{"paper":{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/historia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-2026-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":51,"source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nŹródło 1. Mapa\nNa podstawie: J.M. Roberts, Ilustrowana historia świata. Prehistoria […], t. I, Warszawa 1999, s. 66.\nŹródło 2. Fragmenty opracowań historycznych\nFragment A:\nPodczas wyprawy wojennej w 1798 roku wraz z oddziałami Napoleona przybyła duża grupa\nbadaczy. W trakcie prac fortyfikacyjnych w mieście Rosetta kpt. F. Bouchard 15 lipca\n1799 roku odkrył czarną kamienną (bazaltową) płytę z tekstem wyrytym w trzech wersjach.\nZnalezisko, znane jako kamień z Rosetty, pozwoliło na rozszyfrowanie starożytnego pisma.\nFragment B:\nArcheolodzy rozpoczęli prace wykopaliskowe i w 1974 roku odkryli tajne wojsko. 7000\nnaturalnej wielkości żołnierzy z terakoty strzegło ciała cesarza. Każdy z posągów miał\nindywidualne rysy twarzy - zapewne są to portrety wojowników cesarskiej armii.\nNa podstawie: M. Karpińska, Bitwa pod piramidami […], „Mówią wieki” 2013, nr 7, s. 42-44;\nJ. Dineen, 100 największych odkryć archeologicznych, Poznań 2007, s. 68.\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok fragmentów opisów odkryć archeologicznych nazwy\nwłaściwych cywilizacji starożytnych oraz numery, którymi na mapie oznaczono\nobszary tych cywilizacji.\nNazwa cywilizacji\nNumer na\nmapie\nFragment A\nFragment B\n1.\n0-1-2\n1\n2\n3\n4\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej1\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego.\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n1) wymienia najważniejsze cywilizacje\nstarożytnego Bliskiego Wschodu ([…] Egipt\n[…]) oraz przedstawia ich wkład\nw kulturowe dziedzictwo ludzkości. (PP)\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) charakteryzuje organizację państw\ni strukturę społeczeństw w cywilizacjach\nstarożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej2\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) rozpoznaje najważniejsze osiągnięcia\nkulturowe starożytnych cywilizacji Bliskiego\nWschodu. (PP)\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) charakteryzuje organizację państw\ni strukturę społeczeństw w cywilizacjach\nstarożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw cywilizacji oraz ich lokalizacji.\n1 pkt - podanie jednej poprawnej nazwy cywilizacji oraz jej lokalizacji ALBO za podanie\ndwóch poprawnych nazw cywilizacji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 1\n2 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 3\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNazwa cywilizacji\nNumer na\nmapie\nFragment A\nstarożytny Egipt / Egipt\n1\nFragment B\nstarożytne Chiny / Chiny\n4","solution":"Odpowiedź: | | Nazwa cywilizacji | Numer na mapie | |---|---|---| | **Fragment A** | starożytny Egipt | **1** | | **Fragment B** | starożytne Chiny | **4** |\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwa znaleziska, które warto umieć rozpoznać\n\nZnalezisko | Rok | Cywilizacja | Znaczenie\nkamień z Rosetty | 1799 | Egipt | trójjęzyczny zapis (hieroglify, demotyka, greka) — klucz do odczytania hieroglifów przez J.-F. Champolliona w 1822 r.\narmia terakotowa | 1974 | Chiny | ok. 7000 figur strzegących grobowca Qin Shi Huanga, pierwszego cesarza Chin\n\nWskazówka w treści: „wraz z oddziałami Napoleona\" datuje fragment A na przełom XVIII i XIX w., a „cesarz\" i „terakota\" jednoznacznie wskazują Chiny.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — dwie poprawne nazwy oraz ich lokalizacje.\n- 1 pkt — jedna nazwa z lokalizacją albo dwie nazwy bez lokalizacji.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Rozpoznanie cywilizacji jest tu łatwiejszą częścią — kamień z Rosetty i armia terakotowa to dwa najbardziej rozpoznawalne znaleziska w szkolnym kanonie. Punkt przepada zwykle na **numerach z mapy**, bo trzeba je odczytać z układu geograficznego, a nie z podpisów. Uwaga na punktację: CKE daje 1 pkt także za podanie **samych dwóch nazw** bez numerów. Jeśli nie masz pewności co do mapy, i tak wpisz nazwy — to połowa punktów zamiast zera.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"cywilizacje starozytne, Egipt, Chiny, odkrycia archeologiczne","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nFragment opracowania\nSamo sedno działalności [filozofa] kryło się w tym, że pozornie nie starał się wcale pouczać\nludzi. Przeciwnie: sprawiał wrażenie, że to on pragnie się czegoś od nich nauczyć. Nie dawał\nlekcji jak pierwszy lepszy nauczyciel, o nie, [on] jedynie rozmawiał. Nie zostałby jednak\nsławnym filozofem, gdyby tylko przysłuchiwał się, co mówią inni, ani rzecz jasna nie skazano\nby go na śmierć. [Filozof] rozpoczynał rozmowę od zadawania pytań. W ten sposób udawał,\nże nic nie wie. W trakcie pogawędki zmuszał rozmówcę, by ten dostrzegł słabości w swoim\nsposobie myślenia. Przyparty do muru, rozmówca musiał wreszcie rozróżnić, co jest\nprawdziwe, a co - nie.\nNa podstawie: J. Gaarder, Świat Zofii, Warszawa 1995, s. 85-86.\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nTekst przedstawia działalność Platona.\nP\nF\nOpisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.\nP\nF","answer":"F","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n3) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Greków w dziedzinie\nfilozofii […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n4) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Greków. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF","solution":"Odpowiedź: **FF** 1. **F** — opisany filozof to **Sokrates**, nie Platon. Wskazują na to: metoda pytań (majeutyka), udawana niewiedza („wiem, że nic nie wiem\") oraz **skazanie na śmierć** (399 r. p.n.e.). 2. **F** — Sokrates działał w V w. p.n.e., a **stoicyzm** powstał dopiero ok. 300 r. p.n.e. (Zenon z Kition), już w epoce hellenistycznej.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nSokrates a Platon\n\nSokrates | Platon\nLata | ok. 470–399 p.n.e. | ok. 427–347 p.n.e.\nPisma | żadnych — znamy go z relacji uczniów | dialogi, Państwo\nMetoda | dialog, pytania, majeutyka | teoria idei, Akademia\nŚmierć | skazany na śmierć (cykuta) | zmarł ze starości\n\nSzkoły filozoficzne — chronologia\n\n- V w. p.n.e. — sofiści, Sokrates\n- IV w. p.n.e. — Platon, Arystoteles\n- od ok. 300 p.n.e. (hellenizm) — stoicy, epikurejczycy, sceptycy, cynicy\n\nTa oś czasu wystarcza, żeby odrzucić drugie stwierdzenie bez wchodzenia w treść stoicyzmu.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FF).\n\nTypowy błąd: Platon był **uczniem** Sokratesa i to on spisał jego nauki w dialogach — stąd mylenie obu jest bardzo częste. Rozstrzyga tu jedno zdanie: „nie zostałby sławnym filozofem […] ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć\". Platon nie został skazany na śmierć. Drugie stwierdzenie jest podchwytliwe chronologicznie: stoicyzm to szkoła **hellenistyczna**, młodsza od Sokratesa o ponad sto lat.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"filozofia grecka, Sokrates, metoda majeutyczna","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nŹródło 1. Plan bitwy\nNa podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 1, Warszawa 1995, s. 265.\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nW styczniu [wódz rzymski] przekroczył Rubikon stanowiący granicę między Galią\nPrzedalpejską a właściwą Italią. „Kości zostały rzucone” - rozpoczęła się wojna domowa.\nJego przeciwnik również dysponował silną armią, ale stacjonowała ona w Hiszpanii. Italia\njednak była właściwie bezbronna, większość senatorów w panice opuściła stolicę. Ciesząc\nsię poparciem arystokracji, [wódz rzymski] szybko opanował Italię i Rzym. Czekała go jednak\nciężka rozprawa w Hiszpanii, a następnie w Grecji. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.\nNa podstawie: M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010, s. 479.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **3.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — na planie przedstawiono bitwę **pod Akcjum** (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska **Oktawiana i Marka Antoniusza**. Tekst opisuje natomiast wojnę domową **Cezara z Pompejuszem**, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa **w Tracji** (pod Farsalos, 48 r. p.n.e. — w Tesalii/Tracji, nie u wybrzeży Grecji). **3.2. D** — przed ustanowieniem pryncypatu.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwie wojny domowe, które łatwo pomylić\n\nCezar vs Pompejusz | Oktawian vs Antoniusz\nLata | 49–45 p.n.e. | 32–30 p.n.e.\nPoczątek | przekroczenie Rubikonu (49 p.n.e.) | zerwanie II triumwiratu\nDecydująca bitwa | Farsalos (48 p.n.e.), Grecja/Tesalia | Akcjum (31 p.n.e.), bitwa morska\nSkutek | dyktatura Cezara | jedynowładztwo Oktawiana, pryncypat (27 p.n.e.)\n\nJeśli plan pokazuje bitwę morską — to Akcjum, nie Farsalos. To najszybszy sposób rozstrzygnięcia 3.1.\n\nOś czasu do 3.2\n\n```\n264–146 p.n.e. wojny punickie (Kartagina zburzona 146)\n133–121 p.n.e. reformy Grakchów\n73–71 p.n.e. powstanie Spartakusa\n49–45 p.n.e. wojna Cezara z Pompejuszem ← wydarzenia z tekstu\n27 p.n.e. pryncypat Oktawiana Augusta\n```\n\nPunktacja CKE\n\n- 3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.\n- 3.2. 1 pkt — wybór D.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 3.1 nie wystarczy napisać „nie, bo to inna bitwa\". Klucz wymaga odwołania do **obu** źródeł: trzeba nazwać bitwę z planu (Akcjum) **i** wskazać w tekście przesłanki (Rubikon, Tracja, Hiszpania). W 3.2 kolejność chronologiczna jest kluczowa. Wojna Cezara z Pompejuszem to **49–45 p.n.e.** Zburzenie Kartaginy (146 p.n.e.), reforma Grakchów (133–121 p.n.e.) i powstanie Spartakusa (73–71 p.n.e.) są **wcześniejsze**. Pryncypat ustanowiono w **27 r. p.n.e.** — jako jedyny jest późniejszy.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"Cezar, Pompejusz, wojna domowa, Akcjum, pryncypat","page_from":4,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy bitwa przedstawiona w źródle 1. była decydującą bitwą wojny\nopisanej w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe\ni społeczne (w tym problem niewolnictwa)\nw państwie rzymskim doby republiki […]\nz uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […].\n(PP)\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny kryzysu i upadku\nrepubliki rzymskiej. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe\ni społeczne (w tym problem niewolnictwa)\nw państwie rzymskim doby republiki […]\nz uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […].\n(PP)\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny kryzysu i upadku\nrepubliki rzymskiej. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z obu źródeł\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Na planie przedstawiono bitwę [pod Akcjum], którą stoczyły ze\nsobą wojska Oktawiana i Marka Antoniusza. W tekście opisano wojnę domową Cezara\nz Pompejuszem, na co wskazują m.in. informacje o przekroczeniu Rubikonu oraz\no decydującej bitwie w Tracji.","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — na planie przedstawiono bitwę **pod Akcjum** (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska **Oktawiana i Marka Antoniusza**. Tekst opisuje natomiast wojnę domową **Cezara z Pompejuszem**, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa **w Tracji** (pod Farsalos, 48 r. p.n.e. — w Tesalii/Tracji, nie u wybrzeży Grecji). **3.2. D** — przed ustanowieniem pryncypatu.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":"Cezar, Pompejusz, wojna domowa, Akcjum, pryncypat","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nOpisane w źródle 2. wydarzenia rozegrały się przed\nA. zburzeniem Kartaginy.\nB. reformą braci Grakchów.\nC. powstaniem Spartakusa.\nD. ustanowieniem pryncypatu.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n6) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Rzymian. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n6) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Rzymian […]. (PP)\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","solution":"## Poprawna odpowiedź: D\n\nWydarzenia ze źródła 2. - przekroczenie Rubikonu przez Cezara i wojna domowa z Pompejuszem - rozegrały się w latach 49-48 p.n.e., a więc **przed ustanowieniem pryncypatu** przez Oktawiana Augusta w 27 r. p.n.e.\n\nWeryfikacja pozostałych opcji (wszystkie te wydarzenia są **wcześniejsze** niż wojna Cezara, więc nie mogą być poprawne):\n- **A** zburzenie Kartaginy - 146 r. p.n.e. (wcześniej),\n- **B** reformy Grakchów - 133-121 r. p.n.e. (wcześniej),\n- **C** powstanie Spartakusa - 73-71 r. p.n.e. (wcześniej),\n- **D** ustanowienie pryncypatu - 27 r. p.n.e. (**później** - poprawne).\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (D); 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nŹródło 1. Fragment kroniki\n[Sułtan Mehmet] kazał ustawić w stosownych miejscach baterie i rozpoczął postępować ku\nmiastu przy pomocy janczarów […], a ledwo działa zostały ustawione, polecił im kierować\nsilny ogień na mury, nic już nie mówiąc o nieprzerwanym gradzie strzał i kamieni, miotanych\nprzez machiny, jednocześnie jak deszcz, spadających na miasto. Oblężeni ze swej strony\nposyłali bez przerwy salwy z muszkietów i dział ładowanych kamiennymi kulami, którymi\nsprawiali męki wielu muzułmanom […]. W tym czasie przybyły dwa wielkie statki przysłane\nprzez Franków na pomoc cesarzowi […]. Opór ze strony oblężonych był tak silny, że Turcy,\ndopiero gdy noc zapadła, byli w stanie wedrzeć się do miasta przez wyłom w murze. […]\nGrabież trwała trzy pełne dni […]. [Z]mieniono dotychczasową […] postać [kościołów, w tym\nkościoła Hagia Sophia], […] ażeby uczynić z nich miejsca modlitwy dla muzułmanów.\nWiek V-XV w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 321-322.\n3.1.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Plan miasta\nS. Runciman, Dzieje […], t. III, Warszawa 1988, s. 385.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **4.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w tekście opisano zdobycie **Konstantynopola** przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o **Hagia Sophia**, dowodzenie obroną przez **cesarza** oraz oblegający **Turcy**. Plan przedstawia natomiast miasto położone w **Palestynie** (Akkę) — a więc nie Konstantynopol. **4.2.** Na planie zaznaczono **dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich** specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDlaczego to nie jest Konstantynopol\n\nPrzesłanka z tekstu | Wskazuje na\nsułtan Mehmet, janczarzy | Turcy osmańscy, 1453 r.\nHagia Sophia | Konstantynopol\nobroną dowodzi cesarz | Bizancjum\n\nPrzesłanka z planu | Wskazuje na\npołożenie w Palestynie | Akka (Akko)\ndzielnice Genui, Pizy, Wenecji | port handlu lewantyńskiego\n\nAkka była ostatnią twierdzą krzyżowców w Ziemi Świętej — padła w 1291 r., ponad 160 lat przed Konstantynopolem.\n\nHandel lewantyński\n\nWymiana między Europą a Bliskim Wschodem (Lewantem): przyprawy, jedwab, bawełna w jedną stronę, sukno i srebro w drugą. Zdominowany przez Wenecję i Genuę, które w portach Lewantu miały własne dzielnice z magazynami, kościołami i samorządem. Obecność takiej dzielnicy na planie to bezpośredni dowód uczestnictwa w tym handlu.\n\nPunktacja CKE\n\n- 4.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 4.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie oparte na planie.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 4.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z **obu** źródeł. Samo „to Konstantynopol, a plan pokazuje inne miasto\" nie punktuje — trzeba powiedzieć, **skąd** to wiadomo: Hagia Sophia i cesarz z tekstu, Palestyna z planu. W 4.2 częsty błąd to argumentowanie z położenia („leży nad Morzem Śródziemnym, więc handlowało\"). Polecenie mówi „odwołując się do informacji **zamieszczonych na planie**\" — punktuje wskazanie **dzielnic włoskich republik kupieckich**, a nie ogólna geografia.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantynski, wyprawy krzyzowe","page_from":5,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy relacja ze źródła 1. opisuje zdobycie miasta, którego plan\nprzedstawia źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n2) charakteryzuje uwarunkowania wypraw\nkrzyżowych do Ziemi Świętej oraz\nprzedstawia ich skutki. (PP)\nXI. Europa późnego średniowiecza.\nZdający:\n2) charakteryzuje następstwa upadku\ncesarstwa bizantyjskiego i ekspansji\ntureckiej dla Europy. