{"paper":{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":18,"source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-6)\nRozpoznaj dzieła architektoniczne przedstawione na fotografiach. Wpisz we wskazane\nmiejsca:\na) nazwę obiektu;\nb) nazwę miasta, w którym obiekt się znajduje;\nc) styl budowli.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"1 p. - za 3-2 poprawne odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. a) Opera Garnier / opera b) Paryz c) neobarok / eklektyzm / historyzm\nB. a) Gmach Secesji (Secession) b) Wieden c) secesja / Jugendstil / Art Nouveau\nC. a) Teatr Wielki b) Warszawa c) klasycyzm / neoklasycyzm\nD. a) Gmach Parlamentu / Palac Westminsterski b) Londyn c) neogotyk / historyzm**\n\n## Sposob 1 - analiza form architektonicznych\nA. Opera Garnier w Paryzu (1875, arch. Charles Garnier) to kluczowy przyklad neobaroku: bogata dekoracja fasady, zlote zwienczenie, wielki portyk z kolumnami. Eklektyzm oznacza mieszanie stylow historycznych (tu: barok + renesans).\n\nB. Gmach Secesji w Wiedniu (1897, arch. Joseph Maria Olbrich) - charakterystyczna biala bryla z pozlacana kopula \"kula z liści laurowych\" (tzw. glowiasta kapusta). Haslo nad wejsciem: \"Der Zeit ihre Kunst, der Kunst ihre Freiheit\". Secesja (niem. Jugendstil, fr. Art Nouveau) odrzuca historyczne style na rzecz ornamentu czerpiacego z natury.\n\nC. Teatr Wielki w Warszawie (1825-1833, arch. Antonio Corazzi) - kolumnowy portyk, trójkatny tympanon z plaskorzezba, surowa monumentalnosc. Klasycyzm / neoklasycyzm: powrot do wzorcow grecko-rzymskich.\n\nD. Palac Westminsterski w Londynie (przebudowa 1840-1870, arch. Charles Barry i Augustus Pugin) - strzelistosc, ostroluki, maswerki, wieze. Neogotyk: odwolanie do gotyku sredniowiecznego.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyzmu w XIX w.\nXIX wiek to epoka historyzmu - architektorzy siegaja do minionych stylów (neobarok, neogotyk, neorenesans, neoklasycyzm). W Paryzu za Napoleona III Haussmann przebudowal miasto - wtedy powstala Opera Garnier jako symbol przepychu Drugiego Cesarstwa. W Wiedniu secesja (1897) zerwala z historyzmem i zapoczatkowala nowoczesny ornamentalizm. Neogotyk w Anglii byl traktowany jako styl narodowy Brytyjczykow (Edward Pugin widzial w gotyku pierwiastek chrzescijanski).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1, max 6 pkt):\n> - 6 pkt - 12 poprawnych odpowiedzi (a+b+c dla kazdej budowli)\n> - 5 pkt - 11-10 poprawnych\n> - 4 pkt - 9-8 poprawnych\n> - 3 pkt - 7-6 poprawnych\n> - 2 pkt - 5-4 poprawnych\n> - 1 pkt - 3-2 poprawnych\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n> - Akceptowane warianty: dla A: neobarok / neorenesans i neobarok / eklektyzm / historyzm; dla B: secesja / Jugendstil / Art Nouveau; dla C: klasycyzm / neoklasycyzm; dla D: neogotyk / historyzm\n\nCo zapamietac? Kluczowe sa cechy wizualne: Opera Garnier - przepych i zloto (neobarok); Secesja Wiedenska - biala bryla i organiczna kopula (Art Nouveau); Teatr Wielki - kolumny i portyk (klasycyzm); Westminster - ostroluki i strzelistosc (neogotyk).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\nWybierz i zaznacz właściwe wyjaśnienie podanych terminów.\nKrepidoma to\nA. rodzaj bibułki do modelowania plastycznego drobnych wyrobów.\nB. trzystopniowa podstawa świątyni greckiej.\nC. odmiana krepy z jedwabiu naturalnego wykorzystywana w tkaniu gobelinów.\nD. zakończenie belki stropowej wystające przed lico murów.\nKontrapost to\nA. staropolska nazwa wizerunku, portretu, używana zwłaszcza w XVII i XVIII w.\nB. zasada kompozycji, polegająca na specyficznym ustawieniu postaci ludzkiej.\nC. baldachim nad ołtarzem, pod którym znajduje się grób męczennika.\nD. wieża przy meczecie, z której muezin wzywa wiernych na modlitwę.\nPatos to\nA. podstawa rzeźby statuarycznej.\nB. półkolumna pozbawiona bazy, stosowana w architekturze wnętrz.\nC. część budynku występująca z elewacji, tworząca z nim organiczną całość.\nD. ukazywanie zjawisk o wzniosłym charakterze, które emocjonalnie oddziałują na odbiorcę.","answer":null,"answer_text":"2 p. - za 5-4 poprawne odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Krepidoma: B. Kontrapost: B. Patos: D.**\n\n## Sposob 1 - analiza terminow\n**Krepidoma** (B) - trzystopniowa podstawa swiatyni greckiej. Trzy schodkowe poziomy platformy skalnej, na ktorej stoi swiatynia (np. Partenon). Najwyzszy stopien to stylobat (na nim stoja kolumny). Slowo pochodzi z greki: \"krep\" - podest.\n- A (bibulka) - bledne, to halogenia\n- C (tkanina jedwabna) - bledne, to krepa\n- D (zakonczenie belki) - to modylion\n\n**Kontrapost** (B) - zasada kompozycji postaci ludzkiej polegajaca na specyficznym ustawieniu ciala: jedna noga obciazajaca (podporowa), druga swobodna; biodra i ramiona ulozone asymetrycznie (przeciwstawnie). Wprowadzony przez Polikreta (\"Doryforos\", ok. 450 p.n.e.). Sprawia, ze postac wyglada naturalnie i jest w ruchu.\n- A (portret staropolski) - to konterfekt\n- C (baldachim) - to cyborium / baldachim\n- D (wieza meczetu) - to minaret\n\n**Patos** (D) - ukazywanie zjawisk o wznioslym charakterze, silnie emocjonalnie oddzialujacych na odbiorce. Termin z greki: \"pathos\" (cierpienie, wzruszenie). Charakterystyczny dla epoki hellenistycznej (np. Laokoon) i baroku.\n- A (podstawa rzezby) - to piedestal / postument\n- B (polkolumna) - to pilastr\n- C (wystep z elewacji) - to ryzalit\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nKrepidoma to element swiatyn antycznej Grecji (najlepszy przyklad: Partenon na Akropolu). Kontrapost to przelamanie archaicznego kurosa - pojawia sie w klasycznej rzezbie greckiej V w. p.n.e. Patos jako kategoria estetyczna wywodzi sie od Arystotelesa i jest szczegolnie silny w sztuce hellenistycznej i barokowej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 2, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 3 poprawne odpowiedzi (B, B, D)\n> - 1 pkt - 2 poprawne odpowiedzi\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Krepidoma = trzy stopnie pod swiatynią; kontrapost = S-ksztalt ciala (biodra vs ramiona); patos = wznioslość i emocja.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nZaznacz nazwiska trzech twórców, którzy pracowali na zlecenie króla Francji\nLudwika XIV.\nA. Gustave Eiffel\nB. Louis Le Vau\nC. Jules Hardouin-Mansart\nD. Eugène Viollet-le-Duc\nE. Théodore Rousseau\nF. André Le Nôtre\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\nMaks. liczba pkt\n6\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":"B","answer_text":"3 p. - za 7-6 poprawnych odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**B, C, F**\n\n## Sposob 1 - analiza postaci zwiazanych z Ludwikiem XIV\nLudwik XIV (1638-1715) - Krol Slonce, budowniczy Wersalu. Glowne osoby pracujace dla niego:\n\n**B. Louis Le Vau (1612-1670)** - glowny architekt Wersalu (pierwsza faza rozbudowy). Zaprojektowal miedzy innymi apartamenty krolewskie i skrzydla. Wspolpracowal z Le Notem i Le Brunem.\n\n**C. Jules Hardouin-Mansart (1646-1708)** - architekt, kontynuator Le Vau w Wersalu. Zaprojektowal Galerie des Glaces (Galerie Luster), kaplice krolewska i wielkie skrzydla boczne (Aile du Nord i Aile du Midi).\n\n**F. Andre Le Notre (1613-1700)** - tworca ogrodow wersalskich. Zalozyl geometryczny, symetryczny ogrod francuski (parterre, kanaly, aleje). Pracowal takze w Chantilly i Saint-Cloud.\n\nOdrzuceni:\n- A. Gustave Eiffel (1832-1923) - zyл sto lat po Ludwiku XIV; tworca Wiezy Eiffla (1889) i szkieletu Statuy Wolnosci\n- D. Eugene Viollet-le-Duc (1814-1879) - XIX-wieczny architekt i restaurator gotyku (restauracja Notre-Dame, Carcassonne)\n- E. Theodore Rousseau (1812-1867) - malarz krajobrazkowy, czlonek szkoly barbizonskiej\n\n## Sposob 2 - kontekst budowy Wersalu\nWersal byl projektowany jako symbol absolutyzmu monarszego. Krolow Slonce wspomagali najwybitniejsi artyści XVII w. Wspolpraca trojki: Le Vau (architektura) + Le Brun (dekoracje wnetrz) + Le Notre (ogrody) stanowi kanoniczna trojce tworcow Wersalu. Jules Hardouin-Mansart byl siostrzenicem slynnego Francois Mansarta (tworca dachow mansardowych).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 3 poprawne odpowiedzi: B, C, F\n> - 1 pkt - 2 poprawne odpowiedzi\n> - 0 pkt - 1 poprawna, bledy lub zaznaczenie wiecej niz 3 lub brak\n\nCo zapamietac? Wersal: Le Vau + Hardouin-Mansart (architektura) + Le Notre (ogrody) = trio Ludwika XIV. Eiffel, Viollet-le-Duc i Rousseau to wiek XIX.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":5,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-5)\nPrzyjrzyj się reprodukowanym dziełom i określ:\na) temat dzieła;\nb) źródło ikonograficzne;\nc) technikę wykonania;\nd) kierunek lub wiek, w którym dzieło powstało.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\nd)\na)\nb)\nc)\nd)","answer":null,"answer_text":"4 p. - za 9-8 poprawnych odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. a) Ekstaza sw. Franciszka / stygmatyzacja sw. Franciszka b) zywoty swietych / Biblia c) malarstwo olejne / olej na plotnie d) manieryzm / XVI wiek\nB. a) Leda Atomowa / Leda b) mitologia grecka c) malarstwo olejne / olej na plotnie d) surrealizm / XX wiek**\n\n## Sposob 1 - analiza dziel\n**A. El Greco, Ekstaza sw. Franciszka (ok. 1580-1600):**\n- Temat: swiety Franciszek z Asyzу otrzymujacy stygmaty (rany Chrystusa) lub w ekstazie; zrodlo ikonograficzne: \"Kwiatki sw. Franciszka\" i zywoty swietych\n- Technika: olej na plotnie (typowa dla manieryzmu)\n- Styl: manieryzm - wydluzone, nienaturalne proporcje postaci, intensywne kontrasty swiatla i cienia, mistyczna atmosfera, chiascuro (swiatlocien), chodne barwy blekitu i szarosci, zlote blaski\n- El Greco (Doménikos Theotokópoulos, 1541-1614) - Grek osiadly w Hiszpanii (Toledo)\n\n**B. Salvador Dali, Leda Atomowa (1949):**\n- Temat: Leda - postac z mitologii greckiej (Zeus przemienil sie w labedzia i uwiodle Lede, krolowa Sparty)\n- Zrodlo ikonograficzne: mitologia grecka (mit o Ledzie i Zeusie-labedziu)\n- Technika: olej na plotnie\n- Styl: surrealizm - przedmioty i postaci zawieszone w powietrzu (nawiazanie do fizyki jądrowej - \"atomowej\" dezintegracji materii), oniryczna sceneria, geometryczna precyzja\n\n## Sposob 2 - kontekst artystow i epok\nEl Greco jako manierysty laczy humanistyczna tradycje renesansu z duchowoscia i ekstaza kontrreformacji. Salvador Dali w \"Ledzie Atomowej\" laczy mit antyczny z odkryciami fizyki XX w. - tytuł nawiązuje do okresu po wybuchu bomb atomowych (1945). Dali malowal zone Gale jako Lede.