{"paper":{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":31,"source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1A","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1A","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6) Rozpoznaj przedstawione dziela architektoniczne. Wpisz we wskazane miejsca: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal. Ilustracja A. przedstawia budowle z portykiem kariatyd na Akropolu atenskim.\n\nRozpoznaj dzielo architektoniczne A. i podaj: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Erechtejon b) Grecja c) starozytna Grecja**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nErechtejon to swiatynia na Akropolu atenskim, wzniesiona ok. 421-406 p.n.e. Najbardziej charakterystycznym elementem, ktory natychmiast ja identyfikuje, jest Portyk Kariatyd (Loggia Kariatyd) - podcien, w ktorym belkowanie (entablature) zamiast kolumn dzwigaja szesc postaci kobiecych zwanych kariatydami. Kariatyda to architektoniczny element podporowy o formie rzezby kobiecej. Budowla wzniesiona w porzadku jonickim posiada plan nieregularny, co wynika z koniecznosci zachowania swietych miejsc kultu (grob Kekropsa, slad trojzebu Posejdona). Obiekt obecnie mozna ogladac na Akropolu w Atenach, w Grecji.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nErechtejon jest przykladem klasycznej architektury greckiej V w. p.n.e., powstalej w ramach programu budowlanego Peryklesa. Nazwa pochodzi od legendarnego krola Erechteja. Swiatynia byla poswiecona Atenie i Posejdonowi. Kariatydy z Erechtejionu sa jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywow antycznych - wzorzec przeniesiony pozniej przez architekture europejska (np. kariatydy na Starym Muzeum Schinkla w Berlinie). Jedna z oryginalnych kariatyd (6.) znajduje sie w British Museum w Londynie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 1A, max 1 pkt w skali calego zad. 1):**\n> - **Poprawne:** a) Erechtejon b) Grecja c) starozytna Grecja\n> - **Punktowanie calosciowe zad. 1:** 6 p. za 12 odp. / 5 p. za 10-11 / 4 p. za 8-9 / 3 p. za 6-7 / 2 p. za 4-5 / 1 p. za 2-3 / 0 p. za 1 lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** dla c) wystarczy \"starozytna Grecja\" lub \"antyczna Grecja\"\n\nCo zapamietac? Erechtejon = kariatydy + Akropol + Ateny + Grecja + porzadek jonicki + V w. p.n.e.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10D","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10D","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6) Rozpoznaj dziela przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek. Ilustracja D. przedstawia renesansowa (manierystyczna) wielofiguralna scene biesiady weselnej rozgrywajaca sie na tle monumentalnej architektury z kolumnada i balustrada, z licznymi gosci.\n\nRozpoznaj dzielo D. i podaj: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Gody w Kanie / Uczta w Kanie b) Paolo Veronese / Veronese c) renesans / cinquecento**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Gody w Kanie Galilejskiej\" (1562-1563) Paolo Veronese - monumentalne plótno (666 × 990 cm), obecnie w Luwrze w Paryzu. Przedstawia nowotestamentowe cudowne wesele w Kanie, kiedy Jezus przemienil wode w wino (J 2, 1-11). Jednakze Veronese umieszcil scene w bogatym weneckim srodowisku XVI w. - uczta w monumentalnej kolumnadzie, bogato ubrane postacie. To podejscie - traktowanie tematow biblijnych jako pretekstu do pokazania wspanialosci weneckiego zycia - przysporzalo mu konfliktu z Inkwizycja (proces 1573).\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nPaolo Veronese (1528-1588) byl jednym z wielkich mistrzow weneckiego renesansu (cinquecento - XVI wiek wloski). Charakteryzuje go: bogata kolorystyka, monumentalne kolumnady architektoniczne w tle, tlum postaci, wirtuozeria w malowaniu tkanin i swiatla. Obok Tycjana i Tintoretta stanowil triumwirat weneckiego malarstwa XVI w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 10D, max 1 pkt w skali zad. 10):**\n> - **Poprawne:** a) Gody w Kanie / Uczta w Kanie b) Paolo Veronese / Veronese c) renesans / cinquecento\n\nCo zapamietac? Gody w Kanie = Veronese + renesans wenecki (cinquecento) + monumentalna uczta + Luwr + cudowne wesele z NT.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10C","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10C","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6) Rozpoznaj dziela przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek. Ilustracja C. przedstawia ekspresyjna, formistyczna kompozycje uczty z silnie zgeometryzowanymi, jaskrawymi formami i deformacja postaci (dzielo polskiego formizmu).\n\nRozpoznaj dzielo C. i podaj: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Uczta b) Leon Chwistek / Chwistek c) formizm / strefizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Uczta\" Leona Chwistka to dzielo polskiego formizmu charakteryzujace sie:\n- silna geometryzacja i deformacja postaci ludzkch\n- jaskrawe, intensywne kolory (zolc, czerwien, blekitnoscien)\n- ekspresja przez uproszczenie formy\n- styl laczacy formizm z wplywami kubizmu i ekspresjonizmu\n\nForwizm (1917-1922) to polska awangarda artystyczna, ruch zbliżony do ekspresjonizmu i kubizmu. Glowni przedstawiciele: Leon Chwistek, Tytus Czyzewski, Stanislaw Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Zbigniew i Andrzej Pronaszkowie.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nLeon Chwistek (1884-1944) byl malarzem, filozofem i matematykiem. Obok formizmu stworzyl wlasna koncepcje \"strefizmu\" (strefowe strefy barwy w kompozycji). Byl jednym z czolowych przedstawicieli polskiej awangardy miedzywojnia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 10C, max 1 pkt w skali zad. 10):**\n> - **Poprawne:** a) Uczta b) Leon Chwistek / Chwistek c) formizm / ekspresjonisci polscy / strefizm\n> - **Akceptowane:** formizm, strefizm, ekspresjonisci polscy\n\nCo zapamietac? Uczta = Chwistek + formizm/strefizm + polska awangarda + geometryzacja + intensywne barwy.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10B","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10B","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6) Rozpoznaj dziela przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek. Ilustracja B. przedstawia barokowa, rozbawiona scene biesiadna z postacia starego krola w koronie wznoszacego kielich, otoczonego rozradowanymi ucztujacymi.\n\nRozpoznaj dzielo B. i podaj: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Krol pije / Fasolowy krol b) Jacob Jordaens / Jordaens c) barok**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Krol pije\" (znany tez jako \"Fasolowy krol\") to jeden z popularnych tematow flamandzkiego baroku - scena swietowania Swieta Trzech Kroli, kiedy znalazca fasoli w ciescie krulowym koronowany jest na \"krola\" uroczystosci. Centralną postacia jest rozradowany stary krol w koronie wznoszacy kielich, otoczony uczestnikami uczty. Temat ten malowal wielokrotnie Jordaens (kilka wersji zachowanych w muzeach). Cechy barokowe: rozwibrowana kompozycja, mocny swiatlocien, wyraziste typy ludzkie, rubaszny humor i realizm fizyczny.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nJacob Jordaens (1593-1678) byl flamandzkim malarzem barokowym, najwazniejszym po smierci Rubensa (jego wspolpracownikiem). Specjalizowal sie w bulwersujacych, biesiadnych scenach ludowych pelen humoru. Charakteryzuje go energiczne malarstwo, mocne kontrasty walorowe i realistyczne, ciezkie postacie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 10B, max 1 pkt w skali zad. 10):**\n> - **Poprawne:** a) Krol pije / Fasolowy krol b) Jacob Jordaens / Jordaens c) barok\n\nCo zapamietac? Krol pije = Jordaens + barok + flamandzki + Swieto Trzech Kroli (fasolowy krol) + biesiadna radosc.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10A","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10A","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6) Rozpoznaj dziela przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek. Ilustracja A. przedstawia impresjonistyczna scene zabawy plenerowej z tanczacymi i biesiadujacymi paryzanami pod drzewami, ze swietlnymi plamami sloncia przenikajacego przez listowie.\n\nRozpoznaj dzielo A. i podaj: a) tytul dziela; b) nazwisko tworcy; c) kierunek.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Moulin de la Galette / Bal w Moulin de la Galette b) Auguste Renoir / Renoir c) impresjonizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Bal w Moulin de la Galette\" (1876) to jeden z najslynniejszych obrazow Renoire'a i arcydzielo impresjonizmu. Przedstawia scenerię plenerowej zabawy taneczno-biesiadnej w slynnej paryskiej kawiarnio-restauracji na Montmartre. Charakterystyczne cechy impresjonistyczne:\n- drazce plamy swiatla przenikajace przez listowie drzew (taches de lumiere)\n- swiatlo i cien malowane barwnie (nie szarosciami)\n- ludzne towarzystwo Paryzan w lekkiej atmosferze\n- szybkie, widoczne impasty/pociagniecia pedzklem\n- brak czarnych cieni (fiolety, blekity)\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nAuguste Renoir (1841-1919) byl jednym z glownych impresjonistow. Zafascynowany radoscia zycia, ludzkim cialem, swiatlem i kolorem. Moulin de la Galette to autentyczny plenerowy ogrod rozrywkowy na wzgorzu Montmartre. Renoir przez kilka miesiecy codziennie tam chodzil, portretujac swoich przyjaciol.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 10A, max 1 pkt w skali zad. 10):**\n> - **Poprawne:** a) Moulin de la Galette / Bal w Moulin de la Galette b) Renoir / Auguste Renoir c) impresjonizm\n> - **Punktowanie calosciowe zad. 10:** 6 p. za 12 / 5 p. za 10-11 / etc.\n\nCo zapamietac? Bal w Moulin de la Galette = Renoir + impresjonizm + 1876 + Montmartre + plenerowa zabawa + plamy swiatla.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9C","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9C","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3) Zidentyfikuj artystow na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska we wskazane miejsca.\n\nC. Uwazany jest za jednego z najwybitniejszych malarzy holenderskich XVII wieku, chociaz za zycia byl malo znany. Malowal kameralne, harmonijne sceny z zycia codziennego, ktore charakteryzuja doskonala kompozycja, subtelna kolorystyka i znakomite walory swiatlocieniowe. Wiekszosc jego obrazow przedstawia jedna lub dwie postaci, na ktore pada swiatlo z okna umieszczonego po lewej stronie. W swoim niewielkim dorobku pozostawil tez dwa widoki miasta, w ktorym spedzil niemal cale zycie.\n\nZidentyfikuj artyste opisanego w punkcie C. i wpisz jego nazwisko.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Jan Vermeer van Delft (Vermeer)**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nOpis wskazuje na Jana Vermeera (1632-1675):\n- \"jeden z najwybitniejszych malarzy holenderskich XVII w., malo znany za zycia\" - Vermeer zostal doceniony dopiero w XIX w.