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n2) charakteryzuje uwarunkowania wypraw\nkrzyżowych do Ziemi Świętej oraz\nprzedstawia ich skutki. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXI. Europa późnego średniowiecza.\nZdający:\n2) charakteryzuje następstwa upadku\ncesarstwa bizantyjskiego i ekspansji\ntureckiej dla Europy. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z obu źródeł\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienia:\n• W tekście opisano zdobycie Konstantynopola przez Turków, o czym świadczą m.in.\ninformacja o Hagia Sophia, informacja że obroną dowodził cesarz a oblegającymi byli\nTurcy. Plan przedstawia natomiast miasto położone w Palestynie [Akkę] - a więc nie\nKonstantynopol.\n• W tekście opisano zdobycie Konstantynopola przez Turków, o czym świadczą m.in.\ninformacja o Hagia Sophia, że obroną dowodził cesarz a oblegającymi byli Turcy. Plan\nprzedstawia inne miasto - świadczą o tym informacje o budynkach należących\ndo zakonów krzyżowych.","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w tekście opisano zdobycie **Konstantynopola** przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o **Hagia Sophia**, dowodzenie obroną przez **cesarza** oraz oblegający **Turcy**. Plan przedstawia natomiast miasto położone w **Palestynie** (Akkę) — a więc nie Konstantynopol.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":"upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantynski, wyprawy krzyzowe","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nUzasadnij, odwołując się do informacji zamieszczonych na planie, że miasto na nim\nprzedstawione uczestniczyło w handlu lewantyńskim.\nMORZE ŚRÓDZIEMNE\n4.1.\n0-1\n4.2.\n0-1\nPALESTYNA\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n2) charakteryzuje uwarunkowania wypraw\nkrzyżowych do Ziemi Świętej oraz\nprzedstawia ich skutki. (PP)\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) opisuje formy produkcji i handlu\nw średniowieczu;\n2) charakteryzuje genezę, rozwój i rolę\nśredniowiecznych miast, z uwzględnieniem\nmiejskich republik kupieckich. (PR)\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n2) charakteryzuje uwarunkowania wypraw\nkrzyżowych do Ziemi Świętej oraz\nprzedstawia ich skutki. (PP)\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) opisuje formy produkcji i handlu\nw średniowieczu;\n2) charakteryzuje genezę, rozwój i rolę\nśredniowiecznych miast, z uwzględnieniem\nmiejskich republik kupieckich. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie zwierające odwołanie do informacji z planu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nNa planie miasta zaznaczono dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik\nkupieckich specjalizujących się w handlu z Lewantem (Wschodem) - np. Genui, Pizy,\nWenecji.","solution":"Na planie zaznaczono **dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich** specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":"upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantynski, wyprawy krzyzowe","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nFragment dokumentu lokacyjnego\nW imię Pańskie, Amen. My, komes Jan, syn Czechosława z Galewa […], chcemy, aby do\nkażdego z współczesnych i przyszłych, patrząc na tę kartę, doszła wiadomość, że\ndziedzictwo nasze, Radlino powszechnie zwane, Marcinowi zwanemu ze Staniewa i jego\ndziedzicom oddaliśmy w celu lokacji na prawie niemieckim, tym mianowicie prawem, którym\nmieszczanie i miasto Nowego Targu w swoich prawach się posługuje, tym układem\ni kształtem, iż mieszkańcy przerzeczonej wsi przez poszczególne lata z każdego łanu\nmałego w dzień św. Marcina płacić będą obowiązani 2 miary pszenicy, 4 miary żyta, 6 miar\nowsa […], [oraz miarę] srebra będącego w obiegu i ten czynsz zwozić będą obowiązani na\nnasz dwór bliższy. Ażeby ci uprawiający przerzeczoną wioskę mogli wypłacić to wszystko,\notrzymują 9 lat wolnych od wszelkich danin i opłat.\nNa podstawie: Wiek V-XV w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 232.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **5.1.** - Wystawca — **Jan** (komes, syn Czechosława z Galewa) - Zasadźca — **Marcin** (ze Staniewa) **5.2.** **2 miary pszenicy, 4 miary żyta i 6 miar owsa** — czyli daniny w zbożu.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy postaci lokacji\n\nRola | Kto | Co robi\nwystawca (pan) | Jan, komes | właściciel ziemi, wydaje dokument lokacyjny\nzasadźca | Marcin ze Staniewa | organizuje osadę, sprowadza osadników, zostaje sołtysem\nosadnicy | mieszkańcy Radlina | uprawiają łany, płacą czynsz i daniny\n\nTrzy rodzaje renty feudalnej\n\n- naturalna — daniny w produktach (zboże, drób, miód) ← o to pyta 5.2\n- pieniężna (czynsz) — opłata w monecie; tu „miara srebra\"\n- odrobkowa (pańszczyzna) — praca na folwarku\n\nLokacja na prawie niemieckim zwykle zastępowała pańszczyznę czynszem — to jej gospodarcza istota.\n\nWolnizna\n\n„9 lat wolnych od wszelkich danin i opłat\" to wolnizna — okres zwolnienia, który miał zachęcić osadników i dać czas na karczunek oraz zagospodarowanie. Im trudniejszy teren, tym dłuższa (od 2 do nawet 24 lat).\n\nPunktacja CKE\n\n- 5.1. 1 pkt — dwa poprawne imiona.\n- 5.2. 1 pkt — wymienienie wszystkich obowiązków z zakresu renty naturalnej.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 5.2 kluczowe jest słowo **naturalna**. Dokument wymienia też „miarę srebra będącego w obiegu\" — to renta **pieniężna** (czynsz), więc jej tu nie podajemy. Wpisanie srebra do odpowiedzi kosztuje punkt, bo klucz wymaga wymienienia **wszystkich i tylko** obowiązków naturalnych. W 5.1 trzeba rozróżnić role: **wystawca** to pan feudalny, który zleca lokację (Jan), **zasadźca** to organizator osady, przyszły sołtys (Marcin). Odwrócenie tych ról to najczęstszy błąd.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":"lokacja na prawie niemieckim, zasadzca, renta feudalna, wolnizna","page_from":7,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nPodaj imię wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy.\nWystawca:\nZasadźca:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) charakteryzuje funkcjonowanie władzy,\nstruktur społecznych i gospodarki\nw systemie feudalnym. (PP)\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n3) charakteryzuje zasady kolonizacji na\nprawie niemieckim. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) charakteryzuje funkcjonowanie władzy,\nstruktur społecznych i gospodarki\nw systemie feudalnym. (PP)\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n3) charakteryzuje zasady kolonizacji na\nprawie niemieckim. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych imion.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWystawca - Jan\nZasadźca - Marcin","solution":"- Wystawca — **Jan** (komes, syn Czechosława z Galewa) - Zasadźca — **Marcin** (ze Staniewa)","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":"lokacja na prawie niemieckim, zasadzca, renta feudalna, wolnizna","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie uiszczania renty naturalnej,\nprzywołane w cytowanym dokumencie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) charakteryzuje funkcjonowanie władzy,\nstruktur społecznych i gospodarki\nw systemie feudalnym. (PP)\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n3) charakteryzuje zasady kolonizacji na\nprawie niemieckim. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia\nśredniowiecznej Europy. Zdający:\n1) charakteryzuje funkcjonowanie władzy,\nstruktur społecznych i gospodarki\nw systemie feudalnym. (PP)\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n3) charakteryzuje zasady kolonizacji\nna prawie niemieckim. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - wymienienie wszystkich obowiązków z zakresu renty naturalnej.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n2 miary pszenicy, 4 miary żyta, 6 miar owsa / zboże","solution":"**2 miary pszenicy, 4 miary żyta i 6 miar owsa** — czyli daniny w zbożu.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":"lokacja na prawie niemieckim, zasadzca, renta feudalna, wolnizna","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nFragmenty opracowania historycznego\nFragment A:\nDynastia pochodzenia normańskiego rządząca Rusią od końca IX wieku do 1598 roku.\nZa założyciela dynastii uchodzi legendarny wódz Waregów, który miał przybyć w 862 roku\nna Ruś, zdobyć Wielki Nowogród, Białe Jezioro, Izborsk i założyć tam własne państwo.\nFragment B:\nDynastia królewska, wywodząca swą nazwę od hrabiów w zachodniej Francji. Karol I dążył\ndo stworzenia władztwa sięgającego wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego.\nTa polityka wymagała zbliżenia z Węgrami. Karol Robert objął w 1308 roku tron węgierski.\nNa podstawie: Słownik dynastii Europy, red. J. Dobosz, M. Serwański, Poznań 1999, s. 158-159, 354-355.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **6.1.** - Fragment A — **Rurykowicze** - Fragment B — **Andegawenowie** (Anjou) **6.2.** Rozstrzygnięcie — **B**. Wyjaśnienie — wspomniany w źródle **Karol Robert** zawarł układ z królem Polski **Kazimierzem Wielkim**, na mocy którego po bezpotomnej śmierci polskiego władcy tron polski przejęła dynastia **Andegawenów** (Ludwik Węgierski, 1370 r.).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwie dynastie z zadania\n\nRurykowicze | Andegawenowie\nPochodzenie | normańskie (Waregowie) | hrabiowie Anjou, zachodnia Francja\nGdzie panowali | Ruś (IX w. – 1598) | Neapol, Węgry, Polska\nPostać z tekstu | legendarny Ruryk (862) | Karol Robert (Węgry od 1308)\n\nDroga Andegawenów na polski tron\n\n1. 1339 — Kazimierz Wielki, nie mając syna, zawiera układ sukcesyjny z Karolem Robertem (mężem swojej siostry Elżbiety Łokietkówny).\n2. 1370 — śmierć Kazimierza Wielkiego, koniec dynastii Piastów na tronie polskim.\n3. 1370–1382 — panowanie Ludwika Węgierskiego, syna Karola Roberta.\n4. 1374 — przywilej koszycki: szlachta w zamian za zgodę na sukcesję córki Ludwika uzyskuje zwolnienie z podatków.\n5. 1384 — koronacja Jadwigi, a w 1385 unia w Krewie — początek Jagiellonów.\n\nTen łańcuch warto znać w całości, bo maturalne polecenia często pytają o jedno ogniwo.\n\nPunktacja CKE\n\n- 6.1. 1 pkt — dwie poprawne nazwy dynastii.\n- 6.2. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie wraz z wyjaśnieniem okoliczności.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 6.2 nie wystarczy napisać „B, bo Ludwik Węgierski był Andegawenem\". Polecenie wymaga wyjaśnienia **okoliczności** — czyli układu sukcesyjnego z Kazimierzem Wielkim i jego **bezpotomnej śmierci**. Bez tego elementu odpowiedź jest niepełna. Uwaga na daty: 1308 r. to objęcie tronu **węgierskiego** przez Karola Roberta, nie polskiego. Andegawenowie zasiedli na tronie polskim dopiero w **1370 r.**","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":"Rurykowicze, Andegawenowie, Karol Robert, ukladu sukcesyjne","page_from":7,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPodaj nazwy dynastii, których dotyczą fragmenty A-B opracowania historycznego.\nFragment A -\nFragment B -\n5.1.\n0-1\n5.2.\n0-1\n6.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVI. Europa wczesnego średniowiecza.\nZdający:\n2) opisuje proces powstawania pierwszych\npaństw w Europie Środkowo-Wschodniej.\n(PR)\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne\nuwarunkowania związków Polski z Węgrami\n[…] w XIV i XV w. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVI. Europa wczesnego średniowiecza.\nZdający:\n2) opisuje proces powstawania pierwszych\npaństw w Europie Środkowo-Wschodniej.\n(PR)\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne\nuwarunkowania związków Polski z Węgrami\n[…] w XIV i XV w. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw dynastii.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA - Rurykowicze\nB - Andegawenowie / Anjou","solution":"- Fragment A — **Rurykowicze** - Fragment B — **Andegawenowie** (Anjou)","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":"Rurykowicze, Andegawenowie, Karol Robert, ukladu sukcesyjne","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nRozstrzygnij, który z fragmentów - A czy B - dotyczy dynastii zasiadającej\nw XIV wieku na polskim tronie, oraz wyjaśnij okoliczności objęcia przez nią władzy\nw Polsce.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne\nuwarunkowania związków Polski z Węgrami\n[…] w XIV i XV w. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne\nuwarunkowania związków Polski z Węgrami\n[…] w XIV i XV w. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z wyjaśnieniem okoliczności.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: B\nPrzykładowe wyjaśnienie: Wspomniany w źródle Karol Robert zawarł układ z królem Polski\nKazimierzem Wielkim, na mocy którego - po bezpotomnej śmierci polskiego władcy - tron\npolski przejęła dynastia Andegawenów.","solution":"Rozstrzygnięcie — **B**. Wyjaśnienie — wspomniany w źródle **Karol Robert** zawarł układ z królem Polski **Kazimierzem Wielkim**, na mocy którego po bezpotomnej śmierci polskiego władcy tron polski przejęła dynastia **Andegawenów** (Ludwik Węgierski, 1370 r.).","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":"Rurykowicze, Andegawenowie, Karol Robert, ukladu sukcesyjne","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nMapa\nNa podstawie: Encyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 1995, s. 259.\n6.2.\n0-1\nMHIP-R0_100\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę procesu historycznego zilustrowanego\nna mapie oraz wyjaśnij, na czym ten proces polegał.\nNazwa:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n4) charakteryzuje uwarunkowania\nrekonkwisty i przedstawia jej skutki. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n4) charakteryzuje uwarunkowania\nrekonkwisty i przedstawia jej skutki. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy wraz z wyjaśnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa: rekonkwista / wyprawy krzyżowe\nPrzykładowe wyjaśnienie: Na mapie zilustrowano proces odzyskiwania przez chrześcijan\nziem na Półwyspie Pirenejskim / Iberyjskim, opanowanych wcześniej przez Arabów.","solution":"Odpowiedź: Nazwa — **rekonkwista**. Wyjaśnienie — na mapie zilustrowano proces **odzyskiwania przez chrześcijan ziem na Półwyspie Iberyjskim (Pirenejskim)**, opanowanych wcześniej przez Arabów (Maurów).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nRekonkwista w skrócie\n\n- 711 — Arabowie pokonują Wizygotów, opanowują niemal cały półwysep.\n- VIII–XIII w. — stopniowe odzyskiwanie ziem przez królestwa chrześcijańskie (Asturia, León, Kastylia, Aragonia, Portugalia, Nawarra).\n- 1212 — bitwa pod Las Navas de Tolosa, przełom na korzyść chrześcijan.\n- 1492 — zdobycie Grenady, ostatniego emiratu — koniec rekonkwisty.\n\nRok 1492 to jednocześnie wyprawa Kolumba — zakończenie rekonkwisty uwolniło zasoby Kastylii na ekspansję zamorską. Ta zbieżność bywa przedmiotem osobnych pytań.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawna nazwa wraz z wyjaśnieniem.\n\nTypowy błąd: Punkt jest za **nazwę wraz z wyjaśnieniem** — samo słowo „rekonkwista\" nie wystarcza. Wyjaśnienie musi zawierać trzy elementy: kto odzyskiwał (chrześcijanie), co (Półwysep Iberyjski) i od kogo (Arabowie/Maurowie). Mylenie rekonkwista z **kolonizacją** albo z **wyprawami krzyżowymi** jest częste. Krucjaty prowadzono do Ziemi Świętej; rekonkwista toczyła się w Europie i trwała znacznie dłużej.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"rekonkwista, Polwysep Iberyjski, Arabowie","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nFragmenty opracowania historycznego\nFragment A:\nLudzie posiadający prywatne i publiczne prawo szlacheckie, po udział w sejmikach, sejmie\ni elekcji króla, pod względem społecznym zbliżający się do warstwy chłopskiej. Mając\nniewielkie gospodarstwa, sami pracowali na roli, a nawet płacili analogiczne podatki jak\nchłopi. Świadomość społeczna łączyła ich raczej ze stanem szlacheckim jako całością,\na oddzielała od bliższego im materialnie i kulturalnie sąsiedztwa chłopskiego,\nnie bezpośredniego zresztą, gdyż szlachta ta zamieszkiwała zwykle odrębne wsie.\nFragment B:\nNajniższa kategoria szlachty, nieposiadająca w ogóle własności ziemskiej. Zajmując płatne\nstanowiska służby, żołnierzy, drobnych urzędników, dzierżawców lub żyjąc w mieście z zajęć\nrzemieślniczo-handlowych, nie cieszyła się pełnią swoich szlacheckich praw. Odmawiano jej\npraw politycznych - udziału w sejmach i sejmikach, ale nie odbierano jej szlachectwa.