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 4, max 5 pkt):\n> - 5 pkt - 8-7 poprawnych odpowiedzi\n> - 4 pkt - 6 poprawnych\n> - 3 pkt - 5 poprawnych\n> - 2 pkt - 4-3 poprawnych\n> - 1 pkt - 2 poprawnych\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n> - Akceptowane warianty: dla A: Ekstaza sw. Franciszka / stygmatyzacja / sw. Franciszek; manieryzm LUB XVI wiek; dla B: Leda / Leda Atomowa; surrealizm / nadrealizm / XX wiek\n\nCo zapamietac? El Greco = manieryzm, wydluzone postaci, mistycyzm; Dali = surrealizm, oniryczne sceny, nauka + mit.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nKażdemu z dzieł wymienionych poniżej przyporządkuj nazwisko twórcy. Odpowiedzi\nwybierz spośród podanych.\nRoy Lichtenstein Joseph Kosuth Marcel Duchamp\nEl Lissitzky Wassily Kandinsky Kazimierz Malewicz\nA. Jedno i trzy krzesła\nB. Akt schodzący po schodach\nC. Kościół z Murnau\nD. Czerwonym klinem uderz w białych\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"5 p. - za 11-10 poprawnych odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. Jedno i trzy krzesla - Joseph Kosuth\nB. Akt schodzacy po schodach - Marcel Duchamp\nC. Kosciol z Murnau - Wassily Kandinsky\nD. Czerwonym klinem uderz w bialych - El Lissitzky**\n\n## Sposob 1 - analiza dziel i tworcy\n**A. \"Jedno i trzy krzesla\" (1965) - Joseph Kosuth** - dzielo konceptualne: prawdziwe krzeslo + jego fotografia + slownikowa definicja slowna krzesla. Kosuth (ur. 1945, USA) - jeden z ojcow sztuki konceptualnej. Pyta: czym jest dzielo sztuki - obiektem, obrazem czy pojęciem?\n\n**B. \"Akt schodzacy po schodach nr 2\" (1912) - Marcel Duchamp** - kubistyczno-futurystyczne przedstawienie ruchu postaci, zdekomponowany ruch w czasie. Duchamp (1887-1968) - dadaist i konceptualista (tworca ready-mades, m.in. \"Fontanna\").\n\n**C. \"Kosciol z Murnau\" (ok. 1908-1910) - Wassily Kandinsky** - kosciol w Murnau nad jeziorem w Bawarii, miejsce letnie Kandinskiego. Malowal go wielokrotnie, z coraz wiekszym stopniem abstrakcji. Kandinsky (1866-1944) - tworca abstrakcjonizmu, czlonek grupy Der Blaue Reiter.\n\n**D. \"Czerwonym klinem uderz w bialych\" (1919) - El Lissitzky** - plakat propagandowy okresu rewolucji rosyjskiej. Czerwony trojkat (bolszewicy) uderza w bialy okrag (biali). El Lissitzky (1890-1941) - rosyjski konstruktywista, pionier grafiki i propagandowego plakatu.\n\n## Sposob 2 - kontekst kierunkow\nKosuth: sztuka konceptualna (po 1960) - idea wazniejsza niz forma. Duchamp: dadaizm / kubizm (ok. 1912). Kandinsky: ekspresjonizm / abstrakcjonizm (Blaue Reiter, 1911). El Lissitzky: konstruktywizm rosyjski (po 1917).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 5, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 4 poprawne przyporzadkowania\n> - 1 pkt - 3-2 poprawne\n> - 0 pkt - 1 poprawne lub bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Kosuth = krzeslo + foto + definicja (konceptualizm); Duchamp = ruch na schodach (dadaizm); Kandinsky = Murnau, Blaue Reiter (abstrakcja); Lissitzky = czerwony klin (konstruktywizm rosyjski).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-6)\nPrzyjrzyj się poniższym ilustracjom i wykonaj polecenia.\n1.\nA.\n2.\nB.\n3.\n6.1. Połącz\nbudowle\n(A - B)\nz\nwłaściwymi\nplanami\n(1.-3.).\nZaznacz\ndwie\nz podanych możliwości. (0-2)\nA1 A2 A3 B1 B2 B3\n6.2. Wypełnij tabelę - wpisz informacje dotyczące przedstawionych obiektów. (0-4)\nBudowla A.\nBudowla B.\nMiasto, w którym obiekt się znajduje\nNazwa obiektu\nNazwa okresu sztuki przedromańskiej,\nreprezentowanego przez obiekt\n(od imienia władcy)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.\n5.\n6.\nMaks. liczba pkt\n5\n2\n6\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"6 p. - za 12 poprawnych odpowiedzi.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**A3 i B2**\n\n## Sposob 1 - analiza planow i rzutow\n**Budowla A - Kosciol sw. Michala w Hildesheim (styl ottonski)** odpowiada planowi 3 (rzut bazyliki o dwoch transeptach - forma krzyza podwojnego, charakterystyczna dla stylu ottońskiego). Kosciol ma dwa transepte, dwa chory i dwie absydy - plan w ksztalcie podwojonego krzyzу lub polkrzyzа.\n\n**Budowla B - Kaplica palacowa Karola Wielkiego w Akwizgranie (styl karolinski)** odpowiada planowi 2 (rzut centralny poligonalny - oktogon). Kaplica ma plan osmiokatny (oktagonalny), wzorowany na bazylice San Vitale w Rawennie. Jest to typowy kosciol centralny.\n\nPlan 1 (rzut T) nie pasuje do zadnej z tych budowli - jest to prosty rzut bazylikowy bez transeptu lub z jednym transeptem.\n\n## Sposob 2 - kontekst sztuki przedromanskiej\nSztuka ottońska (X-XI w.) czerpala ze wzorcow karolinskich i bizantynskich. Kosciol w Hildesheim (1001-1033) to jeden z najwiekszych przykladow architektury ottońskiej. Kaplica w Akwizgranie (792-805) to prymariat Europy wczesnośredniowiecznej - wzorowana na Byzantine San Vitale stanowi centrum \"carolingian renaissance\".\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 6.1, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - A3 i B2 (obie poprawne)\n> - 1 pkt - jedna poprawna\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Akwizgran = oktogon (centralny plan); Hildesheim = podwojna bazylika z dwoma transeptami (plan krzyzowy).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Budowla A:\n- Miasto: Hildesheim\n- Nazwa obiektu: kosciol sw. Michala\n- Nazwa okresu: styl ottonski / sztuka ottońska\n\nBudowla B:\n- Miasto: Akwizgran / Aachen\n- Nazwa obiektu: kaplica Karola Wielkiego / kaplica palacowa / katedra w Akwizgranie\n- Nazwa okresu: styl karolinski / sztuka karolinska**\n\n## Sposob 1 - analiza obiektow\n**Budowla A - Kosciol sw. Michala w Hildesheim:**\n- Zbudowany przez biskupa Bernwarda z Hildesheim (1001-1033)\n- Styl ottońskie: od dynastii saskiej Ottone (Otto I, Otto II, Otto III)\n- Wnetrze: ciezka, masywna kolumnada, naprzemiennie kolumny i filary, drewniany strop plaski\n- Charakterystyczne: slepy ganek elewacji, dwie wieze, dwa transepte\n\n**Budowla B - Kaplica palacowa w Akwizgranie:**\n- Zbudowana za panowania Karola Wielkiego (792-805, arch. Odo z Metz)\n- Styl karolinski: renesans karolinski, odrodzenie kultury pod Karolem Wielkim\n- Wnetrze: wielopietrowe empory, przesklepione galerie, mozaiki, oktogon\n- Wzorowana na San Vitale w Rawennie\n\n## Sposob 2 - kontekst dynastyczny\nNazwy stylow sztuki przedromanskiej wywodza sie od imion wladcow:\n- Styl karolinski - od Karola Wielkiego (Carolus Magnus, ok. 742-814)\n- Styl ottónski - od Ottona I, II, III (dynastia ottońska, 919-1024)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 6.2, max 4 pkt):\n> - 4 pkt - 6 poprawnych odpowiedzi\n> - 3 pkt - 5 poprawnych\n> - 2 pkt - 4-3 poprawnych\n> - 1 pkt - 2 poprawnych\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n> - Akceptowane warianty: dla B: Akwizgran / Aachen; styl karolinski / sztuka karolinska\n\nCo zapamietac? Akwizgran = Karol Wielki = styl karolinski; Hildesheim = Ottony = styl ottónski.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nPodaj termin (pochodzący z języka angielskiego), który określa gotowe przedmioty\npodniesione do rangi dzieła sztuki przez wybór artysty.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**ready-mades (ready mades)**\n\n## Sposob 1 - analiza terminu\nReady-made (z ang. \"gotowe\") - termin wprowadzony przez Marcela Duchampa (1887-1968) na okreslenie przedmiotow codziennego uzytku podniesionych do rangi dziela sztuki przez sam akt wyboru artysty. Przedmiot nie jest tworzony przez artystę - jest przez niego wybrany i podpisany.\n\nNajslynniejsze ready-mades Duchampa:\n- \"Fontanna\" (1917) - pisuar odwrocony do gory nogami, podpisany \"R. Mutt\"\n- \"Kolo rowerowe\" (1913) - kolo rowerowe na stolku kuchennym\n- \"L.H.O.O.Q.\" (1919) - reprodukcja Mony Lizy z donarysowanymi wasami\n\nReady-made stawia pytanie: czym jest dzielo sztuki? Czy wystarczy sam wybor i intencja artysty?\n\n## Sposob 2 - kontekst dadaizmu\nDuchamp stworzyl ready-mades w ramach dadaizmu (ok. 1913-1920) - ruchu artystycznego, ktory kwestionowal tradycyjne wartosci sztuki. Dadaizm byl reakcja na absurd I wojny swiatowej. Ready-made stał sie punktem wyjscia dla sztuki konceptualnej (Joseph Kosuth, Andy Warhol, Jeff Koons).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - ready-mades / ready mades\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Ready-made = gotowy przedmiot = dzielo sztuki przez sam akt wyboru. Marcel Duchamp, dadaizm, \"Fontanna\" (1917).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nKtóre z obiektów podanych poniżej pełniły lub pełnią funkcję sakralną? Zaznacz trzy\nodpowiedzi.\nPanteon w Rzymie Zamek św. Anioła w Rzymie Partenon\nPetit Trianon Ermitaż rotunda św. Prokopa w Strzelnie","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Panteon w Rzymie, Partenon, rotunda sw. Prokopa w Strzelnie**\n\n## Sposob 1 - analiza funkcji sakralnej obiektow\n**Panteon w Rzymie** - zbudowany ok. 125 r. n.e. za cesarza Hadriana jako swiatynia wszystkich bogow (gr. pan - wszystko, theon - bog). Pierwotnie pelnil funkcje religijna / sakralna. Od 609 r. n.e. sluzy jako kosciol chrzescijanski (Santa Maria ad Martyres). Nieprzerwanie pelni funkcje sakralna do dzis.\n\n**Partenon na Akropolu w Atenach** - zbudowany 447-432 p.n.e. jako swiatynia bogini Ateny Partenos (dziewiczej). Jeden z najslynniejszych przykladow swiatyni greckiej - funkcja sakralna fundamentalna. Pozniej byl uzywany jako kosciol chrzescijanski i meczet.\n\n**Rotunda sw. Prokopa w Strzelnie** - romanska rotunda z XII w. w Strzelnie (Polska). Pelni funkcje sakralna - kosciol. Jeden z najlepiej zachowanych romansich kosciolow rotundowych w Polsce.