\n- \"kameralne, harmonijne sceny z zycia codziennego\" - genreowe obrazy interneriorowe (mleczarka, dziewczyna z listem, koronczarka)\n- \"doskonala kompozycja, subtelna kolorystyka i znakomite walory swiatlocieniowe\" - typowe cechy jego stylu\n- \"jedna lub dwie postacie, swiatlo z okna po lewej stronie\" - niemal kazdy obraz Vermeera ma to ustawienie\n- \"dwa widoki miasta\" - \"Widok Delftu\" (ok. 1660-1661) i \"Uliczka w Delfcie\" (ok. 1658)\n- \"spedzil niemal cale zycie\" w jednym miescie - Delft, stąd przydomek \"van Delft\"\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nVermeer namalował tylko ok. 35 obrazow (caly zachowany dorobek). Jego technika swiatla - miękkie, rozlane swiatlo okienne (diffuse light) - bylo wyjątkowe. Byl prawdopodobnie pierwszym malarzem uzywajacym camera obscura jako pomocy przy rysowaniu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 9C, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Jan Vermeer van Delft / Vermeer\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Vermeer = Delft + swiatlo z lewego okna + kameralne wnetrza + malo obrazow + XVII wiek + Holandia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9B","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9B","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3) Zidentyfikuj artystow na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska we wskazane miejsca.\n\nB. Byl malarzem hiszpanskim, jednym z najwybitniejszych tworcow XX wieku. Zaczatkiem jego indywidualnej drogi tworczej byl tzw. okres blekitny, w ktorym podejmowal tematyke o silnej wymowie spolecznej. W 1937 roku namalowal duza kompozycje, przeznaczona do pawilonu hiszpanskiego na paryskiej Wystawie Swiatowej. Kompozycja jest plastycznym wyrazem holdu zlozonego baskijskiemu miastu, ktore podczas wojny domowej w Hiszpanii zostalo zbombardowane przez niemiecki korpus Legion Condor.\n\nZidentyfikuj artyste opisanego w punkcie B. i wpisz jego nazwisko.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Pablo Picasso**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nOpis wskazuje na Pablo Picasso (1881-1973):\n- \"malarz hiszpanski, najwybitniejszy tworca XX wieku\" - Picasso to najslynniejszy artysta XX w.\n- \"tzw. okres blekitny\" - Picasso ok. 1901-1904 malowal obrazy w odcieniach blekitu o tematyce spolecznej (zebracy, prostytutki, wiezniowie)\n- \"1937 rok - duza kompozycja dla pawilonu hiszpanskiego na Wystawie Swiatowej\" - to \"Guernica\"\n- \"baskijskie miasto zbombardowane przez Legion Condor\" - Guernica, 26 kwietnia 1937 r.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nGuernica (1937, 349 x 776 cm, olej na plotnie) - jedno z najslynniejszych antywojennych arcydziel XX wieku. Picasso namalował ją w protest przeciwko bombardowaniu baskijskiego miasta Guernica przez nazistowski Legion Condor podczas hiszpańskiej wojny domowej. Kompozycja w odcieniach szarosci, bieli i czerni, silnie kubistyczna, ekspresjonistyczna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 9B, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Pablo Picasso / Picasso\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Picasso = Guernica (1937) + okres blekitny + kubizm + Hiszpania + XX wiek.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9A","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9A","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3) Zidentyfikuj artystow na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska we wskazane miejsca.\n\nA. Byl jednym z najwybitniejszych malarzy epoki romantyzmu. Studiowal w Ecole des Beaux-Arts w Paryzu, ale najwazniejszym zrodlem inspiracji bylo dla niego malarstwo flamandzkie i weneckie znajdujace sie w zbiorach Luwru. W 1824 roku namalowal obraz, w ktorym siegnal po aktualny temat zwiazany z wyzwolencza walka Grekow. Odbyl podroz do Maroka i Algierii, gdzie powstalo wiele rysunkow i studiow akwarelowych przedstawiajacych wizerunki Algierek oraz sceny z polowan na dzikie zwierzeta. Rozwijajac swoje zainteresowania kolorystyczne, zwracal uwage na wspolzaleznosc barwy i swiatla oraz stosowal zasade kontrastu barw dopelniajacych.\n\nZidentyfikuj artyste opisanego w punkcie A. i wpisz jego nazwisko.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Eugene Delacroix**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nOpis jednoznacznie wskazuje na Eugene Delacroix (1798-1863):\n- \"najwybitniejszy malarz epoki romantyzmu\" - Delacroix jest uwazany za lidera romanyzmu francuskiego\n- \"studia w Ecole des Beaux-Arts\" - tak, Delacroix studiował tam\n- \"malarstwo flamandzkie i weneckie w Luwrze\" - Delacroix byl wielkim admiratorem Rubensa i Veronese'a\n- \"1824 rok - obraz o tematyce wyzwolencza walka Grekow\" - to \"Rzez na Chios\" (1824) lub \"Grecja na ruinach Missolungi\" (1826)\n- \"podroz do Maroka i Algierii\" - Delacroix pojechal tam w 1832 r., skad powstaly \"Kobiety algierskie w swoim apartamencie\"\n- \"kontrast barw dopelniajacych\" - teoria barw Delacroix, ktora podziwial i rozwijal Cezanne\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nDelacroix napisal slynny \"Dziennik\" (Journal) bedacy skarbnica mysli o malarstwie. Byl polemicznie przeciwstawiany Ingresowi (rysunek vs. kolor). Glowne dziela: Dante i Wergiliusz w piekle, Rzez na Chios, Wolnosc prowadzaca lud na barykady (1830).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 9A, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Eugene Delacroix / Delacroix\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Delacroix = romantyzm + kolor + Maroko/Algieria + Wolnosc prowadzaca lud + kontrast barw dopelniajacych.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/4B","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"4B","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-5) Przyjrzyj sie rzezbom przedstawionym na ilustracjach i okresl: a) temat dziela; b) zrodlo ikonograficzne; c) material, z ktorego jest wykonana rzezba; d) styl. Ilustracja B. przedstawia marmurowa rzezbe barokowa Gianlorenza Berniniego ukazujaca scene przemiany Dafne w drzewo laurowe podczas poscigu Apollina.\n\nPrzyjrzyj sie rzezbie B. i okresl: a) temat dziela; b) zrodlo ikonograficzne; c) material, z ktorego jest wykonana rzezba; d) styl.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Apollo i Dafne b) mitologia grecka / mitologia c) kamien / marmur d) barok**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nRzezba \"Apollo i Dafne\" (1622-1625) autorstwa Gianlorenza Berniniego to arcydzielo rzezby barokowej, wyrzezabione w bialym marmurze karraryjskim. Przedstawia moment przemiany (metamorfozy) nimfy Dafne w drzewo laurowe, w chwili gdy goni ja Apollo. Scena pochodzi z mitologii greckiej - z \"Metamorfoz\" Owidiusza. Rzezba odznacza sie ekstremalnym dynamizmem: wirujace ciala, powiewajace szaty, uniesione dlonie, otwarte usta. Technicznie oszalamiajaca - koronkowe liscie i kora przerasta delikatna skore Dafne. Zachowana w Galerii Borghese w Rzymie.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nGianlorenzo Bernini (1598-1680) to najwybitniejszy rzezbiarz baroku wloskiego, architekt i urbanista, tworca kolumnady przed Bazylika sw. Piotra. Barok w rzezbie charakteryzuje sie: ruchem, dramatyzmem, ekstatycznoscia, efektem chwili, bogatym swiatlem i cieniem (chiaroscuro w marmurze). \"Apollo i Dafne\" to przyklad kulminacji umiejetnosci technicznych - delikatnosc marmurowych lisci laurowych i kory jest niemal niewyobrazalna. Temat mitologiczny jest pretekstem do refleksji nad vanitas (marnoscia) i nieuchronnoscia losu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 4B, max 2 pkt w skali calego zad. 4):**\n> - **Poprawne:** a) Apollo i Dafne b) mitologia grecka / mitologia c) kamien / marmur d) barok\n> - **Akceptowane dla b):** mitologia grecka, mitologia, Metamorfozy Owidiusza\n\nCo zapamietac? Apollo i Dafne = Bernini + marmur + barok + mitologia grecka + metamorfoza + Galeria Borghese w Rzymie.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/4A","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"4A","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-5) Przyjrzyj sie rzezbom przedstawionym na ilustracjach i okresl: a) temat dziela; b) zrodlo ikonograficzne; c) material, z ktorego jest wykonana rzezba; d) styl. Ilustracja A. przedstawia drewniana, poliсhromowana rzezbe ukrzyzowanego Chrystusa na krzyzu (krucyfiks), o cechach gotyckich, na tle sciany pokrytej rustyka.\n\nPrzyjrzyj sie rzezbie A. i okresl: a) temat dziela; b) zrodlo ikonograficzne; c) material, z ktorego jest wykonana rzezba; d) styl.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Krucyfiks / Ukrzyzowanie b) Nowy Testament / Biblia c) kamien / wapien / drewno d) gotyk**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nKrucyfiks (lac. crucifixus - przybity do krzyza) to rzezba lub plaskorzezba przedstawiajaca Jezusa Chrystusa przybiteogo do krzyza. Jest to jeden z podstawowych tematow chrzescijanskiej ikonografii (pasja). Zrodlem ikonograficznym jest Nowy Testament (Ewangelie - relacja o Meczenskiej smierci Jezusa). Cechy gotyckie krucyfiksu: wyraznie zaakcentowane cierpienie (twarz wykrzywiona bolen, zwisajace cialo, slabniace kolana uginate - typ \"Krucyfiks bolecy\" / Schmerzenmann), naturalistyczny modelunek ciala, dlugosci proporcje. Sposob wykonania: rzezba drewniana polichromowana lub kamienna.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nSztuka gotyku (XII-XV w.) w rzezbie sakralnej podkreslala uczloviecznie i cierpienie Chrystusa (humanizacja Boga). Wczesnogotyckie krucyfiksy byly jeszcze hieratyczne, z XII-XIII w. pojawia sie typ ekspresyjny z trzema gwozdz., pozycja S-ksztaltu ciala. Rzezba gotycka - materialy: drewno (polichromowane), kamien (wapien, marumur), brąz. Sciana pokryta rustyka w tle to element XVI-wieczny lub nowozytny; sugeruje mozliwosc pozniejszego umieszczenia rzezby na ekspozycji muzealnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 4A, max 2 pkt w skali calego zad. 4):**\n> - **Poprawne:** a) Krucyfiks / Ukrzyzowanie b) Nowy Testament / Biblia c) kamien / kamien i drewno / wapien / wapien i drewno d) gotyk\n> - **Punktowanie zad. 4:** 5 p. za 8 / 4 p. za 6-7 / 3 p. za 5 / 2 p. za 3-4 / 1 p. za 2 / 0 p. za 1 lub brak\n\nCo zapamietac? Krucyfiks gotycki = Ukrzyzowanie + NT/Biblia + drewno lub kamien + gotyk + ekspresja cierpienia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1D","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1D","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6) Rozpoznaj przedstawione dziela architektoniczne. Wpisz we wskazane miejsca: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal. Ilustracja D. przedstawia kolumnade staroegipskiej swiatyni z masywnymi kolumnami zwienczonymi kapitelami palmowymi/papirusowymi.\n\nRozpoznaj dzielo architektoniczne D. i podaj: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Swiatynia w Luksorze b) Egipt c) starozytny Egipt**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nSwiatynia w Luksorze (Ipet resyt - \"Poludniowe sanktuarium\") zostala wzniesiona glownie przez Amenhotpa III (ok. 1390-1352 p.n.e.) i rozbudowana przez Ramzesa II (ok. 1279-1213 p.n.e.). Charakterystyczne masywne kolumny z kapitelami papirusowymi lub palmowymi to typowy element architektury egipskiej. Przed wejsciem staly dwa obeliski (jeden stal sie wlasnoscia Francji - stoi na placu de la Concorde w Paryzu). Swiatynia lezacy nad Nilem, w dzisiejszym Luksorze (dawne Teby) w Gornym Egipcie. Poswiecona byla Amonowi-Ra, Mut i Chonsowi.