{"paper":{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":14,"source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":4,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-4)\nRozpoznaj dzieła architektoniczne przedstawione na fotografiach. Wpisz we wskazane\nmiejsca:\na) nazwę obiektu;\nb) nazwę miejscowości, w której obiekt się znajduje;\nc) styl lub okres w sztuce.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.3) Zdający rozpoznaje dzieła różnych epok, stylów oraz\nkierunków sztuk plastycznych, potrafi umiejscowić je […]\nw przestrzeni geograficznej.\nSchemat punktowania\n4 p. - za 12 poprawnych odpowiedzi.\n3 p. - za 11-8 poprawnych odpowiedzi.\n2 p. - za 7-5 poprawnych odpowiedzi.\n1 p. - za 4-2 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za 1 poprawną odpowiedź lub odpowiedzi błędne albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nA.\na) pałac / zamek\nb) Kórnik\nc) neogotyk / historyzm / XIX w.\nB.\na) zamek / pałac\nb) Baranów Sandomierski\nc) renesans / manieryzm\nC.\na) zamek / zamek krzyżacki\nb) Malbork\nc) gotyk\nD.\na) Pałac Belwederski / Belweder\nb) Warszawa\nc) neoklasycyzm / klasycyzm","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. a) palac / zamek b) Kornik c) neogotyk / historyzm / XIX w.\nB. a) zamek / palac b) Baranow Sandomierski c) renesans / manieryzm\nC. a) zamek / zamek krzyzacki b) Malbork c) gotyk\nD. a) Palac Belwederski / Belweder b) Warszawa c) neoklasycyzm / klasycyzm**\n\n## Sposob 1 - analiza cech stylowych poszczegolnych budowli\n\n**Fotografia A - Zamek w Korniku (neogotyk, XIX w.):**\nBudowla zrekonstruowana przez Tytusa Dzialynskiego i jego syna Jana w XIX wieku w duchu neogotyckim. Charakterystyczne elementy: biale sciany, blankowania (zubczaty gzyms), orki, wiezyczki z ostroslupikami - to wszystko swiadczy o nawiazaniu do sredniowiecznego gotyku. Neogotyk to odmiana historyzmu - nurtu w architekturze XIX w. opartego na stylach historycznych.\n\n**Fotografia B - Zamek w Baranowie Sandomierskim (renesans/manieryzm, XVI-XVII w.):**\nBudowla wzniesiona na przelomie XVI/XVII w., przypisywana Santi Gucciemu. Typowe cechy renesansu wloskiego z elementami manierystycznymi: loggie (arkadowe kruzganki na dziedzincu), attyka z balustrада, regularna, symetryczna bryла, cylindryczne wiezyczki narozne. Dziedziniec arkadowy wzorowany na zamku na Wawelu.\n\n**Fotografia C - Zamek w Malborku (gotyk, XIII-XV w.):**\nSiedziba Zakonu Krzyzackiego, wzniesiona z cegly (technika charakterystyczna dla gotyku ceglowego na Pomorzu). Typowe cechy gotyku: strome dachy, uskokowe portale, skarpy, masywne mury obronne, ceglana faktura. Wielka siedziba krzyzacka - jeden z wiekszych zamkow gotyckich na swiecie.\n\n**Fotografia D - Palac Belwederski w Warszawie (klasycyzm/neoklasycyzm, pocz. XIX w.):**\nPrzebudowany w 1818-1822 przez Jakuba Kubickiego dla wielkiego ksiecia Konstantego (pozniej rezydencja prezydentow). Cechy klasycyzmu: tympanon nad wejsciem, kolumny w portyku, biala elewacja, geometryczna regularnosc bryly, brak dekoracji barokowej.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny i styl epoki\n\nCztery budowle reprezentuja cztery rozne style/okresy:\n- **Gotyk** (Malbork, XIII-XV w.) - sredniowiecze, Europa krzyzacka\n- **Renesans/manieryzm** (Baranow, ok. 1600) - przejscie do nowozytnosci, wplywy wloskie w Polsce\n- **Klasycyzm** (Belweder, XIX w.) - nawrot do antyku po baroku, epoka oswiecenia\n- **Neogotyk** (Kornik, XIX w.) - historyzm romantyczny, nawiazanie do sredniowiecza\n\nHistoryzm XIX-wieczny (neogotyk, neorenesans, neoklasycyzm) polegal na swiadomym odwolywaniu sie do dawnych stylow - byl reakcja na rewolucje przemyslowa i wyrazem narodowych tonsznosci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 1. (max 4 pkt)\n> - **4 pkt** - za 12 poprawnych odpowiedzi (po 3 elementy dla kazdej fotografii)\n> - **3 pkt** - za 11-8 poprawnych odpowiedzi\n> - **2 pkt** - za 7-5 poprawnych odpowiedzi\n> - **1 pkt** - za 4-2 poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - za 1 poprawna odpowiedz lub odpowiedzi bledne / brak\n> - **Akceptowane warianty:** A: palac/zamek, Kornik, neogotyk/historyzm/XIX w.; B: zamek/palac, Baranow Sandomierski, renesans/manieryzm; C: zamek/zamek krzyzacki, Malbork, gotyk; D: Palac Belwederski/Belweder, Warszawa, neoklasycyzm/klasycyzm\n\nCo zapamietac? Kazda budowla ma 3 elementy odpowiedzi: nazwa, miejscowosc, styl. Najtrudniejsze to Baranow Sandomierski (renesans/manieryzm) i rozroznienie neogotyk (Kornik) od gotyku (Malbork).","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nWybierz i zaznacz właściwe wyjaśnienie podanych terminów.\nArchiwolta to\nA. przedsionek kościelny poprzedzający wejście.\nB. suchy lub nawodniony rów stanowiący element zabudowań obronnych.\nC. element dekoracyjny portalu - profilowane lub ornamentowane czoło arkady.\nD. ornament ciągły, pasowy ze stylizowanych liści.\nTempera to\nA. technika malarska, w której spoiwem jest wosk pszczeli.\nB. obraz fotograficzny konstrukcji utworzonej z różnych elementów.\nC. szeroko stosowana do końca XV wieku technika malarska, w której spoiwem były jajka.\nD. technika polegająca na odbijaniu na kartce faktury przedmiotu pod nią podłożonego.\nTenebryzm to\nA. sposób ujęcia kompozycji malarskiej, w której postacie i przedmioty wydobywane są\nz ciemnego tła ostrym światłocieniem.\nB. inaczej taniec śmierci - jeden z tematów w malarstwie barokowym.\nC. sposób dekoracji malarskiej katakumb w okresie Cesarstwa Rzymskiego.\nD. wykorzystywanie w malarstwie ostrych kontrastów temperaturowych.","answer":"C, A","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.10) Zdający zna, poprawnie stosuje oraz definiuje terminy\ni pojęcia z zakresu historii sztuki.\nSchemat punktowania\n1 p. - za 3 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nArchiwolta - C\nTempera - C\nTenebryzm - A","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Archiwolta - C, Tempera - C, Tenebryzm - A**\n\n## Sposob 1 - analiza terminologiczna krok po kroku\n\n**Archiwolta - odpowiedz C:**\nArchiwolta to profilowane lub ornamentowane czolo arkady, czyli dekoracyjna opaska biegnaca wzdluz zewnetrznej krawedzi luku portalu (wejscia do kosciola lub innego budynku). W gotyku portale czesto maja kilka koncentrycznych archiwolt zdobionych figurami swietych lub motywami rosolinnymi.