\n\nOdrzucone:\n- **Zamek sw. Aniola w Rzymie** - pierwotnie mauzoleum cesarza Hadriana (funeralne), potem forteca, wiezienie, rezydencja papiezy - NIGDY nie pelnil funkcji liturgicznej\n- **Petit Trianon** - letnia rezydencja krolowej Marii Antoniny w Wersalu (swiecka)\n- **Ermitaz w Petersburgu** - muzeum (dawny palac carow), funkcja swiecka\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny obiektow\nKluczem jest odroznienie budowli z pierwotna lub trwala funkcja religijna od budowli swieckich (rezydencje, muzea, fortece). Panteon i Partenon to klasyczne przyklady swiatyn antycznych. Rotunda w Strzelnie to przyklad wczesnopolskiej architektury sakralnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 3 poprawne odpowiedzi: Panteon w Rzymie, Partenon, rotunda sw. Prokopa w Strzelnie\n> - 1 pkt - 2 poprawne odpowiedzi\n> - 0 pkt - 1 poprawna, bledy, zaznaczenie wiecej niz 3 lub brak\n\nCo zapamietac? Panteon = swiatynia wszystkich bogow (Rzym); Partenon = swiatynia Ateny (Ateny); rotunda w Strzelnie = romanski kosciol (Polska). Zamek sw. Aniola, Petit Trianon i Ermitaz to budowle swieckie.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nZidentyfikuj artystów na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska we\nwskazane miejsca.\nA. Był artystą polskim, wykształconym w kręgach rosyjskiej awangardy. W 1922 powrócił do\nkraju i osiadł wraz z żoną, Katarzyną Kobro, na prowincji, gdzie nawiązał kontakt\nz przedstawicielami awangardy rodzącej się w Polsce. Należał do grupy Blok i Praesens.\nW latach 20. pracował nad własną teorią, którą ogłosił w 1927 roku pod nazwą unizmu.\nW 1945 został wykładowcą łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych.\nW tym samym roku przekazał swą spuściznę artystyczną Muzeum Sztuki w Łodzi.\nB. Był synem polskiego artysty, architekta i krytyka sztuki - twórcy stylu zakopiańskiego.\nOjciec kształcił go przez wiele lat systemem pozaszkolnym, gdyż uważał, że szkoła\nzniszczy indywidualność przyszłego artysty. Ukształtował w synu zainteresowanie sztuką\ni literaturą, co zaowocowało w dojrzałym życiu powstaniem dramatów i prac o charakterze\nfilozoficznym. Jako artysta uprawiał fotografię i malarstwo. Stworzył regulamin firmy\nportretowej, w którym zaklasyfikował do poszczególnych typów malowane portrety:\npocząwszy od wiernych rzeczywistości, aż po odrealnione i skarykaturyzowane.\nC. W latach 1903-1904 studiował jako wolny słuchacz na krakowskiej ASP u Józefa\nMehoffera,\na\nrównocześnie kończył\nna\nUniwersytecie\nJagiellońskim\nfilozofię\ni matematykę. W 1917 był współzałożycielem krakowskiej grupy Ekspresjoniści polscy,\nprzemianowanej w roku 1919 na formistów. Został jej czołowym teoretykiem. Od roku\n1922 wykładał matematykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Spośród jego obrazów na\nszczególną uwagę zasługują inspirowana futuryzmem Szermierka oraz ilustrująca teorię\nstrefizmu Uczta.\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. Wladyslaw Strzeminski\nB. Stanislaw Ignacy Witkiewicz (Witkacy)\nC. Leon Chwistek**\n\n## Sposob 1 - analiza biogramow\n**A. Wladyslaw Strzeminski (1893-1952):**\n- Wyksztalcony w Rosji, zwiazkek z rosyjska awangarda (konstruktywizm, Malewicz)\n- Zona: Katarzyna Kobro (rzezbiarza, rowniez awangardystka)\n- Grupy: Blok (1924) i Praesens (1926)\n- Teoria unizmu (1927) - malarstwo jako jednolita, spoista plama barwna bez dynamiki\n- Pedagog lodzkiej PWSSP; kolekcja dla Muzeum Sztuki w Lodzi\n\n**B. Stanislaw Ignacy Witkiewicz - Witkacy (1885-1939):**\n- Syn Stanisława Witkiewicza - tworcy stylu zakopianskiego (architektura tatrzanska)\n- Ojciec ksztalcil go indywidualnie (nie szkola)\n- Pisarz dramatow (\"Szewcy\", \"Matka\") i traktatow filozoficznych\n- Firma portretowa z regulaminem typow portretow (od realistycznych po narkotyczne)\n- Malarz, fotograf, dramaturg, filozof\n\n**C. Leon Chwistek (1884-1944):**\n- Studia u Mehoffera (ASP Krakow) i filozofia/matematyka na UJ\n- Wspolzalozyciel grupy \"Ekspresjonisci polscy\" (1917), przemianowanej na formistow (1919)\n- Teoretyk formizmu\n- Stworzyl teorie strefizmu (wielokrotne nakladanie perspektyw / stref barwnych)\n- Dziela: \"Szermierka\", \"Uczta\"\n\n## Sposob 2 - kontekst polskiej awangardy XX w.\nStrzeminski = konstruktywizm/unizm; Witkacy = formizm/ekspresjonizm (takze katastrofizm filozoficzny); Chwistek = formizm/strefizm. Wszyscy troje to czolowe postaci polskiej awangardy XX w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 9, max 3 pkt):\n> - 3 pkt - A. Strzeminski, B. Witkiewicz/Witkacy, C. Chwistek\n> - 2 pkt - 2 poprawne\n> - 1 pkt - 1 poprawne\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n> - Akceptowane: Witkacy jako pseudonim Witkiewicza\n\nCo zapamietac? Strzeminski = unizm + zona Kobro + Lodz; Witkacy = syn tworcy stylu zakopianskiego + firma portretowa; Chwistek = strefizm + matematyk + formisci.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":6,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-6)\nRozpoznaj dzieła przedstawione na ilustracjach. Wpisz we wskazane miejsca:\na) tytuł dzieła;\nb) nazwisko twórcy;\nc) nazwę kierunku w sztuce, w obrębie którego dzieło powstało.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.\n8.\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n3\n6\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. a) Nalewajaca mleko / Mleczarka b) Jan Vermeer van Delft / Vermeer c) barok\nB. a) Wieza Babel b) Pieter Brueghel / Brueghel c) renesans\nC. a) Burlacy na Woldze b) Ilia Repin / Repin c) realizm\nD. a) Podaj cegle b) Aleksander Kobzdej / Kobzdej c) realizm socjalistyczny / socrealizm**\n\n## Sposob 1 - analiza dziel\n**A. Jan Vermeer van Delft, \"Nalewajaca mleko\" / \"Mleczarka\" (ok. 1658-1660):**\n- Temat: sluzaca nalewajaca mleko do misy przy oknie\n- Styl: barok holenderski - mistrzowskie uchwycenie swiatla wpadajacego przez okno (boczne oswietlenie, efekt luminizmu)\n- Charakterystyka: spokojna scena rodzajowa, precyzja faktury, czyste barwy\n\n**B. Pieter Brueghel Starszy, \"Wieza Babel\" (1563):**\n- Temat: biblijna Wieza Babel (Genesis 11) - ludzie buduja wieze siegnaca niebios\n- Styl: renesans (pejzaz, wielofiguralnosc, perspektywa powietrzna)\n- Charakterystyka: ogromna wieza o spiralnej budowie wzorowanej na Koloseum, pejzaz flandryjski w tle\n\n**C. Ilia Repin, \"Burlacy na Woldze\" (1870-1873):**\n- Temat: rosyjscy burlacy (holownicy) ciagnacy barka po Woldze\n- Styl: realizm rosyjski (peredwizznicy - Towarzystwo Wędrownych Wystaw)\n- Charakterystyka: realistyczny portret zbiorowy, spoleczna wymowa, plener\n\n**D. Aleksander Kobzdej, \"Podaj cegle\" (1950):**\n- Temat: pracownicy budowlani (murarze) podajacy cegly\n- Styl: realizm socjalistyczny (socrealizm) - oficjalny styl PRL lat 1949-1955\n- Charakterystyka: heroizacja pracy fizycznej, jasna, czytelna narracja, optymistyczny wyraz\n\n## Sposob 2 - kontekst epok\nBrueghel = renesans flamandzki (XVI w.); Vermeer = barok holenderski (XVII w.); Repin = realizm rosyjski (XIX w.); Kobzdej = socrealizm (XX w.). Sciezka chronologiczna: renesans - barok - realizm - socrealizm.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10, max 6 pkt):\n> - 6 pkt - 12-11 poprawnych odpowiedzi\n> - 5 pkt - 10-9 poprawnych\n> - 4 pkt - 8-7 poprawnych\n> - 3 pkt - 6-5 poprawnych\n> - 2 pkt - 4-3 poprawnych\n> - 1 pkt - 2 poprawne\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Vermeer = swiatlo przez okno (barok holenderski); Brueghel = Wieza Babel, spirala (renesans); Repin = Burlacy na Woldze (realizm rosyjski); Kobzdej = budowlancy PRL (socrealizm).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nSpośród wymienionych poniżej elementów architektonicznych wybierz i zaznacz cztery,\nktóre pełnią funkcję konstrukcyjną.\nA. łuk oporowy\nB. attyka\nC. akroterion\nD. filar\nE. rzygacz\nF. arkada\nG. atlant","answer":"A","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. luk oporowy, D. filar, F. arkada, G. atlant**\n\n## Sposob 1 - analiza funkcji konstrukcyjnych\nElementy KONSTRUKCYJNE przejmuja i przeniereza ciezary, podpieraja lub wzmacniaja budowle:\n\n**A. Luk oporowy** - zewnetrzny luk przenoszacy parcie sklepienia gotyckich katedr na przypory. Wynalazek gotycki (XII-XV w.). Bez lukov oporowych cienkie sciany katedr gotyckich by sie rozpadly.\n\n**D. Filar** - pionowy element nosny (sciana masywna lub ksztaltna), przenosi ciezar sklepien i nawy. Pelni funkcje podpory - analogicznie do kolumny.\n\n**F. Arkada** - szereg lukow opartych na filarach lub kolumnach. Arkady tworza galerie lub przescia. Luk arkady przenosi obciazenia na filary - funkcja konstrukcyjna.\n\n**G. Atlant** - figura meska (na wzor herosa Atlasa) wspierajaca belkowanie lub balkon. Odpowiednik zenski to kariatyda. Pelni funkcje konstrukcyjna jako podpora.\n\nOdrzucone (funkcja DEKORACYJNA, nie konstrukcyjna):\n- **B. Attyka** - ozdobna nadbudowka ponad gzymsem, ktora ukrywa dach (dekoracja, nie podpora)\n- **C. Akroterion** - ozdobny element na szczycie tympanonu budowli klasycznej (dekoracja)\n- **E. Rzygacz** - element odprowadzajacy wode deszczowa z dachu (funkcja utylitarna/dekoracyjna, nie konstrukcyjna)\n\n## Sposob 2 - kontekst architektoniczny\nW analizie budowli kluczowe jest odroznienie elementow nosnych (slupow, luku, sklepienia, przypor) od elementow dekoracyjnych (attyki, gzymsow, akroterionu). Gotyk szczegolnie bogato rozbudowal system konstrukcji zewnetrznej (luky oporowe, przypory).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 4 poprawne: A, D, F, G\n> - 1 pkt - 3-2 poprawne\n> - 0 pkt - 1 poprawna, bledy lub zaznaczenie wiecej niz 4 lub brak\n\nCo zapamietac? Konstrukcyjne: luk oporowy (gotyk), filar (podpora pionowa), arkada (luk+filary), atlant (figura-podpora). Dekoracyjne: attyka (nadbudowka ponad dachem), akroterion (szczyty tympanonu), rzygacz (odprowadzanie wody).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdania.\nBrama to jedno z najsłynniejszych dzieł francuskiego rzeźbiarza -\nAuguste’a Pracował nad tym dziełem 37 lat. Pierwotnie\ngłówną inspiracją artysty były sceny z Boskiej komedii autorstwa\nTwórczość artysty przejawia cechy symbolizmu, czego przykładem może być rzeźba o tytule\n, przedstawiająca dwie dłonie składające się do modlitwy.