\nZ chwilą gdy szlachcic nabywał własność ziemską lub ją wydzierżawiał, odzyskiwał pełne\nprawa szlacheckie, niekwestionowane przez nikogo.\nNa podstawie: Polska w epoce […], red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 139-140.\nRozstrzygnij, w którym fragmencie - A czy B - scharakteryzowano szlachtę\nzaściankową. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji zawartych\nw wybranym fragmencie tekstu.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n7.\n0-1\n8.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach\nostatnich Jagiellonów. Zdający:\n3) omawia polską specyfikę w zakresie […]\nstruktury społecznej […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach\nostatnich Jagiellonów. Zdający:\n3) omawia polską specyfikę w zakresie […]\nstruktury społecznej […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zwierającym odwołanie\ndo informacji z wybranego źródła.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: A\nPrzykładowe uzasadnienia:\n• Szlachta zaściankowa była to szlachta zubożała, ale zachowująca przynależne swojemu\nstanowi prawa polityczne (udział w sejmie, sejmikach ziemskich, elekcja króla).\n• Szlachtę zaściankową opisano we fragmencie A, ponieważ we fragmencie B\nscharakteryzowano szlachtę „gołotę”, która była w praktyce pozbawiona praw\npolitycznych].","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **A**. Uzasadnienie — szlachta zaściankowa była **zubożała, ale zachowywała przynależne swojemu stanowi prawa polityczne** (udział w sejmie, sejmikach ziemskich, elekcji króla) oraz **posiadała ziemię**, którą uprawiała własnymi rękami, mieszkając w odrębnych wsiach (zaściankach). We fragmencie B scharakteryzowano natomiast **gołotę** — szlachtę bez własności ziemskiej, w praktyce pozbawioną praw politycznych.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nWarstwy stanu szlacheckiego\n\nWarstwa | Ziemia | Prawa polityczne | Uwaga\nmagnateria | rozległe latyfundia | pełne, dominująca | faktyczna władza w RP\nszlachta średnia | wieś lub kilka wsi | pełne | trzon sejmików\nzaściankowa (zagrodowa) | niewielka, własna | pełne | pracuje sama na roli, mieszka w zaściankach\ngołota | brak | w praktyce brak | zachowuje szlachectwo, ale nie prawa\n\nDlaczego to rozróżnienie miało znaczenie\n\nPrawo szlacheckie wiązało prawa polityczne z posiadaniem ziemi. Gołota była szlachtą formalnie, ale bez podstawy majątkowej — stąd zależność od magnaterii, która wykorzystywała ją jako klientelę na sejmikach. Zaścianki (zwłaszcza na Mazowszu i Podlasiu) zachowywały natomiast samodzielność polityczną mimo ubóstwa.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n\nTypowy błąd: Oba fragmenty opisują szlachtę **ubogą**, więc samo ubóstwo nie rozstrzyga. Rozstrzygają dwie rzeczy: **posiadanie ziemi** i **prawa polityczne**. Zaściankowa: ma ziemię, ma prawa. Gołota: nie ma ziemi, nie ma praw. Fragment B mówi wprost „nieposiadająca w ogóle własności ziemskiej\" i „odmawiano jej praw politycznych\" — to wyklucza zaścianek. Uzasadnienie oparte wyłącznie na tym, że „A pracowała na roli\", jest za słabe — gołota też pracowała.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"szlachta zasciankowa, golota, stan szlachecki, prawa polityczne","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nFragment artykułu naukowego\n[P]oglądy Marcina Lutra co do kultu obrazu są poglądami augustianina wychowanego na\nZachodzie, który nie podziela wschodniej wrażliwości obrazu jako nośnika, komunikatora\nobecności przedstawianej w nim postaci […]. W swoich kazaniach Luter przeciwstawia się\nnadużyciom związanym z kultem obrazów, obawia się tego, że niektórzy pokładają\nw obrazach nadzieję bardziej niż w Panu Bogu. Luter - augustianin - podkreśla rolę miłości\ni priorytet miłosierdzia przed wszelkimi formami artystycznego wyrazu […]. Jednocześnie\nLuter nie tylko przeciwstawia się [niszczeniu obrazów], a wręcz przeciwnie, podkreśla ich\npozytywną rolę w rozpamiętywaniu i rozumieniu Biblii. Niekwestionowalny jest priorytet\nSłowa nad obrazem. Luter zupełnie zrywa z obrazem kultycznym, akceptując i w teorii,\ni w praktyce obraz narracyjny. Sytuacja […] [u] Jana Kalwina wygląda odmiennie:\nteoretycznie akceptuje […] obraz narracyjny (historie), w praktyce jednak skłania się\ndo zakwestionowania jakiegokolwiek obrazu w przestrzeni sakralnej. Pozwala na kolekcje\nświeckie, choć z bardzo wąskim repertuarem tematycznym […]. Jego zdaniem zamykanie\nnieskończonego Boga w skończonej formie jest bluźnierstwem. Kalwin podkreśla\nobowiązywalność Starego Testamentu, w ogóle nie odnosząc się do Wcielenia w kwestii\nprzedstawień, a w pewien zawiły sposób tłumaczy, że naśladowaniem Chrystusa jest właśnie\nnietworzenie obrazów. Jan Kalwin ewidentnie wiąże obraz i jego kult z papieską władzą […].\nNa podstawie: D. Klejnowski-Różycki, Kult obrazów […], „Studia Oecumenica” 2017, nr 17, s. 190-191.\nPorównaj zaprezentowane w zacytowanym tekście poglądy Lutra i Kalwina na temat\nsztuki sakralnej. Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między tymi\npoglądami.\nPodobieństwo:\nRóżnica:\n9.\n0-1-2\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) porównuje główne zasady luteranizmu,\nkalwinizmu […]. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) porównuje główne zasady luteranizmu,\nkalwinizmu […]. (PR)\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie jednego podobieństwa i jednej różnicy.\n1 pkt - podanie jednego podobieństwa albo jednej różnicy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nPodobieństwo:\n• W obu tekstach jest mowa o tym, że malarstwo sakralne jest dopuszczalne.\n• Zarówno Luter jak i Kalwin przyznają prymat słowa nad obrazem.\nRóżnica:\n• Luter dostrzega pozytywną funkcję malarstwa sakralnego w teorii i praktyce. Dla Kalwina\nobrazy religijne powinny być w praktyce wyeliminowane z przestrzeni sakralnej.","solution":"Odpowiedź: **Podobieństwo** (jedno wystarczy): - obaj uznają malarstwo sakralne za **dopuszczalne** (przynajmniej w teorii, w formie obrazu narracyjnego); - obaj przyznają **prymat Słowa nad obrazem**. **Różnica:** Luter dostrzega pozytywną funkcję malarstwa sakralnego **w teorii i w praktyce**. Dla Kalwina obrazy religijne powinny być w praktyce **wyeliminowane z przestrzeni sakralnej**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy stanowiska wobec obrazu w reformacji\n\nNurt | Obraz kultyczny | Obraz narracyjny | Praktyka\nluteranizm | odrzucony | akceptowany | obrazy zostają w kościołach\nkalwinizm | odrzucony | teoretycznie dopuszczalny | usunięcie obrazów ze świątyń\nikonoklazm radykalny | odrzucony | odrzucony | niszczenie obrazów\n\nLuter wyraźnie odciął się od niszczenia obrazów — to jego spór z Karlstadtem i radykałami z Wittenbergi (1522).\n\nSkąd u Kalwina taka ostrożność\n\nTrzy przesłanki widoczne w tekście:\n\n1. Argument teologiczny — zamknięcie nieskończonego Boga w skończonej formie to bluźnierstwo.\n2. Odwołanie do Starego Testamentu — zakaz sporządzania wizerunków (Dekalog).\n3. Argument polemiczny — Kalwin wiąże kult obrazów z władzą papieską, więc odrzucenie obrazu jest zarazem odrzuceniem Rzymu.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — jedno podobieństwo i jedna różnica.\n- 1 pkt — jedno podobieństwo albo jedna różnica.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Pułapka tkwi w słowie **„teoretycznie\"**. Kalwin *teoretycznie* akceptuje obraz narracyjny — dlatego zgoda na dopuszczalność obrazu jest podobieństwem, a nie różnicą. Różnica leży w **praktyce**. Odpowiedź typu „Luter był za obrazami, Kalwin przeciw\" jest zbyt uproszczona i gubi to rozróżnienie — a punkt jest właśnie za jego uchwycenie. Częsty błąd: podanie dwóch różnic albo dwóch podobieństw. Klucz wymaga **po jednym** z każdej kategorii; 1 pkt dostajesz tylko za jeden z nich.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"reformacja, Luter, Kalwin, sztuka sakralna, ikonoklazm","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nFragmenty aktów prawnych\nDokument 1:\nA iż w Rzeczypospolitej naszej jest różność niemała w sprawie religii chrześcijańskiej,\nobiecujemy to sobie spólnie za nas i potomków naszych na wieczne czasy pod obowiązkiem\nprzysięgi, iż którzy jesteśmy rozróżnieni w wierze, pokój między sobą zachować.\nDokument 2:\nNie ma Cesarski Majestat, ani elektorowie, ani książęta, ni stany świętego państwa,\nprześladować żadnego stanu państwa z powodu wyznawania konfesji augsburskiej.\nW zamian zaś stany, które należą do wyznania augsburskiego, w równej mierze mają\npozostawić bez nagabywania przy ich religii rzymskiej Majestat Cesarski i elektorów, książąt\ni inne stany państwa świętego.\nDokument 3:\nMy, nie chcąc rozerwania kościelnej św. jedności, wyprawiliśmy do Ojca św. Klemensa VIII\nposły nasze, prosząc, aby nas do swego posłuszeństwa przyjął i od zwierzchności\npatriarchów carogrodzkich wyzwolił, zachowując nam obrządki i ceremonie kościołów\nwschodnich greckich. Co iż uczynił, tośmy dziś na tym synodzie uczynili przy bytności\nposłów Króla J.M. Zygmunta III.\nDokument 4:\nHenryk, z łaski Bożej król Francji i Nawarry, pozwoliliśmy wszystkim panom, szlachcie\ni innym osobom wyznającym religię reformowaną odprawiać nabożeństwo rzeczonej religii\nw głównym miejscu zamieszkania, gdy będą tam przebywać. Ogłaszamy wszystkich, którzy\nwyznają rzeczoną religię, za zdolnych do sprawowania wszystkich godności, urzędów\nw miastach naszego królestwa.\nNa podstawie: Wiek XVI-XVIII […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 137-152.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **10.1. C** — dokument 3. To akt **unii brzeskiej** (1596): dotyczy podporządkowania Kościoła prawosławnego papieżowi z zachowaniem obrządku wschodniego, a więc nie kościołów reformowanych (protestanckich). **10.2. FP** 1. **F** — konfederacja warszawska (1573) dotyczyła **różnowierców chrześcijańskich** („różność w sprawie religii **chrześcijańskiej**\"), nie judaizmu. 2. **P** — dokument 2. to **pokój augsburski** (1555), regulujący stosunki między katolikami a luteranami w Rzeszy („konfesja augsburska\" = wyznanie luterańskie).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nCztery akty, cztery konteksty\n\nDok. | Akt | Rok | Czego dotyczy\n1 | konfederacja warszawska | 1573 | pokój między różnowiercami chrześcijańskimi w RP\n2 | pokój augsburski | 1555 | katolicy vs luteranie w Rzeszy (cuius regio, eius religio)\n3 | unia brzeska | 1596 | prawosławni pod zwierzchnictwem papieża, obrządek wschodni zachowany\n4 | edykt nantejski | 1598 | prawa hugenotów we Francji, Henryk IV\n\nDlaczego dokument 3. odstaje\n\nPozostałe trzy regulują status protestantów (albo relacje z nimi). Unia brzeska dotyczy Kościoła wschodniego — powstał z niej Kościół greckokatolicki (unicki), zachowujący liturgię bizantyjską przy uznaniu prymatu papieża.\n\n„Konfesja augsburska\"\n\nTo Confessio Augustana z 1530 r. — podstawowe wyznanie wiary luteranizmu, przedstawione cesarzowi Karolowi V na sejmie w Augsburgu. Termin w źródle jest synonimem luteranizmu i to on rozstrzyga stwierdzenie 2. w podpunkcie 10.2.\n\nPunktacja CKE\n\n- 10.1. 1 pkt — wybór C · 10.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FP).\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 10.1 kluczem jest rozróżnienie **reformowane ≠ wschodnie**. „Kościoły reformowane\" to protestanci; dokument 3. dotyczy prawosławnych przechodzących pod zwierzchnictwo Rzymu. Kusi też dokument 2., bo mówi o konfesji augsburskiej — ale luteranizm **jest** nurtem reformacji. W 10.2 stwierdzenie 1. wykorzystuje to, że konfederacja warszawska kojarzy się z szeroką tolerancją. Cytat mówi jednak wprost o religii **chrześcijańskiej** — Żydzi funkcjonowali w RP na podstawie odrębnych przywilejów, nie tego aktu.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":"konfederacja warszawska, pokoj augsburski, unia brzeska, edykt nantejski","page_from":11,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nAkt prawny, który nie dotyczył kościołów reformowanych, to dokument\nA. 1.\nB. 2.\nC. 3.\nD. 4.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\nXX. Pierwsze wolne elekcje i ich\nnastępstwa. Zdający:\n- […] charakteryzuje sytuację wewnętrzną\n[…] Rzeczypospolitej na początku\npanowania Zygmunta III Wazy. (PR)\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXX. Pierwsze wolne elekcje i ich\nnastępstwa. Zdający:\n- […] charakteryzuje sytuację wewnętrzną\n[…] Rzeczypospolitej na początku\npanowania Zygmunta III Wazy. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - niepoprawna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":"## Poprawna odpowiedź: C\n\nAkt, który **nie dotyczył kościołów reformowanych** (protestanckich), to **dokument 3.**\n\n**Analiza dokumentów:**\n- **Dokument 1** - konfederacja warszawska (1573): gwarancja pokoju między różnowiercami (dotyczy m.in. protestantów) → dotyczy reformowanych.\n- **Dokument 2** - pokój augsburski (1555): wolność dla wyznawców konfesji augsburskiej (luteranie) → dotyczy reformowanych.\n- **Dokument 3** - **unia brzeska (1596)**: podporządkowanie Kościoła prawosławnego papieżowi z zachowaniem obrządku wschodniego → dotyczy prawosławia/grekokatolicyzmu, **nie** kościołów reformowanych (protestanckich).\n- **Dokument 4** - również akt dotyczący sfery reformacji.\n\nSzukanym dokumentem jest zatem **3** (odpowiedź **C**).\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - poprawna odpowiedź (C); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nDokument 1. wprowadzał równouprawnienie dla wyznawców judaizmu\nw Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI wieku.\nP\nF\nDokument 2. regulował stosunki między wyznawcami katolicyzmu\ni luteranizmu.\nP\nF\nMHIP-R0_100","answer":"F","answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n4) charakteryzuje najważniejsze wojny\nreligijne. (PR)\nXIX. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów. Zdający:\n4) wyjaśnia prawne i kulturowe podstawy\ntolerancji religijnej na ziemiach\nRzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI w.\n(PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n4) charakteryzuje najważniejsze wojny\nreligijne. (PR)\nXIX. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów. Zdający:\n4) wyjaśnia prawne i kulturowe podstawy\ntolerancji religijnej na ziemiach\nRzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI w.\n(PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFP","solution":"## Poprawna odpowiedź: **F, P** (Stwierdzenie 1 - Fałsz; Stwierdzenie 2 - Prawda)\n\n## Uzasadnienie\n\nOba dokumenty odnoszą się do aktów regulujących kwestie wyznaniowe.\n\n**Stwierdzenie 1 - FAŁSZ.** Dokument 1 to fragment **konfederacji warszawskiej z 1573 roku**, która głosiła: *„a iż w Rzeczypospolitej naszej jest różność niemała w sprawie religii chrześcijańskiej [ ], iż którzy jesteśmy rozróżnieni w wierze, pokój między sobą zachować\"*. Akt ten gwarantował pokój i tolerancję **różnowiercom (dysydentom) chrześcijańskim** - a więc różnym wyznaniom chrześcijańskim (katolikom, luteranom, kalwinistom, braciom czeskim itd.). Dokument mówi wprost o *„religii chrześcijańskiej\"*, a NIE o wyznawcach judaizmu. Twierdzenie, że wprowadzał on równouprawnienie dla wyznawców judaizmu, jest zatem fałszywe.\n\n**Stwierdzenie 2 - PRAWDA.** Dokument 2 to fragment **pokoju augsburskiego z 1555 roku**: *„Nie ma Cesarski Majestat [ ] prześladować żadnego stanu państwa z powodu wyznawania konfesji augsburskiej\"*. „Konfesja augsburska\" to wyznanie wiary luteranów. Pokój augsburski regulował współistnienie w Rzeszy katolików i luteranów (zasada *cuius regio, eius religio*). Stwierdzenie, że dokument regulował stosunki między wyznawcami katolicyzmu i luteranizmu, jest zatem prawdziwe.\n\n## Zasady oceniania CKE\n- **1 pkt** - poprawna cała odpowiedź: **F, P**.\n- **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nTabela. Struktura handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II połowie XVI i na początku\nXVII wieku\ntowary/lata\n1595/1605/1615*\n1625/1635/1646*\nEksport w procentach\nzboże\n69,6\n77,0\ndrewno\n6,7\n0,8\nprzetwory drzewne\n13,5\n9,4\ntkaniny, włókna\n7,9\n9,4\nskóry i futra\n0,9\n2,2\nImport w procentach\nsól i śledzie\n27,0\n26,0\nwina\n18,7\n10,7\ntowary kolonialne\n1,0\n8,2\ntkaniny\n50,8\n53,9\nskóry i futra\n2,5\n1,2\n* W tabeli podano średnie wartości dla podanych lat (w odniesieniu do wybranych kategorii towarów).\nNa podstawie: B. Zientara i in., Dzieje gospodarcze Polski do roku 1939, Warszawa 1973, s. 222.\nUzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy\nw XVI-XVII wieku.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:\n3) charakteryzuje przemiany kapitalistyczne\nw życiu gospodarczym Europy Zachodniej\nXVI i XVII w. (PR)\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach\nostatnich Jagiellonów. Zdający:\n3) omawia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych, struktury społecznej\ni modelu życia gospodarczego (gospodarka\nfolwarczno-pańszczyźniana) na tle\neuropejskim. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:\n3) charakteryzuje przemiany kapitalistyczne\nw życiu gospodarczym Europy Zachodniej\nXVI i XVII w. (PR)\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach\nostatnich Jagiellonów. Zdający:\n3) omawia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych, struktury społecznej\ni modelu życia gospodarczego (gospodarka\nfolwarczno-pańszczyźniana) na tle\neuropejskim. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nZ danych zamieszczonych w tabeli wynika, że głównymi towarami eksportowanymi\nz Rzeczypospolitej były produkty naturalne (zboże, drewno), natomiast importowano przede\nwszystkim towary wytworzone (tkaniny). Potwierdza to istniejący w XVI-XVII wieku podział\nEuropy na dwie strefy gospodarcze [dualizm] - na wschodzie dominowało rolnictwo, na\nzachodzie - handel i wytwórstwo.","solution":"Odpowiedź: Z danych wynika, że głównymi towarami **eksportowanymi** z Rzeczypospolitej były **produkty naturalne** (zboże, drewno — blisko 70%, a potem 77% eksportu), natomiast **importowano** przede wszystkim **towary wytworzone** (tkaniny — ponad połowa importu). Potwierdza to istniejący w XVI–XVII w. podział Europy na dwie strefy gospodarcze: na **wschodzie** od Łaby dominowało rolnictwo oparte na folwarku pańszczyźnianym, na **zachodzie** — handel i wytwórstwo.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDualizm gospodarczy Europy\n\nUmowna granica biegnie wzdłuż Łaby:\n\nZachód od Łaby | Wschód od Łaby\nRolnictwo | gospodarstwa czynszowe, wolni chłopi | folwark pańszczyźniany, poddaństwo\nMiasta | silne, rosnące | słabnące\nRola w handlu | przetwórstwo i eksport wyrobów | eksport surowców\nKierunek zmian | ku kapitalizmowi | ku „wtórnemu poddaństwu\"\n\nCo widać w liczbach\n\n- eksport surowców rośnie: 69,6% → 77,0% — specjalizacja się pogłębia;\n- import tkanin utrzymuje się powyżej połowy: 50,8% → 53,9%;\n- udział eksportu tkanin spada niemal do zera: 6,7% → 0,8%.\n\nTen ostatni wskaźnik jest najbardziej wymowny — rodzime wytwórstwo przestaje liczyć się w eksporcie.\n\nSkutki dla Rzeczypospolitej\n\nKoniunktura na zboże opłacała się szlachcie, ale utrwaliła strukturę, która w XVIII w. okazała się pułapką: słabe miasta, brak kapitału przemysłowego i uzależnienie od jednego kanału zbytu przez Gdańsk.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — uzasadnienie oparte na danych z tabeli wraz z nazwaniem zjawiska.\n\nTypowy błąd: Punkt przepada, gdy odpowiedź **nie przywołuje liczb**. Samo „Polska eksportowała zboże, a importowała tkaniny\" to opis, nie uzasadnienie — trzeba pokazać skalę: blisko 70–77% eksportu to surowce, ponad 50% importu to tkaniny. Drugi warunek: trzeba **nazwać zjawisko**, czyli powiedzieć, na czym polega dualizm (podział na strefę rolniczą na wschodzie i wytwórczo-handlową na zachodzie). Sama analiza tabeli bez tego wniosku jest niepełna.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":"dualizm gospodarczy Europy, gospodarka folwarczno-panszczyzniana, handel baltycki","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nŹródło 1. List do papieża Innocentego IX z 13 września 1683 roku\nVenimus, vidimus, Deus vicit1.\nZechciej, Wasza Świętobliwość, uniżenie proszę, przyjąć łaskawie […] wiadomość\no świetnym zwycięstwie użyczonym wczoraj przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu\n[…]. [Udało mi się] [u]chwycić wszystkie główne sztandary wielkiego wezyra, całą artylerię,\njego własne konie, broń, sprzęty i namioty, aż ostatecznie, po krwawej a nader zaciętej\nwalce ośmiogodzinnej oraz ucieczce tegoż wezyra z resztą jego ludzi, zostało w mym\nposiadaniu całe jego obozowisko, które się rozciąga na ponad milę od Miasta.\nWaszej Świątobliwości najposłuszniejszy Syn - Jan, król Polski.\n1 Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył.\nNa podstawie: J. Wimmer, […], Warszawa 1983, s. 97.\n11.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Plan bitwy\nNa podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 5, Warszawa 1995, s. 488.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **12.1. Gajusz Juliusz Cezar** (Cezar). Sobieski sparafrazował słynne *„Veni, vidi, vici\"* („Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem\"), zmieniając je na *„Venimus, vidimus, Deus vicit\"* — „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, **Bóg** zwyciężył\". **12.2.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — tekst odnosi się do **bitwy pod Wiedniem** (12 września 1683 r.), na co wskazuje datacja listu i nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono natomiast **bitwę pod Chocimiem**, o czym świadczy m.in. nazwa rzeki **Dniestr** oraz rozmieszczenie walczących stron.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwie bitwy Sobieskiego, które się mylą\n\nChocim | Wiedeń\nRok | 1673 | 1683\nRanga Sobieskiego | hetman wielki koronny | król Polski\nPrzeciwnik | Turcy (Husejn Pasza) | Turcy (wielki wezyr Kara Mustafa)\nRzeka / teren | Dniestr | Wzgórza Kahlenberg pod Wiedniem\nSkutek | zwycięstwo otwierające drogę do korony | odsiecz, przełom w wojnie z Turcją\n\nPodpis „Jan, król Polski\" datuje list po 1674 r. — to samo w sobie wyklucza Chocim z 1673 r.\n\nParafraza Cezara\n\n- Cezar (47 p.n.e.): Veni, vidi, vici — po błyskawicznym zwycięstwie nad Farnakesem pod Zelą.\n- Sobieski (1683): Venimus, vidimus, Deus vicit — liczba mnoga i przypisanie zwycięstwa Bogu.\n\nZmiana jest świadoma: list szedł do papieża, a odsiecz przedstawiano jako zwycięstwo całego chrześcijaństwa, nie jednego wodza.\n\nPunktacja CKE\n\n- 12.1. 1 pkt — poprawne nazwisko.\n- 12.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 12.1 warto zauważyć, **na czym polega zmiana** w parafrazie: Cezar przypisał zwycięstwo sobie, Sobieski — Bogu. To nie jest wymagane do punktu, ale bywa przedmiotem pytania o wymowę listu. W 12.2 uzasadnienie musi odwołać się do **obu** źródeł. Samo „to Wiedeń, a plan pokazuje Chocim\" nie punktuje — trzeba podać przesłanki: datę i podpis z listu, Dniestr z planu. Data **13 września 1683** jest tu decydująca: bitwa pod Wiedniem rozegrała się 12 września, list napisano nazajutrz.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":"odsiecz wiedenska, Jan III Sobieski, Chocim, Cezar","page_from":12,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nPodaj, jak nazywał się starożytny wódz, którego słowa sparafrazował autor listu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje […] w państwie rzymskim\nz uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […].\n(PP)\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem\ndla losów Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów i Europy. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n1) przedstawia przebieg wojen toczonych\nprzez Rzeczpospolitą Obojga Narodów\nw XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych\ndowódców i polityków, w tym […] Jana III\nSobieskiego […]. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje […] w państwie rzymskim\nz uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […].\n(PP)\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem\ndla losów Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów i Europy. (PP)\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) przedstawia przebieg wojen toczonych\nprzez Rzeczpospolitą Obojga Narodów\nw XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych\ndowódców i polityków, w tym […] Jana III\nSobieskiego […]. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nGajusz Juliusz Cezar / Cezar","solution":"## Poprawna odpowiedź: Gajusz Juliusz Cezar (Cezar)\n\nAutor listu - król Jan III Sobieski - sparafrazował słynne słowa: *Venimus, vidimus, Deus vicit* („Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył”). Jest to nawiązanie do zwięzłego meldunku wodza rzymskiego **Gajusza Juliusza Cezara**: *Veni, vidi, vici* („Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem”).\n\nStarożytnym wodzem, którego słowa sparafrazowano, jest zatem **Gajusz Juliusz Cezar (Cezar)**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (Gajusz Juliusz Cezar / Cezar); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. dotyczą tej samej bitwy. Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do informacji z obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n12.1.\n0-1\n12.2.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem\ndla losów Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów i Europy. (PP)\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) przedstawia przebieg wojen toczonych\nprzez Rzeczpospolitą Obojga Narodów\nw XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych\ndowódców i polityków, w tym […] Jana III\nSobieskiego […]. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n2) ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem\ndla losów Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów i Europy. (PP)\nXXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna\nRzeczypospolitej Obojga Narodów\nw XVII w. Zdający:\n1) przedstawia przebieg wojen toczonych\nprzez Rzeczpospolitą Obojga Narodów\nw XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych\ndowódców i polityków, w tym […] Jana III\nSobieskiego […]. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z obu źródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Tekst odnosi się do bitwy pod Wiedniem, na co wskazuje m.in.\ndatacja listu, nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono bitwę pod Chocimiem, na\nco wskazuje min. nazwa rzeki (Dniestr), lokalizacja walczących stron.","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — tekst odnosi się do **bitwy pod Wiedniem** (12 września 1683 r.), na co wskazuje datacja listu i nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono natomiast **bitwę pod Chocimiem**, o czym świadczy m.in. nazwa rzeki **Dniestr** oraz rozmieszczenie walczących stron.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":"odsiecz wiedenska, Jan III Sobieski, Chocim, Cezar","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-2)\nPamiątkowe znaczki z XX wieku\nTłumaczenie: Wojna między siłami Tłumaczenie napisu na pieczęci: Filadelfia, 29 maja 1976.\nkróla i parlamentu.\nNa podstawie: stamps.org; pl.wikipedia.org; www.collectgbstamps\nPrzyporządkuj poniższym opisom 1-2 właściwe znaczki (A-C). Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do elementów graficznych lub napisów zamieszczonych na znaczkach.\n1. Znaczek upamiętniający wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych:\nUzasadnienie:\n2. Znaczek upamiętniający wojnę secesyjną:\nUzasadnienie:\nB\nC\nA\n13.\n0-1-2\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę i skutki rewolucji\namerykańskiej. (PP)\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i skutki wojny\nsecesyjnej w Stanach Zjednoczonych\nAmeryki. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę i skutki rewolucji\namerykańskiej. (PP)\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i skutki wojny\nsecesyjnej w Stanach Zjednoczonych\nAmeryki. (PP)\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne wskazania wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołania do treści\nznaczków.\n1 pkt - jedno poprawne wskazanie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do treści\nznaczka.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. Znaczek upamiętniający wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych: C\nPrzykładowe uzasadnienie:\nNa znaczku widać charakterystyczne umundurowanie dla epoki oraz datację nawiązującą\ndo rocznicy ogłoszenia Deklaracji Niepodległości.\n2. Znaczek upamiętniający wojnę secesyjną: A\nPrzykładowe uzasadnienie:\nNa znaczku widać charakterystyczne umundurowanie dla okresu wojny secesyjnej oraz\nnazwę bitwy wraz z datą nawiązującą do rocznicy stoczenia tej bitwy.","solution":"Odpowiedź: **1. Wojna o niepodległość USA — znaczek C.** Uzasadnienie: charakterystyczne umundurowanie z epoki oraz **datacja nawiązująca do rocznicy ogłoszenia Deklaracji Niepodległości** (Filadelfia, 1776 → znaczek z 1976 r., dwustulecie). **2. Wojna secesyjna — znaczek A.** Uzasadnienie: umundurowanie charakterystyczne dla okresu wojny secesyjnej oraz **nazwa bitwy wraz z datą** nawiązującą do rocznicy jej stoczenia.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy wojny, trzy konteksty\n\nZnaczek | Wojna | Lata | Trop na znaczku\nC | o niepodległość USA | 1775–1783 | Filadelfia, 1976 = 200. rocznica Deklaracji\nA | secesyjna | 1861–1865 | nazwa bitwy z datą, mundury Unii/Konfederacji\nB | angielska wojna domowa | 1642–1651 | „siły króla i parlamentu\" — rojaliści vs parlamentarzyści\n\nDlaczego rocznice są dobrym tropem\n\nZnaczki okolicznościowe emituje się w okrągłe rocznice. Data na znaczku to zwykle rok emisji, a nie rok wydarzenia — trzeba odjąć 100, 150 albo 200 lat i sprawdzić, co wypada.\n\n- 1976 − 200 = 1776 → Deklaracja Niepodległości\n- znaczki wojny secesyjnej emitowano m.in. w latach 1961–1965 (stulecie)\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — dwa poprawne wskazania wraz z uzasadnieniami odwołującymi się do treści znaczków.\n- 1 pkt — jedno wskazanie z uzasadnieniem.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Znaczek **B** jest dystraktorem — napis „wojna między siłami króla i parlamentu\" wskazuje na angielską **wojnę domową** (1642–1651), a nie na żadną z wojen amerykańskich. Przypisanie go do któregokolwiek opisu to pewne zero. Uzasadnienie musi odwołać się do **konkretnego elementu znaczka** — napisu, daty albo umundurowania. Samo „bo tak wygląda\" albo wiedza pozaźródłowa („wojna secesyjna była w latach 1861–1865\") nie punktuje, bo polecenie mówi wprost o elementach graficznych lub napisach. Wskazówka: **Filadelfia + 1976** to dwustulecie Deklaracji Niepodległości (4 lipca 1776, Filadelfia). Ta para dat rozstrzyga przyporządkowanie C.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":"wojna o niepodleglosc USA, wojna secesyjna, analiza zrodel ikonograficznych","page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nFeldmarszałek Iwan Paskiewicz otrzymał tytuł księcia warszawskiego i stanowisko\nnamiestnika Królestwa Polskiego. Car Mikołaj ogłosił Statut organiczny dla Królestwa\nPolskiego. Traciło ono swoją odrębność państwową i stanowić miało integralną część\ncesarstwa rosyjskiego.\nNa podstawie: M. Zgórniak, Polska w […], Kraków 2001, s. 143-144.\nŹródło 2. Moneta Królestwa Polskiego\nTłumaczenie: 3 ruble, 81 części czystego złota.\nNa podstawie: pl.wikipedia.org","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **14.1. Konstytucja** (konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 r.). **14.2.** Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — tekst informuje o następstwach politycznych **upadku powstania listopadowego**: w miejsce liberalnej konstytucji wprowadzono **Statut organiczny** ograniczający autonomię Królestwa. Moneta ze źródła 2. jest natomiast następstwem **gospodarczym** tego samego wydarzenia — bita z rosyjskim nominałem (ruble), pokazuje włączanie systemu monetarnego Królestwa do systemu rosyjskiego. **14.3. FF** 1. **F** — kongres wiedeński (1814–1815) obradował za panowania **Aleksandra I**. Mikołaj I objął tron dopiero w **1825 r.** 2. **F** — Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień **kongresu wiedeńskiego** (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał **Księstwo Warszawskie**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwa państwa polskie, dwa traktaty\n\nKsięstwo Warszawskie | Królestwo Polskie\nPowstało | pokój w Tylży, 1807 | kongres wiedeński, 1815\nProtektor | Napoleon | car Rosji jako król Polski\nUstrój | konstytucja z 1807 | konstytucja z 1815 (liberalna)\nKoniec odrębności | 1815 | Statut organiczny, 1832\n\nCzterej carowie a sprawa polska\n\n- Aleksander I (1801–1825) — kongres wiedeński, nadanie konstytucji Królestwu\n- Mikołaj I (1825–1855) — powstanie listopadowe, Statut organiczny, represje\n- Aleksander II (1855–1881) — odwilż, powstanie styczniowe\n- Aleksander III (1881–1894) — rusyfikacja\n\nRepresje po powstaniu listopadowym\n\n1. Statut organiczny (1832) — zniesienie konstytucji, sejmu i odrębnej armii.