacja\nzmieniła się dopiero w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, kiedy to funkcję sekretarza\ngeneralnego KC KPZR objął Michaił Gorbaczow. Zdawał on sobie sprawę z trudnej sytuacji\nZSRR i chciał dokonać wewnętrznych reform pod hasłem pierestrojki, czyli przebudowy.\nDodatkowo sytuację utrudniała prowadzona od 1979 r. interwencja w Afganistanie, która\nwzbudzała wielkie niezadowolenie społeczeństwa radzieckiego i osłabiała pozycję ZSRR\nna arenie międzynarodowej. Reformy Gorbaczowa przyniosły nieoczekiwane konsekwencje.\nNie uratowały ZSRR przed upadkiem. Ujawniły jedynie głębię destrukcji społecznej ZSRR\noraz\nodrodziły\nniepokoje\ni\nkonflikty\nspołeczne\n(w\ntym\nnarodowościowe),\nktóre nieoczekiwanie doprowadziły do upadku tego państwa.\nW Polsce, dzięki wsparciu Gorbaczowa, grupa młodych, partyjnych polityków\n(m.in. Leszek Miller i Aleksander Kwaśniewski), skupiona wokół gen. Wojciecha\nJaruzelskiego, zaproponowała podjęcie rozmów z opozycją. Po długich przygotowaniach\nw lutym 1989 r. rozpoczęły się rozmowy „Okrągłego Stołu”, przy którym spotkały się\nkomunistyczny rząd i opozycja. Ustalony tzw. kontrakt Okrągłego Stołu przewidywał między\ninnymi współudział opozycji we władzy poprzez udział w wyborach. Odbyły się\none 4 czerwca 1989 r., a ich wynik całkowicie zaskoczył wszystkich. Władza poniosła\ntak druzgocącą porażkę, że postawiło to pod znakiem zapytania dalsze funkcjonowanie\nsystemu komunistycznego w Polsce. I choć tzw. sejm kontraktowy wybrał gen. Jaruzelskiego\nna prezydenta państwa, co było jednym z warunków Okrągłego Stołu, to powstanie\nniekomunistycznego rządu stało się faktem. Rząd ten powstał w sierpniu, a 12 września\n1989 r. jego premierem został Tadeusz Mazowiecki.\nWydarzenia w Polsce zapoczątkowały efekt domina. Rozpadał się system - upadły\nrządy komunistyczne w Czechosłowacji, na Węgrzech, w Bułgarii. W listopadzie 1989 r.\nupadł mur berliński, a w 1990 r. Niemiecka Republika Demokratyczna przystąpiła\ndo Republiki Federalnej Niemiec. Władze Związku Radzieckiego nie interweniowały, zajęte\nratowaniem własnego państwa. Od ZSRR odłączyły się republiki nadbałtyckie, a następnie\ninne republiki. Pod koniec 1991 r. prezydenci Białorusi, Ukrainy i Rosji ogłosili wystąpienie\nz ZSRR i utworzenie w to miejsce Wspólnoty Niepodległych Państw. W takiej sytuacji\npierwszy (i ostatni) prezydent ZSRR M. Gorbaczow ogłosił likwidację tego państwa.\nW rozwoju wydarzeń Jesieni Ludów uderza to, że kraje Europy Środkowo-\n-Wschodniej podążały różnymi drogami do zmiany ustroju, działały też odmienne\nwewnętrzne czynniki sprawcze. W Polsce i na Węgrzech proces ten miał charakter\newolucyjny. W Rumunii w grudniu 1989 r. społeczeństwo przemocą obaliło reżim\nN. Ceausescu, ale przejęcie władzy z rąk komunistów odbyło się w sposób łagodny.\nWydarzenia w Pradze nazwano wręcz „aksamitną rewolucją”. Każdy kraj miał swą specyfikę,\nczyli inny komunizm i odmienny przebieg wydarzeń oraz zróżnicowany udział społeczeństw\nw oddolnej rewolucji. Skutkowało to różną perspektywą oglądu i oceny znaczenia roku 1989.\nDla państw Europy Środkowo-Wschodniej upadek systemu komunistycznego\noznaczał przede wszystkim zmianę ustrojową, budowanie demokracji, pluralizm polityczny\ni gospodarkę wolnorynkową oraz integrację z Europą Zachodnią. Wszystkie kraje Europy\nŚrodkowo-Wschodniej odzyskały niezależność państwową.\nJednocześnie ujawniły się nowe konflikty, w tym przede wszystkim konflikty\netniczne. W 1993 r. doszło do rozpadu Czechosłowacji, z której wyodrębniły się dwa państwa\n- Czechy i Słowacja. Podział dokonał się drogą pokojową. Okazało się, że w niektórych\nkrajach postkomunistycznych upadek dotychczasowego systemu odnowił dawne spory.\nUjawniło się to także na terenie dawnego ZSRR. Trudnym problemem okazała się obecność\nmniejszości rosyjskiej, np. w państwach nadbałtyckich.\nWstrząsającym doświadczeniem dla Europy były konflikty towarzyszące rozpadowi\nJugosławii. Jugosławia była państwem komunistycznym, jakkolwiek antyradzieckim. Było\nto państwo federacyjne, składające się z sześciu republik. Po śmierci twórcy i jednocześnie\nkomunistycznego dyktatora Josipa Broz-Tito (1980) państwo pogrążyło się w konfliktach\nwewnętrznych. Pod wpływem wydarzeń Jesieni Ludów spotęgowały się nastroje\nnacjonalistyczne. Po secesji Słowenii i Chorwacji w 1991 r. państwo praktycznie się\nrozpadło. Doszło do szeregu konfliktów zbrojnych między dawnymi republikami\nzwiązkowymi, w których głównie angażowała się Serbia. Wojny trwały z przerwami aż do\n2006 r., a ich najbardziej dramatyczną fazą było oblężenie Sarajewa przez wojska serbskie.\nW działaniach zbrojnych wzięło także udział NATO, dążące do wymuszenia na Serbii zgody\nna zawarcie pokoju. Podczas wojen popełnione zostały liczne zbrodnie wojenne, które nadal\nściga Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii. I choć obecnie nie ma tam\ndziałań wojennych, to sytuacja daleka jest od stabilizacji.\nW lata 90. państwa Europy Środkowo-Wschodniej wkroczyły z wielkimi nadziejami.\nOkazało się jednak, że dzieli je od Europy Zachodniej wielki dystans. Dążenie\ndo modernizacji i integracji z Europą Zachodnią stało się głównym wyzwaniem\ndla wszystkich krajów.\nPoziom wykonania zadania\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nZawartość merytoryczna: poziom IV\nZdający wyjaśnił złożoność wydarzeń Jesieni Ludów, ukazując różne ich aspekty.\nScharakteryzował przebieg wydarzeń, uwzględniając specyfikę każdego kraju oraz odmienne\ntempo i sposób przeprowadzenia zmian ustrojowych w nich zachodzących. Selekcję\ni hierarchizację informacji przeprowadził poprawnie. Wyjaśnił związki przyczynowo-\n-skutkowe poprzez określenie wpływu wydarzeń w ZSRR w latach 80. na rozpad bloku\nsowieckiego. Sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.","solution":null,"image":"img/historia-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna"}]}