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1. Piekiel; 2. Rodin; 3. Dantego; 4. Katedra**\n\nZdanie: Brama **Piekiel** to jedno z najslynniejszych dziel francuskiego rzezbiarza - Auguste'a **Rodina**. Pracowal nad tym dzielem 37 lat. Pierwotnie glowna inspiracja artysty byly sceny z Boskiej komedii autorstwa **Dantego**. Tworczosc artysty przejawia cechy symbolizmu, czego przykladem moze byc rzezba o tytule **Katedra**, przedstawiajaca dwie dlonie skladajace sie do modlitwy.\n\n## Sposob 1 - analiza tresci\n**Auguste Rodin (1840-1917)** - najwazniejszy rzezbiarze XIX w., francuz. Jego dorobek:\n- **Brama Piekiel** (1880-1917) - ogromny portal z brazu, zamowiony jako drzwi dla muzeum sztuki dekoracyjnej w Paryzu. Inspiracja: \"Boska Komedia\" Dantego Alighieri (XIV w.). Rodin pracowal nad nia 37 lat (do smierci). Zawiera ok. 180 figur, m.in. \"Mysliela\" (Il Pensatore) i \"Pocaunek\".\n- Boska Komedia Dantego: podroz przez Pieklo, Czysciec i Raj. Na wierzchu bramy siedzi Mysliciel - prawdopodobnie sam Dante.\n- **Katedra** (1908) - rzezba z marmuru przedstawiajaca dwie dlonie (prawa i lewa reka roznymi osobami) skladajace sie ku sobie jak do modlitwy - symbolistyczne ujecie sacrum.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nRodin pracowal na pograniczu realizmu i symbolizmu. \"Brama Piekiel\" to projekt nigdy nie ukonczony za zycia artysty - odlana z brazu juz po jego smierci. Rodin czerpal z tradycji Michala Aniola (nieskonczenie) i antyku. Symbolizm Rodina: przekaz metafizyczny (\"Katedra\" = uniesienie duchowe bez kscioła).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 12, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 4 poprawne uzupelnienia: Piekiel, Rodina, Dantego, Katedra\n> - 1 pkt - 3-2 poprawne\n> - 0 pkt - 1 poprawna lub bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Rodin = Brama Piekiel (37 lat pracy, inspiracja Dantem) + Katedra (dwie dlonie) = symbolizm i realizm XIX w.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nSpośród wymienionych poniżej technik artystycznych zaznacz tę, która powstała przed\nsurrealizmem.\nfrottage grattage dekalkomania collage\ncoulage fumage\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**collage**\n\n## Sposob 1 - chronologia technik\nSurrealizm rozwijal sie od ok. 1924 r. (manifest Bretona). Techniki zwiazane z surrealizmem (powstale razem z nim lub przezeń rozwinicte): frottage (Max Ernst, 1925), grattage (Max Ernst, 1927), dekalkomania (Oscar Dominguez, 1935), coulage, fumage (Wolfgang Paalen, 1936).\n\n**Collage** - technika wykuta PRZED surrealizmem:\n- Wynaleziona ok. 1912 roku przez kubistow: Pablo Picasso i Georges Braque\n- Polega na nakladaniu fragmentow gazet, tkanin, fotografii i innych materialow na plotno\n- Pierwsza collage: \"Martwa natura z fotelem pleconym\" Picassa (1912)\n- Dadaisci przejeli i rozwineli collage (Hannah Hoch - fotomontaz, ok. 1919)\n- Surrealisci oczywiscie uzywali collage - ale technika juz istniala przed surrealizmem\n\nPozostale techniki to wynalazki surrealistow lub techniki scisnle zwiazane z ruchem (ok. 1924+).\n\n## Sposob 2 - definicje technik surrealistycznych\n- Frottage - pocieranie kartki na chropowatej powierzchni (drewno, kamien) w celu uzyskania przypadkowych form\n- Grattage - zdrapywanie farby z plotna dla ujawnienia przypadkowych ksztaltow\n- Dekalkomania - odciskanie mokrej farby\n- Coulage - wylewanie (np. oleju na wode)\n- Fumage - przypalanie plomykiem swiecy\n\nWszystkie sluzyly \"automatyzmowi psychicznemu\" - generowaniu obrazow z podswiadomosci. Collage (kubistyczny) mial inne korzenie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 13, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - collage\n> - 0 pkt - bledna lub brak lub zaznaczenie wiecej niz 1\n\nCo zapamietac? Collage = Picasso + Braque, ok. 1912, kubizm - PRZED surrealizmem. Frottage, grattage, dekalkomania, fumage = techniki surrealistyczne (od 1924+).","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":16,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-16)\nPrzeprowadź analizę treści i formy dzieła przedstawionego na fotografii i wykonaj\npolecenia.\n14.1. Podaj nazwę dzieła. (0-1)\n14.2. Podaj nazwisko autora dzieła. (0-1)\n14.3. Napisz, w którym wieku powstało\ndzieło. (0-1)\n14.4. Wskaż miasto, w którym dzieło się\nznajduje. (0-1)\n14.5. Podaj przykład antycznego\npierwowzoru pomnika. (0-1)\n14.6. Napisz, z jakiego materiału jest wykonana rzeźba. (0-1)\n14.7. Wymień jedno wydarzenie historyczne, z którym wiąże się przedstawiona postać.\n(0-1)\n14.8. Napisz, z którym królem polskim spokrewniona była ta osoba. (0-1)\n14.9. Wskaż dwie cechy, które świadczą o antykizacji pomnika. (0-2)\n14.10. Opisz trzy cechy dotyczące bryły i kompozycji dzieła. (0-3)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.\n12.\n13.\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R\n14.11. Wymień dwie główne cechy wyrazu artystycznego / ekspresji. (0-2)\n14.12. Sformułuj wniosek końcowy dotyczący kwalifikacji stylowej dzieła. (0-1)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**14.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Pomnik ksiecia Jozefa Poniatowskiego / Ksiaze Jozef Poniatowski / Ksiaze Jozef Poniatowski na koniu**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja dziela\nPomnik przedstawia ksiecia Jozefa Poniatowskiego (1763-1813) - polskiego bohatera narodowego, marszalka Francji, uczestnika wojen napoleonskich. Pomnik konny z brazu, autorstwa Bertela Thorvaldsena, ustawiony na dziedzincu Palacu Prezydenckiego w Warszawie.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nKsiaze Jozef Poniatowski zginowal w nurtach rzeki Elstery pod Lipskiem (1813), nie chcac sie oddac wrogom. Pomnik ma charakter upamietnajacy - klasycyzm jako jeyzk heroizacji narodowych bohaterow.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.1, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - Pomnik ksiecia Jozefa Poniatowskiego / Ksiaze Jozef Poniatowski / Ksiaze Jozef Poniatowski na koniu\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Tytulem jest imie i nazwisko przedstawionej postaci lub pelna nazwa pomnika.\n\n**14.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Bertel Thorvaldsen / Thorvaldsen**\n\n## Sposob 1 - sylwetka artysty\nBertel Thorvaldsen (1770-1844) - dunski rzezbiarz neoklasycystyczny, jeden z najwybitniejszych europejskich rzezbiarzy epoki. Przez wiele lat pracowal w Rzymie (od 1797 r.). Byl nastepca i rywalem Antonia Canovy w slawie artystycznej.\n\nPomnik Poniatowskiego zamowoil ks. Jozef ponownie na czerowny czas Ksiestwa Warszawskiego. Thorvaldsen wykonal model gipsowy w Rzymie (ok. 1827), odlew z brazu powstat pozniej w Monachium. Pomnik podarowano Warszawie, ustawiony przy Palacu Saskim w 1832 r., nastepnie przeniesiony.\n\n## Sposob 2 - kontekst klasycyzmu europejskiego\nThorvaldsen jest przedstawicielem klasycyzmu europejskiego - nurtu nawiazujacego do antyku grecko-rzymskiego. Wsrod jego innych znanych dziel: \"Chrystus\" i postacie apostolow w Kopenhadze, pomniki Mikolaja Kopernika i Wladyslawa Zagielly.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - Bertel Thorvaldsen / Thorvaldsen\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Thorvaldsen = dunski rzezbiarz neoklasycystyczny, dzialal w Rzymie, tworca m.in. Pomnika Poniatowskiego i Pomnika Kopernika.\n\n**14.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**XIX wiek (akceptowane rowniez: XX wiek)**\n\n## Sposob 1 - chronologia powstania pomnika\nModel gipsowy Thorvaldsena: ok. 1827 r. (XIX w.).\nOdlew z brazu: wykonany w Monachium, ustawiony w Warszawie w 1832 r. (XIX w.).\n\nAkceptacja odpowiedzi XX w. wynika z:\n- Obecne ustawienie pomnika (przed Palac Prezydencki/przy Palacu Prezydenckim) - lata 20. XX w.\n- Oryginalny pomnik zniszczony przez Niemcow podczas II wojny swiatowej (1944)\n- Rekonstrukcja i ponowne ustawienie: 1952 r. (XX w.)\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nPomnik przeszedl trudna droge: XIX w. (powstanie), przeniesienia, XX w. (zniszczenie i rekonstrukcja). Obydwie odpowiedzi sa merytorycznie uzasadnione - klucz CKE wprost to uwzglednia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.3, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - XIX w. LUB XX w. (obie akceptowane)\n> - 0 pkt - inna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Pomnik oryginalny: 1832 (XIX w.). Rekonstrukcja: 1952 (XX w.). Obydwie daty sa poprawne.\n\n**14.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Warszawa**\n\n## Sposob 1 - lokalizacja pomnika\nPomnik ksiecia Jozefa Poniatowskiego znajduje sie w Warszawie, przed Palacam Prezydenckim (dawnym Palac Radziwillow) przy Krakowskim Przedmiesciu. Jest to jedna z najbardziej rozpoznawalnych rzezb Warszawy i symbol polskiej historii napoleonskiej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.4, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - Warszawa\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Pomnik Poniatowskiego stoi w Warszawie przed Palac Prezydenckim.\n\n**14.5.** ## Poprawna odpowiedz\n**Pomnik Marka Aureliusza (w Rzymie)**\n\n## Sposob 1 - tradycja pomnika konnego w antyku\nPomnik konny (equus) to jedna z najwazniejszych form pomnikowych w antyku. Antycznym wzorcem dla nowozytnych pomnikow konnych jest **pomnik cesarz Marka Aureliusza** (II w. n.e.), przechowywany na Kapitolu w Rzymie (oryginalna kopia na Piazza del Campidoglio). Jezdziec siedzi na koniu w pozie spokoinu, z wyciagnietym prawym ramieniu w gescio.\n\nThorvaldsen, tworzac Pomnik Poniatowskiego, swiadomie nawiazywal do tej klasycznej tradycji - ksiaze w antycznym stroju, na dostojna kroczacym koniu, z gesciem nawiazujacym do Marka Aureliusza.\n\nInne antyczne pomniki konne: pomnik Domisjana (zniszczony), pomniki cesarskie.\n\n## Sposob 2 - wplyw na pomniki nowozytne\nWzorcem konnego wladcy byl rowniez pomnik Gattamelaty Donatella (ok. 1453, Padwa) i Bartolomea Colleoniego Verrocchia (1480-88, Wenecja) - oba inspirowane Markiem Aureliuszem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.5, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - pomnik Marka Aureliusza\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Pomnik Marka Aureliusza (II w. n.e.) = kanoniczna antyczna rzezba konna, wzor dla klasycystycznych pomnikow konnych epoki nowozytnej.