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nLuksor (dawne Teby) to jedno z najwazniejszych swiatch miejsc starozytnego Egiptu. Wielka kolumnada Amenhotpa III z kapitelami papirusowymi (kolumny o ksztalcie kwiatow papirusu) symbolizowala prapierwotny swiat wynurzajacy sie z wod Nilu. Swiatynia w Luksorze i swiatynia w Karnaku laczyla Aleja Sfinksow. Obiekt wpisany na Liste Swiatowego Dziedzictwa UNESCO.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 1D, max 1 pkt w skali calego zad. 1):**\n> - **Poprawne:** a) Swiatynia w Luksorze b) Egipt c) starozytny Egipt\n> - **Akceptowane dla c):** starozytny Egipt, antyczny Egipt, sztuka staroegipska\n\nCo zapamietac? Swiatynia w Luksorze = masywne kolumny papirusowe + Egipt + starozytny Egipt + Amenhotep III / Ramzes II.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1C","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1C","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6) Rozpoznaj przedstawione dziela architektoniczne. Wpisz we wskazane miejsca: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal. Ilustracja C. przedstawia trojkondygnacyjny rzymski akwedukt z arkadami, przerzucony nad rzeka.\n\nRozpoznaj dzielo architektoniczne C. i podaj: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Akwedukt Pont-du-Gard b) Francja c) starozytny Rzym**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nPont-du-Gard to trojkondygnacyjny rzymski akwedukt przerzucony nad rzeka Gard (Gardon) w poludniowej Francji. Wzniesiony ok. I w. n.e. (ok. 19 r. p.n.e. lub 1 polow. I w. n.e.) na zlecenie Marka Agrypy. Obiekt sklada sie z trzech rzedow arkad kamiennych: dolna kondygnacja - 6 arkad, srodkowa - 11 arkad, gorna (najwyzsza i najwezszy) - 35 mal arkad, przez ktora plynela woda. Calkowita wysokosc ok. 49 m, dlugosc ok. 275 m. Wzniesiony z ciosow kamiennych bez uzycia zaprawy (technika opus quadratum). Obiekt wpisany na Liste Swiatowego Dziedzictwa UNESCO.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nRzym stosujacy beton i arkade kamienna stworzyl siec akweduktow, ktore zaopatrywaly miasta w wode. Pont-du-Gard byl czescia akweduktu doprowadzajacego wode do Nemausus (dzisiejsze Nimes). Ilustruje inzynierska maestrie Rzymian - trojprzeslo arkadowe to klasyczny rzym. schemat. Miesci sie w regionie Occitanie, w okolicach miejscowosci Vers-Pont-du-Gard, w dzisiejszej Francji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 1C, max 1 pkt w skali calego zad. 1):**\n> - **Poprawne:** a) Pont-du-Gard / akwedukt Pont-du-Gard b) Francja c) starozytny Rzym\n> - **Akceptowane dla c):** starozytny Rzym, antyczny Rzym, sztuka rzymska\n\nCo zapamietac? Pont-du-Gard = akwedukt + trojkondygnacyjny + FRANCJA (nie Wlochy!) + starozytny Rzym + I w. n.e.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1B","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1B","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6) Rozpoznaj przedstawione dziela architektoniczne. Wpisz we wskazane miejsca: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal. Ilustracja B. przedstawia monumentalna brame pokryta glazura ceramiczna w kolorze blekitnym, zdobiona wizerunkami zwierzat (byki, smoki), zrekonstruowana w muzeum.\n\nRozpoznaj dzielo architektoniczne B. i podaj: a) nazwe obiektu; b) panstwo, w ktorym obiekt obecnie sie znajduje; c) nazwe kultury starozytnej, w obrebie ktorej obiekt powstal.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**a) Brama Isztar b) Niemcy c) starozytna Mezopotamia / Babilon / sztuka babilonska**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nBrama Isztar to monumentalna brama miejska wybudowana ok. 575 p.n.e. przez krola babilonskiego Nabuchodonozora II. Pokryta jest glazurowanymi ceglami w kolorze lazurowego blekitu (lapis lazuli), ozdobionymi reliefami przedstawiajacymi byki (symbol boga Adada), smoki-muszhusse (symbol boga Marduka) i lwy. Jest to jeden z najwspanialszych zachowanych przykladow sztuki mezopotamskiej. Oryginalna brama zostala wydobyta przez niemieckich archeologow i obecnie jest zrekonstruowana w Muzeum Pergamonskim (Pergamonmuseum) w Berlinie, w Niemczech.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nBrama nosila imie bogini Isztar - mezopotamskiej bogini milosci i wojny. Bylo to osme wejscie miejskie do Babilonu. Brama stala przy procesyjnej Drodze Procesyjnej (Via Sacra), ktora prowadzila do swiatyni boga Marduka. Odkryta przez Roberta Koldeweya podczas wykopalisk (1902-1914). Glazurowane cegly o intensywnym blekitnym kolorze, stworzone technika enamelu, to szczytowe osiagniecie ceramiki mezopotamskiej. Babilon lezal na terenie obecnego Iraku.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 1B, max 1 pkt w skali calego zad. 1):**\n> - **Poprawne:** a) Brama Isztar b) Niemcy c) starozytna Mezopotamia / Babilon / sztuka babilonska\n> - **Uwaga:** obiekt OBECNIE znajduje sie w Niemczech (Berlin), nie w Iraku/Babilonii\n> - **Akceptowane dla c):** starozytna Mezopotamia, Babilon, sztuka babilonska\n\nCo zapamietac? Brama Isztar = Babilon + glazurowane cegly blekitne + byki i smoki + BERLIN (Muzeum Pergamonskie) + Nabuchodonozor II.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6)\nRozpoznaj przedstawione dzieła architektoniczne. Wpisz we wskazane miejsca:\na) nazwę obiektu;\nb) państwo, w którym obiekt obecnie się znajduje;\nc) nazwę kultury starożytnej, w obrębie której obiekt powstał.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"1 p. - za 3-2 poprawne odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\nWybierz i zaznacz właściwe wyjaśnienie podanych terminów.\nAkwatinta to\nA. technika graficzna druku wklęsłego, zbliżona do akwaforty.\nB. naczynie liturgiczne do przechowywania wody święconej.\nC. detal architektoniczny stosowany w architekturze starożytnego Rzymu.\nD. całostronicowa dekoracja w średniowiecznych kodeksach.\nRustyka to\nA. sztuka inspirowana kulturą ludową.\nB. rodzaj działania plastycznego rozgrywającego się w czasie.\nC. dekoracyjne opracowanie lica ściany na wzór naturalnego łomu kamiennego.\nD. malarstwo zainspirowane kulturą bizantyńską i ruską.\nWalor to\nA. motyw dekoracyjny przedstawiający krzyżujące się linie faliste.\nB. podarek ofiarowywany przez Greków i Rzymian przybyłym gościom.\nC. sposób kształtowania kompozycji polegający na akcentowaniu wartości dekoracyjnych.\nD. zróżnicowane natężenie tonu barwy lub stopnia względnej jasności barwy.","answer":"2.1 = A; 2.2 = C; 2.3 = D","answer_text":"2 p. - za 5-4 poprawne odpowiedzi.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**A - technika graficzna druku wklesłego, zblizona do akwaforty**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nAkwatinta to technika graficzna zaliczana do druku wkleslonego (intaglio), spokrewniona z akwaforta. Roznica polega na tym, ze akwatinta pozwala uzyskac plamy tonalne (cieniowanie, szarosci), a nie tylko linie. Plyta metalowa (miedziana lub cynkowa) jest posypywana proszkiem zywicznym i poddawana dzialaniu kwasu. Miejsca glebiej wyzerowne drukuja ciemniej. Umozliwia efekty przypominajace akwarele lub lawowanie. Mistrzami akwatinty byli m.in. Francisco Goya (cykl Los Caprichos) i William Aquatint Turner.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nAkwatinta zostala wynaleziona ok. poludnia XVIII w. (ok. 1768 r.) przez Jana Baptiste Le Prince. Technika pozwala na reprodukowanie efektow malarskich - delikatne przejscia tonalne, gradienty. Jest odmiana akwaforty - roznica: akwaforta daje linie, akwatinta daje plamy i tony. Nazwa pochodzi od lac. aqua (woda) + tinta (barwiona) - bo efekty przypominaja akwarele.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 2.1, max 1 pkt):**\n> - **Poprawne:** A\n> - **0 pkt** - odpowiedzi B, C, D lub brak\n> - **Punktowanie calosciowe zad. 2:** 2 p. za 3 odp. / 1 p. za 2 odp. / 0 p. za 1 lub brak\n\nCo zapamietac? Akwatinta = grafika druku wkleslonego + efekty tonalne (plamy, nie linie) + pokrewna akwaforcie.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**C - dekoracyjne opracowanie lica sciany na wzor naturalnego lomu kamiennego**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nRustyka (od lac. rusticus - wiejski, surowy) to technika architektoniczna polegajaca na okladinaniu lub ksztaltowaniu kamiennych lub tynkowych plyt (blokow) w taki sposob, by sprawiac wrazenie nieobrobionego, surowego lomu skalnego. Bloki maja chropowata, wypukla powierzchnie z wyraznie zaznaczonymi spoinami. Stosowana glownie na elewacjach budowli renesansowych i barokowych, zwlaszcza na parterze lub w partii cokolu. Przykladem sa fasady florenckich palaców (Palazzo Medici-Riccardi, Palazzo Pitti).\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nRustyka jest charakterystyczna dla architektury renesansowej (florenckiej, XVI w.) i manierystycznej. Nadaje budowlom surowosci i mocy. Stosujac rustykowanie architekci podkreslali solidnosc fundamentow lub ocieplali reprezentacyjnosc elewacji. Michelangelo w Bibliotece Laurenziana uzywal wyjatkowo dramatycznej rustyki - pilastry zdawaly sie byc wcisniete w sciany.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 2.2, max 1 pkt):**\n> - **Poprawne:** C\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A, B, D lub brak\n\nCo zapamietac? Rustyka = dekoracja sciany wyglad surowego kamienia + renesans + moc/surowos budowli.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**D - zroznicowane natezenie tonu barwy lub stopnia wzglednej jasnosci barwy**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nWalor to jedno z podstawowych pojec teorii malarstwa i rysunku. Oznacza wzgledna jasnosc lub ciemnosc danej barwy - innymi slowy stopien nasycenia bieleniem lub czernieniem. Skala walorowa biegnie od bieli (walor najjasniejszy) przez odcienie szarosci az po czern (walor najciemniejszy). W malarstwie walor jest kluczowy dla budowania iluzji przestrzeni, formy i swiatla (modelunek walorowy). Techniki malarskie takie jak grisaille lub desenio opieraja sie niemal wylacznie na wartosciach walorowych.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nTermin walor pochodzi od franc. valeur (wartosc). Nie nalezy go mylic z kolorystykiem (chroma) - walor to niezalezna od barwy jasnosc tonu. Malarze tacy jak Rembrandt i Caravaggio (chiaroscuro) budowali dramatyzm obrazow wlasnie na ostrych kontrastach walorowych (swiatlocien). Impresjonisci (Monet, Renoir) przywrocili prymat barwy nad walorem, odchodzac od tradycyjnego modelunku.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 2.3, max 1 pkt):**\n> - **Poprawne:** D\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A, B, C lub brak\n> - **Punktowanie calosciowe zad. 2:** 2 p. za 3 odp. / 1 p. za 2 odp. / 0 p. za 1 lub brak\n\nCo zapamietac? Walor = jasnosc/ciemnosc barwy (nie sama barwa) + skala od bieli do czerni + podstawa chiaroscuro.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nSpośród wymienionych poniżej dzieł znajdujących się w Warszawie, podkreśl nazwy\ntrzech, których twórcą był Dominik Merlini.