\n2. Namiestnictwo Paskiewicza — rządy wojskowe, tytuł księcia warszawskiego.\n3. Cytadela Warszawska — twierdza kontrolująca miasto.\n4. Unifikacja monetarna — monety z podwójnym nominałem (złote i ruble), potem sam rubel. To właśnie ilustruje źródło 2.\n\nPunktacja CKE\n\n- 14.1. 1 pkt · 14.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie z uzasadnieniem z obu źródeł · 14.3. 1 pkt — obie oceny (FF).\n- Razem: 3 pkt.\n\nTypowy błąd: W 14.3 oba stwierdzenia opierają się na podmienieniu podobnych faktów: - **Aleksander I ↔ Mikołaj I** — pierwszy nadał konstytucję i był na kongresie, drugi ją zniósł po powstaniu; - **Tylża 1807 ↔ Wiedeń 1815** — pierwsza dała Księstwo Warszawskie, druga Królestwo Polskie. W 14.2 kusi odpowiedź „nie\", bo moneta i tekst dotyczą różnych dziedzin. Ale polecenie pyta o **skutki tego samego wydarzenia** — a zarówno Statut organiczny, jak i rusyfikacja mennictwa to następstwa upadku powstania listopadowego. Uzasadnienie musi połączyć oba źródła z tym jednym wydarzeniem.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":"powstanie listopadowe, Statut organiczny, Krolestwo Polskie, kongres wiedenski","page_from":15,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nPodaj nazwę dokumentu, który został zastąpiony przez cara statutem wspomnianym\nw źródle 1.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy\nw latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia genezę powstania\nlistopadowego i opisuje jego następstwa.\n(PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy\nw latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia genezę powstania\nlistopadowego i opisuje jego następstwa.\n(PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nKonstytucja / konstytucja Królestwa Polskiego","solution":"## Poprawna odpowiedź: Konstytucja Królestwa Polskiego\n\n**Statut organiczny** ogłoszony przez cara Mikołaja I w 1832 r. zastąpił dotychczasowy akt ustrojowy Królestwa Polskiego, jakim była **Konstytucja Królestwa Polskiego** z 1815 r. (nadana przez cara Aleksandra I). Po upadku powstania listopadowego liberalna konstytucja została uchylona, a Królestwo utraciło odrębność państwową.\n\nSzukanym dokumentem jest zatem **Konstytucja Królestwa Polskiego**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (Konstytucja Królestwa Polskiego); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy moneta ze źródła 2. i tekst ze źródła 1. przedstawiają skutki tego\nsamego wydarzenia historycznego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu\nźródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy\nw latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia genezę powstania\nlistopadowego i opisuje jego następstwa.\n(PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy\nw latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia genezę powstania\nlistopadowego i opisuje jego następstwa.\n(PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z obu źródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: tak\nPrzykładowe uzasadnienie: Tekst informuje o następstwach politycznych upadku powstania\nlistopadowego - wprowadzenie w miejsce liberalnej konstytucji Statutu organicznego, który\nograniczał autonomię Królestwa Polskiego. W źródle 2. przedstawiono monetę z 1835 roku\nz godłem rosyjskim oraz z napisami w języku rosyjskim - co było przejawem rusyfikacji.","solution":"Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — tekst informuje o następstwach politycznych **upadku powstania listopadowego**: w miejsce liberalnej konstytucji wprowadzono **Statut organiczny** ograniczający autonomię Królestwa. Moneta ze źródła 2. jest natomiast następstwem **gospodarczym** tego samego wydarzenia — bita z rosyjskim nominałem (ruble), pokazuje włączanie systemu monetarnego Królestwa do systemu rosyjskiego. **14.3. FF** 1. **F** — kongres wiedeński (1814–1815) obradował za panowania **Aleksandra I**. Mikołaj I objął tron dopiero w **1825 r.** 2. **F** — Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień **kongresu wiedeńskiego** (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał **Księstwo Warszawskie**.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"powstanie listopadowe, Statut organiczny, Krolestwo Polskie, kongres wiedenski","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14.3","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14.3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.3. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nCar przywołany w źródle 1. sprawował władzę podczas obrad kongresu\nwiedeńskiego.\nP\nF\nKrólestwo, o którym mowa w źródle 1., powstało na mocy postanowień pokoju\nw Tylży.\nP\nF\n14.2.\n0-1\n14.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":"F","answer_text":"Zadanie 14.3. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy\nw latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia genezę powstania\nlistopadowego i opisuje jego następstwa.\n(PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n2) opisuje przemiany społeczno-\n-gospodarcze na ziemiach polskich oraz\nocenia społeczno-kulturowe skutki\nkolonizacji na prawie niemieckim. (PP)\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n3) charakteryzuje zasady kolonizacji na\nprawie niemieckim. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF","solution":"## Poprawna odpowiedź: FF\n\n**Stwierdzenie 1: „Car przywołany w źródle 1. sprawował władzę podczas obrad kongresu wiedeńskiego.” - FAŁSZ**\n\nW źródle 1. mowa o carze **Mikołaju I** (ogłosił Statut organiczny po powstaniu listopadowym, 1832). Podczas kongresu wiedeńskiego (1814-1815) panował jednak jego brat **Aleksander I**, a nie Mikołaj I. Stwierdzenie jest **fałszywe**.\n\n**Stwierdzenie 2: „Królestwo, o którym mowa w źródle 1., powstało na mocy postanowień pokoju w Tylży.” - FAŁSZ**\n\n**Królestwo Polskie** utworzono na mocy postanowień **kongresu wiedeńskiego** (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał do życia **Księstwo Warszawskie**, a nie Królestwo Polskie. Stwierdzenie jest **fałszywe**.\n\nObie odpowiedzi: **F, F**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (FF); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nŹródło 1. Chrzest bojowy - rysunek satyryczny z epoki\nNa podstawie: commons.wikimedia.org\nŹródło 2. Dokument z epoki\nJak tylko wiadomość o zrzeczeniu się księcia Hohenzollern została przez królewsko-\n-hiszpański rząd oficjalnie zakomunikowana gabinetowi cesarsko-francuskiemu, zażądał\nambasador francuski w Ems od [króla] upoważnienia do depeszowania do Paryża, że […]\nkról zobowiązuje się po wsze czasy nie dać nigdy swojego przyzwolenia w wypadku, jeżeli\nHohenzollernowie zechcą powrócić do wysuwania swej kandydatury. [Król] na to odmówił\nprzyjęcia jeszcze raz ambasadora francuskiego i przez adiutanta urzędowo go zawiadomić\npolecił, że […] nie ma nic więcej do zakomunikowania ambasadorowi.\nNa podstawie: Wiek XIX […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 268.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **15.1.** Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — dokument ze źródła 2. to tzw. **depesza emska**, pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu **wojny francusko-pruskiej** (1870). Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., na którym Prusak (rozpoznawalny po **pikielhaubie**) uderza Francuza (Napoleon III). **15.2. C** — między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (18 stycznia 1871).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDepesza emska — mechanizm prowokacji\n\n1. Lipiec 1870 — kandydatura Leopolda Hohenzollerna na tron hiszpański budzi sprzeciw Francji.\n2. Hohenzollern wycofuje kandydaturę — kryzys wydaje się zażegnany.\n3. Ambasador Benedetti żąda w Ems od Wilhelma I gwarancji na przyszłość. Król odmawia dalszej rozmowy.\n4. Bismarck skraca i zaostrza depesze o przebiegu spotkania, po czym publikuje ją.\n5. Tekst brzmi jak wzajemna obraza — Francja wypowiada wojnę 19 lipca 1870.\n\nBismarck nie sfałszował faktów; przeredagował relację tak, by obie opinie publiczne odczytały ją jako afront. To klasyczny przykład prowokacji dyplomatycznej.\n\nChronologia do 15.2\n\n```\n1805 Austerlitz\n1815 kongres wiedeński\n1848 Wiosna Ludów\n1870 depesza emska, wojna francusko-pruska ← wydarzenia z zadania\n1871 koronacja Wilhelma I na cesarza (Wersal)\n1914 wybuch I wojny światowej\n```\n\nPunktacja CKE\n\n- 15.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 15.2. 1 pkt — wybór C.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 15.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z **obu** źródeł: nazwę dokumentu i jego skutek z tekstu, a z rysunku — rozpoznawalne postacie (pikielhauba, Napoleon III). Samo „tak, to wojna francusko-pruska\" nie punktuje. W 15.2 pułapką jest odpowiedź **D**. Koronacja Wilhelma I na cesarza w Wersalu odbyła się **18 stycznia 1871**, czyli **po** wybuchu wojny (lipiec 1870) i była jej skutkiem, nie poprzedniczką. Depesza emska (13 lipca 1870) mieści się więc przed tą koronacją, w przedziale **C**.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":"depesza emska, wojna francusko-pruska, zjednoczenie Niemiec","page_from":16,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/15.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy rysunek ze źródła 1. nawiązuje do wydarzenia, które było skutkiem\npublikacji dokumentu zacytowanego w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się\ndo informacji zawartych w obu źródłach.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n15.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n1) porównuje procesy zjednoczeniowe\nWłoch i Niemiec w XIX w. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n1) porównuje procesy zjednoczeniowe\nWłoch i Niemiec w XIX w. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z obu źródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: tak\nPrzykładowe uzasadnienie: Dokument zacytowany w źródle 2., to tzw. depesza emska -\nbyła to pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu wojny francusko-pruskiej [w 1870\nroku]. Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., gdzie Prusak (pikielhauba) uderza\nFrancuza (Napoleon III).","solution":"Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — dokument ze źródła 2. to tzw. **depesza emska**, pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu **wojny francusko-pruskiej** (1870). Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., na którym Prusak (rozpoznawalny po **pikielhaubie**) uderza Francuza (Napoleon III). **15.2. C** — między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (18 stycznia 1871).","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":"depesza emska, wojna francusko-pruska, zjednoczenie Niemiec","page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nWydarzenia przedstawione w obu źródłach miały miejsce w okresie między\nA. bitwą pod Austerlitz a zwołaniem kongresu wiedeńskiego.\nB. zwołaniem kongresu wiedeńskiego a początkiem Wiosny Ludów.\nC. początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza.\nD. koronacją Wilhelma I na cesarza a wybuchem I wojny światowej.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n1) porównuje procesy zjednoczeniowe\nWłoch i Niemiec w XIX w. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na\npoczątku XX w. Zdający:\n1) porównuje procesy zjednoczeniowe\nWłoch i Niemiec w XIX w. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":"## Poprawna odpowiedź: C\n\nWydarzenia z obu źródeł dotyczą **wojny francusko-pruskiej (1870-1871)**, wywołanej depeszą emską.\n\nUstalenie przedziału:\n- **Wiosna Ludów** - początek 1848 r.,\n- wojna francusko-pruska - **1870-1871**,\n- **koronacja Wilhelma I na cesarza** (proklamacja Cesarstwa Niemieckiego w Wersalu) - styczeń **1871 r.**\n\nWojna 1870 r. mieści się więc **między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (1871)** - odpowiedź **C**.\n\nPozostałe przedziały (A: 1805-1814/15; B: 1815-1848; D: 1871-1914) nie obejmują roku 1870.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (C); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nPlan zabudowy kompleksu fabryk\nNa podstawie: www.researchgate.net","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **16.1.** Na planie zaznaczono **domy robotnicze (famuły)**, a także budynki użyteczności publicznej — **szkołę, stołówkę i sklep, szpital św. Anny** oraz remizę strażacką. Zapewnienie robotnikom mieszkań, opieki zdrowotnej, edukacji i zaopatrzenia świadczy o trosce właściciela o ich dobrostan. **16.2. Łódź.** Obecność **przędzalni** wskazuje na przemysł **włókienniczy**, którego głównym ośrodkiem w Królestwie Polskim była Łódź.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy okręgi przemysłowe Królestwa Polskiego\n\nOkręg | Specjalizacja | Główne ośrodki\nłódzki | włókiennictwo (przędzalnie, tkalnie) | Łódź, Zgierz, Pabianice\nstaropolski | hutnictwo, metalurgia | Kielce, Ostrowiec\ndąbrowski (Zagłębie) | górnictwo węgla, hutnictwo | Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza\n\nCo znajdowało się w kompleksie fabrycznym\n\nWielkie zakłady łódzkie (Scheiblera, Poznańskiego, Grohmana) budowały wokół fabryki całe osiedla:\n\n- famuły — wielorodzinne domy robotnicze,\n- szpital fabryczny — tu św. Anny,\n- szkoła dla dzieci robotników,\n- sklep i stołówka — często z zakupami na rachunek,\n- remiza — przy zabudowie drewnianej i bawełnie ryzyko pożaru było ogromne,\n- bocznica kolejowa — dowóz surowca i wywóz towaru,\n- willa dyrektora — na terenie zakładu, ale wyraźnie oddzielona.\n\nTen model nazywa się paternalizmem fabrycznym: świadczenia socjalne szły w parze z zależnością robotnika od pracodawcy, także mieszkaniową.\n\nPunktacja CKE\n\n- 16.1. 1 pkt — uzasadnienie odwołujące się do obiektów z planu.\n- 16.2. 1 pkt — Łódź.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 16.1 uzasadnienie musi wskazać **konkretne obiekty z legendy**. Ogólne „właściciel dbał o robotników\" nie punktuje — trzeba wymienić famuły i przynajmniej jeden budynek użyteczności publicznej. W 16.2 klucz jest w słowie **przędzalnia**. Kusi odpowiedź „Warszawa\" (największe miasto Kongresówki) albo „Sosnowiec\"/„Dąbrowa Górnicza\" (Zagłębie), ale te były ośrodkami przemysłu metalowego i górnictwa. Przędzalnia = włókiennictwo = **Łódź**. Warto zauważyć, że taki kompleks to **paternalizm fabryczny** — dbałość o robotnika była też narzędziem kontroli i wiązania go z zakładem. Zadanie tego nie wymaga, ale to sensowne dopowiedzenie.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":"rewolucja przemyslowa, Lodz, przemysl wlokienniczy, paternalizm fabryczny","page_from":17,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nUzasadnij, że plan zabudowy kompleksu fabryki świadczy o trosce właściciela o jego\npracowników.\nOznaczenia:\na - famuły (domy robotnicze)\nb - budynki użyteczności\npublicznej\nc - budynki przemysłowe\nd - budynki pomocnicze\n1 - przędzalnia\n2 - remiza strażacka\n3 - szkoła\n4 - stołówka i sklep\n5 - szpital św. Anny\n6 - bocznica kolejowa\n7 - willa dyrektora\n16.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II\npołowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n1) charakteryzuje rozwój przemysłowy\nziem polskich, z uwzględnieniem\nurbanizacji;\n2) charakteryzuje nowe klasy i warstwy\nSpołeczne. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\nXXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II\npołowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n1) charakteryzuje rozwój przemysłowy\nziem polskich, z uwzględnieniem\nurbanizacji;\n2) charakteryzuje nowe klasy i warstwy\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nSpołeczne. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nNa planie zostały zaznaczone domy robotnicze a także budynki użyteczności publicznej -\nnp. szkoła, stołówka - świadczy to o trosce właściciela fabryki o dobrostan robotników.","solution":"Na planie zaznaczono **domy robotnicze (famuły)**, a także budynki użyteczności publicznej — **szkołę, stołówkę i sklep, szpital św. Anny** oraz remizę strażacką. Zapewnienie robotnikom mieszkań, opieki zdrowotnej, edukacji i zaopatrzenia świadczy o trosce właściciela o ich dobrostan. **16.2. Łódź.** Obecność **przędzalni** wskazuje na przemysł **włókienniczy**, którego głównym ośrodkiem w Królestwie Polskim była Łódź.