\n\n**14.6.** ## Poprawna odpowiedz\n**Braz**\n\n## Sposob 1 - technika wykonania\nPomnik Poniatowskiego jest odlany z **brazu** (stop miedzi i cyny, czasem z cynkiem). Braz to tradycyjny material do pomnikow konnych od antyku (pomnik Marka Aureliusza, Gattamelata, Colleoni). Odlew z brazu metodą wosku traconego (cire perdue) lub inne techniki odlewnicze.\n\nCechy brazu jako materialu rzezbiarskiego:\n- Duza trwalosc i odpornosc na korozje (ciemnozielen patyna)\n- Mozliwosc oddania drobnych szczegolów\n- Mozliwosc tworzenia azurow (przestrzeni miedzy konczynam konia)\n- Ciezkosc - wymaga masywnego cokolu\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.6, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - braz\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Pomniki konne sa tradycyjnie z brazu (od antyku). Braz = stop miedzi i cyny, brona ciemnieje do patyny.\n\n**14.7.** ## Poprawna odpowiedz\n**Przykladowe odpowiedzi (wystarczy jedno):\n- Kampania napoleonska / bitwa pod Lipskiem (1813)\n- Smierc w nurtach rzeki Elstery\n- Powstanie kosciuszkowskie\n- Obrona Warszawy przed Rosjanami**\n\n## Sposob 1 - biografia wojskowa ks. Poniatowskiego\nKsiaze Jozef Poniatowski (1763-1813) - syn brata krola Stanislawa Augusta:\n- Uczestnik wojen austriacko-tureckich (1787-1789)\n- Uczestnik obrony Konstytucji 3 Maja i wojna z Rosja (1792)\n- Wódz insurekcji kosciuszkowskiej (1794)\n- Naczelny wodz wojsk Ksiestwa Warszawskiego (1807-1813)\n- Mianowany przez Napoleona marszalkiem Francji (1813)\n- **Smierc pod Lipskiem** - 19 pazdziernika 1813 r. podczas \"Bitwy Narodow\", utonal w rzece Elsterze, nie chcac sie poddac\n\n## Sposob 2 - najwazniejsze wydarzenie\nNajbardziej spektakularnym wydarzeniem jest smierc w Elsterze - symbol honoru i powicenia dla ojczyzny (\"Bog mi powierzyl honor Polakow, Bogu go tylko oddam\").\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.7, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - jedno z wymienionych wydarzen: kampania napoleonska, bitwa pod Lipskiem, smierc w Elsterze, powstanie kosciuszkowskie, itp.\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Ks. Jozef Poniatowski: marszalek Francji, zginowal w Elsterze pod Lipskiem 1813 r. To wystarczy jako odpowiedz.\n\n**14.8.** ## Poprawna odpowiedz\n**Stanislaw August Poniatowski**\n\n## Sposob 1 - zwiazki rodzinne\nKsiaze Jozef Poniatowski byl **siostrzeniczem** (synem brata) krola Stanislawa Augusta Poniatowskiego (Stanislawa II Augusta, 1732-1798) - ostatniego krola Polski. Jozef byl synem ksiecia Andrzeja Poniatowskiego (brata krola). Stanislaw August byl stryjem Jozefa.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nStanislaw August Poniatowski (panowanie 1764-1795) - ostatni krol Polski, panowol w czasach rozbiorow. Zakonczyl panowanie abdykacja po trzecim rozbiorze (1795). Krol byl mecenasem sztuki i kultury - okres oswiecenia polskiego. Jozef Poniatowski sluzyl pocatkowo wojskowo pod roznymi dowodztwami, az do rozbiorow.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.8, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - Stanislaw August Poniatowski\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Ks. Jozef Poniatowski byl siostrzeniczem (nie synem) krola Stanislawa Augusta Poniatowskiego - ostatniego krola Polski.\n\n**14.9.** ## Poprawna odpowiedz\n**Dwie cechy antykizacji (wystarczy wymiec dwie):\n1. Ksiaze przedstawiony w antycznym stroju (sandaly, zbroja, plaszcz na wzor rzymskiego wodza)\n2. Forma pomnika konnego wzorowana na antycznym pierwowzorze (pomnik Marka Aureliusza)**\n\nDodatkowe mozliwe odpowiedzi:\n- Idealizacja postaci (brak portretowych niedoskonalosci, twarz jak herosа)\n- Twarz spokojna, bez ekspresji (cecha klasycznej rzezby greckiej)\n- Harmonijne proporcje ciala nawiazujace do kanonu antycznego\n\n## Sposob 1 - cechy antykizacji w rzezbie\n**Antykizacja** to swiadome nawiazywanie do wzorcow sztuki antycznej (greckiej i rzymskiej) w sztuce nowozytnej:\n\n1. **Stroj antyczny** - Poniatowski nie jest ukazany w mundurze epoki napoleonskiej, lecz w sandалах, z plasciem (paludamentum) i zbroja stylizowana na romanska. To sposob heroizacji - zestawianie bohatera z antycznym wodzem.\n\n2. **Pomnik konny** jako antyczna forma - pompniki konne wladcow antycznych (Marek Aureliusz) byly naśladowane przez rzezbiarzy renesansu i klasycyzmu.\n\n3. **Idealizacja** - twarz nie jest portretem psychologicznym, lecz idealem piekna, zgodnie z antycznym kanonem.\n\n## Sposob 2 - klasycyzm a antykizacja\nW epoce klasycyzmu (kон. XVIII - poc. XIX w.) antykizacja byla swiadomym zabiegiem politycznym i estetycznym: wodzowie i bohaterowie narodowi byli przedstawiani jak bogowie i herosi antyku (Napoleon jako Mars, Poniatowski jako rzymski wódz).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.9, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 2 poprawne cechy antykizacji\n> - 1 pkt - 1 poprawna cecha\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Antykizacja = stroj antyczny + forma konnego pomnika + idealizacja postaci. Bohater ukazany jak antyczny wódz/heros.\n\n**14.10.** ## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy bryly i kompozycji (wystarczy wymiec trzy):\n1. Kompozycja spokojna / statyczna / zrownowazona (dominuja piony i poziomy)\n2. Bryla rozczlonkowana, wystepuja azury (przestrzenie miedzy konczynam konia)\n3. Lekka dynamika: kiel konia uniesiony, reka jezdzca w gescie**\n\nDodatkowe mozliwosci: ksiaze wyprostowany z mieczem; zrownowazona bryła; klasyczne proporcje.\n\n## Sposob 1 - analiza bryly i kompozycji\n**Bryla:** Kompozycja pomnika konnego tworzy zwarta, trójwymiarowa bryle, jednak nie jest monolityczna - miedzy konczynam konia i mieczem pojawiaja sie **azury** (przeswity, pustki). Bryla jest rozczlonkowana (glowa, tors, nogi konia i jezdzca sa wyodrebnione).\n\n**Kompozycja:** Dominuja osie wertykalne (wyprostowana postac jezdzca) i horyzontalne (grzebiet konia). To typowa kompozycja klasycystyczna - spokojna, statyczna, zrownowazona. Brak dramatyzmu baroku.\n\n**Lekka dynamika:** Jedna noga konia jest uniesiona - element ruchu, ale nienadmierny. Prawa reka jezdzca jest uniesiona w gescie - rowniez ostrony ruch.\n\n## Sposob 2 - porownanie z barokiem\nW baroku kompozycja byłaby burzliwa: kon w penym galopie, dzenie, skos, pathos. W klasycyzmie dominuje spokoj, harmonia i zrownoważenie - kontrast z baroka jest cechy definicyjna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.10, max 3 pkt):\n> - 3 pkt - 3 poprawne cechy bryly/kompozycji\n> - 2 pkt - 2 poprawne\n> - 1 pkt - 1 poprawna\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Pomnik: statyczna/klasyczna kompozycja + azury (przeswity) + lekka dynamika uniesionej nogi konia i reki jezdzca = cechy klasycyzmu.\n\n**14.11.** ## Poprawna odpowiedz\n**Dwie glowne cechy wyrazu artystycznego (wystarczy wymiec dwie):\n1. Gladka, wypolerowana faktura powierzchni rzezby\n2. Idealistyczny, spokojny wyraz twarzy jezdzca (bez emocji)**\n\nDodatkowe mozliwosci: uwydatniona muskulatura; mimetyczne przedstawienie (realistyczne); zroznicowana materia (wlosy, cialo, stroj - inaczej oddane).\n\n## Sposob 1 - analiza wyrazu artystycznego (ekspresji)\n**Faktura:** Powierzchnia brazu jest gladko wypolerowana - to cecha klasycystyczna, nawiazujaca do marmuru antycznego. Nie ma szorstkosci ani chropowatosci faktury.\n\n**Wyraz twarzy:** Twarz Poniatowskiego jest spokojna, pozbawiona emocji. Nie ma ekspresji cierpienia, gniewu ani radosci. To klasycystyczny idealizm - heros jest ponad zwyklymi uczuciami.\n\n**Muskulatura:** Zarówno cialo jezdzca jak i konia sa anatomicznie i realistycznie (mimetycznie) oddane, z uwydatnionem muskulatura. To nawiazanie do klasycznego kanonu piekna fizycznego.\n\n**Zroznicowanie materii:** Odmienny sposob oddania wlosow (bardziej szorstkawych), skory (gładkiej) i tkaniny stroju - zroznicowanie faktury przy zachowaniu ogolnej gladkosci.\n\n## Sposob 2 - kontekst ekspresji klasycystycznej\nKlasycyzm = spokoj, harmonia, idealizm. Brak dramatyzmu baroku (ekspresja, dynamika, silne emocje) czy ekspresjonizmu (znieksztalcenie). Rzezba klasycystyczna tworzy wzorzec piekna i spokojne dostojenstwo.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.11, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 2 poprawne cechy wyrazu\n> - 1 pkt - 1 poprawna cecha\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Ekspresja klasycystyczna = gladka faktura + twarz bez emocji + idealistyczne piekno. Przeciwienstwo: baroku (dramatyzm) i ekspresjonizmu (znieksztalcenie).\n\n**14.12.** ## Poprawna odpowiedz\n**Zastosowane srodki wskazuja, ze jest to rzezba klasycystyczna / neoklasyczna.**\n\n## Sposob 1 - synteza analizy\nPodsumowujac cechy omowione w poprzednich punktach:\n- **Temat i forma:** pomnik konny wzorowany na antycznych pierwowzorach (Marek Aureliusz)\n- **Stroj:** antykizowany, nawiazujacy do Rzymu\n- **Kompozycja:** statyczna, spokojna, zrownowazona\n- **Faktura:** gladka, wypolerowana\n- **Wyraz:** idealistyczny, twarz bez emocji\n- **Materiał:** braz (tradycja antyczna)\n\nWszystkie te elementy lacznie wskazuja na **klasycyzm / neoklasycyzm** - styl epoki przełomu XVIII/XIX w., swiadomie nawiazujacy do antyku grecko-rzymskiego.\n\n## Sposob 2 - definicja klasycyzmu w rzezbie\nKlasycyzm / neoklasycyzm (XVIII-XIX w.) - kierunek artystyczny nawiazujacy do wzorcow antycznych. Glowni rzezbarze: Antonio Canova, Bertel Thorvaldsen, Johann Gottfried Schadow. Cechy: spokoj, harmonia, idealizm, gladka faktura, nawiazania do Grecji i Rzymu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.12, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - klasycyzm / neoklasycyzm (jako wniosek z analizy)\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Wniosek stylowy MUSI byc sformulowany jako konkluzja: \"Zastosowane srodki wskazuja, ze jest to dzielo klasycystyczne\". Samo slowo \"klasycyzm\" bez sformulowania wniosku moze nie zostac uznane.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":11,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-11)\nOpisz według poniższych poleceń dzieło przedstawione na reprodukcji.