\n- Odpowiedz A to NARTEKS (przedsionek)\n- Odpowiedz B to FOSA (row obronny)\n- Odpowiedz D to AKANT lub ARABESKA (ornament rosliny)\n\n**Tempera - odpowiedz C:**\nTempera to dawna technika malarska, w ktorej pigmenty sa rozcierane z emulsja jajka (zoltko + woda lub cale jajko). Dominowala do konca XV wieku, kiedy stopniowo wypieraly ja oleje (technika olejna, popularyzowana przez braci van Eyck). Tempera schnie szybko i daje charakterystyczny matowy efekt.\n- Odpowiedz A to ENKAUSTYKA (wosk pszczeli - starozytna technika egipska)\n- Odpowiedz B to opis FOTOMONTAZU lub ASAMBLARZU\n- Odpowiedz D to FROTAZ (odbijanie faktury)\n\n**Tenebryzm - odpowiedz A:**\nTenebryzm (od wl. tenebre - ciemnosc) to sposob malowania, w ktorym postacie i przedmioty wydobywane sa z glebokich ciemnosci za pomoca ostrego, kontrastowego swiatla (jak reflektor wyswietlajacy scene). Termin laczony z Caravagiem i jego nastepnikami (Caravaggionistami). Tenebryzm jest skrajnym przejawem chiaroscuro.\n- Odpowiedz B to DANSE MACABRE (taniec smierci - inny temat)\n- Odpowiedz C to opis malarstwa katakumbowego (inne zjawisko)\n- Odpowiedz D to opis niezistniejacego pojecia\n\n## Sposob 2 - skojarzenia mnemoniczne\n- **Archiwolta** = \"arch\" jak \"arc\" (luk) + wolta = ozdобiony luk portalu\n- **Tempera** = temp + era = jajeczna era malarstwa (do XV w.)\n- **Tenebryzm** = tenebre (wl. ciemnosc) = malarstwo ciemnosci z wydobytym swiatlem (Caravaggio)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 2. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za 3 poprawne odpowiedzi (wszystkie trzy musza byc poprawne)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna (np. 2 z 3 poprawnych) lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** Archiwolta-C, Tempera-C, Tenebryzm-A\n\nCo zapamietac? Punkt dostaje sie TYLKO za komplet trzech poprawnych odpowiedzi. Zapamietaj: archiwolta = luk portalu, tempera = jajko, tenebryzm = ciemnosc + Caravaggio.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nZaznacz tytuły trzech dzieł, których autorem jest Rembrandt van Rijn.\nA. Król pije\nB. Lekcja anatomii doktora Tulpa\nC. Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem\nD. Regentki domu starców w Haarlemie\nE. Zwariowane gospodarstwo\nF. Widok Delft\nG. Autoportret z Saskią na kolanach\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\nMaks. liczba pkt\n4\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":"B, C","answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.5) Zdający zna twórczość najwybitniejszych artystów\ni potrafi wymienić dzieła, które stworzyli […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za 3 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nB. Lekcja anatomii doktora Tulpa\nC. Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem\nG. Autoportret z Saskią na kolanach","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**B, C, G**\n(B. Lekcja anatomii doktora Tulpa, C. Pejzaz z milosiernym Samarytaninem, G. Autoportret z Saskia na kolanach)\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego dziela\n\n**Dziela Rembrandta:**\n- **B. Lekcja anatomii doktora Tulpa (1632)** - grupowy portret chirurgow amsterdamskich podczas sekcji zwlok, przechowywany w Mauritshuis w Hadze. Jedno z najslynniejszych dziel Rembrandta, charakterystyczne dla jego tenebrystycznej metody.\n- **C. Pejzaz z milosiernym Samarytaninem (1638)** - malo znane, ale potwierdzone dzielo Rembrandta z motywem biblijnej przypowiesci. Przechowywane w Muzeum Czartoryskich w Krakowie.\n- **G. Autoportret z Saskia na kolanach (ok. 1635-1636)** - znany rowniez jako \"Syn marnotrawny w karczmie\", Rembrandt z zona Saskia van Uylenburgh. Drezno, Gemaldegalerie.\n\n**Mylace - dziela innych artystow:**\n- **A. Krol pije** - Jacob Jordaens (flamandzki malarz barokowy)\n- **D. Regentki domu starcow w Haarlemie (1664)** - Frans Hals (portrecista holenderski)\n- **E. Zwariowane gospodarstwo** - Jan Steen (holenderski malarz rodzajowy)\n- **F. Widok Delft (ok. 1660-1661)** - Johannes Vermeer (mistrz malarstwa holenderskiego)\n\n## Sposob 2 - kontekst artystyczny Rembrandta\nRembrandt Harmenszoon van Rijn (1606-1669) - najwyzbitniejszy malarz holenderskiego baroku. Opanowal tenebryzm (swiatlocien) jak nikt inny. Tworzyl: portrety zbiorowe (anatomie, straznice nocne), autoportrety (ok. 100 szt.), sceny biblijne, krajobrazy. Pozostali malarze wymienieni w zadaniu to Holenderskie Zlote Wieki XVII w., ale kazdy z nich ma inny styl i specjalnosc.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 3. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za 3 poprawne odpowiedzi (B, C, G)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** tylko B, C, G - wszystkie trzy musza byc wskazane\n\nCo zapamietac? Kluczowe dziela Rembrandta: Lekcja anatomii, Straz nocna, autoportrety. Widok Delft = Vermeer, Regentki = Frans Hals, Krol pije = Jordaens.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-3)\nPrzyjrzyj się reprodukowanym dziełom.\nA.\nB.\nOkreśl i wpisz w wyznaczone miejsca:\na) temat dzieła;\nb) źródło ikonograficzne;\nc) technikę wykonania;\nd) styl lub wiek, w którym powstało dzieło.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\nd)\na)\nb)\nc)\nd)\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-3)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.3) Zdający rozpoznaje dzieła różnych epok, stylów oraz\nkierunków sztuk plastycznych, potrafi umiejscowić je\nw czasie […].\n1.6) Zdający identyfikuje dzieła na podstawie\ncharakterystycznych środków warsztatowych i formalnych\n[…].\n1.11) Zdający zna podstawowe motywy ikonograficzne,\nrozpoznaje świętych, bogów greckich […] po atrybutach\ni sposobach przedstawień.\nSchemat punktowania\n3 p. - za 8 poprawnych odpowiedzi.\n2 p. - za 7-5 poprawnych odpowiedzi.\n1 p. - za 4-3 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za 2-1 poprawną odpowiedź lub odpowiedzi błędne albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nA.\na) Zmartwychwstanie / Zmartwychwstały Chrystus\nb) Nowy Testament / Biblia / Pismo Święte\nc) relief / relief polichromowany / rzeźba w drewnie / wypukłorzeźba / drewno / drewno\npolichromowane\nd) gotyk / XV w.\nB.\na) Merkury / Hermes\nb) mitologia / mity rzymskie / mity greckie\nc) brąz / odlew z brązu / rzeźba pełnoplastyczna\nd) manieryzm / XVI w. / cinquecento","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Dzielo A:**\na) Zmartwychwstanie / Zmartwychwstaly Chrystus\nb) Nowy Testament / Biblia / Pismo Swiete\nc) relief / relief polichromowany / rzezba w drewnie / drewno polichromowane\nd) gotyk / XV w.