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":"rewolucja przemyslowa, Lodz, przemysl wlokienniczy, paternalizm fabryczny","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nPodaj nazwę miasta położonego na obszarze tzw. Kongresówki i będącego głównym\nośrodkiem gałęzi przemysłu, w której specjalizowała się fabryka przedstawiona\nna planie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXVIII. Sprawa polska w przededniu\ni podczas I wojny światowej. Zdający:\n1) charakteryzuje rozwój przemysłowy\nziem polskich, z uwzględnieniem\nurbanizacji. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXVIII. Sprawa polska w przededniu\ni podczas I wojny światowej. Zdający:\n1) charakteryzuje rozwój przemysłowy ziem\npolskich, z uwzględnieniem dokończenia\nprocesów uwłaszczeniowych oraz\nurbanizacji. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nŁódź","solution":"## Poprawna odpowiedź: Łódź\n\nPlan przedstawia kompleks **fabryki włókienniczej** (przędzalnia, budynki związane z przemysłem tekstylnym), z osiedlem famuł, szkołą, szpitalem i willą dyrektora - charakterystyczny dla wielkich zakładów włókienniczych. Głównym ośrodkiem **przemysłu włókienniczego** na obszarze **Kongresówki** (Królestwa Polskiego) była **Łódź** - „polski Manchester”.\n\nSzukanym miastem jest zatem **Łódź**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (Łódź); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nŹródło 1. Rozporządzenie językowe\n§ 1. C.k. władze i urzędy […] dalej c.k. Krajowa Rada Szkolna i c.k. sądy używać będą tak\nw służbie wewnętrznej, jako też w korespondencji z sądowymi niewojskowymi władzami,\nurzędami i sądami w kraju języka polskiego […].\n§ 2. Podobnież będą i prokuratorie państwowe w kraju używać języka polskiego\nw stosunkach służbowych z władzami, urzędami i sądami w kraju […].\nNa podstawie: G. Chomicki, L. Śliwa, Wiek XIX. Teksty źródłowe, Kraków 2021, s. 244.\nŹródło 2. Fragment relacji\nDo ferii wielkanocnych 1901 roku naukę religii pobieraliśmy w języku polskim. Dnia\n24 stycznia nauczyciele zaczęli nas obdarowywać niemieckimi katechizmami. […]\nZa sprzeciwianie się nauczycielowi odebraliśmy w dniu 2 V karę chłosty od nauczyciela\nKoralewskiego […]. Inspektor szkolny […] [c]zęsto pytał nas: „Kim jesteście?”. Odpowiedź\nbyła jedna: „Jesteśmy Polakami”.\nNa podstawie: Źródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 210-211.\nRozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. dotyczą tego samego zaboru. Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n16.2.\n0-1\n17.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXV. Ziemie polskie pod zaborami\nw II połowie XIX i na początku XX w.\nZdający:\n1) wyjaśnia cele i porównuje metody polityki\nzaborców wobec mieszkańców ziem dawnej\nRzeczypospolitej (w tym ziem zabranych) -\nrusyfikacja, germanizacja, autonomia\ngalicyjska;\n3) charakteryzuje postawy społeczeństwa\npolskiego w stosunku do zaborców. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXXXV. Ziemie polskie pod zaborami\nw II połowie XIX i na początku XX w.\nZdający:\n1) wyjaśnia cele i porównuje metody polityki\nzaborców wobec mieszkańców ziem dawnej\nRzeczypospolitej (w tym ziem zabranych) -\nrusyfikacja, germanizacja, autonomia\ngalicyjska;\n3) charakteryzuje postawy społeczeństwa\npolskiego w stosunku do zaborców. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Źródło 1. odnosi się do sytuacji w zaborze austriackim w okresie\ntzw. autonomii, o czym świadczą m.in. nazwy instytucji, informacja o języku polskim jako\njęzyku urzędowym. Źródło 2. informuje o sytuacji w zaborze pruskim, gdzie język polski był\nzakazany nawet na lekcjach religii.","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — źródło 1. odnosi się do sytuacji w **zaborze austriackim** w okresie tzw. **autonomii galicyjskiej**, o czym świadczą nazwy instytucji (**c.k.** — cesarsko-królewskie, Krajowa Rada Szkolna) oraz wprowadzenie **języka polskiego jako urzędowego**. Źródło 2. informuje o sytuacji w **zaborze pruskim**, gdzie język polski był rugowany — niemieckie katechizmy i chłosta za sprzeciw wskazują na **strajk szkolny we Wrześni** (1901).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy zabory, trzy polityki po 1867 r.\n\nAustriacki (Galicja) | Pruski | Rosyjski\nJęzyk urzędowy | polski (od 1869) | niemiecki | rosyjski\nSzkolnictwo | polskie, dwa uniwersytety | germanizacja | rusyfikacja\nSamorząd | Sejm Krajowy, autonomia | brak | brak\nZnak rozpoznawczy w źródłach | c.k., Krajowa Rada Szkolna | Kulturkampf, Hakata, komisja kolonizacyjna | generał-gubernator, Apuchtin\n\nStrajk szkolny we Wrześni (1901–1902)\n\nBezpośrednią przyczyną było wprowadzenie niemieckiego na lekcjach religii — ostatniego przedmiotu nauczanego po polsku. Dzieci odmówiły odpowiadania po niemiecku, część rodziców poparła protest. Władze zastosowały chłostę, a rodziców skazano na kary więzienia. Sprawa odbiła się echem w całej Europie i stała się symbolem oporu wobec germanizacji; strajk rozlał się potem na ponad 700 szkół w Wielkopolsce.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.\n\nTypowy błąd: Skrót **c.k.** (cesarsko-królewski) jest tu najszybszym rozpoznaniem zaboru austriackiego — pochodzi od tytulatury Franciszka Józefa jako cesarza Austrii i króla Węgier. Kto go nie zna, zwykle myli źródło 1. z zaborem rosyjskim. Uzasadnienie musi odwołać się do **obu** źródeł. Samo „nie, bo to różne zabory\" nie punktuje; trzeba podać przesłanki dla każdego: c.k. i polski jako urzędowy w pierwszym, niemieckie katechizmy i chłosta w drugim. Data **1901** i chłosta za religię to jednoznaczne wskazanie na **Wrześnię** — warto ją nazwać, choć klucz tego nie wymaga.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":"zabor austriacki, autonomia Galicji, zabor pruski, Wrzesnia","page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nŹródło 1. Znaczek pocztowy\nNa podstawie: katalogznaczkow.net\nŹródło 2. Fragment dokumentu\nDawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na\nzachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry, łącznie z częścią Prus Wschodnich oraz\nłącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa\nPolskiego.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, Nr 61, Warszawa 1959, s. 41.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **18.1.** **Ignacy Jan Paderewski** albo **Roman Dmowski** — to oni podpisali traktat wersalski w imieniu Polski (28 czerwca 1919). **18.2.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — znaczek odnosi się do **traktatu wersalskiego** (1919), o czym informuje m.in. napis na znaczku. W źródle 2. przytoczono natomiast postanowienia **konferencji poczdamskiej** (1945), o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem Niemiec — granica na Odrze, część Prus Wschodnich, Gdańsk.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nWersal a Poczdam — co komu przyznano\n\nTraktat wersalski (1919) | Konferencja poczdamska (1945)\nWielkopolska, Pomorze | przyznane Polsce | —\nGdańsk | Wolne Miasto pod ochroną Ligi Narodów | pod administracją polską\nGórny Śląsk | plebiscyt (1921) | —\nWarmia i Mazury | plebiscyt (1920, przegrany) | część Prus Wschodnich dla Polski\nGranica zachodnia | — | Odra i Nysa Łużycka\nDelegaci Polski | Paderewski, Dmowski | Bierut, Osóbka-Morawski (bez prawa głosu)\n\nDlaczego „administracja\", a nie „granica\"\n\nPoczdam mówił o oddaniu ziem pod administrację Państwa Polskiego, z zastrzeżeniem, że ostateczne wytyczenie granicy nastąpi w traktacie pokojowym z Niemcami. Taki traktat podpisano dopiero w 1990 r. (traktat 2+4), a granicę polsko-niemiecką potwierdzono układem z 14 listopada 1990 r. To sformułowanie z dokumentu jest więc historycznie precyzyjne i warto je czytać dosłownie.\n\nPunktacja CKE\n\n- 18.1. 1 pkt — jedno poprawne nazwisko.\n- 18.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Rozstrzyga treść dokumentu, nie przeczucie. Wersal (1919) **nie** przyznawał Polsce ziem nad Odrą ani Prus Wschodnich — Gdańsk stał się wtedy **Wolnym Miastem**, a nie częścią Polski. Sformułowanie „dawnego Wolnego Miasta Gdańska\" w źródle 2. samo w sobie dowodzi, że mowa o czasach **po** likwidacji tego statusu, czyli po 1939/1945. W 18.1 częsty błąd to podanie Józefa Piłsudskiego — nie było go w Wersalu, delegacji przewodzili Paderewski (premier) i Dmowski (KNP).","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":"traktat wersalski, konferencja poczdamska, granica na Odrze i Nysie","page_from":19,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nPodaj nazwisko jednego z dwóch delegatów Polski upamiętnionych na znaczku\nze źródła 1.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego\npo I wojnie światowej. Zdający:\n2) przedstawia postanowienia konferencji\npokojowej w Paryżu dotyczące Polski. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego\npo I wojnie światowej. Zdający:\n2) przedstawia postanowienia konferencji\npokojowej w Paryżu dotyczące Polski. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie jednego poprawnego nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n[Ignacy Jan] Paderewski / [Roman] Dmowski","solution":"**Ignacy Jan Paderewski** albo **Roman Dmowski** — to oni podpisali traktat wersalski w imieniu Polski (28 czerwca 1919).","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":"traktat wersalski, konferencja poczdamska, granica na Odrze i Nysie","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy fragment dokumentu przedstawiony w źródle 2. jest częścią traktatu,\ndo którego odnosi się znaczek ze źródła 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do\ninformacji z obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n18.1.\n0-1\n18.2.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego\npo I wojnie światowej. Zdający:\n2) przedstawia postanowienia konferencji\npokojowej w Paryżu dotyczące Polski. (PP)\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n5) opisuje uwarunkowania militarne\ni polityczne konferencji Wielkiej Trójki\n(Teheran, Jałta, Poczdam)\noraz przedstawia ich ustalenia. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego\npo I wojnie światowej. Zdający:\n2) przedstawia postanowienia konferencji\npokojowej w Paryżu dotyczące Polski. (PP)\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n5) opisuje uwarunkowania militarne\ni polityczne konferencji Wielkiej Trójki\n(Teheran, Jałta, Poczdam) oraz\nprzedstawia ich ustalenia. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Znaczek odnosi się do traktatu wersalskiego, o czym informuje\nm.in. napis. Z kolei w źródle 2. przytoczono postanowienia konferencji Wielkiej Trójki\nz Poczdamu, o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem\nNiemiec.","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — znaczek odnosi się do **traktatu wersalskiego** (1919), o czym informuje m.in. napis na znaczku. W źródle 2. przytoczono natomiast postanowienia **konferencji poczdamskiej** (1945), o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem Niemiec — granica na Odrze, część Prus Wschodnich, Gdańsk.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":"traktat wersalski, konferencja poczdamska, granica na Odrze i Nysie","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nŹródło 1. Fragment strony tytułowej czasopisma\nNa podstawie: crispa.uw.edu.pl\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nWarszawa stała się widownią gorszących scen. Zwolennicy prawicy usiłowali przeszkodzić\nw dotarciu do sejmu zarówno prezydentowi, jak i przedstawicielom ugrupowań, których\ngłosami został wybrany. Agresja tłumu zwróciła się przeciwko posłom mniejszości\nnarodowych, przede wszystkim Żydom, i parlamentarzystom lewicowym. Ignacego\nDaszyńskiego oblężono w bramie jednego z domów; pojawiła się odsiecz, między\nantagonistami doszło do walki na pałki i rewolwery. Kontrakcja prawicy nie przyniosła\nspodziewanych rezultatów, gdyż prezydent […] dotarł do sejmu i w obecności\nzdekompletowanego Zgromadzenia Narodowego złożył przewidzianą konstytucją przysięgę.\nNa podstawie: C. Brzoza, Polska w czasach niepodległości i II wojny światowej, Kraków 2003, s. 112.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **19.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — źródło 1. odnosi się do **przewrotu majowego** (1926), o czym świadczy m.in. informacja o zdobyciu **Belwederu** oraz data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje wydarzenia **wcześniejsze** — okoliczności zaprzysiężenia **Gabriela Narutowicza** na urząd Prezydenta RP (grudzień **1922**). Wydarzenie późniejsze nie może być przyczyną wcześniejszego. **19.2. FP** 1. **F** — Narutowicz został wybrany przez **Zgromadzenie Narodowe** (Sejm i Senat), nie w wyborach powszechnych. Konstytucja marcowa nie przewidywała wyborów powszechnych prezydenta. 2. **P** — Daszyński był działaczem **PPS**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwa kryzysy, cztery lata różnicy\n\nGrudzień 1922 | Maj 1926\nWydarzenie | wybór i zaprzysiężenie Gabriela Narutowicza | przewrót majowy Piłsudskiego\nPrzebieg | blokady, agresja tłumu, zabójstwo prezydenta 16 XII | walki w Warszawie, zdobycie Belwederu\nSkutek | Stanisław Wojciechowski prezydentem | dymisja Wojciechowskiego, rządy sanacji\n\nTrop rozstrzygający: Belweder i data czasopisma w źródle 1.\n\nJak wybierano prezydenta w II RP\n\nKonstytucja marcowa (1921): prezydenta wybiera Zgromadzenie Narodowe — Sejm i Senat obradujące łącznie, na 7 lat.\n\nNarutowicz wygrał w piątym głosowaniu głosami PSL „Wyzwolenie\", lewicy, centrum i mniejszości narodowych, pokonując kandydata prawicy Maurycego Zamoyskiego. Prawica zakwestionowała jego legitymację właśnie dlatego, że wybrały go „obce głosy\" — stąd sceny opisane w źródle 2.\n\nNowela sierpniowa (1926) i konstytucja kwietniowa (1935) zmieniły ten tryb, ale nigdy nie wprowadzono w II RP wyborów powszechnych prezydenta.\n\nPunktacja CKE\n\n- 19.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 19.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FP).\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Sedno 19.1 to **chronologia**. Oba źródła dotyczą kryzysów politycznych II RP i łatwo je pomylić, ale przewrót majowy jest **o cztery lata późniejszy** niż zaprzysiężenie Narutowicza. Pytanie o przyczynę jest więc pytaniem o kolejność — a odpowiedź „tak\" jest niemożliwa logicznie. W 19.2 pierwsze stwierdzenie wykorzystuje odruch: „prezydent = wybory powszechne\". W II RP prezydenta wybierało **Zgromadzenie Narodowe** — i właśnie to, że Narutowicz przeszedł głosami lewicy, centrum i mniejszości narodowych, a nie prawicy, wywołało kampanię nienawiści zakończoną jego zabójstwem 16 grudnia 1922 r.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":"Gabriel Narutowicz, przewrot majowy, II RP, Zgromadzenie Narodowe","page_from":20,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1. była przyczyną\nwydarzeń opisanych w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n19.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Źródło 1. odnosi się do przewrotu majowego [1926] - świadczy\no tym m.in. informacja o zdobyciu Belwederu, data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje\nwydarzenia wcześniejsze - okoliczności zaprzysiężenia na urząd Prezydenta\nRzeczypospolitej Gabriela Narutowicza [1922].","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — źródło 1. odnosi się do **przewrotu majowego** (1926), o czym świadczy m.in. informacja o zdobyciu **Belwederu** oraz data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje wydarzenia **wcześniejsze** — okoliczności zaprzysiężenia **Gabriela Narutowicza** na urząd Prezydenta RP (grudzień **1922**). Wydarzenie późniejsze nie może być przyczyną wcześniejszego. **19.2. FP** 1. **F** — Narutowicz został wybrany przez **Zgromadzenie Narodowe** (Sejm i Senat), nie w wyborach powszechnych. Konstytucja marcowa nie przewidywała wyborów powszechnych prezydenta. 2. **P** — Daszyński był działaczem **PPS**.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":"Gabriel Narutowicz, przewrot majowy, II RP, Zgromadzenie Narodowe","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nPrezydent, którego okoliczności zaprzysiężenia opisano w źródle 2., został\nwybrany w wyborach powszechnych.\nP\nF\nIgnacy Daszyński był działaczem partii, której organ prasowy zaprezentowano\nw źródle 1.