\n15.1. Podaj nazwisko twórcy dzieła. (0-1)\n15.2. Podaj nazwę obiektu architektonicznego przedstawionego na obrazie. (0-1)\n15.3. Opisz kompozycję obrazu - wymień jej trzy cechy. (0-3)\nMHS_1R\n15.4. Opisz kolorystykę obrazu - wymień jej cztery cechy. (0-4)\n15.5. Określ najważniejszy środek ekspresji (wyrazu), jakim posłużył się twórca dzieła.\n(0-1)\n15.6. Sformułuj wniosek końcowy dotyczący kwalifikacji stylowej dzieła. (0-1)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**15.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Claude Monet / Monet**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja artysty\nCykl obrazow przedstawiajacych katedre Notre-Dame w Rouen (Normandia, Francja) stworzyl **Claude Monet** (1840-1926) - jeden z tworcow impresjonizmu. Cykl ten, liczacy okolo 30 prac, powstal w latach 1892-1893 i jest przykladem obsesji Moneta uchwycenia tej samej budowli o roznych porach dnia i roku, w roznym oswietleniu.\n\nMonet malowal katedre z okna naprzeciwko - na podstawie obserwacji i szkicow. Kazdy obraz z cyklu ukazuje inny efekt swiatlа: poranek, poludnie, zachod slonca, mgla, sloneczne popludnie.\n\n## Sposob 2 - cykl katedry w kontekscie impresjonizmu\nMonet byl mistrzem serii - malowanie tego samego motywu wielokrotnie bylo dla niego sposobem na uchwycenie zmiennosci swiatlа i atmosfery (inne serie: Stogi siana, Stawy z liliami wodnymi, Topole). To fundamentalna zasada impresjonizmu - liczy sie wrażenie chwili, nie staly wyglad przedmiotu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.1, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - Claude Monet / Monet\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Cykl \"Katedra w Rouen\" (ok. 30 obrazow) = Claude Monet, 1892-1893, impresjonizm - probka zmieniajacego sie swiatlа w ciagu dnia.\n\n**15.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Katedra w Rouen / katedra Notre-Dame w Rouen**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja obiektu\n**Katedra Notre-Dame w Rouen** (Normandia, Francja) - gotycka katedra z XII-XVI w. Jej charakterystyczna fasada z dwoma wiézami i bogatym portalem stala sie motywem malarskim Moneta. Rouen to historyczne miasto nad Sekwana w Normandii.\n\nNa obrazie Moneta widac glowna fasade (zachodnia) katedry z detalami gotyckich portali, rozetami i strzelistymi wiézami. Obraz jest intensywnie malowany krotkim pedzlem, co zatraca szczyty detale architektoniczne w swietle i barwie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - katedra w Rouen / katedra Notre-Dame w Rouen\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Katedra w Rouen = Normandia, Francia. Gotycka fasada z XIII-XVI w. - motyw cyklu Moneta.\n\n**15.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy kompozycji (wystarczy wymiec trzy):\n1. Kompozycja wertykalna - dominuja kierunki pionowe (kolumny, wieże, portale)\n2. Obiekt tytulowy szczelnie wypelnia pole obrazu (kadr z bliska, widoczne tylko skrawki nieba)\n3. Brak klasycznej perspektywy linearnej - jednoplanowosc, plaszczyzna**\n\nInne mozliwosci: kompozycja otwarta / przypadkowy kadr; statyczna; rytmizacja pionow; symetria zaburzona diagonalnym usytuowaniem.\n\n## Sposob 1 - analiza kompozycji obrazow z cyklu\n**Wertykalizm:** Gotycka fasada katedry pełna jest pionowych linii - kolumienki, pilastry, strzelistosc. Te pionowe kierunki dominuja w kompozycji Moneta. Format obrazu (prostokat pionowy) wzmacnia to wrazenie.\n\n**Kadr z bliska - jednoplanowosc:** Monet stawial sztaluge bardzo blisko fasady. Katedra wypelnia cale pole obrazu - nie widac otoczenia, tylko skrawki nieba. Brak tradycyjnej perspektywy linearnej (zbieznosci linii ku horyzontowi). Efekt: jednoplanowosc, plaszczyzna.\n\n**Rytmizacja:** Pionowe elementy fasady (kolumienki, osie portali) wprowadzaja rytm - powtarzalnosc pionow jest wazna cecha kompozycyjna.\n\n**Kompozycja otwarta:** Katedra jest przycita kadrem - nie zmiesci sie cala. To cecha fotograficzna (kadr impresjonistyczny, inspirowany japonska drzeworytem).\n\n## Sposob 2 - impresjonistyczna kompozycja\nImpresjonisci (pod wplywem fotografii i japonizmu) odrzucili klasyczna, zamknieta kompozycje centralna na rzecz przypadkowego kadru, otwartosci, asymetrii.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.3, max 3 pkt):\n> - 3 pkt - 3 poprawne cechy kompozycji\n> - 2 pkt - 2 poprawne\n> - 1 pkt - 1 poprawna\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Katedra Moneta: ujecie z bliska, wertykalizm, brak perspektywy, jednoplanowosc. Impresjonistyczny kadr = przypadkowy, otwarty, bez tradycyjnej perspektywy.\n\n**15.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Cztery cechy kolorystyki (wystarczy wymiec cztery):\n1. Szeroka gama barwna - barwy chromatyczne, czyste\n2. Dominacja barw cieplych (oranze, ugry, zolcienie) w partiach rozswietlonych\n3. Barwy zimne (blekit) w partiach zacienienych - autonomia kolorystyczna swiatel i cieni\n4. Kontrasty dopelnieniowe (np. oranze vs blekit) i kontrasty walorowe - efekt wibrowania barw**\n\nDodatkowe mozliwosci: metoda dywizjonizmu (dotki czystej farby); barwy rozmyte; kontrasty temperatury.\n\n## Sposob 1 - analiza kolorystyki impresjonistycznej\n**Autonomia barwy:** W tradycyjnym malarstwie cienie odmalowywano w szarosciach i brązach (cieniowanie). Monet odrzucil to na rzecz **autonomii kolorystycznej** - cienie sa niebieskie lub fioletowe (zimne), swiatla sa oranzowe lub zolte (cieple). Barwa jest srodkiem wyrazu, nie sluzy wylacznie do oddania swiatla.\n\n**Dywizjonizm:** Monet naklabal czysty kolor krotkim pedzlem obok siebie (nie mieszal farby na palecie). Oko widza miesza barwy optycznie - to metoda dywizjonizmu (pointylizmu w wersji mniej systematycznej). Efekt: wibrowanie barw.\n\n**Kontrasty dopelnieniowe:** Kolory dopelnieniowe (przeciwstawne na kole barw): oranz-blekit, czerwien-zielen, zolcien-fiolet. Zestawione obok siebie wzmacniaja sie nawzajem i tworza optyczne wibrowanie.\n\n**Szeroka gama:** Nie ma dominacji jednej barwy - pelna gama chromatyczna, od cieplych do zimnych.\n\n## Sposob 2 - impresjonizm a swiatlo\nGlawny cel impresjonizmu: uchwycenie chwilowego efektu swiatla. Katedra w Rouen o roznych porach dnia ma calkowicie inna kolorystyke - to dowodem na wibrowanie barw w zaleznosci od rodzaju swiatla slonecznego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.4, max 4 pkt):\n> - 4 pkt - 4 poprawne cechy kolorystyki\n> - 3 pkt - 3 poprawne\n> - 2 pkt - 2 poprawne\n> - 1 pkt - 1 poprawna\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Impresjonistyczna kolorystyka: czyste barwy chromatyczne + barwy cieple w swietle, zimne w cieniu + kontrasty dopelnieniowe + dywizjonizm (dotki czystej farby). Efekt: wibrowanie swiatla i barwy.\n\n**15.5.** ## Poprawna odpowiedz\n**Najwazniejszy srodek wyrazu: plama barwna / swiatlo / metoda dywizjonizmu (malowanie czystymi barwami, wyrazny dukt pedzla)**\n\n## Sposob 1 - analiza srodkow wyrazu\n**Plama barwna** jest najwazniejszym srodkiem wyrazu w impresjonizmie Moneta. Tradycyjne malarstwo budowalo forme przez linie i walor (jasnosc-cieň). Monet zrezygnował z linii i szarego cieniowania na rzecz **czystych plam barwnych** nakladanych krotkim, wyraznym pedzlem (dukt pedzla).\n\nSrodki wyrazu w obrazie Moneta:\n- **Plama barwna** - kluczowa jednostka formalna (nie linia, nie walor)\n- **Swiatlo** - cel i temat - zmienne oswietlenie katedry\n- **Dywizjonizm** - metoda nakładania czystych barw obok siebie\n- **Luminizm chromatyczny** - oddanie swiatla przez barwy cieple i zimne (nie biel i szarosc)\n\nNajbardziej charakterystyczne: **\"miekka plama barwna wtapiajaca sie w tlo\"** - szczegoly architektoniczne katedry staja sie nieczytelne, roztapiajac sie w barwach swiatla.\n\n## Sposob 2 - swiatlo jako temat impresjonistyczny\nDla Moneta swiatlo bylo rowniez glownym tematem (nie katedra sama w sobie). Seria katedry w Rouen to studia zmiennego oswietlenia fasady o roznych porach dnia - swit, poludnie, zachod. Swiatlo jest tu glownym bohaterem dziela.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.5, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - plama barwna / swiatlo / dywizjonizm / luminizm chromatyczny / wyrazny dukt pedzla\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Impresjonistyczny srodek wyrazu = plama barwna (nie linia). Swiatlo jako glowny bohater obrazu. Dywizjonizm = czyste barwy w krotkich pociagnięciach pedzla.\n\n**15.6.** ## Poprawna odpowiedz\n**Wszystkie zastosowane srodki wskazuja, ze jest to obraz impresjonistyczny / obraz z okresu impresjonizmu.**\n\n## Sposob 1 - synteza analizy\nPodsumowujac cechy omowione w poprzednich punktach:\n- **Kompozycja:** ujecie z bliska, otwarta, wertykalna, brak perspektywy - cecha impresjonistyczna\n- **Kolorystyka:** czyste barwy chromatyczne, autonomia kolorystyczna, kontrasty dopelnieniowe, dywizjonizm - cechy impresjonistyczne\n- **Srodek wyrazu:** plama barwna, swiatlo jako temat - cechy impresjonistyczne\n- **Cykl:** seria obrazow uchwytujacych zmienne swiatlo - metoda charakterystyczna dla Moneta i impresjonizmu\n\nWszystkie te elementy wskazuja na **impresjonizm** - kierunek rozwiniety we Francji w drugiej polowie XIX w.\n\n## Sposob 2 - definicja impresjonizmu\nImpresjonizm (Francja, ok. 1860-1900) - malarstwo oparte na bezposredniej obserwacji natury (en plein air), uchwyceniu chwilowego wrazenia swietlnego, technice plamowej, porzuceniu linii na rzecz barwy. Nazwe dala krytyka od obrazu Moneta \"Impresja, wschod slonca\" (1872).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15.6, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - impresjonizm / obraz impresjonistyczny\n> - 0 pkt - bledna odpowiedz albo brak\n\nCo zapamietac? Wniosek musi byc sformulowany jako konkluzja: \"Wszystkie srodki wskazuja, ze jest to obraz impresjonistyczny\". Impresjonizm = Francja, II pol. XIX w., barwa i swiatlo, plama barwna.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":4,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-4)\nPrzyjrzyj się fryzom widocznym na ilustracjach i wykonaj polecenia.\nA.\nB.