\n\n**Dzielo B:**\na) Merkury / Hermes\nb) mitologia / mity rzymskie / mity greckie\nc) braz / odlew z brazu / rzezba pelnoplastyczna\nd) manieryzm / XVI w. / cinquecento\n\n## Sposob 1 - analiza ikonograficzna i techniczna\n\n**Dzielo A - gotycki relief Zmartwychwstania:**\nRelief (wypuklorzezba) to technika rzezbiarska, w ktorej postacie wyrastaja z tla, ale nie sa w pelni oddzielone od podloza. Relief polichromowany oznacza pomalowany w kolorach. Drewno polichromowane to typowy material oltarzy gotyckich w Polsce (m.in. Wit Stwosz). Temat Zmartwychwstania pochodzi z Nowego Testamentu - opis zmartwychwstania Jezusa po trzech dniach od ukrzyzowania. Styl gotycki (XV w.) rozpoznac po: wydluzonych figurach, zlotym tle, ekspresyjnym ujeciu.\n\n**Dzielo B - manierystyczny Merkury (\"Merkury lecacy\", Giovanni da Bologna / Giambologna, ok. 1580):**\nJest to odlew z brazu - metal stosowany w rzezbie od starozytnosci. Rzezba pelnoplastyczna (runda) oznacza, ze jest w pelni trójwymiarowa, wolno stojaca, bez tla. Merkury/Hermes - bog podroznicy, poslaniec bogow w mitologii grecko-rzymskiej, rozpoznawany po kaduceuszu (lasce z wezami) i skrzydlatych sandałach. Manieryzm (XVI w., cinquecento) cechuje sie: wydluzonymmi proporcjami, spiralna (serpentinata) poza ciala, wyrafinowaniem formalnym. Giambologna slawny z dynamicznych kompozycji.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\n- Gotycka snycerka drewniana (rzezbiarstwo w drewnie) - szczyt w Polsce w XV-XVI w. Mistrzowie: Wit Stwosz (oltarz Mariacki), Hans Bruggemana, warsztaty lokalne.\n- Manieryzm to styl po Wysokim Renesansie: nasliadowanie maniery Michala Aniola i Rafaela, ale z przesadna elegancja i sublimacją. Brąz - material szlachetny, kojarzony z antycznym paternem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 4. (max 3 pkt)\n> - **3 pkt** - za 8 poprawnych odpowiedzi\n> - **2 pkt** - za 7-5 poprawnych odpowiedzi\n> - **1 pkt** - za 4-3 poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - za 2-1 poprawna odpowiedz lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** A: Zmartwychwstanie/Zmartwychwstaly Chrystus; Nowy Testament/Biblia; relief/drewno polichromowane; gotyk/XV w. B: Merkury/Hermes; mitologia; braz/rzezba pelnoplastyczna; manieryzm/XVI w./cinquecento\n\nCo zapamietac? Dzielo A: gotyk = drewno + polichromia + relief + Biblia. Dzielo B: manieryzm = braz + pelnoplastyczna + mitologia. Cinquecento = XVI wiek po wlosku.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\n5.1. Przyjrzyj się wnętrzom budowli przedstawionym na poniższych fotografiach i wpisz\nw wyznaczone miejsca:\na) nazwę stylu wnętrza;\nb) nazwę obiektu.\nA.\nB.\na)\nb)\na)\nb)\nC.\nD.\na)\nb)\na)\nb)\n5.2. Ustal chronologię stylów. Wpisz numery 1-4 we właściwej kolejności, gdzie\n1 oznacza styl najwcześniejszy, a 4 - styl najnowszy.\nWnętrze\nA.\nB.\nC.\nD.\nChronologia\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.\n5.1.\n5.2.\nMaks. liczba pkt\n3\n3\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.3) Zdający rozpoznaje dzieła różnych epok, stylów oraz\nkierunków sztuk plastycznych, potrafi umiejscowić je\nw czasie i w przestrzeni geograficznej.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**A. a) styl stanislawowski / klasycyzm b) Zamek Krolewski w Warszawie\nB. a) gotyk b) kaplica Sainte Chapelle (Swieta Kaplica) w Paryzu\nC. a) barok b) Palac w Wersalu / Sala Zwierciadlana\nD. a) rokoko b) kosciol w Wies (Wieskirche)**\n\n## Sposob 1 - analiza cech stylowych wnetrz\n\n**Fotografia A - styl stanislawowski / klasycyzm (Zamek Krolewski, Warszawa):**\nStyl stanislawowski to polska odmiana klasycyzmu z czasow Stanislawa Augusta Poniatowskiego (2. pol. XVIII w.). Cechy wnetrz: proste, eleganckie kolumny, biele i zloce, pilastry, symetria, umiar w dekoracji - kontrast do rozbudowanego baroku. Zamek Krolewski w Warszawie - reprezentacyjna siedziba krolewska.\n\n**Fotografia B - gotyk (Sainte Chapelle, Paryz):**\nKaplica Ludwika IX Swietego (konsekrowana 1248 r.). Charakterystyczne cechy: niezwykle smukle okna witrażowe zajmujace prawie cale sciany, lancetowate luki, szkielet kamienny miedzy witrażami, delikatne skarpy na zewnatrz. Wnetrze gotyckie dlazy ku niebu, wypelnione kolorowym swiatlem przechodzacym przez witraze.\n\n**Fotografia C - barok (Palac w Wersalu, Sala Zwierciadlana):**\nSala Zwierciadlana (Galerie des Glaces), zbudowana 1678-1684, arch. Jules Hardouin-Mansart, malowidla Le Brun. Cechy baroku: przepych, zlote ornamenty, wielkie lustra naprzeciwko okien (efekt przestrzeni), plafony z malowidlami, bogata snycerka. Barokowe wnetrze olsniewa i obezwladnia.\n\n**Fotografia D - rokoko (Wieskirche, Bawaria):**\nKosciol pielgrzymkowy w Wies (pol. XVIII w., arch. Dominikus Zimmermann). Rokoko rozwinelo sie z baroku - jest lalejsze, bardziej radosne, kapryśne. Cechy: pastelowe kolory (rozowe, blekitne, zlocia), asymetryczne linie, ornamenty w ksztalcie muszel (rocaille), stiukowe girlandy i putta.\n\n## Sposob 2 - skojarzenia wizualne\n- Gotyk = pionowe witraze, kolorowe swiatlo, lancetowe luki\n- Barok = przepych, zloto, lustra, dynamika\n- Rokoko = pastelowe kolory, muszle, lekkosc, asymetria\n- Klasycyzm/stanislawowski = porzadek, kolumny, biel i zloto, symetria bez przesady\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 5.1. (max 3 pkt)\n> - **3 pkt** - za 8-7 poprawnych odpowiedzi (po 2 elementy dla kazdego wnetrza)\n> - **2 pkt** - za 6-4 poprawne\n> - **1 pkt** - za 3-2 poprawne\n> - **0 pkt** - za 1 poprawna lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** A: styl stanislawowski/klasycyzm + Zamek Krolewski/Sala Wielka/Sala Asamblowa; B: gotyk + Sainte Chapelle/Swieta Kaplica; C: barok + Wersal/Sala Zwierciadlana; D: rokoko + kosciol w Wies/Wieskirche\n\nCo zapamietac? Sainte Chapelle = gotyk + witraze (nie barok!). Wieskirche = rokoko (nie barok, chocia zbudowana w podobnym czasie). Styl stanislawowski = polska nazwa klasycyzmu epoki Poniatowskiego.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**A - 4, B - 1, C - 2, D - 3**\n\n(Kolejnosc od najstarszego do najmlodszego: B-gotyk, C-barok, D-rokoko, A-klasycyzm)\n\n## Sposob 1 - chronologia stylow europejskich\n\nKlucz to znajomosc ram czasowych stylow:\n- **B. Gotyk - 1 (najwczesniejszy)** - Sainte Chapelle ukonczona w 1248 roku. Gotyk trwal ok. XII-XVI w. Jest najstarszym stylem wsrod podanych.