\nP\nF","answer":"F","answer_text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFP","solution":"## Poprawna odpowiedź: FP\n\n**Stwierdzenie 1: „Prezydent, którego okoliczności zaprzysiężenia opisano w źródle 2., został wybrany w wyborach powszechnych.” - FAŁSZ**\n\nŹródła dotyczą przewrotu majowego (1926) i zaprzysiężenia prezydenta po ustąpieniu Wojciechowskiego. Prezydent RP w II Rzeczypospolitej (na mocy konstytucji marcowej) był wybierany **przez Zgromadzenie Narodowe** (Sejm i Senat), a **nie w wyborach powszechnych**. Stwierdzenie jest **fałszywe**.\n\n**Stwierdzenie 2: „Ignacy Daszyński był działaczem partii, której organ prasowy zaprezentowano w źródle 1.” - PRAWDA**\n\nOrganem prasowym ze źródła 1. jest „Robotnik” - **centralny organ PPS** (Polskiej Partii Socjalistycznej). **Ignacy Daszyński** był czołowym działaczem **PPS**. Stwierdzenie jest **prawdziwe**.\n\nOdpowiedzi: **F, P**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (FP); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nWiosenne porządki w Europie - karykatura polityczna z okresu międzywojennego\nNa podstawie: crispa.uw.edu.pl\nMHIP-R0_100\nRozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30.\nXX wieku. Odpowiedź uzasadnij, formułując dwa argumenty.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów\nw okresie międzywojennym. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę państwa sowieckiego\ni charakteryzuje jego politykę wewnętrzną\ni zagraniczną w okresie międzywojennym;\n4) charakteryzuje politykę […] zagraniczną\nIII Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)\nXLV. Świat na drodze do II wojny światowej.\nZdający:\n2) charakteryzuje i ocenia […] wojnę\ndomową w Hiszpanii i jej uwarunkowania\nwewnętrzne i zewnętrzne. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów\nw okresie międzywojennym. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę państwa sowieckiego\ni charakteryzuje jego politykę wewnętrzną\ni zagraniczną w okresie międzywojennym;\n4) charakteryzuje politykę […] zagraniczną\nIII Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)\nXLV. Świat na drodze do II wojny światowej.\nZdający:\n2) charakteryzuje i ocenia […] wojnę\ndomową w Hiszpanii i jej uwarunkowania\nwewnętrzne i zewnętrzne. (PR)\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym dwa poprawne\nargumenty.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym jeden poprawny\nargument.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: z lat 30. XX wieku\nPrzykładowe argumenty:\n• Postać wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania” z pięcioramiennych gwiazd,\nto gen. Franco. Jest to nawiązanie do wojny domowej w Hiszpanii z lat 30. XX wieku.\n• Postać z emblematami swastyki i charakterystycznym wąsikiem, to Hitler. „Zasysa” do\nodkurzacza czapkę z napisem „Austria” To komentarz do włączenia Austrii do Niemiec\nw 1938 roku.\n• Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, która kopie grób na „starych bolszewików”,\nto Stalin. Scena jest komentarzem do czystek politycznych w ZSRR z lat 30. XX wieku.","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **lata 30. XX wieku**. Argumenty (wystarczą dwa): - Postać **wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania\"** z pięcioramiennych gwiazd to gen. **Franco** — nawiązanie do **wojny domowej w Hiszpanii** (1936–1939). - Postać z emblematami **swastyki** i charakterystycznym wąsikiem to **Hitler**, „zasysający\" odkurzaczem czapkę z napisem **„Austria\"** — komentarz do **anschlussu** z 1938 r. - Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, **kopiąca grób „starym bolszewikom\"**, to **Stalin** — nawiązanie do **wielkiej czystki** w ZSRR z lat 30.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy sceny, trzy daty\n\nPostać | Element graficzny | Wydarzenie | Rok\nFranco | trzepanie dywanu „czerwona Hiszpania\" z gwiazd | wojna domowa w Hiszpanii | 1936–1939\nHitler | odkurzacz zasysający czapkę „Austria\" | anschluss | 1938\nStalin | kopanie grobu „starym bolszewikom\" | wielka czystka | 1936–1938\n\nWszystkie trzy przypadają na drugą połowę lat 30. — to zbieżność, która sama rozstrzyga zadanie.\n\nDlaczego „wiosenne porządki\"\n\nTytuł jest ironiczny: dyktatorzy „sprzątają\" Europę, ale sprzątanie oznacza tu likwidację przeciwników i zagarnianie państw. Karykatura polityczna często działa właśnie przez zderzenie niewinnej metafory (porządki domowe) z brutalną treścią.\n\nJak czytać karykaturę na maturze\n\n1. Nazwij postacie po atrybutach (wąsik i swastyka, mundur i gwiazda).\n2. Opisz, co robią — czynność jest nośnikiem sensu.\n3. Odczytaj napisy — to zwykle najpewniejszy trop („Austria\", „czerwona Hiszpania\").\n4. Połącz z wydarzeniem i podaj datę.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — rozstrzygnięcie wraz z dwoma poprawnymi argumentami.\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie z jednym argumentem.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Punkt za rozstrzygnięcie bez argumentów nie istnieje — CKE przyznaje 1 pkt dopiero za rozstrzygnięcie **wraz z** jednym argumentem, a 2 pkt za dwa argumenty. Argument musi łączyć **element graficzny** z **wydarzeniem**. Samo „widać Hitlera, więc to lata 30.\" jest za słabe: Hitler był aktywny politycznie także w latach 20. Trzeba wskazać, **co konkretnie robi** na rysunku (Austria w odkurzaczu = anschluss 1938). Trzy sceny na rysunku odsyłają do trzech różnych wydarzeń — wystarczy opisać dwie, ale każdą z konkretem.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":"karykatura polityczna, wojna domowa w Hiszpanii, anschluss, wielka czystka","page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-2)\nNa podstawie fragmentów biografii zamieszczonych poniżej oraz własnej wiedzy\nuzupełnij tabelę. Obok fragmentów biografii wpisz właściwe nazwiska.\nFragment biografii\nNazwisko\nA\nFrancuski polityk i dowódca. Po klęsce Francji w 1940 roku nie\nzłożył broni i nie przystał na współpracę z Niemcami. Stanął na\nczele Komitetu Wolnej Francji i kontynuował walkę o wolność\nswojej ojczyzny. Po II wojnie światowej wprowadził Francję do\ngrona wielkich mocarstw.\nB\nZostał premierem polskiego rządu na uchodźstwie po tragicznej\nśmierci gen. Władysława Sikorskiego. W 1945 roku wrócił do\nWarszawy, podjął tam nieudaną próbę kompromisu\nz rządzącymi krajem komunistami i ze Związkiem Sowieckim.\nW obliczu zagrożenia aresztowaniem uciekł do Wielkiej Brytanii.\nC\nJedyny w historii USA prezydent wybrany na 4 kolejne kadencje.\nPo przystąpieniu USA do II wojny światowej odegrał dużą rolę\nw kształtowaniu planów militarnych i dyplomatycznych aliantów.\nUczestniczył we wszystkich najważniejszych konferencjach\nmiędzynarodowych tego okresu.\nNa podstawie: encyklopedia.pwn.pl; muzeum1939.pl\n20.\n0-1-2\n21.\n0-1-2\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n2) sytuuje w czasie i przestrzeni\nprzełomowe wydarzenia II wojny światowej\n(polityczne i militarne). (PP)\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n3) omawia narodziny i działalność Wielkiej\nKoalicji. (PR)\nLV. Proces przejmowania władzy przez\nkomunistów w Polsce (1944-1948).\nZdający:\n2) charakteryzuje okoliczności i etapy\nprzejmowania władzy w Polsce przez\nkomunistów. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n2) sytuuje w czasie i przestrzeni\nprzełomowe wydarzenia II wojny światowej\n(polityczne i militarne). (PP)\nXLVII. II wojna światowa i jej etapy.\nZdający:\n3) omawia narodziny i działalność Wielkiej\nKoalicji. (PR)\nLV. Proces przejmowania władzy przez\nkomunistów w Polsce (1944-1948).\nZdający:\n3) charakteryzuje okoliczności i etapy\nprzejmowania władzy w Polsce przez\nkomunistów. (PP)\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie trzech poprawnych nazwisk.\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazwisk.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA - [Charles] de Gaulle\nB - [Stanisław] Mikołajczyk\nC - [Franklin Delano] Roosevelt\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Odpowiedź: - **A — Charles de Gaulle** - **B — Stanisław Mikołajczyk** - **C — Franklin Delano Roosevelt**\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy biografie w skrócie\n\nCharles de Gaulle — 18 czerwca 1940 apel z Londynu, Komitet Wolnej Francji, potem Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Dzięki jego uporowi Francja otrzymała strefę okupacyjną w Niemczech i stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.\n\nStanisław Mikołajczyk — premier rządu RP na uchodźstwie 1943–1944 (po katastrofie gibraltarskiej). Zwolennik porozumienia ze Stalinem, odsunięty przez własne środowisko. W 1945 wicepremier TRJN, prezes PSL; po sfałszowanych wyborach 1947 uciekł z kraju.\n\nFranklin Delano Roosevelt — prezydent 1933–1945, cztery wybory (1932, 1936, 1940, 1944). Teheran, Jałta. Zmarł w kwietniu 1945, przed Poczdamem — tam USA reprezentował już Truman.\n\nPremierzy rządu RP na uchodźstwie\n\nOkres | Premier\n1939–1943 | Władysław Sikorski\n1943–1944 | Stanisław Mikołajczyk\n1944–1947 | Tomasz Arciszewski\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — trzy poprawne nazwiska.\n- 1 pkt — dwa poprawne nazwiska.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Fragment B bywa mylony z **Tomaszem Arciszewskim**, który był premierem rządu na uchodźstwie **po** Mikołajczyku (od listopada 1944). Rozstrzyga powrót do Warszawy w 1945 r. i próba kompromisu z komunistami — to droga Mikołajczyka, który wszedł do TRJN jako wicepremier, przegrał sfałszowane wybory 1947 i uciekł. Fragment C: „4 kolejne kadencje\" to cecha wyłącznie Roosevelta. Truman uczestniczył w Poczdamie, ale nie we „wszystkich najważniejszych konferencjach\" — Teheran i Jałta to Roosevelt.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":"de Gaulle, Mikolajczyk, Roosevelt, II wojna swiatowa","page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nWykres. Wielkość pomocy dla wybranych krajów (w mln dolarów amerykańskich)\nudzielonej w ramach jednego z planów odbudowy\nNa podstawie: R. Antosiak, E. Pustuła, C. Tulin, Historia […], Gdynia 2011, s. 529.\nRozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach\ntzw. planu Marshalla. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z wykresu\ni własnej wiedzy.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n1) charakteryzuje polityczne, społeczne,\ngospodarcze i kulturowe skutki II wojny\nświatowej;\n2) wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje\nnajpoważniejsze punkty zapalne\nw pierwszej jej fazie […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n1) charakteryzuje polityczne, społeczne,\ngospodarcze i kulturowe skutki II wojny\nświatowej;\n2) wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje\nnajpoważniejsze punkty zapalne\nw pierwszej jej fazie […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z wykresu i własnej wiedzy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienia:\n• Do planu Marshalla nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów m.in.\nPolska, Czechosłowacja, a wykres uwzględnia je w przyznanej pomocy.\n• Plan Marshalla był adresowany do krajów europejskich, a wykres uwzględnia kraje\npozauropejskie (Filipiny, Etiopia).","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie (jedno wystarczy): - Do planu Marshalla **nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów** — m.in. Polska i Czechosłowacja — a wykres uwzględnia je wśród beneficjentów. - Plan Marshalla był adresowany **wyłącznie do państw europejskich**, a wykres uwzględnia kraje pozaeuropejskie: **Filipiny, Etiopię, Chiny, Koreę**. Wykres przedstawia pomoc **UNRRA** (Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy), działającą w latach 1943–1947.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nUNRRA a plan Marshalla\n\nUNRRA | Plan Marshalla (ERP)\nLata | 1943–1947 | 1948–1952\nZasięg | globalny — Europa, Azja, Afryka | tylko Europa\nBeneficjenci | także blok wschodni (Polska, Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia) | wyłącznie Europa Zachodnia\nCharakter | doraźna pomoc humanitarna (żywność, leki, odzież) | program odbudowy gospodarczej, kredyty i inwestycje\nKontekst | koalicja antyhitlerowska jeszcze działa | zimna wojna, podział Europy\n\nDlaczego blok wschodni odrzucił plan Marshalla\n\nPolska i Czechosłowacja początkowo wyraziły zainteresowanie, ale w lipcu 1947 r. Stalin nakazał wycofanie się — udział oznaczałby wgląd Zachodu w gospodarki tych państw i osłabienie kontroli Moskwy. W zamian utworzono RWPG (1949).\n\nTo odrzucenie jest jednym z momentów, od których liczy się faktyczny podział Europy — dlatego obecność Polski na wykresie natychmiast wyklucza plan Marshalla.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do wykresu i wiedzy własnej.\n\nTypowy błąd: Uzasadnienie musi łączyć **dane z wykresu** z **wiedzą własną**. Samo „nie, bo to UNRRA\" nie punktuje — trzeba wskazać, co na wykresie temu przeczy: obecność Polski i Czechosłowacji **albo** krajów spoza Europy. Najczęstszy błąd to odpowiedź „tak\", bo wykres pokazuje Włochy, Grecję i Austrię — realnych beneficjentów planu Marshalla. Ale wystarczy jeden kraj bloku wschodniego na liście, żeby to wykluczyć: Polska odrzuciła plan Marshalla pod naciskiem Moskwy w lipcu 1947 r.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":"plan Marshalla, UNRRA, zimna wojna, odbudowa powojenna","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nWyrażone w orędziu wezwanie do dialogu między skonfliktowanymi narodami, stojącymi po\nprzeciwnych stronach żelaznej kurtyny, wyrastało z Ewangelii i ducha [II Soboru\nWatykańskiego]. Gest ten miał w ówczesnych uwarunkowaniach politycznych charakter\nrewolucyjny i wizjonerski. W ocenie polskich biskupów dialog został nawiązany w duchu\nmiłości i pokoju; służył pośrednio zbliżeniu narodów nie tylko Europy, lecz także całego\nświata, „przeciwstawiając braterskie współżycie i twórczą współpracę widmom wojennym,\nktóre tak bardzo nękają ludzkość”.\nB. Noszczak, […] Konflikt państwa z Kościołem […], Warszawa 2020, s. 216.\n27,2\n136,1\n60,8\n529,7\n264,1\n1\n10,4\n2,5\n350,5\n420,5\n1\n481,2\n188,2\n4,5\n420,7\n0\n100\n200\n300\n400\n500\n600\nAlbania\nAustria\nBiałoruś\nChiny\nCzechosłowacja\nEtiopia\nFilipiny\nFinlandia\nGrecja\nJugosławia\nKorea\nPolska\nUkraina\nWęgry\nWłochy\n22.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Strona tytułowa „Szpilek” z 1966 roku\nNa podstawie: Historia PRL, t. 12, Warszawa 2009, s. 69.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **23.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w orędziu zapowiedziano ideę **pojednania polsko-niemieckiego** w duchu Ewangelii. Autor rysunku ze źródła 2. **ironicznie** interpretuje sens zawartych w orędziu słów, przypisując stronie niemieckiej złe i agresywne intencje — a więc występuje przeciw orędziu, a nie w jego obronie. **23.2. Stefan Wyszyński.**\n\nTreść zadania (CKE)\n\nOrędzie z 1965 r.\n\nWystosowane 18 listopada 1965 r., w trakcie II Soboru Watykańskiego, przez biskupów polskich do biskupów niemieckich. Zawierało słynną formułę: „udzielamy wybaczenia i prosimy o wybaczenie\".\n\nKontekst:\n- zbliżało się Milenium Chrztu Polski (1966) i obchody 1000-lecia państwa;\n- granica na Odrze i Nysie nie była jeszcze uznana przez RFN;\n- władze PRL budowały legitymizację na lęku przed niemieckim rewizjonizmem.\n\nReakcja władz\n\nOrędzie uderzało w jeden z filarów propagandy PRL, więc odpowiedź była gwałtowna:\n\n- kampania prasowa pod hasłem „nie przebaczamy\",\n- zarzut, że biskupi uzurpują sobie prowadzenie polityki zagranicznej,\n- odmowa paszportu prymasowi Wyszyńskiemu na uroczystości w Rzymie,\n- satyra w pismach takich jak „Szpilki\" — źródło 2. jest właśnie jej przykładem.\n\nZ perspektywy czasu orędzie uznaje się za jeden z fundamentów pojednania polsko-niemieckiego.\n\nPunktacja CKE\n\n- 23.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 23.2. 1 pkt — nazwisko Wyszyński.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Kluczem jest **ironia** w podpisie „Szpilek\". Zdanie brzmi jak parafraza słynnej formuły orędzia („udzielamy wybaczenia i prosimy o nie\"), ale przewrotnie — sugeruje, że Niemcy dopiero trzeba „nawrócić\", by w ogóle mogli o wybaczenie prosić. To szyderstwo z orędzia, nie jego poparcie. Kontekst: „Szpilki\" były pismem satyrycznym wydawanym w PRL, a władze rozpętały wtedy kampanię propagandową przeciw biskupom pod hasłem „**nie przebaczamy**\". Rozpoznanie tej kampanii ułatwia odpowiedź, choć klucz wymaga tylko odczytania ironii z samego źródła.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":"oredzie biskupow polskich, pojednanie polsko-niemieckie, Wyszynski, propaganda PRL","page_from":23,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/23.