\n16.1. Podaj styl (porządek) każdego z przedstawionych fryzów. (0-2)\nA. - fryz B. - fryz\n16.2. Określ cechy charakterystyczne fryzów. (0-2)\nA\nB\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.\n15.\n16.\nMaks. liczba pkt\n16\n11\n4\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**16.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**A. fryz jonski\nB. fryz dorycki**\n\n## Sposob 1 - rozroznienie fryzow\nFryz to poziomy pas ornamentalny lub figuralny w belkowaniu budowli antycznej.\n\n**A. Fryz jonski** - charakteryzuje sie ciagloscia. Jest caly plaskorzezbiony (relief figuralny bez przerw). Na Partenonie fryz jonski biegnie dooka zewnetrznej sciany celli (nie obwodowo, jak porządek dorycki zewnetrz).\n\n**B. Fryz dorycki** - charakteryzuje sie podzialem na **tryglify** i **metopy**:\n- Triglifly = pionowe elementy z trzema zlobkami (\"tri-glyph\" = trzy rysy)\n- Metopy = kwadratowe pola miedzy tryglibami - tu umieszano plaskorzezby figuralne\nFryz dorycki pochodzi ze zdrewnianych belkow stropowych (tryglify to zakonczone belki)\n\n## Sposob 2 - kontekst porzadkow architektonicznych\nPorzadek dorycki = starszy, surowszy (Partenon zewnetrz, swiatynie Posejdona); fryz dorycki = tryglify i metopy.\nPorzadek jonski = smuklejszy, bogatszy (Erechtejony, Swiatynia Nike Apteros); fryz jonski = ciagly relief.\nPorzadek koryncki = najbogatszy, kapitel z akantami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16.1, max 2 pkt, po 1 pkt za kazda prawidlowa odpowiedz):\n> - 1 pkt - A. fryz jonski\n> - 1 pkt - B. fryz dorycki\n> - 0 pkt - niepelna lub bledna\n\nCo zapamietac? Dorycki = tryglify + metopy (podzielony); jonski = ciagly relief (bez podzialu). To odwzorowanie oryginalnych belkow drewnianych stropowych.\n\n**16.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**A. Fryz jonski: ma charakter ciagly - w calosci jest plaskorzezbiony (relief bez przerw).\nB. Fryz dorycki: podzielony na tryglify i metopy - plaskorzezby figuralne sa tylko w metopach.**\n\n## Sposob 1 - cechy charakterystyczne\n**Fryz jonski (A):**\n- Ciagly, nieprzerywany pas plaskorzezbiony\n- Relief figuralny biegnie nieprzerwanie wzdul calego fryzu\n- Przyklad: Fryz procesji panatenaickiej z Partenonu (marmur, Ateny, V w. p.n.e.) - pochodny jescze corysty figuralne biegna przez cala dlugosc budowli\n- Brak podzialu na elementy architektoniczne\n\n**Fryz dorycki (B):**\n- Naprzemiennie tryglify i metopy\n- **Triglifly:** pionowe elementy z 3 zlobkami (nawiazanie do zakonczen drewnianych belek stropowych)\n- **Metopy:** plytkie, kwadratowe pola; tu umieszczone sa plaskorzezby figuralne (sceny mitologiczne)\n- Przyklad: Partenon (metopy z walka Lapitow z Centaurami, Gigantami, Trojana)\n\n## Sposob 2 - pamietnik ucznia: triglifly i metopy\nTrigliflies / metopy = dwa rodzaje elementow fryzu doryckiego. Sekwencja: TRIGLIF - METOPA - TRIGLIF - METOPA\nTriglifly sa zawsze ponad kolumnami, metopy miedzy kolumnami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16.2, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 2 poprawne opisy: A (ciagly/plaskorzezbiony) + B (tryglify i metopy)\n> - 1 pkt - 1 poprawny opis\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Jonski = ciagly relief; dorycki = tryglify + metopy (na przemian). \"Triglifly\" pochodzi z gr. tri-glyphe = trzy rysy/zlobki.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":9,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-9)\nZapoznaj się z tekstami źródłowymi dwóch wybitnych teologów średniowiecza:\nBernarda z Clairvaux oraz opata kościoła Saint Denis - Sugeriusza, a następnie\nwykonaj polecenia.\nBernard z Clairvaux:\nPomijam nadmierną wysokość świątyń, przesadną ich długość, zbyt wielką szerokość,\nwspaniałe lśniące okładziny, niezwykłe wyobrażenia, które, pociągając wzrok modlących się,\nrozpraszają ich uczucie […]. Jako zakonnik pytam jednak zakonników […]: „kapłani, co\nw sanktuarium robi złoto?” […]. Bo inne mają racje biskupi niż zakonnicy. Wiadomo\nbowiem, że mając zobowiązania zarówno wobec wykształconych, jak i niedouczonych, a nie\nmogąc duchową krasą wzbudzić pobożności u ludzi oddanych sprawom ciała, czynią to przy\npomocy piękna cielesnego. […] Wystawia się na pokaz bardzo piękny obraz jakiegoś\nświętego lub świętej i wierzy się, że tym większy święty, im bardziej kolorowy. Biegną ludzie\ni całują, wzywa się ich do składania darów i bardziej podziwiają piękno niż czczą świętość.\nWiesza się w kościele nie wieńce już, lecz koła całe z lampami dokoła, ale nie mniej [niż\nlampami] lśnią one osadzonymi w nich drogimi kamieniami. Widzi się także świeczniki,\nstojące jak drzewa z masywnego brązu, cudną sztuką uformowane, i one nie mniej błyszczące\nlśnieniem gemm niż świateł, które są na nich osadzone. […] Ściany kościoła błyszczą złotem,\na biedacy w nich gołym ciałem.[…] Cóż warte będą piękne kształty, na których zaraz\nnieustanny kurz osiądzie? A wreszcie po cóż to wam, wy biedacy, zakonnicy, ludzie oddani\nsprawom duchowym? […]. Krótko mówiąc, tak obfita i tak zadziwiająca wielu form\nróżnorodność jawi się wszędzie, że łacniej w marmurze czytać się pragnie, niźli w księgach\ni chętniej spędza się dzień, wpatrując się w te rzeczy, niż o boskich rozmyślając prawach.\nSugeriusz:\nTak przeto, gdy rozmiłowany w pięknie domu Bożego odciągany byłem wdziękiem\nróżnobarwnych gemm od trosk zewnętrznych, a rzetelna medytacja skłaniała do refleksji\no różnorodności świętych cnót, przenosząc [umysł] od rzeczy materialnych do tego, co\nniematerialne, wydawało mi się wtedy, że widzę siebie zamieszkującego jakby w dziwnym\nobszarze wszechświata, który nie znajduje się ani całkowicie w brudzie ziemi, ani też\nw czystości nieba; i że z Bożej łaski mogą się przenosić z tego niższego do wyższego świata,\nsposobem anagogicznym. […] Przeciwnicy nasi utrzymują także, że święty Duch, czyste\nserce, pełna wiary intencja winny wystarczać do tej świętej funkcji; i my także stwierdzamy\nwyraźnie i z naciskiem, że o nie właśnie idzie przede wszystkim. Mniemamy wszelako, że\nwinniśmy cześć okazywać także przez zewnętrzną ozdobność naczyń sakralnych, a niczym na\nświecie w takim stopniu, jak przy służbie związanej ze świętą ofiarą, z całą zewnętrzną\nokazałością.\nNa podstawie: J. Białostocki (wybór i opracowanie), Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności\ndo 1500 r., Warszawa 1978.\n17.1. Wskaż, który autor tekstu uważa, że piękno materialne jest odbiciem piękna\nboskiego. Podaj dwa argumenty uzasadniające jego poglądy. (0-3)\nMHS_1R\n17.2. Podaj dwa argumenty uzasadniające odmienne poglądy drugiego autora. (0-2)\n17.3. Określ krótko istotę „sporu” między teologami. (0-2)\n17.4. Przyjrzyj się ilustracjom zamieszczonym poniżej i określ, któremu z autorów\nodpowiada estetyka ukazanego kościoła.\nPodaj nazwę zakonu, który w swojej architekturze realizował te postulaty. (0-2)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.\nMaks. liczba pkt\n9\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**17.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Autor: Sugeriusz**\n\n**Dwa argumenty z tekstu:\n1. Piekne przedmioty w kosciele pozwalaja oderwac sie od zycia codziennego i przenosza w swiat ponadmaterialny (\"zdawalem sie przebywac w dziwnym obszarze wszechswiata, ktory nie znajduje sie ani w brudzie ziemi, ani w czystosci nieba\")\n2. Boga nalezy czcic takze poprzez zewnetrzna ozdobnosc - piekno materialne jest wyrazem naszej czci wobec Stwórcy (\"winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych\")**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Sugeriusza\nSugeriusz (ok. 1081-1151) - opat kosciola Saint-Denis kolo Paryza, mecenas i budowniczy. Rozbudowal kosciol opactwa w stylu gotyckim (ok. 1130-1144) - to jeden z pierwszych przykladow architektury gotyckiej. Jego teoria piekna materialnego jako odbicia piekna boskiego to podstawa teologii gotyku:\n\n**Argument 1 (z tekstu):** Sugeriusz pisze, ze rozmilowany w pieknie domu Bozego byl odciagany od trosk zewnetrznych i przenoszony sposobem anagogicznym (gr. anagoge = prowadzenie w gore) z rzeczy materialnych do niematerialnych. Piekno materialne = drabina do Boga.\n\n**Argument 2 (z tekstu):** Sugeriusz wyraznie stwierdza: \"mniemamy, ze winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych\". Bog zasluguje na najwykwintniejsze dary.\n\n## Sposob 2 - Sugeriusz a teologia Pseudo-Dionizego Areopagity\nSugeriusz czerpal z teologii Pseudo-Dionizego (V w.) - piekno materialne to emanacja boskiej swiatlosci, prowadzaca dusze ku Bogu. Stad w gotyckich katedralach witraże = swiatlo = Bog.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.1, max 3 pkt):\n> - 3 pkt - wskazanie Sugeriusza + 2 poprawne argumenty\n> - 2 pkt - wskazanie Sugeriusza + 1 argument lub brak wskazania + 2 argumenty\n> - 1 pkt - samo wskazanie Sugeriusza lub brak wskazania + 1 argument\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Sugeriusz = opat Saint-Denis, teoria gotyku: piekno materialne prowadzi do Boga (\"anagoge\"). Koscioly bogate = wrazenie innego swiata = medytacja.\n\n**17.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Drugi autor (odmienne poglady): Bernard z Clairvaux**\n\n**Dwa argumenty z tekstu (wystarczy podac dwa):\n1. Bogactwo w kosciele rozprasza wiernych i odciaga od spraw duchowych (\"pociagajac wzrok modlacych sie, rozpraszaja ich uczucie\")\n2. Kosciol lsni zlotem, a biedacy w nim nie maja ubrania - kontrast przepychu i ubóstwa jest niestosowny dla domu Bozego (\"Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem\")**\n\nDodatkowe argumenty: ludzie bardziej podziwiaja piekno niz czcza swietosc; zakonnicy nie potrzebuja zlota; ludzie chetniej wpatruja sie w ozdoby niz czytaja ksiegi.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Bernarda z Clairvaux\nBernard z Clairvaux (1090-1153) - mnich cysterski, teolog, reformator, doktor Kosciola. Zalozyl wiele opactw, propagowal surowa regule cystersów (reforme benedyktynow). Jego argumenty:\n\n**Argument 1 (z tekstu):** Bogactwo w koscielach drawi wzrok modlacych sie i rozprasza uwage - zamiast skupiac na Bogu, ludzie ogladaja ozdoby. Moze lapiej spedzaja dzien \"chetniej wpatrujac sie w te rzeczy niz o boskich rozmyslajac prawach\".