\nA. Kościół św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży\nB. Sala Rycerska Zamku Królewskiego\nC. Amfiteatr na wyspie w parku Łazienkowskim\nD. Teatr Wielki\nE. Kolumna Zygmunta\nF. Przebudowa pałacu Łazienkowskiego\nG. Pałac w Wilanowie\nH. Pałac Królikarnia\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\nMaks. liczba pkt\n6\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"3 p. - za 7-6 poprawnych odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**B. Sala Rycerska Zamku Krolewskiego, F. Przebudowa palacu Lazienkowskiego, H. Palac Krolikarnia**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nDominik Merlini (1730-1797) byl nadwornym architektem krolа Stanislawa Augusta Poniatowskiego. Jego dorobek obejmuje przede wszystkim realizacje w stylu klasycyzmu (styl Poniatowskiego). Kluczowe dziela w Warszawie:\n- **B. Sala Rycerska Zamku Krolewskiego** - projektowal jej wyposazenie i wystroj\n- **F. Przebudowa Palacu Lazienkowskiego** (Palac na Wyspie) - nadal mu klasycystyczny ksztalt\n- **H. Palac Krolikarnia** - zbudowany dla Karola Tomasza de Valery Thomatisa, o formach palladiańskich\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nPozostale obiekty nalezy do innych tworcow:\n- A. Kosciol sw. Aleksandra - Piotr Aigner i Chrystian Piotr Aigner (pocz. XIX w.)\n- C. Amfiteatr na wyspie w Lazienkach - Jan Christian Kamsetzer\n- D. Teatr Wielki - Antonio Corazzi (XIX w.)\n- E. Kolumna Zygmunta - Augustyn Locci Starszy / Clemente Molli / Constantino Tencalla (XVII w.)\n- G. Palac Wilanowski - wzniesiony za Jana III Sobieskiego przez Augustyna Locciego\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - zaznaczono B, F, H (wszystkie 3 poprawne)\n> - **1 pkt** - zaznaczono 2 z 3 poprawnych\n> - **0 pkt** - zaznaczono 1 lub wiecej niz 3 odpowiedzi lub brak\n\nCo zapamietac? Merlini = Lazienki (Palac na Wyspie) + Sala Rycerska Zamku + Krolikarnia + klasycyzm + epoka Stanislawa Augusta.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":5,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-5)\nPrzyjrzyj się rzeźbom przedstawionym na ilustracjach i określ:\na) temat dzieła;\nb) źródło ikonograficzne;\nc) materiał, z którego jest wykonana rzeźba;\nd) styl.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\nd)\na)\nb)\nc)\nd)","answer":null,"answer_text":"4 p. - za 9-8 poprawnych odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nDziełom wymienionym w tabeli przyporządkuj nazwiska ich twórców. Odpowiedzi\nwybierz spośród poniższych.\nJan Stanisławski Stanisław Wyspiański Józef Mehoffer\nAleksander Gierymski Maksymilian Gierymski Józef Chełmoński\nDzieło\nTwórca\n1.\nBabie lato\n2.\nPikieta powstańcza\n3.\nTopole nad wodą\n4.\nTrumna chłopska\n5.\nDziwny ogród\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"5 p. - za 11-10 poprawnych odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1. Babie lato - Jozef Chelmonski\n2. Pikieta powstancza - Maksymilian Gierymski\n3. Topole nad woda - Jan Stanislawski\n4. Trumna chlopska - Aleksander Gierymski\n5. Dziwny ogrod - Jozef Mehoffer**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nKluczowe skojarzenia:\n- **Jozef Chelmonski (1849-1914)** - realista i impresjonista, uwielbial wies polska i przyrode; \"Babie lato\" to liryczny pejzaz z jesiennym wiatrem i pajeczyna.\n- **Maksymilian Gierymski (1846-1874)** - malarz batalista, tematem byly sceny z powstania styczniowego (1863); \"Pikieta powstancza\" to jeden z jego najslynniejszych obrazow.\n- **Jan Stanislawski (1860-1907)** - impresjonista, specjalista od pejzazy o nastroju lirycznym; \"Topole nad woda\" to jego typowy temat - polskie krajobrazy z drzewami.\n- **Aleksander Gierymski (1850-1901)** - brat Maksymiliana, realista i naturalista; \"Trumna chlopska\" to realistyczny temat wiejski.\n- **Jozef Mehoffer (1869-1946)** - wspoltworca Mlodej Polski, secesja, symbolizm; \"Dziwny ogrod\" to symbolistyczny obraz secesyjny.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nWszystkie powyzsze dziele to polska sztuka II polowy XIX - poczatku XX w. (realizm, naturalizm, impresjonizm, Mloda Polska). Rozroznienie braci Gierymskich jest kluczowe: Maksymilian - tematy patriotyczne / powstancze; Aleksander - realizm miejski i ludowy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 5, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie 5 par poprawnych\n> - **1 pkt** - 3-4 pary poprawne\n> - **0 pkt** - mniej niz 3 poprawne lub brak\n\nCo zapamietac? Chelmonski = wies i przyroda. Maksymilian Gierymski = powstanie 1863. Stanislawski = pejzaz liryczny. Aleksander Gierymski = realizm. Mehoffer = symbolizm / secesja.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-6)\nPrzyjrzyj się poniższym ilustracjom i wykonaj polecenia.\nA.\nB.\n1.\n2.\n3.\n6.1. Połącz plany zabytków z właściwymi fasadami - podkreśl dwie z podanych\nmożliwości. (0-2)\nA1 A2 A3 B1 B2 B3\n6.2. Uzupełnij tabelę. Wpisz informacje dotyczące przedstawionych obiektów. (0-4)\nBudowla o planie A\nBudowla o planie B\nMiasto, w którym\nobiekt się znajduje\nNazwa obiektu\nNazwisko twórcy\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.\n5.\n6.\nMaks. liczba pkt\n5\n2\n6\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"6 p. - za 12 poprawnych odpowiedzi.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**A3 i B1**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nPowiazania planow z fasadami:\n- **Plan A** (centralny osmiobok wpisany w prostokat, z kopula) odpowiada fasadzie **3** (kosciol San Ivo alla Sapienza - Borromini). San Ivo ma spiralna latarnie kopuly i bardzo charakterystyczny plan z wysoka, spiralna wieza-latarnia.\n- **Plan B** (owalny, z falujacymi scianami) odpowiada fasadzie **1** (kosciol San Carlo alle Quattro Fontane - Borromini). Fasada 1 ma wkleslo-wypukly, falisty przebieg.\n- Fasada **2** to Bazylika sw. Piotra - odpowiedniej ilustracji w tym zestawie nie przypisano.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nFrancesco Borromini (1599-1667) to obok Berniniego najwazniejszy architekt baroku rzymskiego. Jego styl charakteryzuje sie dynamizmem planow (owale, gwiazdy szescioboczne), falistymi liniami scian, drazgajaca geometria. San Carlo alle Quattro Fontane (1638-1646) - maly kosciol o planie owalnym, integracja przestrzeni przez falistosc. San Ivo alla Sapienza (1642-1660) - plan gwiazdy z zaokragleniami, spiralna latarnia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 6.1, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - A3 i B1 (oba poprawne)\n> - **1 pkt** - tylko jedno poprawne\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Borromini: San Ivo = plan centralny + spiralna kopula (A3); San Carlo = owal + falista fasada (B1).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Plan A: Rzym / Sant'Ivo alla Sapienza / Borromini\nPlan B: Rzym / San Carlo alle Quattro Fontane / Borromini**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n**Budowla o planie A - Sant'Ivo alla Sapienza:**\n- Miasto: Rzym (Wlochy)\n- Nazwa: kosciol San Ivo alla Sapienza (Sant'Ivo della Sapienza)\n- Tworca: Francesco Borromini\n- Plan centralny na podstawie gwiazdy szesciobocznej (trojkat + odwrocony trojkat) z zaokragleniami; kopula z charakterystyczną spiralna latarnia - \"tiara papieska\"\n- Wzniesiony: 1642-1660\n\n**Budowla o planie B - San Carlo alle Quattro Fontane:**\n- Miasto: Rzym (Wlochy)\n- Nazwa: kosciol San Carlo alle Quattro Fontane (kosciol sw. Karola przy Czterech Fontannach)\n- Tworca: Francesco Borromini\n- Plan owalny z falistymi scianami; fasada wkleslo-wypukla\n- Wzniesiony: 1638-1646 (fasada 1665-1682)\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nObydwa koscioly sa arcydzielami baroku Borrominiego. Borromini byl rywalem Berniniego i wspoltworca barokowego Rzymu. Jego styl jest bardziej niepokojacy, geometrycznie bardziej radykalny niz klasycyzujacy barok Berniniego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 6.2, max 4 pkt):**\n> - **4 pkt** - wszystkie 6 odpowiedzi poprawne\n> - **3 pkt** - 5 poprawnych\n> - **2 pkt** - 3-4 poprawne\n> - **1 pkt** - 2 poprawne\n> - **0 pkt** - 1 lub brak\n\nCo zapamietac? Oba koscioly Borrominiego w Rzymie: A = San Ivo (plan gwiazdy + spirala); B = San Carlo (plan owalny + falista fasada).","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nPodaj pochodzącą z języka angielskiego nazwę opisanego rodzaju twórczości.\nJest to zorganizowane działanie artystyczne ograniczone czasowo, mające swoją dramaturgię\ntworzącą logiczną narrację, w którym aktywnie uczestniczą widzowie. Jego twórcą był Allan\nKaprow.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**happening**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nHappening (ang. to happen - zdarzac sie) to forma sztuki akcji (action art), ktora jest zorganizowanym, ograniczonym czasowo dzialaniem artystycznym, posiadajacym wlasna dramaturgie i logiczna narracje. Kluczowa roznica w stosunku do performance: w happenigu widzowie sa aktywnymi uczestnikami - nie maja z gory wyznaczonego przebiegu zdarzen, a zachowania publicznosci wspolksztaltuja dzielo. Dzielo istnieje tylko w chwili swego trwania i nie jest powtarzalne.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nAllan Kaprow (1927-2006) - amerykanski artysta zwiazany z Fluxusem, tworca terminu i koncepcji happeningu. Pierwszym happeningiem byl jego \"18 Happenings in 6 Parts\" (1959) w Nowym Jorku. Happeningi rozwinely sie z eksperymentow muzycznych Johna Cage'a. W Polsce happeningi organizowal m.in. Tadeusz Kantor (\"Cricot 2\"). Nie nalezy mylic z performance (performer dziala sam, bez udzialu widzow jako aktorow).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - happening\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Happening = Allan Kaprow + widzowie-uczestnicy + ograniczone czasowo + brak powtarzalnosci + termin angielski.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nKtóre z wymienionych poniżej obiektów wiążą się z funkcją sepulkralną? Zaznacz trzy\nodpowiedzi.\nmastaby egipskie Wenus z Willendorfu katakumby Pryscylli w Rzymie\nportrety fajumskie stela Hammurabiego Książę wśród lilii - malowidło w Knossos","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**mastaby egipskie, katakumby Pryscylli w Rzymie, portrety fajumskie**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nFunkcja sepulkralna (lac. sepulcralis - grobowy, zwiazany z pochowkiem) dotyczy dziel lub obiektow sluzacych lub zwiazanych ze smiercia, pogrzebem i kultowi zmarlych.\n\n- **Mastaby egipskie** - grobowce egipskie, piramidalne budowle trapezoidalne, sluzace jako miejsca pochowku dostojnikow Starego Panstwa (3000-2200 p.n.e.). Funkcja sepulkralna - oczywista.\n- **Katakumby Pryscylli w Rzymie** - wczesnochrzes. podziemne cmentarze (III-IV w.), mieszczace miejsca pochowku chrzescijan, z dekoracja malarstwa katakumbowego.\n- **Portrety fajumskie** - malarstwo enkaustyczne z I-III w. n.e. z Fajum w Egipcie; portret trumiennyumieszczano na twarzy mumii. Funkcja sepulkralna - oczywista.\n\nNie maja funkcji sepulkralnej: Wenus z Willendorfu (figurka kultowa / plodnosci), stela Hammurabiego (kodeks prawa), Ksiaze wsrod lilii (dekoracja palacu w Knossos).