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"23.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy ilustracja ze źródła 2. powstała w kręgu zwolenników orędzia\nscharakteryzowanego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n4) wyjaśnia społeczno-polityczną rolę\nKościoła katolickiego, z uwzględnieniem roli\nprymasa Stefana Wyszyńskiego […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n4) wyjaśnia społeczno-polityczną rolę\nKościoła katolickiego […]. (PP)\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n2) wyjaśnia znaczenie obchodów\nmillenijnych w 1966 r., z uwzględnieniem\nroli prymasa Stefana Wyszyńskiego. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: W orędziu zapowiedziano ideę pojednania polsko-niemieckiego.\nAutor rysunku ironicznie interpretuje sens zawartych w orędziu słów, przypisując stronie\nniemieckiej złe / agresywne intencje.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w orędziu zapowiedziano ideę **pojednania polsko-niemieckiego** w duchu Ewangelii. Autor rysunku ze źródła 2. **ironicznie** interpretuje sens zawartych w orędziu słów, przypisując stronie niemieckiej złe i agresywne intencje — a więc występuje przeciw orędziu, a nie w jego obronie. **23.2. Stefan Wyszyński.**","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-23.1.webp","solution_image":null,"topics":"oredzie biskupow polskich, pojednanie polsko-niemieckie, Wyszynski, propaganda PRL","page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/23.2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"23.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nPodaj nazwisko prymasa Polski, który przewodniczył polskim biskupom w chwili\npowstania orędzia scharakteryzowanego w źródle 1.\n- Musimy ich nawrócić, żeby jako chrześcijanie mogli nam\nwybaczać i prosić o wybaczenie…\n23.1.\n0-1\n23.2.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23.2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n4) wyjaśnia społeczno-polityczną rolę\nKościoła katolickiego, z uwzględnieniem roli\nprymasa Stefana Wyszyńskiego […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n4) wyjaśnia społeczno-polityczną rolę\nKościoła katolickiego […]. (PP)\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n2) wyjaśnia znaczenie obchodów\nmillenijnych w 1966 r., z uwzględnieniem\nroli prymasa Stefana Wyszyńskiego. (PR)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n[Stefan] Wyszyński","solution":"## Poprawna odpowiedź: Stefan Wyszyński\n\nOrędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich z **1965 r.** powstało, gdy prymasem Polski i przewodniczącym Episkopatu był kardynał **Stefan Wyszyński**.\n\nSzukanym nazwiskiem jest zatem **(Stefan) Wyszyński**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt - odpowiedź poprawna (Stefan Wyszyński); 0 pkt - niepoprawna albo brak.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-23.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-3)\nRysunek Herberta Blocka z końca lat 60. XX wieku\nTłumaczenie: Czeski duch.\nNa podstawie: www.loc.gov\nWyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego dwa elementy graficzne. W odpowiedzi\nuwzględnij kontekst historyczny.\n24.\n0-1-\n2-3\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-3)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje\nargumentację, uwzględniając różne aspekty\nprocesu historycznego.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n4) omawia proces sowietyzacji państw\nEuropy Środkowo-Wschodniej i opór wobec\nkomunizmu ([…] Czechosłowacja -1968 r.).\n(PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n6) opisuje wydarzenia\nw […] Czechosłowacji w 1968 r. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje\nargumentację, uwzględniając różne aspekty\nprocesu historycznego.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów\ngraficznych oraz przedstawienie kontekstu historycznego.\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów\ngraficznych bez przedstawienia kontekstu historycznego ALBO za prawidłowe\nwyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu graficznego oraz\nprzedstawienie kontekstu historycznego.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu\ngraficznego bez przedstawienia kontekstu historycznego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRysunek jest krytycznym / negatywnym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego\nwzględem dążeń wolnościowych Czechosłowacji. Postać w sowieckim mundurze [Breżniew]\ngasi za pomocą wojskowego hełmu płomień świecy, która jest podpisana „czeski duch”. Jest\nto symboliczne przedstawienie wojskowej interwencji m.in. wojsk sowieckich\nw Czechosłowacji w 1968 roku, które stłumiły tzw. praską wiosnę (ruch wolnościowy).","solution":"Odpowiedź: Rysunek jest **krytycznym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego wobec dążeń wolnościowych Czechosłowacji**. **Element 1** — postać w **sowieckim mundurze** (Breżniew). **Element 2** — **wojskowy hełm**, którym gasi płomień **świecy podpisanej „czeski duch\"**. **Kontekst historyczny** — to symboliczne przedstawienie **interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w sierpniu 1968 r.**, która stłumiła **praską wiosnę** — ruch reformatorski i wolnościowy pod hasłem „socjalizmu z ludzką twarzą\".\n\nTreść zadania (CKE)\n\nPraska wiosna — przebieg\n\n- styczeń 1968 — Alexander Dubček I sekretarzem KPCz.\n- wiosna 1968 — zniesienie cenzury, rehabilitacje, „socjalizm z ludzką twarzą\", Program Działania KPCz.\n- noc 20/21 sierpnia 1968 — wkroczenie wojsk pięciu państw Układu Warszawskiego (ZSRR, Polska, NRD, Węgry, Bułgaria); Rumunia odmówiła udziału.\n- 1969 — Dubček odsunięty, początek „normalizacji\"; samospalenie Jana Palacha w proteście.\n\nDoktryna Breżniewa\n\nSformułowana po interwencji zasada „ograniczonej suwerenności\": ZSRR przyznawał sobie prawo do zbrojnej interwencji w każdym państwie bloku, gdzie „socjalizm byłby zagrożony\". Obowiązywała aż do 1989 r., gdy Gorbaczow ją porzucił.\n\nHerbert Block (Herblock)\n\nAmerykański rysownik „The Washington Post\", trzykrotny laureat Nagrody Pulitzera. Jego rysunki z okresu zimnej wojny są częstym materiałem źródłowym na maturze — warto pamiętać, że to perspektywa zachodnia i krytyczna wobec ZSRR.\n\nPunktacja CKE\n\n- 3 pkt — wymowa rysunku + dwa elementy graficzne + kontekst historyczny.\n- 2 pkt — wymowa z dwoma elementami bez kontekstu albo z jednym elementem i kontekstem.\n- 1 pkt — wymowa z jednym elementem, bez kontekstu.\n- Razem: 3 pkt.\n\nTypowy błąd: Zadanie jest za **3 punkty** i ma trzy wymagania, które łatwo policzyć: wymowa rysunku, **dwa** elementy graficzne, kontekst historyczny. Pominięcie kontekstu obniża wynik do 2 pkt, pominięcie drugiego elementu — również. Najczęstszy błąd to opisanie rysunku bez **nazwania wydarzenia**. „Radziecki żołnierz gasi świecę wolności\" to wymowa, ale nie kontekst — trzeba podać praską wiosnę i rok 1968. Uwaga: interwencja nie była wyłącznie sowiecka — wzięły w niej udział wojska pięciu państw Układu Warszawskiego, w tym **Polski**. Rumunia odmówiła.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":"praska wiosna, interwencja 1968, Breznjew, karykatura","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-1)\nUlotka z lat 80. XX wieku\nNa podstawie: dlibra.wimbp.gorzow.pl\nRozstrzygnij, czy zaprezentowana ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu\nwojennego, czy po jego wprowadzeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści\nulotki.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n25.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n6) wyjaśnia przyczyny i następstwa\nstrajków w 1980 r.;\n7) charakteryzuje ruch społeczny\n„Solidarność” i ocenia jego wpływ\nna przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce i w Europie. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n6) wyjaśnia przyczyny i następstwa\nstrajków w 1980 r.;\n7) charakteryzuje ruch społeczny\n„Solidarność” i ocenia jego wpływ\nna przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce i w Europie. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do źródła.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: przed\nPrzykładowe uzasadnienie: Ulotka zawiera informację, że wydano ją z okazji pierwszej\nrocznicy porozumień społecznych (porozumień sierpniowych). Oznacza to, że powstała\nw sierpniu 1981 roku, czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 roku.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **przed** wprowadzeniem stanu wojennego. Uzasadnienie — ulotka upamiętnia **1. rocznicę porozumień sierpniowych**, a te podpisano w **sierpniu 1980 r.** Pierwsza rocznica przypadała więc na **sierpień 1981 r.**, a stan wojenny wprowadzono **13 grudnia 1981 r.** — cztery miesiące później. Wskazuje na to także jawny charakter druku z symboliką „Solidarności\", legalnie działającej do 13 grudnia 1981 r.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nKalendarium, które rozstrzyga zadanie\n\nData | Wydarzenie\n31 sierpnia 1980 | porozumienia gdańskie — zgoda na wolne związki zawodowe\n17 września 1980 | powstanie NSZZ „Solidarność\"\n16 grudnia 1980 | odsłonięcie Pomnika Poległych Stoczniowców\nsierpień 1981 | 1. rocznica porozumień — czas powstania ulotki\n13 grudnia 1981 | wprowadzenie stanu wojennego\n8 października 1982 | delegalizacja „Solidarności\"\n\nCztery porozumienia sierpniowe\n\nPodpisano je kolejno w: Szczecinie (30 VIII), Gdańsku (31 VIII), Jastrzębiu-Zdroju (3 IX) i Dąbrowie Górniczej (11 IX 1980). Najbardziej znane jest gdańskie — to z niego pochodzi 21 postulatów, a punkt pierwszy dotyczył właśnie wolnych związków zawodowych.\n\nDruk przed i po 13 grudnia\n\nUlotki sprzed stanu wojennego drukowano jawnie, z pełną symboliką i logo „Solidarności\". Po 13 grudnia wydawnictwa przeszły do drugiego obiegu — zmienił się język (wezwania do oporu, listy internowanych) i jakość druku. To kolejna przesłanka datowania, przydatna przy podobnych zadaniach.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do źródła.\n\nTypowy błąd: Wystarczy arytmetyka: **sierpień 1980 + 1 rok = sierpień 1981**, a stan wojenny to **13 grudnia 1981**. Daty „1980 1981\" na ulotce podają zresztą oba lata wprost. Uzasadnienie musi odwołać się do **treści ulotki** — polecenie mówi o tym wprost. Samo „przed, bo Solidarność była wtedy legalna\" jest wiedzą własną, nie odczytaniem źródła; trzeba wskazać napis o pierwszej rocznicy albo daty. Warto znać kontekst grafiki: **Pomnik Poległych Stoczniowców 1970** odsłonięto 16 grudnia 1980 r. — sam był jednym z wywalczonych postulatów sierpniowych.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":"Solidarnosc, porozumienia sierpniowe, stan wojenny, ulotka","page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"},{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":15,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (0-15)\nZadanie zawiera trzy tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania. Twoja wypowiedź\npowinna liczyć minimum 300 wyrazów.\n1. Unia w Krewie okazała się bardziej korzystna dla Litwy niż dla Polski. Zajmij stanowisko\nwobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty:\npolityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy.\n2. Rewolucja przemysłowa przyniosła społeczeństwom europejskim więcej szkody niż\npożytku. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej\nargumentacji aspekty: społeczny, gospodarczy i kulturowy.\n3. Klęska Polski w 1939 roku była nieunikniona. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je\nuzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, militarny i społeczno-\n-gospodarczy.\nna temat nr\n26.\n0-15\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nMHIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-15)","solution":"Odpowiedź: CKE nie podaje jednej „poprawnej\" tezy — punktuje **jakość argumentacji** i pokrycie **wszystkich trzech aspektów** wskazanych w temacie. Poniżej materiał do obu stron każdego tematu. **Temat 1 — unia w Krewie (1385)** *Za korzyścią Litwy:* chrzest bez podboju krzyżackiego, co odebrało Zakonowi pretekst do wypraw; zachowanie odrębności państwowej (unia personalna, nie inkorporacja); dostęp do polskiego wsparcia militarnego przeciw Moskwie. *Za korzyścią Polski:* Jagiełło i jego następcy na tronie polskim przez blisko 200 lat; wspólne zwycięstwo pod Grunwaldem (1410); dostęp do rozległych rynków ruskich i szlaków czarnomorskich; wzmocnienie pozycji Polski wobec Zakonu i Luksemburgów. **Temat 2 — rewolucja przemysłowa** *Szkody:* praca dzieci, 14-godzinny dzień pracy, choroby zawodowe, przeludnione dzielnice robotnicze, rozbicie tradycyjnej rodziny i wspólnoty wiejskiej, zanieczyszczenie miast. *Pożytki:* wzrost produkcji i realny spadek cen wyrobów, wydłużenie życia w dłuższej perspektywie, kolej i telegraf, upowszechnienie oświaty (potrzeba wykwalifikowanego robotnika), narodziny ruchu związkowego i ustawodawstwa socjalnego, awans społeczny mieszczaństwa. **Temat 3 — klęska Polski 1939** *Za nieuchronnością:* przewaga Niemiec w czołgach, lotnictwie i przemyśle zbrojeniowym; atak z trzech stron po zajęciu Czech i Słowacji; **pakt Ribbentrop–Mołotow** i agresja sowiecka 17 września; brak realnej pomocy Francji i Wielkiej Brytanii mimo gwarancji; dysproporcja potencjału gospodarczego. *Przeciw nieuchronności:* błędy w planie obrony (rozciągnięcie wojsk wzdłuż całej granicy zamiast oparcia o linie rzek); opóźniona mobilizacja pod naciskiem sojuszników; możliwość dłuższej obrony na przedmościu rumuńskim; zachodnia ofensywa we wrześniu 1939 mogła zmienić przebieg kampanii — Niemcy zostawili na granicy francuskiej siły osłonowe.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nStruktura, która zbiera punkty\n\n1. Wstęp — przeformułuj tezę własnymi słowami i zajmij stanowisko. Zapowiedz trzy aspekty.\n2. Akapit 1 — aspekt pierwszy: teza cząstkowa, 2–3 fakty, wniosek odnoszący się do tezy głównej.\n3. Akapit 2 — aspekt drugi, ta sama budowa.\n4. Akapit 3 — aspekt trzeci.\n5. Kontrargument — przywołaj najmocniejszy argument strony przeciwnej i odpowiedz na niego. To podnosi ocenę argumentacji.\n6. Zakończenie — powrót do stanowiska, bez powtarzania wstępu.\n\nFakty, które warto mieć pod ręką\n\nTemat 1 — Krewo\n\nAspekt | Konkrety\npolityczny | unia personalna 1385; Jagiełło królem 1386; Grunwald 1410; unia realna dopiero 1569\nspołeczno-gospodarczy | otwarcie rynków ruskich, szlaki czarnomorskie, wspólna obrona przed Zakonem\nkulturowy | chrystianizacja Litwy 1387, Akademia Krakowska odnowiona 1400, polonizacja bojarów litewskich\n\nTemat 2 — rewolucja przemysłowa\n\nAspekt | Konkrety\nspołeczny | praca dzieci, urbanizacja, kwestia robotnicza, ustawy fabryczne od 1833\ngospodarczy | maszyna parowa, kolej, wzrost produkcji, kapitalizm przemysłowy\nkulturowy | upowszechnienie oświaty, prasa masowa, nowe ideologie (liberalizm, socjalizm)\n\nTemat 3 — wrzesień 1939\n\nAspekt | Konkrety\npolityczny | pakt Ribbentrop–Mołotow 23 VIII; agresja ZSRR 17 IX; bierność sojuszników\nmilitarny | ok. 2600 czołgów niemieckich wobec ok. 880 polskich; przewaga w lotnictwie; Bzura, Westerplatte, Kock\nspołeczno-gospodarczy | dysproporcja potencjału przemysłowego, COP niedokończony, mobilizacja opóźniona pod naciskiem Zachodu\n\nPunktacja CKE\n\nWypracowanie oceniane jest za poziom merytoryczny, pokrycie wszystkich wskazanych aspektów, jakość argumentacji oraz kompozycję i język. Maksymalnie 15 pkt — najwięcej za jedno zadanie w całym arkuszu.\n\nTypowy błąd: To **15 punktów — jedna czwarta arkusza**. Najczęstsza strata nie wynika z braku wiedzy, tylko z **pominięcia jednego z trzech aspektów**. Zanim zaczniesz pisać, wypisz je na brudnopisie jako trzy nagłówki i sprawdź, czy każdy ma własny akapit z konkretem. Drugi typowy błąd: **narracja zamiast argumentacji**. Opowiedzenie przebiegu kampanii wrześniowej nie jest zajęciem stanowiska. Każdy akapit musi kończyć się zdaniem, które odnosi się do tezy. Trzeci: **brak stanowiska**. „Z jednej strony…, z drugiej strony…\" bez konkluzji traci punkty. Można się z tezą nie zgodzić albo przyjąć ją częściowo, ale trzeba to powiedzieć wprost. Minimum **300 wyrazów** to warunek formalny — krótsza wypowiedź jest oceniana według obniżonych kryteriów.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":"wypracowanie, unia w Krewie, rewolucja przemyslowa, kampania wrzesniowa","page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura"}]}