\n\n**Argument 2 (z tekstu):** Slynne zdanie Bernarda: \"Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem\" - bogactwo dekoracji jest moralnie naganne gdy wspolnota ma biednych.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny - spor o sztuke religijna\nSpor Bernarda z Clairvaux i Sugeriusza jest klasycznym przykladem sporu w sredniowiecznym Kosciele. Bernard reprezentuje tradycje surowych mnichow-reformatorow (cystersi, cluniacy): kosciol ma byc miejsem skupienia i modlitwy, nie przepychow. Sugeriusz reprezentuje bogatych opatow (benedyktyni, Saint-Denis), dla ktorych splendor swiatyni wyrazal majestat Boga.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.2, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 2 poprawne argumenty\n> - 1 pkt - 1 poprawny argument\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Bernard z Clairvaux = cystersi = prostota i skromnosc. Dwa glowne argumenty: 1. bogactwo rozprasza ducha; 2. kontrast zlota w kosciele z ubostwem wiernych.\n\n**17.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Istota sporu: Bernard z Clairvaux uwazal, ze przepych w swiatyni utrudnia kontemplacje duchowa i jest wyrazem pychy, podczas gdy Sugeriusz byl przekonany, ze piekno materialne kosciola jest odbiciem piekna boskiego i pomaga wiernym wzniesc sie ku Bogu.**\n\n## Sposob 1 - synteza stanowisk obu teologow\n**Bernard z Clairvaux:**\n- Kosciol powinien byc skromny i pozbawiony zbytku\n- Bogactwo rozprasza uwage modlacych sie\n- Ozdoby sa niepotrzebne dla zakonnikow i szkodliwe dla poboznosci ludu\n- Bogactwo sacrum jest niesprawiedliwe wobec ubogich\n\n**Sugeriusz:**\n- Kosciol powinien byc jak najbogatszy i najwspanialszy\n- Piekno materialne jest droga do piekna boskiego (anagogia)\n- Swiete naczynie i ozdoby to wyraz czci wobec Boga\n- Piekno domu Bozego odrywa od codziennosci i przenosi w swiat nadprzyrodzony\n\n**Istota sporu:** spor dotyczy roli piekna materialnego w zyciu religijnym - czy malarstwo, rzezba i bogactwo przyblizaja czy oddalaja od Boga?\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny i artystyczny\nSpor ten mial realne konsekwencje artystyczne:\n- Cystersi (za inspiracja Bernarda) budowali surowe, pozbawione rzezb koscioly (np. Jędrzejów, Wachock)\n- Benedyktyni i premonstransi (za Sugeriuszem) budowali bogato ozdobione swiatynie w stylu romansmo-gotyckim\n- Architektura gotycka (w tym Saint-Denis Sugeriusza) stworzyła teologie swiatla przez witraze - odpowiedz na pytanie Bernarda\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.3, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca oba stanowiska\n> - 1 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca jedno stanowisko\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Spor = przepych vs. skromnosc w kosciele. Bernard = skromnosc = cystersi. Sugeriusz = bogactwo = gotyk. Istota: czy piekno materialne pomaga czy przeszkadza w kontemplacji Boga?\n\n**17.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Estetyka ukazanego kosciola odpowiada poglaadom: Bernarda z Clairvaux\nZakon: cystersi**\n\n## Sposob 1 - analiza ilustracji\nUkazany kosciol jest surowy, pozbawiony dekoracji, o prostych, masywnych murach, bez rzezb, bez kolorowych witrazy, bez zlotych ozdob. Fasada jest gola i skromna. To wyraz reformy cystersow.\n\n**Bernard z Clairvaux** sam byl mnichem cystersem i glownym propagatorem surowej estetyki w architekturze sakralnej. Zalozyl ponad 70 opactw, wszystkie w stylu \"cystersow\" - prosty, pozbawiony ozdob.\n\n**Cystersi** - zakon mnichow wywodzacy sie z benedyktynow, zalozony 1098 w Citeaux (Francja). Reforma Bernarda z Clairvaux (od ok. 1115) wyznaczyła zasady surowej architektury: brak witraży kolorowych (tylko biale), brak rzezb figuralnych, proste formy, brak dekoracji figuralnych. Cysterskie koscioly w Polsce: Jedrzejow, Wachock, Mogilno, Koprzywnica.\n\n## Sposob 2 - rozroznienie: cystersi vs. kluniacy i benedyktyni\n- Cystersi (za Bernardem): surowe koscioly, brak ozdob, powrot do prostoty reguly\n- Kluniacy i benedyktyni: bogato ozdobione koscioly (jak Cluny III - kolosalna, bogata bazylika romanska)\nBernard wyraznie krytykował kluniakow za nadmierny przepych\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.4, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - Bernard z Clairvaux + cystersi\n> - 1 pkt - jedna poprawna odpowiedz\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Surowy kosciol bez ozdob = estetyka Bernarda z Clairvaux = architektura cystersow. Cystersi realizowali jego postulaty budujac koscioly pozbawione rzezb i kolorowych witraży.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-20)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Zmagania człowieka z naturą i motyw żywiołów. Omów zagadnienie na\npodstawie trzech wybranych dzieł malarzy romantycznych.\nTemat 2. Na wybranych przykładach twórczości trzech artystów omów podobieństwa\ni różnice w malarstwie holenderskim i flamandzkim XVII wieku.\nna temat nr\nMHS_1R\nMHS_1R\nMHS_1R\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18.1. 18.2. 18.3. 18.4.\nMaks. liczba pkt\n3\n13\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Temat 1 lub Temat 2 (wybierz jeden). Przykladowe wypracowanie ponizej.**\n\n## Sposob 1 - Temat 1: Zmagania czlowieka z natura i motyw zywiolow w malarstwie romantycznym\n\n**Wstep:**\nRomantyzm (I pol. XIX w.) uczynił z natury i jej potegi jeden z centralnych tematow. Przyroda przestala byc jedynie tlem dla dzialania czlowieka - stala sie protagonista, sila grozna i wzniosla (Kant: wznioslosc jako przezycie przekraczajace czlowieka). Trzech artystow w sposob wyjatkowy uchwyca zmagania czlowieka z zywiolami.\n\n**Rozwiniecre:**\n1. **Caspar David Friedrich (1774-1840) - \"Morze lodu\" (Rozgromiony \"Nadziejа\", 1823-1824):** Statek arktyczny zgnieciony przez kry lodowe. Czlowiek i jego dzielo zniszczone przez sile natury. Brak ludzkich postaci - samo dzielo ludzkie (statek) jako ofara zywiolu. Technika: olej na plotnie. Romantyczny pesymizm: natura jest potezniejsza od czlowieka.\n\n2. **Joseph Mallord William Turner (1775-1851) - \"Sniezna burza - parowiec odpycha sie od ujscia portu\" (1842):** Parowiec walczacy z wirem sniegu i fal na morzu. Czlowiek i nowoczesna maszyna (parowiec) wobec sily wiatru i morza. Wirowa, ekspresyjna kompozycja. Turner byl swiadkiem tej burzy - przywiazan do masztu obserwował zjawisko. Technika: olej na plotnie, slynne rozmycie.\n\n3. **Eugene Delacroix (1798-1863) - \"Wolnosc wiodaca lud na barykady\" (1830):** Aleg oryczna postac Wolnosci prowadzi lud przez chaos rewolucji. Motyw zywiolow spolecznych i historycznych. Dynamiczna, dramatyczna kompozycja, kontrast swiatel i cieni (chiaroscuro).\n\nAlternatywny trzeci przyklad: **Gericault, \"Tratwa Meduzy\" (1818-1819)** - rozbitkowie na tratwie na szalejacym morzu (slynna katastrofa statku u wybrzezy Afryki). Symbol walki czlowieka z morzem.\n\n**Zakonczenie:**\nW malarstwie romantycznym natura jest sila przekraczajaca czlowieka - grojna, nieokielznana, wzniosla. Artyści romantyczni pokazuja zmagania czlowieka z zywiolami jako wyraz jego zarowno heroizmu (Turner zwiazany do masztu), jak i bezradnosci (Friedrich - zgniеciony statek). Natura jest srodowiskiem, w ktorym czlowiek odnajduje swoja male i wielkosci zarazem.\n\n## Sposob 2 - Temat 2: Malarstwo holenderskie i flamandzkie XVII w. (podobienstwa i roznice)\n\n**Wstep:**\nXVII wiek to \"zloty wiek\" malarstwa nizinnego. Po podziale Niderlandow na protestanckie Holandie (Polnocne Niderlandy) i katolicka Flandrie (Poludniowe Niderlandy, pod panowaniem Habsburgow) oba region rozwinely odmienne tradycje malarskie.\n\n**Rozwiniecre:**\n\n**PODOBIENSTWA:**\n- Wspolny jezyk flamandzki/niderlandzki, wspolna tradycja artystyczna XV-XVI w.\n- Mistrzowska technika olejna (Van Eyck jako wspolny pradawca)\n- Realizm - precyzyjna obserwacja natury i czlowieka\n- Rozwiniety rynek sztuki (mieszczanstwo jako mecenas)\n\n**ROZNICE:**\n\n**Holandia (protestantyzm, republika kupiecka):**\n- Brak mecenat Kosciola (protestantyzm odrzucil obrazy religijne)\n- Mecenas: zamozne mieszczanstwo (kupcy, rzemioselnicy)\n- Gatunki: portret grupowy, martwa natura (vanitas), pejzaz, scena rodzajowa, wnętrza\n- Przyklady: **Rembrandt van Rijn** (\"Stroz nocny\", 1642 - portret grupowy; przenikliwa psychologia, swiatlo i cien), **Jan Vermeer van Delft** (\"Nalewajaca mleko\", ok. 1658 - scena rodzajowa; mistyczne swiatlo), **Frans Hals** (\"Weselnik\" - portret)\n\n**Flandria (katolicyzm, mecenat Habsburgow i Kosciola):**\n- Bogaty mecenat koscielny i dworski\n- Gatunki: malarstwo religijne, mitologiczne, portret reprezentacyjny\n- Barok flamandzki: bujna, ekspresyjna, dynamiczna kompozycja\n- Przyklady: **Pieter Paul Rubens** (\"Zdjecie z krzyza\", 1611-1614 - dramatyczna scena religijna, pelna ekspresji; takze portrety dworskie), **Anthonis van Dyck** (portret dworski; uczecien Rubensa), **Jacob Jordaens** (sceny alegoryczne)\n\n**Zakonczenie:**\nOba nurty laczy mistrzowska technika olejna i realizm. Dzieli je temat i mecenas: Holandia zwrocila sie ku codziennosci i psychologii czlowieka (Rembrandt, Vermeer), Flandria rozwinela barokowy przepych i dramatyzm scen religijnych i mitologicznych (Rubens). To przyklad jak czynniki historyczne i religijne ksztaltuja rozne tradycje malarskie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 18, max 20 pkt):\n> - Kryterium 1. Kompozycja (0-3): trojdzielna (wstep, rozwinicte, zakonczenie), poprawne wnioskowanie\n> - Kryterium 2. Tresc (0-13): poprawne przyklady dziel i artystow, wiedza o epokach, brak bledow merytorycznych\n> - Kryterium 3. Terminologia (0-2): bogata i roznorodna (barok, chiaroscuro, scena rodzajowa, vanitas, etc.)\n> - Kryterium 4. Jezyk i styl (0-2): poprawna, przejrzysta, logiczna wypowiedz\n\nCo zapamietac? Wypracowanie musi: (1) zawierac wstep/rozwiniecre/zakonczenie; (2) omawiac TRZY dziela/artystow; (3) uzywac terminologii; (4) byc pisane poprawna polszczyzna. Temat 1: Friedrich, Turner, Gericault/Delacroix + motyw zywiolow w romantyzmie. Temat 2: Holandia (Rembrandt, Vermeer) vs. Flandria (Rubens, van Dyck) = protestantyzm vs. katolicyzm.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"}]}