\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nWarto pamietac rowniez o innych obiektach sepulkralnych: piramidy, tumuli, dolmeny, tolossy, katakomby, portrety trumienne. Porzadek: mastaby -> piramidy schodkowe -> piramidy klasyczne to ewolucja architektury grobowej w Egipcie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - mastaby egipskie + katakumby Pryscylli + portrety fajumskie\n> - **1 pkt** - 2 poprawne\n> - **0 pkt** - 1 lub wiecej niz 3 lub brak\n\nCo zapamietac? Sepulkralny = zwiazany z grobem / smiercia. Mastaby + katakumby Pryscylli + portrety fajumskie = TAK. Wenus z Willendorfu + stela Hammurabiego + Ksiaze wsrod lilii = NIE.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nZidentyfikuj artystów na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska\nwe wskazane miejsca.\nA. Był jednym z najwybitniejszych malarzy epoki romantyzmu. Studiował w École des\nBeaux-Arts w Paryżu, ale najważniejszym źródłem inspiracji było dla niego malarstwo\nflamandzkie i weneckie znajdujące się w zbiorach Luwru. W 1824 roku namalował\nobraz, w którym sięgnął po aktualny temat związany z wyzwoleńczą walką Greków.\nOdbył podróż do Maroka i Algierii, gdzie powstało wiele rysunków i studiów\nakwarelowych przedstawiających wizerunki Algierek oraz sceny z polowań na dzikie\nzwierzęta. Rozwijając swoje zainteresowania kolorystyczne, zwracał uwagę na\nwspółzależność barwy i światła oraz stosował zasadę kontrastu barw dopełniających.\nB. Był malarzem hiszpańskim, jednym z najwybitniejszych twórców XX wieku. Zaczątkiem\njego indywidualnej drogi twórczej był tzw. okres błękitny, w którym podejmował\ntematykę o silnej wymowie społecznej. W 1937 roku namalował dużą kompozycję,\nprzeznaczoną do pawilonu hiszpańskiego na paryskiej Wystawie Światowej. Kompozycja\njest plastycznym wyrazem hołdu złożonego baskijskiemu miastu, które podczas wojny\ndomowej w Hiszpanii zostało zbombardowane przez niemiecki korpus Legion Condor.\nC. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych malarzy holenderskich XVII wieku,\nchociaż za życia był mało znany. Malował kameralne, harmonijne sceny z życia\ncodziennego, które charakteryzują doskonała kompozycja, subtelna kolorystyka\ni znakomite walory światłocieniowe. Większość jego obrazów przedstawia jedną lub\ndwie postaci, na które pada światło z okna umieszczonego po lewej stronie. W swoim\nniewielkim dorobku pozostawił też dwa widoki miasta, w którym spędził niemal całe\nżycie.\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"9 p. - za poprawne odpowiedzi uwzględniające 9 cech budowli dotyczących obu kondygnacji.\n1 p. - za każdą poprawną odpowiedź (ale nie więcej niż 9).\n0 p. - za błędne odpowiedzi albo brak odpowiedzi.\nZadanie 16. (0-6)\nAnaliza i interpretacja\ntekstów kultury.\n3.1) Zdający dokonuje opisu i analizy porównawczej dzieł,\nuwzględniając ich cechy formalne (np. w architekturze: układ\nprzestrzenny, plan, bryła, konstrukcja, dekoracja; w rzeźbie:\nbryła, kompozycja, faktura; w malarstwie: kompozycja, kolor,\nświatłocień), a także potrafi wskazać te środki ekspresji, które\nidentyfikują analizowane dzieło i wskazują na jego\nklasyfikację stylową.","solution":null,"image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6)\nRozpoznaj dzieła przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca:\na) tytuł dzieła;\nb) nazwisko twórcy;\nc) kierunek.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.\n8.\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n3\n6\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nSpośród wymienionych poniżej elementów architektonicznych wybierz trzy, które pełnią\nrównież funkcję konstrukcyjną. Zaznacz ich nazwy.\nA. rocaille\nB. filar\nC. kariatyda\nD. akroterion\nE. maswerk\nF. metopa\nG. woluta\nH. atlant","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**B. filar, C. kariatyda, H. atlant**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nNalezy rozroznic elementy czysto dekoracyjne od elementow pelniących funkcje nosna/konstrukcyjna:\n\n**Pelnia funkcje konstrukcyjna (nosna):**\n- **B. filar** - masywny element pionowy, przenosi ciezar belkowania/sklepienia\n- **C. kariatyda** - rzezba kobiety pelniaca role kolumny nosnej (uwidocznione w Erechtejionie na Akropolu)\n- **H. atlant** - rzezba meska pelniaca role kolumny nosnej (meskie odpowiedniki kariatyd)\n\n**Tylko dekoracyjne:**\n- A. rocaille - ornament dekoracyjny rokoko (muszla, muszel)\n- D. akroterion - ozdoba na szczycie frontonu (kwiat, palmeta)\n- E. maswerk - gotycki ornament kamienny w oknach/przegrodach\n- F. metopa - plyta dekoracyjna w fryzie doryckum miedzy tryglifami (moze byc reliefem)\n- G. woluta - spiralny zwoj kapitelu jonskiego/korynckiego\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nKariatydy i atlanci (tytanidy) to rzezbiarskie figury ludzkie zastepujace kolumny lub pilastry. Kariatydy - kobiece, atlanci - meskie. Slynne przyklady: kariatydy Erechtejionu (V w. p.n.e.), atlanci na Olimpieionie na Sycylii, Portal Lavoisiera w Luwrze (atlanci).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 11, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - B + C + H\n> - **1 pkt** - 2 z 3 poprawnych\n> - **0 pkt** - 1 lub wiecej niz 3 lub brak\n\nCo zapamietac? Funkcja konstrukcyjna: filar + kariatyda + atlant. Bez funkcji nosnej: rocaille, akroterion, maswerk, metopa, woluta.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania.\nMieszczanie\nz\nCalais\nnależą\ndo\nnajwybitniejszych\ndzieł\nz\ndziedziny\nw sztuce europejskiej schyłku wieku.\nDzieło uwiecznia grupę patriotów, którzy składają rodzinnemu miastu ofiarę z samych siebie\ni\njako\nzakładnicy\nwyruszają\ndo\nobozu\nwroga.\nTwórcą\ndzieła\njest\n, jeden z najciekawszych artystów swojego czasu,\nznany także z przedstawienia dwóch dłoni składających się do modlitwy, któremu nadał tytuł","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Mieszczanie z Calais naleza do najwybitniejszych dziel z dziedziny rzezby / rzezby pomnikowej w sztuce europejskiej schylku XIX wieku. [ ] Tworca dziela jest Auguste Rodin [ ], znany takze z przedstawienia dwoch dloni skladajacych sie do modlitwy, ktoremu nadal tytul Katedra.**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nUzupelnienie luk w zdaniach:\n1. \"dziedziny **rzezby** / **rzezby pomnikowej**\" - Mieszczanie z Calais to brązowa rzezba grupowa\n2. \"schylku **XIX** wieku\" - dzielo powstalo w latach 1884-1889\n3. tworca: **Auguste Rodin** (1840-1917)\n4. tytul dziela z dlonmi modlacymi sie: **Katedra** (La Cathedrale, ok. 1908)\n\nMieszczanie z Calais (Les Bourgeois de Calais) przedstawiaja szesciu obywateli Calais, ktorzy w 1347 r. dobrowolnie oddali sie jako zakladnicy krolowi Anglii Edwardowi III, by ocalic miasto. Rodin odrzucil tradycyjne heroiczne ujecie - postacie sa pelen dyskomfortu, strachu, bolu.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nAuguste Rodin to najwazniejszy rzezbiarz prze3lomu XIX-XX w. Inné dziela: Mysliciel, Pocaunek, Bramy Piekla. \"Katedra\" (dwie prawe dlonie sklaszczone w gescue modlitwy) to symbol piekna gestu ludzkiego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 12, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie 4 luki poprawnie wypelnione: rzezba + XIX + Auguste Rodin + Katedra\n> - **1 pkt** - 2-3 poprawne\n> - **0 pkt** - 1 lub brak\n\nCo zapamietac? Mieszczanie z Calais = Rodin + rzezba + XIX w. + 1884-1889 + heroizm i cierpienie. Katedra = Rodin + dwie rece modlace sie.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nSpośród wymienionych poniżej dzieł lub działań artystycznych wybierz trzy, których\nnie można zaliczyć do żadnej z tradycyjnych dyscyplin artystycznych. Zaznacz tytuły\ntych dzieł.\nSzkoła ateńska Rafaela Umarła klasa Tadeusza Kantora\nSpiralna grobla Roberta Smithsona\nNiekończąca się kolumna Constantina Brânçusiego Słoń Celebes Maxa Ernsta\nPanna młoda rozebrana przez swych kawalerów, jednak Marcela Duchampa\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Umarla klasa Tadeusza Kantora, Spiralna grobla Roberta Smithsona, Panna mloda rozebrana przez swych kawalerow, jednak Marcela Duchampa**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nChodzi o dziela lub dzialania artystyczne spoza tradycyjnych dyscyplin (malarstwo, rzezba, grafika, rysunek, architektura):\n\n**NIE naleza do tradycyjnych dyscyplin:**\n- **Umarla klasa Tadeusza Kantora** - spektakl teatru eksperymentalnego / happening / performance (teatro dell'arte povera) z 1975 r. - to teatr, nie tradycyjna dyscyplina plastyczna\n- **Spiralna grobla Roberta Smithsona** - land art (sztuka ziemi, 1970 r.) - wielka spirala kamienna w Wielkim Slonym Jeziorze w Utah; sztuka in situ\n- **Panna mloda rozebrana przez swych kawalerow, jednak Marcela Duchampa** - ready made / asamblaż (\"Wielka Szklana\", 1915-1923), obiekt tridimensjonalny, nie tradycyjne malarstwo\n\n**Naleza do tradycyjnych dyscyplin:**\n- Szkola Atenska Rafaela - malarstwo scienne (fresk), renesans\n- Niekonczaca sie kolumna Brancusiego - rzezba\n- Slon Celebes Maxa Ernsta - malarstwo (olej na plotnie)\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nXX wiek to czas poszerzania granic sztuki poza tradycyjne media - performance, happening, land art, ready mades, sztuka konceptualna, instalacja. Kluczowe nazwiska: Duchamp (konceptualizm/dadaizm), Smithson (land art), Kantor (teatr-happening).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 13, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Umarla klasa + Spiralna grobla + Panna mloda (wszystkie 3)\n> - **0 pkt** - mniej niz 3 poprawne lub wiecej niz 3 zaznaczonych lub brak\n\nCo zapamietac? Poza tradycyjna dyscyplina = Kantor (teatr/happening) + Smithson (land art) + Duchamp (ready made). Brancusi i Ernst = tradycyjna rzezba i malarstwo.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":4,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-4)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment tekstu źródłowego i wykonaj polecenia.\nMotto:\n„Klient musi być zadowolony.\nNieporozumienia wykluczone.”\nRegulamin wydrukowany jest w tym celu, aby oszczędzić firmie mówienia po wiele razy tych\nsamych rzeczy.\n§ 1. Portrety wytwarza firma w następujących rodzajach:\n1. Typ A - Rodzaj stosunkowo najbardziej tzw. „wylizany”. Odpowiedni raczej dla\ntwarzy kobiecych niż męskich. Wykonanie „gładkie”, z pewnym zatraceniem\ncharakteru na korzyść upiększenia, względnie zaakcentowania „ładności”.\n2. Typ B - Rodzaj bardziej charakterystyczny, jednak bez cienia karykatury. […]\nz pewnymi odcieniami cech charakterystycznych, co nie wyklucza „ładności”\nw portretach kobiecych. Stosunek do modela obiektywny.\n3. Typ B + d. - Spotęgowanie charakteru graniczące z pewną karykaturalnością. Głowa\nwiększa niż naturalnej wielkości. Możliwość zachowania w portretach kobiecych\n„ładności”, a nawet jej spotęgowania w kierunku tzw. „demonizmu”.\n4. Typ C, C + Co, Et, C + H, C + Co + Et, itp. […]. Charakterystyka modelu\nsubiektywna, spotęgowania karykaturalne tak formalne, jak i psychologiczne\nniewykluczone. W granicy kompozycja abstrakcyjna, czyli tak zwana „Czysta\nForma”.