\n- **C. Barok - 2** - Sala Zwierciadlana w Wersalu zbudowana 1678-1684. Barok trwal ok. XVII - poc. XVIII w.\n- **D. Rokoko - 3** - Wieskirche konsekrowana w 1754 roku. Rokoko rozwinelo sie z baroku w 1. pol. XVIII w. (ok. 1720-1780).\n- **A. Styl stanislawowski / klasycyzm - 4 (najnowszy)** - wnętrza Zamku Krolewskiego w Warszawie przebudowane za Stanislawa Augusta Poniatowskiego (panowanie 1764-1795). Klasycyzm: 2. pol. XVIII - poc. XIX w.\n\nOstrzezenie: Rokoko (D) i klasycyzm (A) rozwijaly sie w podobnym czasie, ale rokoko bylo nieco wczesniejsze. W Polsce styl stanislawowski to pol. XVIII/koniec XVIII w., czyli po szczycie rokoka.\n\n## Sposob 2 - oś czasu\n- XIII w. - gotyk (B)\n- XVII w. - barok (C)\n- 1. pol. XVIII w. - rokoko (D)\n- 2. pol. XVIII w. - klasycyzm/stanislawowski (A)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 5.2. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za poprawne okreslenie wszystkich czterech pozycji chronologicznych (A-4, B-1, C-2, D-3)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** tylko jedna poprawna kombinacja: B=1, C=2, D=3, A=4\n\nCo zapamietac? Kolejnosc: gotyk - barok - rokoko - klasycyzm. Rokoko wyroslo z baroku i jest jego lagodniejsza wersja, klasycyzm to reakcja na rozpasanie rokoka.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nWybierz i podkreśl nazwy trzech działań artystycznych, których nie można zaliczyć do\ntradycyjnych form wypowiedzi i dyscyplin sztuki.\nperformance rzeźba malarstwo grafika happening\nenvironment rzemiosło artystyczne","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.9) Zdający wymienia dawne i współczesne dyscypliny\nartystyczne oraz potrafi wskazać dzieła współczesne, które\nwymykają się klasyfikacjom.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nperformance, happening, environment","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**performance, happening, environment**\n\n## Sposob 1 - rozroznienie tradycyjnych i nietradownychalnych form sztuki\n\n**Tradycyjne formy i dyscypliny sztuki** (sa w liscie, ale ich NIE wybieramy):\n- **Rzezba** - jedna z najstarszych dyscyplin, znana od prehistorii\n- **Malarstwo** - tradycyjna dziedzina od starozytnosci\n- **Grafika** - tradycyjna technika artystyczna (drzeworyt, miedzioryt, litografia)\n- **Rzemioslo artystyczne** - tradycyjna forma, obejmuje ceramike, tkactwo, snycerke\n\n**Nietradownycalne formy sztuki wspolczesnej** (akcjonizm, lata 60. XX w.):\n- **Performance** - dzielo to dzialalnosc/akcja artysty, nie materialny obiekt; artysta jest tworcem i dzielom jednoczesnie; niepowtarzalne, czasowe\n- **Happening** - zbiorowa akcja artystyczna z udzialem publicznosci; niescenariuszowany, spontaniczny element; rozwiniety przez Allana Kaprowa w USA (lata 60.)\n- **Environment** - przestrzenna instalacja obejmujaca cale otoczenie widza; artysta tworzy srodowisko (np. Christo, Allan Kaprow)\n\nWszystkie trzy to przejawy akcjonizmu i sztuki konceptualnej/procesualnej, ktore odrzucaja tradycyjny obiekt artystyczny na rzecz dzialan, procesow i doswiadczen.\n\n## Sposob 2 - logika wykluczenia\nPytanie dotyczy sztuki, ktorej NIE mozna zaliczyc do TRADYCYJNYCH form. Performance, happening i environment sa zjawiskami XX-wiecznymi, pozbawionymi trwalego obiektu-dziela - to jest klucz. Rzemioslo artystyczne moze budzic watpliwosci, ale nalezy do tradycji (ceramika, tkactwo, zlotnictwo istnieja od tysiecy lat).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 6. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za trzy poprawne odpowiedzi (performance, happening, environment)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** tylko te trzy wyrazy, wszystkie musza byc wskazane\n\nCo zapamietac? Nowe formy = akcjonizm lat 60. XX w.: performance (artysta dziala), happening (widz uczestniczy), environment (przestrzen jako dzielo). Rzezba, malarstwo, grafika, rzemioslo artystyczne = tradycja.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nZidentyfikuj artystów na podstawie podanych informacji. Wpisz ich nazwiska we\nwskazane miejsca.\nA. Był wybitnym rosyjskim malarzem i teoretykiem sztuki. W 1896 roku osiedlił się\nw Monachium, gdzie zaczął studia na Akademii Sztuk Pięknych. Został współtwórcą\nniemieckiej grupy ekspresjonistycznej Der Blaue Reiter. Działał w rosyjskim\nWchutiemasie oraz niemieckim Bauhausie.\nB. Urodził się w Urbino. Był jednym z najwybitniejszych twórców włoskiego renesansu.\nPracował m.in. na zlecenie papieża, dla którego namalował freski w stanzach\nwatykańskich, a wśród nich słynną Szkołę Ateńską.\nC. Stanisław August Poniatowski uczynił go swoim nadwornym malarzem. Na zlecenie\nwładcy namalował, oprócz licznych wizerunków króla, szereg scen z historii Polski oraz\npoczet\nkrólów\npolskich\ndo\npokoju\nmarmurowego\nw\nZamku\nKrólewskim\nw Warszawie.","answer":"A, B, C","answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.5) Zdający zna twórczość najwybitniejszych artystów\ni potrafi wymienić dzieła, które stworzyli, rozpoznać\nnajsłynniejsze z nich […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nA. Kandinsky / Kandinskij\nB. Rafael / Rafael Santi\nC. Bacciarelli","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. Kandinsky (Wassily Kandinsky / Kandinskij)\nB. Rafael (Rafael Santi)\nC. Bacciarelli (Marcello Bacciarelli)**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja na podstawie kluczowych slow\n\n**A. Wassily Kandinsky (1866-1944):**\n- Kluczowe slowa: rosyjski malarz, Monachium, Der Blaue Reiter, Bauhaus\n- Der Blaue Reiter (Niebieski Jezdziec) - niemiecka grupa ekspresjonistyczna, zalozono 1911 w Monachium\n- Bauhaus - slynna szkola wzornictwa w Niemczech (1919-1933), Kandinsky byl tam profesorem\n- Wchutemas - radziecka szkola artystyczna (odpowiednik Bauhausu)\n- Kandinsky uwazany jest za ojca abstrakcjonizmu (tworzyl pierwsze abstrakcyjne kompozycje ok. 1910)\n\n**B. Rafael Santi (1483-1520):**\n- Kluczowe slowa: Urbino, wloski renesans, stanzy watykanskie, Szkola Atenska\n- Urodzil sie w Urbino (miasto w Marche, Wlochy)\n- Papiesz Juliusz II i Leon X zatrudniali go do dekoracji Stanzy Rafaela w Watykanie\n- Szkola Atenska (La Scuola di Atene, ok. 1509-1511) - freskowa apoteoza filozofii\n- Rafael, Michal Aniol i Leonardo da Vinci - wielka trojca Wysokiego Renesansu\n\n**C. Marcello Bacciarelli (1731-1818):**\n- Kluczowe slowa: nadworny malarz Stanislawa Augusta, poczet krolow polskich, Zamek Krolewski w Warszawie\n- Bacciarelli (Wloch z pochodzenia) - nadworny malarz ostatniego krola Polski\n- Poczet krolow polskich do Pokoju Marmurowego to jego najslynniejsze dzielo\n- Styl: klasycyzm i styl stanislawowski\n\n## Sposob 2 - skojarzenia kluczowych faktow\n- Kandinsky = abstrakcja + Bauhaus + Blaue Reiter\n- Rafael = Urbino + stanzy watykanskie + Szkola Atenska\n- Bacciarelli = Poniatowski + poczet krolow + Zamek Krolewski\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 7. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za trzy poprawne odpowiedzi (Kandinsky, Rafael, Bacciarelli)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** A: Kandinsky/Kandinskij; B: Rafael/Rafael Santi; C: Bacciarelli\n\nCo zapamietac? Bacciarelli to jedyny artysta z polskiego kontekstu - nadworny malarz Stanislawa Augusta. Kandinsky = abstrakcja + Bauhaus. Rafael = Urbino + Szkola Atenska.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nKtóre z podanych poniżej obiektów architektonicznych pełniły lub pełnią funkcję\nmuzealniczą? Wybierz i zaznacz trzy poprawne odpowiedzi.\nA. pałac Na Wodzie w Warszawie\nB. „Ogórek” Normana Fostera w Londynie\nC. Ponte Vecchio we Florencji\nD. Centrum Pompidou w Paryżu\nE. Królikarnia w Warszawie\nF. wieża Einsteina w Poczdamie\nG. Hala Stulecia we Wrocławiu\nH. kolumna Trajana w Rzymie\nMHS_1R","answer":"A, D, E","answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.12) Zdający potrafi wskazać funkcję dzieła […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za 3 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nA. Pałac Na Wodzie w Warszawie\nD. Centrum Pompidou w Paryżu\nE. Królikarnia w Warszawie","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A, D, E**\n(A. Palac Na Wodzie w Warszawie, D. Centrum Pompidou w Paryzu, E. Krolikarnia w Warszawie)\n\n## Sposob 1 - analiza funkcji kazdego obiektu\n\n**Obiekty pelniacych funkcje muzealna (wybrane):**\n- **A. Palac Na Wodzie w Warszawie (Lazienki)** - dawna rezydencja krolewska Stanislawa Augusta, obecnie muzeum, oddzia Muzeum Lazienek Krolewskich. Udostepniony do zwiedzania jako muzeum.\n- **D. Centrum Pompidou w Paryzu** - zbudowane 1971-1977 (arch. Renzo Piano i Richard Rogers), specjalnie jako centrum kultury i muzeum. Miesci Musee National d'Art Moderne - jedno z wiekszych zbiorow sztuki wspolczesnej na swiecie.\n- **E. Krolikarnia w Warszawie** - barokowy palacyk z XVIII w., od 1965 r. oddzial Muzeum Narodowego w Warszawie; miesci stale muzeum rzezby im. Xawerego Dunikowskiego.\n\n**Obiekty NIE pelniacych funkcji muzealnej:**\n- **B. Ogorek Normana Fostera w Londynie** - wiezowiec Swiss Re (\"The Gherkin\", 1997-2003), biurowiec - nie muzeum\n- **C. Ponte Vecchio we Florencji** - slynny most z XVI w., miesci sklepy jubilerskie\n- **F. Wieza Einsteina w Poczdamie** - obserwatorium astronomiczne Ericha Mendelsohna (1919-1921), placowka naukowa\n- **G. Hala Stulecia we Wroclawiu** - wielofunkcyjna hala widowiskowa (arch. Max Berg, 1911-1913), nie jest muzeum\n- **H. Kolumna Trajana w Rzymie** - zabytek, pomnik, nie muzeum\n\n## Sposob 2 - skojarzenia nazw\nPalac Na Wodzie i Krolikarnia - oba sa oddzialami Muzeum Narodowego lub Lazienek Krolewskich - klasyczny przyklad adaptacji obiektow historycznych na muzea w Polsce. Centrum Pompidou - zbudowane od podstaw jako muzeum (hi-tech).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 8. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za 3 poprawne odpowiedzi (A, D, E)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** tylko A, D, E - wszystkie trzy\n\nCo zapamietac? Trzy muzea: Palac Na Wodzie (Lazienki) + Krolikarnia (Muzeum Narodowe) + Centrum Pompidou (Paryskie muzeum sztuki nowoczesnej). Hala Stulecia = hala widowiskowa, nie muzeum!","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nRozpoznaj przedstawione dzieła. Wpisz we wskazane miejsca:\na) tytuł dzieła;\nb) nazwisko twórcy;\nc) kierunek lub styl, który reprezentuje dzieło.\nA.\nB.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nC.\nD.\na)\nb)\nc)\na)\nb)\nc)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.\n7.\n8.\n9.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n4\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n1.3) Zdający rozpoznaje dzieła różnych epok, stylów oraz\nkierunków sztuk plastycznych […].\n1.5) Zdający zna twórczość najwybitniejszych artystów\ni potrafi wymienić dzieła, które stworzyli, rozpoznać\nnajsłynniejsze z nich […].\nSchemat punktowania\n4 p. - za 12 poprawnych odpowiedzi.\n3 p. - za 11-9 poprawnych odpowiedzi.\n2 p. - za 8-5 poprawnych odpowiedzi.\n1 p. - za 4-3 poprawne odpowiedzi.\n0 p. - za 2-1 poprawną odpowiedź lub odpowiedzi błędne albo brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nA.\na) Wenus z lustrem\nb) Diego Velázquez\nc) barok\nB.\na) Bar w Folies Bergère / Barmanka w paryskiej kawiarni\nb) Edouard Manet\nc) impresjonizm\nC.\na) Portret Małżonków Arnolfinich / Małżeństwo Arnolfini\nb) Jan van Eyck\nc) malarstwo niderlandzkie XV w. / renesans / późny gotyk\nD.\na) Wenus przed lustrem / Wenus przy toalecie / Toaleta Wenus / Wenus\nb) Rubens\nc) barok","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A. a) Wenus z lustrem b) Diego Velazquez c) barok\nB. a) Bar w Folies Bergere / Barmanka w paryskiej kawiarni b) Edouard Manet c) impresjonizm\nC. a) Portret Malzonkow Arnolfinich / Malzenstwo Arnolfini b) Jan van Eyck c) malarstwo niderlandzkie XV w. / renesans / pozny gotyk\nD. a) Wenus przed lustrem / Wenus przy toalecie b) Rubens c) barok**\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego dziela\n\n**A. Wenus z lustrem (La Rokeby Venus), Diego Velazquez, ok. 1647-1651:**\nJedyne zachowane aktu Velazqueza. Wenus lezy tylem do widza, a jej twarz widac jedynie w lustrze trzymanym przez Kupidyna. Technika olejna, mistrzostwo oddania ciala i faktury. Barok hiszpanski - Velazquez to nadworny malarz krola Filipa IV. Aktualnie w National Gallery w Londynie.\n\n**B. Bar w Folies Bergere, Edouard Manet, 1882:**\nOstatnie wielkie dzielo Maneta. Barmanka (Suzon) stoi za lada z butelkami i owocami; w lustrze za nia odbija sie tum klientow i sama barmanka rozmawiajaca z klientem. Genialne zastosowanie lustra do wieloznacznej perspektywy. Manet - prekursor impresjonizmu (\"ojciec nowoczesnego malarstwa\"), choc sam nie byl impresjonista sensu stricto.