\n5. Typ D - to samo osiągnięcie bez żadnych sztucznych środków. […]\n14.1. Podaj imię i nazwisko twórcy regulaminu. (0-1)\n14.2. Podaj nazwę kierunku/grupy artystycznej, z jakim/jaką wiąże się autora tekstu.\n(0-1)\n14.3. Zaznacz termin najlepiej oddający charakter portretu typu A. Wybierz spośród\npodanych możliwości. (0-1)\nantykizacja idealizacja ekspresja stylizacja\nimpresja deformacja kubizowanie\n14.4. Wskaż, który typ portretu jest najbliższy realizmowi pod względem sposobu\nprzedstawienia postaci. (0-1)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.\n12.\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n1\n4\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**14.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Stanislaw Ignacy Witkiewicz / Witkacy**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nTekst regulaminu firmy portretowej jednoznacznie wskazuje na Stanislawa Ignacego Witkiewicza (1885-1939), zwanego Witkacym. Klucz: regulamin firmy portretowej Witkacego byl slynym dokumentem, w ktorym Witkacy klasyfikowal typy portretu: od idealiz. (Typ A) przez realistyczny (Typ B) az po abstrakcyjny (Typ C i dalej). Termin \"Czysta Forma\" (w Typie C) to koncepcja estetyczna wylacznie Witkacego - tworcy teorii Czystej Formy w sztuce.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nWitkacy prowadzil Firmę Portretowa (1925-1939) w Zakopanem. Regulamin byl drukowany i rozdawany klientom. Tworzyl portrety w roznych stylach - za formizm bral niz, za typy C+ i psychodeliczne wiecej. Portrety utrwalily wyglad wielu wybitnych Polakow. Witkacy byl rowniez dramaturgiem (Szewcy, W malym dworku), filozofem i powiesciopisarzem (Pozegnanie jesieni, Nienasycenie).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 14.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Stanislaw Ignacy Witkiewicz / Stanislaw Witkiewicz / Witkacy\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Firma portretowa + \"Czysta Forma\" + typy A-D = WITKACY = Stanislaw Ignacy Witkiewicz.\n\n**14.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**formisci / formizm / ekspresjonizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nWitkacy (Stanislaw Ignacy Witkiewicz) byl zwiazany z ruchem formistycznym (formizm - pierwsza polska awangarda artystyczna, 1917-1922). Formisci (znani takze jako \"Ekspresjonisci Polscy\") to grupa artystow skupiajacych sie na wartosciach formalnych dziela (ksztalt, kolor, linia), a nie na tresci narracyjnej. Czlonkowie grupy: Leon Chwistek, Tytus Czyzewski, Zbigniew Pronaszko, Andrzej Pronaszko, Witkacy. Ich styl laczyl wplywy ekspresjonizmu, kubizmu i fowizmu.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nForwizm byl polskim odpowiednikiem europejskiej awangardy. Termin \"Czysta Forma\" byl koncepcja filozoficzno-estetyczna Witkacego, opisujaca sztuke jako forme przezycia metafizycznego, niezalezna od tresci przedstawieniowych. Witkacy zdefiniował to w traktacie \"Nowe formy w malarstwie\" (1919).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 14.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - formisci / formizm / ekspresjonizm\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Witkacy = formizm (formisci) = pierwsza polska awangarda + Czysta Forma + 1917-1922.\n\n**14.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**idealizacja**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nTyp A regulaminu Witkacego to portret \"najbardziej wylizany\", wykonany \"gladko\", z \"pewnym zatraceniem charakteru na korzysc upiekszenia, wzglednie zaakcentowania ladnosci\". To jest wlasnie **idealizacja** - upiekszczanie, wygladzanie rysow, zatarcie cech indywidualnych na korzysc obrazu bardziej atrakcyjnego estetycznie.\n\nAnaliza terminow:\n- **idealizacja** - upiekszczanie, gladzenie - TAK, pasuje do Typu A\n- antykizacja - nadawanie cech antycznych (grecko-rzymskich) - NIE pasuje\n- ekspresja - wyolbrzymianie wyrazu emocjonalnego - to raczej Typ B+d lub C\n- stylizacja - uproszczenie, nadanie formy - moze byc, ale mniej precyzyjne\n- impresja - uchwycenie chwili, wrazenia - nie pasuje\n- deformacja - znieksztacenie - to Typ C lub dalsze\n- kubizowanie - geometryzacja a la kubizm - Typ C\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nIdealizacja to sposob przedstawiania postaci (w portretach, rzezbie, malarstwie historycznym) polegajacy na nadaniu im cech doskonalosci fizycznej i moralnej, nieprzystajacych do rzeczywistosci. Tradycja idealizacji siegala antyku (kanon Polikleta) i renesansu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 14.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - idealizacja\n> - **0 pkt** - bledna lub wiecej niz jedna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Typ A Witkacego = upiekszczenie + zatarcie charakteru = **idealizacja**.\n\n**14.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Typ B**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nAnaliza poszczegolnych typow z regulaminu Witkacego:\n- **Typ A** - upiekszczony, \"wylizany\", idealizowany - NIE realistyczny\n- **Typ B** - \"bardziej charakterystyczny, jednak bez cienia karykatury\"; \"stosunek do modela obiektywny\" - to jest opis REALIZMU: wierne, obiektywne odwzorowanie bez przesady\n- **Typ B+d** - \"Spotegowanie charakteru graniczace z pewna karykaturalnoscia\" - juz nie realizm\n- **Typ C** i dalsze - abstrakcja, karykatura, \"Czysta Forma\" - daleko od realizmu\n\nTyp B jest najblizszy realizmowi, bo: obiektywne spojrzenie na model, zachowanie cech charakterystycznych, brak idealizacji i brak deformacji.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nRealizm w malarstwie (XIX w.) to wierne, obiektywne odwzorowanie rzeczywistosci bez idealizacji ani ekspresji. Typ B Witkacego to kompromis miedzy estetycznoscia a prawda - \"bez karykatury, z zachowaniem charakteru\". Jest to zasadniczo podejscie realistyczne w portretowaniu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 14.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Typ B\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Typ B = \"stosunek do modela obiektywny\" + bez karykatury + z cechami charakterystycznymi = REALIZM.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":16,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-16)\nRozpoznaj budowlę przedstawioną na ilustracjach i wykonaj polecenia.\n15.1. Podaj nazwę budowli i miejsce, gdzie się ona znajduje. (0-2)\n15.2. Napisz, kto był twórcą budowli. (0-1)\n15.3. Określ czas powstania budowli: zaznacz wybraną odpowiedź. (0-1)\nprzełom IV i V wieku\nprzełom VIII i IX wieku\nprzełom XII i XIII wieku\n15.4. Napisz, z inicjatywy którego władcy powstała budowla. (0-1)\nMHS_1R\n15.5. Podaj nazwę okresu w dziejach sztuki, z którym łączy się budowlę (od nazwy\npanującej dynastii). (0-1)\n15.6. Wskaż budowlę bizantyńską, której plan powszechnie uważa się za źródło\ninspiracji tego dzieła. (0-1)\n15.7. Opisz plan i bryłę budowli: uwzględnij obie kondygnacje. (0-9)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**15.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Kaplica Palacowa (kaplica Karola Wielkiego); Akwizgran / Aachen**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nBudowla opisana w poleceniu - centralna na planie osmioboku z szesnastobocznym obejsciem, z kopula, dwukondygnacyjna z emporami, z westwerkiem - to Kaplica Palacowa w Akwizgranie (niem. Aachen, pol. Akwizgran). Zbudowana na przelomie VIII i IX w. (ok. 792-805 r.) na zlecenie Karola Wielkiego. Cechy identyfikujace:\n- plan centralny osmioboczny (rysunek z zadania)\n- szesnastoboczne obejscie zewnetrzne\n- kopula nad oktagonem\n- dwukondygnacyjne empory (galerie)\n- westwerk (masyw zachodni)\n\nMiasto: Akwizgran (Aachen) w Niemczech. Dzi na terenie Niemiec.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nAkwizgran byl glowna rezydencja Karola Wielkiego i centrum renesansu karolinskiego. Kaplica jest najlepiej zachowanym dzielem architektury karolinskiej i pierwszym obiektem wpisanym na Liste UNESCO w Niemczech (1978). Aktualnie wchodzi w sklad Katedry w Akwizgranie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.1, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - kaplica palacowa + Akwizgran / Aachen\n> - **1 pkt** - tylko jedna z odpowiedzi\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Kaplica Palacowa = Akwizgran (Aachen, Niemcy) + plan osmiobok + Karol Wielki + przelom VIII i IX w.\n\n**15.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Odo z Metzu**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nArchitektem Kaplicy Palacowej w Akwizgranie byl Odo z Metzu (Odone de Metz) - jeden z nielicznych znanych z imienia architektow karolinskich. Zaprojektowal kompleks palatium (palacu-rezydencji) Karola Wielkiego, ktorego centralnym punktem byla kaplica. Odo wyksztalcony byl prawdopodobnie na wzorcach architektury wczesnobizantyjskiej i italskiej.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nW sredniowieczu architekci rzadko zapisali sie w historii z imienia i nazwiska. Odo z Metzu jest wyjatkiem - znany jest z kronik. Inspiracja kaplicy: kosciol San Vitale w Rawennie (VI w., plan szesciobok z obejsciem) - takze centralny, bizantynski. Kaplica miala wyrazac potege Karola Wielkiego jako nowego cesarza zachodniego (koronacja 800 r.).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Odo z Metzu\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Architekt Kaplicy w Akwizgranie = Odo z Metzu (jeden z nielicznych znanych z imienia architektow sredniowiecza).\n\n**15.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**przelom VIII i IX wieku**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nKaplica Palacowa w Akwizgranie zostala zbudowana w latach ok. 792-805 n.e. - czyli na przelomie VIII i IX wieku. Karol Wielki (ok. 742-814) polecil jej budowe jako integralnej czesci kompleksu palatium w Akwizgranie. Kaplica zostala konsekrowana przez papieza Leona III w 805 r. To wlasnie na przelom VIII i IX wieku przypada glowny okres renesansu karolinskiego.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nWykluczenie innych opcji:\n- przelom IV i V w. - to czasy Konstantyna Wielkiego (architektura wczesnochrzescijanska, bazyliki)\n- przelom VIII i IX w. - TAK, to czasy Karola Wielkiego (768-814), zalozenie Cesarstwa Zachodniego (800)\n- przelom XII i XIII w. - to poczatek pelnego gotyku i apogeum romanizmu\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - przelom VIII i IX wieku\n> - **0 pkt** - bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Kaplica Palacowa w Akwizgranie = ok. 792-805 r. = przelom VIII i IX wieku = czasy Karola Wielkiego.\n\n**15.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Karol Wielki**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nKaplica Palacowa w Akwizgranie powstala z inicjatywy Karola Wielkiego (Charlemagne, ok. 742-814) - krola Frankow i cesarza Zachodu. Akwizgran byl glowna rezydencja Karola Wielkiego. Budowla miala wyrazac potege nowego cesarstwa zachodniego i byc centrum religiozno-politycznym. Karol Wielki zostal koronowany na cesarza przez papieza Leona III w Boze Narodzenie 800 r. w Rzymie. Kaplica w Akwizgranie miala byc jego prywatna kaplica palacowa - odpowiednikiem kaplic dworskich.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nKarol Wielki byl mecenasem sztuki i nauki - zainicjowal \"renesans karolinski\": odbudowe kultury antycznej, reform pismiennictwa, sztuki i architektury. Przy dworze skupil uczonych z calej Europy (np. Alkuin z Yorku). Po smierci Karola (814) kaplica stala sie miejscem koronacji kolejnych krolow i cesarzy niemieckich.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Karol Wielki\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Kaplica w Akwizgranie = inicjatywa Karola Wielkiego = centralny element palatium karolinskiego.\n\n**15.5.** ## Poprawna odpowiedz\n**renesans karolinski / sztuka karolinska**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nPolecenie mowi: \"od nazwy panujacej dynastii\". Dynastia Karola Wielkiego to Karolingowie (Carolingians) - od imienia Karola. Stad:\n- sztuka karolinska (Carolingian art)\n- renesans karolinski (Carolingian Renaissance)\n\nTermin \"renesans karolinski\" opisuje ozywienie kultury i sztuki w panstwie Karola Wielkiego (koniec VIII - poczatek IX w.), swiadomie nawiaujace do wzorcow antycznych i wczesnochrzescijanskich. Kaplica w Akwizgranie jest najwazniejszym dzielem architektury tego okresu.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nDynastia Karolingow panowala od VII/VIII do X w. Inne dziela renesansu karolinskiego: iluminowane manuscripty (Ewangeliarz koronacyjny, ok. 800), kaplice na planie centralnym, polichromia w kosciolach. Nazwa Dynasty pochodzi od Karola Mloota (Martel) - dziada Karola Wielkiego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - renesans karolinski / sztuka karolinska\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Kaplica Palacowa = renesans karolinski / sztuka karolinska = od nazwy dynastii Karolingow = Karol Wielki.\n\n**15.6.** ## Poprawna odpowiedz\n**kosciol San Vitale w Rawennie / kosciol sw. Sergiusza i Bakchusa w Konstantynopolu**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nKaplica Palacowa w Akwizgranie ma plan centralny osmioboczny - byla to ewidentna inspiracja bizantyjska. Dwa glowne wzorce:\n\n1. **Kosciol San Vitale w Rawennie** (526-548 r.) - centralny, osmioboczny plan z dwukondygnacyjnym obejsciem; zbudowany za czasow cesarza Justyniana I. Rawenna byla siedziba wladorztwa wschodniorzymskiego we Wloszech. Karol Wielki odwiedzil Rawenne i byl wielce zainspirowany San Vitale.\n\n2. **Kosciol sw. Sergiusza i Bakchusa w Konstantynopolu** (527-536) - takze centralny, z oktogonalnym jądrem i dwukondygnacyjnym obejsciem - bezposrednia inspiracja dla San Vitale.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nNajczesciej wymieniana inspiracja to San Vitale w Rawennie. Karol Wielki zabrał z Rawenny marmurowe kolumny i inne elementy architektoniczne, ktore zostaly uzyte w Kaplicy Akwizgranskiej. Obie budowle to przyklady centralnego planu w architekturze wczesnobizantyjskiej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - kosciol San Vitale w Rawennie / kosciol sw. Sergiusza i Bakchusa w Konstantynopolu\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Inspiracja dla Kaplicy Akwizgranskiej = San Vitale w Rawennie (plan osmiobok + dwie kondygnacje) = Bizancjum VI w.\n\n**15.7.** ## Poprawna odpowiedz\n**Opis planu i bryly Kaplicy Palacowej w Akwizgranie (max 9 cech)**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nNalezy opisac co najmniej 9 cech budowli obejmujacych obie kondygnacje:\n\n**Plan (rzut poziomy):**\n1. Plan centralny na podstawie osmioboku (oktogon) - nawa glowna\n2. Szesnastoboczne obejscie zewnetrzne (deambulatorium)\n3. Kaplica orientowana - prezbiterium skierowane na wschod\n4. Westwerk (masyw zachodni) - wejscie od zachodu\n\n**Bryla i kondygnacje:**\n5. Nawa glowna osmioboczna oddzielona od obejscia masywnymi arkadami w przyziemiu (parter)\n6. Empory (galerie) na gornej kondygnacji (1 pietro)\n7. Na emporach: smukle, wielokondygnacyjne przezrocza kolumnowe (kolumny w porzadku korynckim)\n8. Kolumny korynckie - sprowadzone z Rawenny i Trewiru przez Karola Wielkiego\n9. Strefa okien powyzej przezroczy empor\n10. Sklepienie klasztorne w czesci centralnej; kolebkowe w obejsciu\n\n**Inne cechy:**\n11. Zwarta bryla - masywne mury\n12. Dwie klatki schodowe prowadzace na empory\n13. Na emporze od zachodu: tron Karola Wielkiego\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nOpisujac plan i bryly nalezy zwrocic uwage na dwukondygnacjowosc: parter (przyziemie) z masywnymi arkadami i pierwsze pietro z emporami i smuklejszymi kolumnami. To typowy schemat wczesnochrzescijanski i karolinski - parter dostepny dla wiernych, empory zarezerwowane dla wladcy i dworu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 15.7, max 9 pkt):**\n> - **1 pkt za kazda poprawna ceche** (dotyczaca obu kondygnacji), max 9 pkt\n> - Wymagane uwzglednienie obu kondygnacji\n\nCo zapamietac? Plan: oktogon + szesnastobocze obejscie + westwerk + orientacja. Kondygnacje: parter = masywne arkady; pietro = empory z kolumnami + okna; kopula klasztorna na czescia centralna.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":6,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-6)\nOpisz - według podanych poleceń - dzieło przedstawione na ilustracji.\n16.1. Podaj nazwisko autora dzieła. (0-1)\n16.2. Podaj nazwę kierunku, z którym wiąże się dzieło.\n(0-1)\n16.3. Podaj termin, którym określa się tego typu\ndzieła, i wyjaśnij jego znaczenie. (0-2)\n16.4. Wymień dwie przyczyny podejmowania tego typu działań artystycznych. (0-2)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.1. 15.2. 15.3. 15.4. 15.5. 15.6. 15.7.\n16.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\n1\n1\n1\n9\n6\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**16.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Marcel Duchamp**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Fontanna\" (La Fontaine, 1917) to najslynniejszy ready made w historii sztuki - porcelanowy pisuar fabryczny, podpisany pseudonimem \"R. Mutt 1917\" i wyslany na wystawe nowojorskiego Stowarzyszenia Niezaleznych Artystow. Autotem jest Marcel Duchamp (1887-1968) - francuski artysta zwiazany z dadaizmem i konceptualizmem. Duchamp kwestionowal granice sztuki, rolę artysty i pojecie oryginalnosci.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nMarcel Duchamp to jeden z najwplywowszych artystow XX w. Jego koncept ready made (przedmiot gotowy wyniesiony do rangi dziela sztuki gestem artysty) zrewolucjonizował rozumienie sztuki. Glowne dziela: Fontanna (1917), L.H.O.O.Q. (Mona Lisa z wasem, 1919), Kolo rowerowe (1913), Wielka Szklana (1915-1923).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 16.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - Marcel Duchamp / Duchamp\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Fontanna (pisuar) = Marcel Duchamp + 1917 + ready made + dadaizm + rewolucja w sztuce.\n\n**16.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**dadaizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Fontanna\" Duchampa wiaze sie z dadaizmem - ruchem artystycznym powstalym w 1916 r. w Zurychu (Kabaret Voltaire). Dada to ruch antyartystyczny i antywojenny, propagujacy absurd, ironie, negacje wszelkich konwencji artystycznych i spolecznych. Kluczowi dadaisci: Hugo Ball, Tristan Tzara (Zurych), Jean Arp, Richard Huelsenbeck (Berlin), Man Ray, Marcel Duchamp (Nowy Jork). Fontanna jako ready made doskonale uosabia dadaistyczny bunt - wyslanie pisuaru jako dziela sztuki na oficjalna wystawe to prowokacja i negacja tradycyjnych wartosci estetycznych.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nDadaizm powstal jako reakcja na I wojne swiatowa i destrukcje wartosci europejskiej kultury. Duchamp byl zwiazany z dadaizmem nowojorskim (dada w USA rozwijalo sie niezaleznie od europejskiego). Poza dadaizmem, Duchamp jest tez uwazany za ojca sztuki konceptualnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 16.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - dadaizm\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Fontanna Duchampa = dadaizm = bunt + prowokacja + negacja sztuki + I wojna swiatowa.\n\n**16.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Termin: ready made (ready mades)\nZnaczenie: przedmiot gotowy (fabryczny) podniesiony do rangi dziela sztuki decyzja artysty**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n**Ready made** (fr. readymade, ang. gotowy do uzycia) - termin stworzony przez Marcela Duchampa. Polega na tym, ze artysta wybiera zwykly, masowo produkowany przedmiot uzytkowy, odrywa go od pierwotnego kontekstu i przeznaczenia, i ogłasza go dzielem sztuki. Nie ma tu tradycyjnego procesu tworzenia przez artysee - dzielem staje sie sam gest wyboru i kontekstualizacji.\n\nPrzykladowe ready mades Duchampa:\n- Fontanna (1917) - pisuar fabryczny\n- Kolo rowerowe (1913) - kolo roweru na stoluczku\n- Szuszarka do butelek (1914)\n- L.H.O.O.Q. (1919) - pocztowka z Mona Lisa z dorysowanymi wasami\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nReady made kwestionuje: co jest dzielem sztuki, kto jest artystem, czym jest tworzenie, jaka role pelni instytucja sztuki (muzeum, galeria). To dzielo czysto konceptualne - jego \"trescią\" jest idea, nie forma.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 16.3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - podany termin \"ready made\" + wyjasnienie jego znaczenia\n> - **1 pkt** - tylko termin lub tylko wyjasnienie\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Ready made = przedmiot gotowy + podniesiony do rangi dziela sztuki + decyzja artysty + Duchamp + dadaizm/konceptualizm.\n\n**16.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Dwie przyczyny podejmowania dzialan typu ready made (dowolne 2 z nizej wymienionych):**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nMozliwe przyczyny (do wyboru 2):\n\n1. **Chec prowokowania** - ready made jako szok dla odbiorcy i instytucji artystycznych; celowa prowokacja i zburzenie norm\n2. **Krytyka statusu dziela sztuki, artysty i procesu tworzenia** - kwestionowanie, czym jest sztuka i kto jest artystą\n3. **Bunt przeciwko sztuce i tradycji** - odrzucenie dotychczasowych wartosci estetycznych\n4. **Rewizja wartosci i pojec estetycznych** - domaganie sie przedefiniowania, co jest piekne, wartosciowe, artystyczne\n5. **Poszerzenie granic sztuki** - pokazanie, ze wszystko moze byc dzielem sztuki\n6. **Doswiadczenia I wojny swiatowej** - tragedie wojenne sklaniak do rewizji calej zachodniej kultury\n7. **Ukazanie absurdow rzeczywistosci** - dadaizm jako odpowiedz na absurdalny, okrutny swiat\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nDadaizm zrodzil sie z traumy I wojny swiatowej (1914-1918). Artyści uznali, ze tradycyjna kultura i sztuka sa wspolwinne katastrofy cywilizacyjnej. Bunt wyradzil sie w prowokacje, absurd, negacje wszystkich konwencji. Ready made Duchampa byt kwintesencja tego buntu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 16.4, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - dwie poprawne i rozne przyczyny\n> - **1 pkt** - jedna poprawna przyczyna\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Przyczyny ready mades = prowokacja + krytyka sztuki + bunt + I woja sw. + absurd + poszerzenie granic sztuki.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":14,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-14)\nRozpoznaj dzieło przedstawione na ilustracji i wykonaj polecenia.\n17.1. Nazwij kierunek, który zapoczątkował twórca tego pastiszu w 1907 roku. (0-1)\n17.2. Podaj cztery cechy formy (inne niż dotyczące kolorystyki) dzieła przedstawionego\nna ilustracji. (0-4)\n17.3. Podaj nazwisko autora i tytuł obrazu, który był pierwowzorem tego pastiszu. (0-2)\n17.4. Opisz scenę, którą namalował autor pierwowzoru. Wymień cztery postacie\nuwiecznione tam przez artystę. (0-7)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.1.\n17.2.\n17.3.\n17.4.\nMaks. liczba pkt\n1\n4\n2\n7\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**17.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**kubizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nPolecenie mowi: \"kierunek zapoczatkowany przez tworce tego pastiszu w 1907 roku\". Tworca pastiszu (reinterpretacji Las Meninas) to Pablo Picasso. Picasso zapoczatkował kubizm w 1907 roku - wtedy powstaly \"Panny z Avignonu\" (Les Demoiselles d'Avignon) - obraz uwazany za pierwszy manifest kubizmu. Kubizm to kierunek opracowany przez Picassa wspolnie z Georgesem Braque'iem (1907-1914). Cechy kubizmu: rozkladanie form na geometryczne fragmenty, wielkosc perspektywy, splaszczenie przestrzeni, analiza bryly z wielu punktow widzenia.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nKubizm dzieli sie na: analityczny (1907-1912) - rozbicie formy, monochromatyczne kolory i syntetyczny (1912-1914) - papiers colles, uproszczenie. Pablo Picasso z Georgesem Braque'em sa wspoltworcami kubizmu. \"Las Meninas\" Picassa z 1957 r. (seria 58 reinterpretacji) jest przykladem poznego, dojrzalego kubizmu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 17.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - kubizm\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\nCo zapamietac? Picasso zapoczatkował kubizm w 1907 r. (Panny z Avignonu) + wspoltworca Braque = kubizm.\n\n**17.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**4 cechy formy dziela Las Meninas Picassa (inne niz kolorystyczne)**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\nNalezy podac 4 cechy formalne (nie kolorystyczne - bez \"szarosci\", \"monochromatycznosc\"):\n\n1. **Geometryzacja / kubizowanie** - wszystkie formy (postacie, meble, architektura) zostaly zredukowane do geometrycznych bryl i plaszczyzn\n2. **Deformacja / stylizacja** - proporcje postaci sa zmienione, twarze zdeformowane\n3. **Kompozycja asymetryczna** - rozlozenie form nierownowazone\n4. **Wieloplanowosc** - przestrzen rozbita na wiele plaszczyzn, brak tradycyjnej perspektywy linearnej\n5. **Splaszczenie form** - brak tradycyjnego modelunku swiatlocieniowego, formy plaskie\n6. **Perspektywa wielokierunkowa** - obiekty pokazane z wielu punktow widzenia jednoczesnie\n7. **Linearyzm i konturowosc** - wyraziste kontury, linie dominuja nad modelunkiem\n8. **Dynamika** - dziel sprawia wrazenie ruchu, napecia\n9. **Scena wielopostaciowa** - liczne postacie upchniete na ploszczyzne\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\n\"Las Meninas\" Picassa (1957, Muzeum Picassa w Barcelonie) to seria 58 reinterpretacji slynnego obrazu Velazqueza. Picasso \"rozbil\" ten obraz kubistycznie, pokazujac rownolegle wiele perspektyw i wersji tej samej sceny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 17.2, max 4 pkt):**\n> - **1 pkt za kazda poprawna ceche formalną** (INNA niz kolorystyczna), max 4 pkt\n\nCo zapamietac? Kubizm = geometryzacja + deformacja + wieloplanowosc + splaszczenie + perspektywa wielokierunkowa + asymetria + linearyzm.\n\n**17.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Diego Velazquez / Las Meninas (Panny dworskie)**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n\"Las Meninas\" (\"Panny dworskie\") - obraz Diego Velazqueza z 1656 roku, jeden z najslynniejszych obrazow w historii sztuki, przechowywany w Muzeum Prado w Madrycie. Przedstawia scene na dworze krola Filipa IV w Madrycie - glowna postacia jest infantka Malgorzata Teresa, otoczona przez dworki (panny dworskie - las meninas), karlow i psa. Sam Velazquez uwiecznil sie na obrazie stojac przy sztaludze. W lustrze widoczna jest para krolwska. Obraz jest mistrzostwem perspektywy i kompozycji - tworzy wieloznaczna relacje miedzy malarzem, modelem i widzem.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nDiego Velazquez (1599-1660) - jeden z najwiekszych malarzy europejskich, nadworny malarz Filipa IV. Reprezentuje zlatyty wiek malarstwa hiszpanskiego. Velazquez malowal mistrzowsko psychologiczne portrety, pejzaze, sceny mitologiczne i rodzajowe. Glowne dziela: Las Meninas, Pijacy (Triumf Bachusa), Kowale Wulkana, Wenus z lustrem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 17.3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - Diego Velazquez/Velazquez + Las Meninas/Panny dworskie\n> - **1 pkt** - tylko nazwisko lub tylko tytul\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Las Meninas = Velazquez + 1656 + dwor Filipa IV + infantka Malgorzata + Prado w Madrycie.\n\n**17.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Opis sceny (min. 3 informacje) + 4 postacie**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n**Opis sceny w \"Las Meninas\" Velazqueza (wymagane co najmniej 3 informacje):**\n\n1. Scena rozgrywa sie w palacu krolewskim w Madrycie, w pracowni malarza\n2. Czas: polowa XVII w. (1656 r.), na dworze krola Filipa IV\n3. Glowna postacia jest infantka Malgorzata Teresa (corka krolewska) - w centrum\n4. Sam malarz (Velazquez) stoi po lewej stronie przy ogromnej sztaludze z pedzlem\n5. W lustrze na tylnej scianie odbija sie wizerunek pary krolewskiej (Filipa IV i Marii Anny)\n6. W otwartych drzwiach na tle swiatla widoczny jest majordomus (Jose Nieto Velazquez)\n7. Dwie dworki (meninas) klania sie i podaja napoj infantce\n8. Sala jest ciemna, swiatlo pada z okna po prawej (chiaroscuro)\n9. Kompozycja odwraca tradycyjna relacje malarz-model: malarz jest na obrazie, a \"model\" (para krolwska) jest jakby po stronie widza\n\n**Postacie (wymagane 4):**\n1. Diego Velazquez - sam malarz, stoi przy sztaludze po lewej\n2. Infantka Malgorzata Teresa (Margerita) - glowna postac w centrum\n3. Krol Filip IV Habsburg - w lustrze (ze zlowna Marii Anny Austriaczki)\n4. Karlica Maria Barbola (Maribarbola) - po prawej stronie przy psie\n5. Majordomus (Jose Nieto Velazquez) - w drzwiach na tle swiatla\n6. Dworki (meninas): Maria Augustina de Sarmiento, Isabel de Velasco\n7. Karzel Nicolasito - kopie noga lecacego psa\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\n\"Las Meninas\" jest uwazany za jedno z najwazniejszych arcydziel malarstwa swiatowego. Kompozycja jest majstersztykiem - gra lustrzanych refleksow, swiatla i cienia (tenebryzm), wieloznacznosc ról (kto jest modelem, kto malarzem). Foucault zanalizowal ten obraz w \"Slowach i rzeczach\" jako reprezentacje samej reprezentacji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 17.4, max 7 pkt):**\n> - **Opis sceny:** 3 pkt za 3 poprawne informacje; 2 pkt za 2; 1 pkt za 1; 0 pkt za blad/brak\n> - **Postacie:** 4 pkt za 4 postacie; 3 pkt za 3; 2 pkt za 2; 1 pkt za 1; 0 pkt za blad/brak\n\nCo zapamietac? Las Meninas: Velazquez przy sztaludze + infantka w centrum + para krolwska w lustrze + majordomus w drzwiach + karlica + meninas + pies + karzel = Madryt 1656.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-20)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Zjawisko koloryzmu w sztuce europejskiej na przestrzeni dziejów. Swoją\ncharakterystykę oprzyj na czterech wybranych przykładach dzieł malarskich.\nTemat 2. Lata 70. i 80. XIX wieku to okres bujnego rozkwitu życia artystycznego\nwe Francji. Omów różnorodne postawy i zdarzenia artystyczne w sztuce\ntamtych czasów.\nna temat nr\nMHS_1R\nMHS_1R\nMHS_1R\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18.1.\n18.2.\n18.3.\n18.4.\nMaks. liczba pkt\n3\n13\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wypracowanie - wybor jednego tematu (0-20 pkt)**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, technika, ikonografia)\n**TEMAT 1: Koloryzm w sztuce europejskiej**\n\nWstep: koloryzm to tendencja w sztuce skupiajaca sie na priorytecie barwy jako glownego srodka wyrazu artystycznego.\n\nPrzykladowe dziela i artyści:\n1. **Tycjan (XVI w., Wenecja)** - \"Wenus z Urbino\" (ok. 1538); malarstwo weneckie (colorito) jako pierwsza wielka tradycja kolorystyczna - kolor dominuje nad rysunkiem (disegno)\n2. **Peter Paul Rubens (XVII w.)** - \"Trzy Gracje\"; barok flamandzki - zmyslowe, ciepłe barwy, swiatlo i cien w kolorze\n3. **Eugene Delacroix (XIX w.)** - \"Wolnosc prowadzaca lud\"; romantyzm - kontrast barw dopelniajacych, gestualna aplikacja farby\n4. **Impresjonsici (XIX w.): Claude Monet** - \"Impression, soleil levant\"; kolor rozlozony na plamy swiatla, brak konturu\n5. **Paul Gauguin, Henri Matisse (fowizm, ok. 1905)** - czyste, intensywne barwy, oderwane od natury\n6. **Polscy koloryści - Kapista: Józef Pankiewicz, Jan Cybis** - paryski koloryzm XX w.\n\nZakonczenie: koloryzm jako linia ciagla od Tycjana do fowizmu i koloryzmow XX w.\n\n**TEMAT 2: Lata 70. i 80. XIX w. - rozkwit artystyczny we Francji**\n\nWstep: ten okres to czas rewolucji artystycznej, walki o nowe ujecia.\n\nGlowne zjawiska:\n1. **Impresjonizm** (1874-1886): Monet, Renoir, Degas, Pissarro - plener, swiatlo, chwila; 8 wystaw impresjonistow (1874-1886)\n2. **Salon des Refuses (1863)** - poczatek buntu przeciw akademizmowi; Manet - \"Sniadanie na trawie\"\n3. **Naturalizm** (Courbet, Millet) - tematyka spoleczna, wies, pracownicy\n4. **Symbolizm i prerafaelici we Francji** - Gustave Moreau; mistycyzm i tematy literacko-mitologiczne\n5. **Postimpresjonisci** - po 1880: Seurat (pointylizm), Cezanne (analiza formy), Van Gogh (ekspresja), Gauguin (syntetyzm)\n6. **Tworzenie instytucji**: Salon des Independants (1884), powstawanie galerii prywatnych\n\nZakonczenie: lata 70.-80. XIX w. jako moment zrodzenia nowoczesnosci w sztuce - impresjonizm przemogl akademyzm i przygotowal grunt pod awangarde XX w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 18, max 20 pkt):**\n> - **Kompozycja (0-3):** wstep - rozniecie - zakonczenie, proporcjonalnosc\n> - **Tresc (0-13):** trafnosc argumentow, brak bledow merytorycznych, przyklady dziel i artystow\n> - **Terminologia (0-2):** bogata, roznorodna terminologia specjalistyczna\n> - **Jezyk i styl (0-2):** sprawny styl, poprawna skladnia\n\nCo zapamietac? Wypracowanie: trojdzielna kompozycja + min. 4 przyklady dziel + terminologia historycznoartystyczna + wnioskowanie. Temat 1: koloryzm od Tycjana/Rubensa do Delacroix/impresjonizmu/fowizmu. Temat 2: impresjonizm + postimpresjonizm + symbolizm + walka z akademizmem = Francja lat 70.-80. XIX w.","image":"img/historia-sztuki-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"}]}