\n\n**C. Portret Malzonkow Arnolfinich (Malzenstwo Arnolfini), Jan van Eyck, 1434:**\nNamalowany na desce, technika olejna - Jan van Eyck byl wspoltworca techniki olejnej. Portret kupca Giovanniego Arnolfiniego z zona; w lustrze w tle widac odbicie dwoch swiadkow (jeden z nich to van Eyck). Bogate szczegoly symboliczne (pies = wiernosc, sandaly = sanctus locus). Malarstwo flamandzkie (niderlandzkie) XV w., realizm, pozny gotyk lub poczatek renesansu polnocnego.\n\n**D. Wenus przed lustrem (Toaleta Wenus), Peter Paul Rubens, ok. 1615:**\nBarok flamandzki - Rubens slynny z dynamicznych, zmyslowych aktow. Wenus (kobiece cialo o rubenowskich proporcjach) przed lustrem, asystuja jej amorki. Bogate kolory, swietlistosc tkanin.\n\n## Sposob 2 - klucz do rozroznien (cztery dziela z lustrem!)\nWszystkie cztery dziela cza temat lustra/Wenus - swiadome zestawienie przez CKE:\n- Velazquez: Wenus tylem, XVI-XVII w. (barok hiszpanski)\n- Manet: barmanka, lad, XIX w. (impresjonizm)\n- Van Eyck: malzonkowie, lustro w tle, XV w. (Niderlandy)\n- Rubens: Wenus frontalnie, XVII w. (barok flamandzki)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 9. (max 4 pkt)\n> - **4 pkt** - za 12 poprawnych odpowiedzi (po 3 elementy dla kazdego dziela)\n> - **3 pkt** - za 11-9 poprawnych\n> - **2 pkt** - za 8-5 poprawnych\n> - **1 pkt** - za 4-3 poprawne\n> - **0 pkt** - za 2-1 poprawna lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** B: Bar w Folies Bergere/Barmanka; C: Portret Malzonkow Arnolfinich/Malzenstwo Arnolfini + malarstwo niderlandzkie/renesans/pozny gotyk; D: Wenus przed lustrem/Wenus przy toalecie/Toaleta Wenus\n\nCo zapamietac? Cztery dziela z motywem lustra! Velazquez i Rubens = barok. Van Eyck = niderlandzkie XV w. Manet = impresjonizm. Uwaga: Manet zaliczany jest do impresjonizmu, choc formalnie nie nalezy do grupy (jest prekursorem).","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-10)\nPrzyjrzyj się ilustracji i wykonaj polecenia.\nMHS_1R\n10.1. Napisz, kto jest autorem dzieła. Podaj nazwę kierunku lub stylu w sztuce, z którym\nwiąże się autora. (0-2)\n10.2. Wskaż miejsce (nazwę budowli) i miasto, w którym dzieło się znajduje. (0-1)\n10.3. Podaj nazwę techniki wykonania dzieła i wymień jedną cechę charakterystyczną\ndla tej techniki. (0-2)\n10.4. Wskaż źródło ikonograficzne dzieła. (0-1)\n10.5. Opisz treść przedstawienia - wyjaśnij jego znaczenie i zidentyfikuj centralną\npostać kompozycji. (0-2)\n10.6. Podaj trzy cechy kompozycji dzieła. (0-2)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.1.\n10.2.\n10.3.\n10.4.\n10.5.\n10.6.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\nAnaliza i interpretacja\ntekstów i wytworów\nkultury.\nOdbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych\nw nich informacji.\n3.1) Zdający dokonuje opisu i analizy […] dzieł,\nuwzględniając ich cechy formalne (np. w architekturze: układ\nprzestrzenny, plan, bryła, konstrukcja, dekoracja; w rzeźbie:\nbryła, kompozycja, faktura; w malarstwie: kompozycja, kolor,\nświatłocień), a także potrafi wskazać te środki ekspresji, które\nidentyfikują analizowane dzieło i wskazują na jego\nklasyfikację stylową.\n1.8) Zdający zna i rozpoznaje podstawowe techniki plastyczne\ni określa ich cechy charakterystyczne […].\n1.11) Zdający zna podstawowe motywy ikonograficzne,\nrozpoznaje świętych, bogów greckich […] po atrybutach\ni sposobach przedstawień.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Autor: Michal Aniol (Michelangelo Buonarroti)\nStyl/kierunek: renesans / cinquecento**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja artysty i epoki\n\n**Michelangelo Buonarroti (1475-1564):**\nJeden z najwyzszych tworcow sztuki europejskiej wszystkich czasow. Urodzony we Florencji, wychowany w kregach Medyceuszow. Geniusz wszechstronny: rzezbiarz, malarz, architekt, poeta. Do jego najslynniejszych dziel naleza: posag Dawida (Florencja), Pieta (Rzym), sklepienie Kaplicy Sykstynskiej, Sad Ostateczny.\n\n**Sad Ostateczny (Il Giudizio Universale):**\nNamalowany na scianie oltarzowej Kaplicy Sykstynskiej w latach 1536-1541. Wielkosc: ok. 14 x 13 m. Zamowiony przez papieza Klemensa VII (koncepcja) i Pawla III (realizacja). Fresk zostal namalowany 25 lat po slynnym sklepieniu (1508-1512).\n\n**Renesans i cinquecento:**\n- Renesans to epoka odrodzenia sztuki i kultury antycznej (ok. XIV-XVI w.)\n- Cinquecento (wl. \"piecsetos\") to XVI wiek - okres Wysokiego Renesansu i manieryzmu wloskiego\n- Michal Aniol jest jednoczesnie artystą renesansowym i prekursorem manieryzmu\n\n## Sposob 2 - skojarzenia\nMichal Aniol = \"terribita\" (wloska: majestat przerazajacy), idealizacja ciala, muskularne postaci (styl \"terribilita\"), Kaplica Sykstynskaem, Pieta, Dawid. Renesans = odrodzenie = powr€t do antyku + czlowiek w centrum.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.1. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za obie poprawne odpowiedzi (imie + styl)\n> - **1 pkt** - za 1 poprawna odpowiedz\n> - **0 pkt** - za odpowiedzi bledne / brak\n> - **Akceptowane warianty:** Michal Aniol / Michelangelo Buonarroti; renesans / cinquecento\n\nCo zapamietac? Sad Ostateczny = Michal Aniol + Kaplica Sykstynskam + renesans/cinquecento (XVI w.). Uwaga: mozna pisac \"renesans\" lub \"cinquecento\" - oba akceptowane. \"Manieryzm\" prawdopodobnie NIE jest akceptowany w kluczu (CKE kwalifikuje to dzielo jako renesansowe).\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Budowla: Kaplica Sykstynska (Kaplica na Watykanie)\nMiasto: Rzym**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja miejsca na podstawie dziela\n\nSad Ostateczny Michala Aniola to fresk namalowany na scianie oltarzowej Kaplicy Sykstynskiej. Kaplica Syktynskam zbudowana w latach 1473-1484, jest kaplica papieska w kompleksie watykanskim. Nazwa pochodzi od papieza Sykstusa IV (Sixtus IV), ktory zlecil jej budowe. Kaplica jest slynna z dwoch cyklow freskow Michala Aniola: sklepienie (1508-1512) i wlasnie Sad Ostateczny na scianie oltarzowej (1536-1541).\n\nWatykam, jako eksterytorialne Panstwo Koscielne (formalnie panstwo od 1929 r.), polozony jest w Rzymie, we Wloszech.\n\n## Sposob 2 - skojarzenia\n- Michal Aniol + Kaplica Sykstynska = Rzym / Watykan\n- Watykan jest w Rzymie (wlasciwa odpowiedz to \"Rzym\" lub \"Watykan\")\n- Nie myl Kaplicy Sykstynskiej z Bazylikal sw. Piotra (to inny budynek w tym samym kompleksie)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.2. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za podanie obu poprawnych elementow: nazwy obiektu I miasta\n> - **0 pkt** - za odpowiedz niepelna (tylko jedno z dwoch) lub bledna / brak\n> - **Akceptowane warianty:** Kaplica Sykstynska / Kaplica na Watykanie; Rzym\n\nCo zapamietac? Kaplica Sykstynska = Watykan = Rzym. Sad Ostateczny jest na scianie oltarzowej (zachodniej), sklepienie to oddzielne dzielo (Stworzenie Adama, Sady itp.).\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Technika: fresk (al fresco)**\n**Cecha (np.): malowanie na mokrym tynku / technika malarstwa sciennego / malowidlo jest bardzo trwale / obraz nanoszony fragmentami ze wzgledu na czas schniecia tynku**\n\n## Sposob 1 - analiza techniki freskowej krok po kroku\n\n**Fresk (al fresco - wl. \"na swiezym\"):**\nFresk to technika malarstwa sciennego, w ktorej pigmenty mineralowe mieszane z woda nanoszone sa bezposrednio na wilgotny, swiezy tynk wapienny. Gdy tynk schnie, wiaze sie chemicznie z barwnikami (krystalizacja weglanow wapnia), dzieki czemu kolor staje sie nieodlaczna czescia sciany.\n\n**Kluczowe cechy fresku:**\n1. Malowanie na MOKRYM tynku (odroznia al fresco od al secco - na suchym)\n2. Technika malarstwa SCIENNEGO / MONUMENTALNEGO (dekoruje sciany i stropy)\n3. Malowidlo jest bardzo TRWALE (chemicznie zwiazane z tynkiem, odporne na wilgoc i czas)\n4. Tynk WAPNIENNY - wapienna zaprawa absorpcja CO2 z powietrza i twardnieje\n5. Obraz nanoszony FRAGMENTAMI (tzw. giornate - \"dzienna porcja\"), bo tynk schnie szybko (ok. kilku godzin)\n\n**Michal Aniol przy Sadzie Ostatecznym:**\nBudowal rusztowania i nakladal tynk partiami, pracujac kazdego dnia na innym fragmencie. Ta metoda pracy widoczna jest dla badaczy - granice giornate sa widoczne w miejscach polaczen tynku.\n\n## Sposob 2 - rozroznienie technik malarstwa sciennego\n- **Al fresco** (prawdziwy fresk): pigment na mokrym tynku = trwaly, nieodlaczny od podloza\n- **Al secco** (malowanie na sucho): pigment na suchym tynku z lepiszczem = mniej trwaly, czesto odpada\n- **Tempera** i **olej** to nie sa techniki freskowe - stosowane na deskach lub plotnie\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.3. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za poprawna nazwe techniki (fresk/al fresco) ORAZ jedna poprawna ceche\n> - **1 pkt** - za poprawna nazwe techniki bez cechy lub z bledna cecha\n> - **0 pkt** - za bledna nazwe techniki (nawet jesli cecha poprawna) / brak\n> - **Akceptowane cechy:** malowanie na mokrym tynku; technika malarstwa sciennego/monumentalnego; malowidlo bardzo trwale; wapno w zaprawie; obraz nanoszony fragmentami (giornate)\n\nCo zapamietac? Fresk = mokry tynk + pigment + wiazanie chemiczne = trwalosc. Kluczowe slowo: al fresco (po wlosku). Nie myl z tempera (jajko) ani olejem (plotno).\n\n**10.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Biblia / Nowy Testament / Apokalipsa**\n\n(Dodatkowo akceptowane: mitologia grecko-rzymska - postac Charona; Boska Komedia Dantego)\n\n## Sposob 1 - analiza zrodel ikonograficznych Sadu Ostatecznego\n\n**Glowne zrodlo - Biblia (Nowy Testament / Apokalipsa sw. Jana):**\nTemat Sadu Ostatecznego wywodzi sie z chrzescijanskiego wyobrazenia konca swiata. Glowne odniesienia biblijne:\n- Apokalipsa sw. Jana (Objawienie sw. Jana) - opis konca swiata, tronu Boga, sadzcego Bozego\n- Ewangelia sw. Mateusza (25, 31-46): \"Gdy Syn Czlowieczy przyjdzie w swej chwale oddzieli jednych od drugich jak pasterz oddziela owce od kozlow\"\n- Listy sw. Pawla: wzmianki o zmartwychwstaniu i sadzie\n\n**Dodatkowe zrodla w dziele Michala Aniola:**\n- **Mitologia grecka/rzymska**: Charon (przewoznik dusz przez rzeke Styks do Hadesu) - Michal Aniol umieszcza go na dole fresku wioslujacem lodzio\n- **Boska Komedia Dantego Alighieri (XIV w.)**: kompozycja stref (raj, czysc, pieklo) i postac Charona zaczerpnieta z Dantego\n- **Tradycja ikonograficzna chrzescijanska**: wizerunki Sadu Ostatecznego w sztuce sredniowiecznej (tympanony katedral)\n\n## Sposob 2 - uproszczony schemat\nNajbezpieczniejsza odpowiedz na egzaminie: **Biblia / Nowy Testament / Apokalipsa** - zawsze akceptowane. Jesli chcesz szerzej: dodaj Dante lub mitologia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.4. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za podanie Biblii / Nowego Testamentu / Apokalipsy (lub mitologii / Dantego jako dodatkowych)\n> - **0 pkt** - za odpowiedz bledna albo brak\n> - **Akceptowane warianty:** Biblia, Nowy Testament, Apokalipsa; dodatkowo (lecz nie zamiast): mitologia, Dante\n\nCo zapamietac? Sad Ostateczny = przede wszystkim Biblia (Apokalipsa / Nowy Testament). Michal Aniol wpleciol rowniez Charona z Dantego i mitologii - to cenne uzupelnienie, nie glowna odpowiedz.\n\n**10.5.** ## Poprawna odpowiedz\n**Tresc: Dzielo ukazuje koniec swiata i Sad Ostateczny. Centralna postac: Chrystus-Sedzia**\n\n(Uwaga: aby dostac 2 pkt, OBOWIAZKOWO trzeba wskazac Chrystusa jako centralna postac!)\n\n## Sposob 1 - opis ikonograficzny fresku krok po kroku\n\n**Centralna postac - Chrystus Sedzia:**\nW centrum kompozycji, w gornej strefie, umieszczony jest Chrystus w geście sadzcym (uniesiona prawa reka - wyrok potepienia, opuszczona lewa - zbawienie). Chrystus przedstawiony jest nie jako pokorna postac z Ewangelii, lecz jako mlody, muskulatny, atletyczny sedzia - co bylo kontrowersyjne i wzbudzilo krytykę (zarzut poganszczyzny). Przy nim stoi skulona, przejeta Maryja (po jego prawej stronie), nieosmielajaca sie wstawiac za sadzonymis.\n\n**Strefy kompozycyjne fresku:**\n1. **Gorna strefa** (lunety) - aniołowie niosacy narzedzia Meki Panskiej (krzyz, kolumna biczowania)\n2. **Srodkowa strefa** - Chrystus Sedzia + Maryja + apostolowie i swieci (m.in. sw. Bartlomiej trzymajacy wlasna skore, sw. Wawrzyniec z rustem)\n3. **Dolna lewa strefa** - zmartwychwstanie umarłych, wychodzenie z grobów\n4. **Dolna prawa strefa** - potepieni wleczeni do piekla przez demony; Charon bije wioslem poteppionych wyganiac ich z lodzi\n\n## Sposob 2 - klucz do oceny\nAby uzyskac 2 pkt, nalezy podac: (1) opis tresci (Sad Ostateczny / koniec swiata) ORAZ (2) identyfikacje postaci Chrystusa. Za samo opisanie tresci bez Chrystusa = 1 pkt.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.5. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za 2 poprawne odpowiedzi, W TYM wskazanie Chrystusa jako centralnej postaci\n> - **1 pkt** - za 1 poprawna odpowiedz\n> - **0 pkt** - za odpowiedzi bledne / brak\n> - **Akceptowane elementy opisu:** Sad Ostateczny / koniec swiata; Chrystus-Sedzia; Maryja; swieci (Bartlomiej, Wawrzyniec); potepieni; aniołowie; Charon\n\nCo zapamietac? Klucz: ZAWSZE wskazac Chrystusa jako centralna postac - bez tego max 1 pkt. Opis: koniec swiata, zbawieni (gora/prawa) i potepieni (dol/lewa), Charon z lodzi to element z mitologii/Dantego.\n\n**10.6.** ## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy kompozycji (dowolne trzy z listy CKE):**\n1. Kompozycja wielofiguralna (ok. 400 postaci)\n2. Wyrazne centrum kompozycyjne - postac Chrystusa\n3. Kompozycja dynamiczna - poruszone, skrecone sylwetki postaci\n\n(Inne akceptowane: pionowy prostokat pola obrazowego zamkniety lukami; kompozycja otwarta; dazenie do symetrii; wyroznialne strefy - potepieniu / zbawieni / niebiosa)\n\n## Sposob 1 - analiza kompozycji krok po kroku\n\n**Cechy formalne kompozycji Sadu Ostatecznego:**\n\n1. **Kompozycja wielofiguralna** - fresk obejmuje okolo 400 postaci ludzkichprzedstawionych w roznorodnych pozach; jest to jedna z najliczniejszych kompozycji figuralnych w historii malarstwa sciennego.\n\n2. **Centrum kompozycyjne** - postac Chrystusa-Sedziego umieszczona jest wyraznie w centralnym polu kompozycji (srodek i gora); wszystkie postacie i ruchy skupiaja sie wokol tej centralnej figury - jest to klasyczna kompozycja centryczna.\n\n3. **Dynamizm** - postacie sa skrecone, w ruchu, ukazane w skomplikowanych pozach (kontrapost, spiralne skrecenia, postaci lecace i wlokace sie) - to typowe dla dojrzalego stylu Michala Aniola i wlasnie tego elementu brakowalo we wczesniejszym gotyckim malarstwie sciennym.\n\n4. **Ksztalt pola obrazowego** - pionowy prostokat zamkniety od gory dwoma lukami (lunety sklepienia kaplicy), co wyznacza format malowidla i uksztaltowuje gorny podzial kompozycji.\n\n5. **Strefowossc** - wyroznialne poziome strefy: gorna (aniołowie i narzedzia Meki), srodkowa (Chrystus i swieci), dolna lewa (wychodzacy z grobów) i dolna prawa (potepieni wlokani do piekla).\n\n6. **Kompozycja otwarta** - postaci nie zamykaja sie w obramowaniu, niektore zdaja sie wychodzic poza krawedz sceny.\n\n7. **Dazenie do symetrii** - prawa strona (zbawieni) i lewa strona (potepieni) tworza quasi-symetryczny uklad wzgledem osi Chrystusa.\n\n## Sposob 2 - strategia odpowiedzi\nNalezy podac trzy cechy - dowolne trzy z listy powyzej. Najlogiczniej: wielofiguralna + centrum (Chrystus) + dynamiczna. Te trzy sa najtrafniejsze i najpoprawniejsze.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 10.6. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za 3 poprawne cechy kompozycji\n> - **1 pkt** - za 2-1 poprawna ceche\n> - **0 pkt** - za odpowiedzi bledne / brak\n> - **Akceptowane cechy:** wielofiguralna; centrum (Chrystus); dynamiczna; prostokat zamkniety lukami; otwarta; quasi-symetryczna; strefowa\n\nCo zapamietac? Trzy kluczowe: wielofiguralna + centrum kompozycyjne (Chrystus) + dynamiczna. Kazda z nich to osobna obserwacja formalna - nie mozna pisac tego samego inaczej. Unikaj opisu tresci (\"jest Chrystus\") zamiast opisu formy (\"istnieje centrum kompozycyjne\").","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nPrzyjrzyj się poniższej fotografii i wykonaj polecenia.\n11.1. Podaj termin, jakim określa się działanie artystyczne, którego przykład\nprzedstawiono na fotografii.\n11.2. Opisz rodzaj działania - podaj dwie cechy charakterystyczne dla niego.\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nAnaliza i interpretacja\ntekstów i wytworów\nkultury.\n3.1) Zdający dokonuje opisu […] dzieł, uwzględniając ich\ncechy formalne […], a także potrafi wskazać te środki\nekspresji, które identyfikują analizowane dzieło i wskazują na\njego klasyfikację stylową.","solution":"**11.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**ambalaz / emballage**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja terminu\n\nFotografia przedstawia owiniecie budynku Reichstagu w Berlinie tkanina - jest to akcja Christo i Jeanne-Claude z 1995 roku (\"Wrapped Reichstag\"). Dzialanie artystyczne polegajace na opakowywaniu obiektow (budynkow, obiektow naturalnych, pojazdow) nosi nazwe:\n\n**Ambalaz** (franc. emballage = pakowanie, opakowanie) - forma sztuki wspolczesnej (akcjonizm), w ktorej artysta opleciona/owija tkanina lub folia obiekt architektoniczny lub naturalny, pozbawiajac go dotychczasowej formy i nadajac mu nowy kontekst. Termin bezposrednio zwiazany z tworcza dzialalnoscia Christo (Christo Javacheff) i Jeanne-Claude.\n\n**Christo i Jeanne-Claude** - artysto konceptualni, slynni z owijniercia: mostow, wysp, klifow, muzeum, a takze samego Reichstagu (1995). Kazdorazowo dzielo jest efemeryczne (krotkotrwale) - po kilku tygodniach opakowanie jest zdejmowane.\n\n## Sposob 2 - rozroznienie terminow\n- **Ambalaz / emballage** = owijanie obiektow tkanina/folia (termin z dzialalnoci Christo)\n- **Happening** = zbiorowa akcja z udzialem publicznosci\n- **Performance** = jednorazowe dzialanie artysty\n- **Environment** = przestrzenna instalacja otaczajaca widza\n- **Land art** = ingerencja w krajobraz naturalny\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 11.1. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za podanie terminu ambalaz lub emballage\n> - **0 pkt** - za bledna odpowiedz albo brak\n> - **Akceptowane warianty:** ambalaz, emballage (oba sa poprawne)\n\nCo zapamietac? Ambalaz / emballage = owijanie, opakowanie. Christo = najslynniejszy tworca ambalazy. Reichstag 1995 to ikoniczne dzielo tego gatunku.\n\n**11.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Dwie cechy ambalazu (np.):**\n1. Forma efemeryczna / krotkotrwala - dzielo istnieje przez ograniczony czas, po czym opakowanie jest zdejmowane.\n2. Polega na opakowywaniu / zaslanianiu obiektow - przedmiot pozbawiony zostaje dotychczasowej formy i funkcji, zyskuje nowy kontekst.\n\n## Sposob 1 - analiza cech ambalazu\n\n**Cechy charakterystyczne ambalazu (emballage):**\n\n1. **Efemerycznosc / krotkotrwalosc** - ambalaz istnieje tylko przez krotki czas. Wrapped Reichstag Christo trwal zaledwie 2 tygodnie (czerwiec 1995). Potem zostal zdjety i zrecyklizowany. To odroznia ambalaz od trwalego dziela sztuki.\n\n2. **Opakowywanie / zaslanianie / okrywanie** - istota dzialania polega na omotaniu obiektu tkanina, folia, sznurami. Obiekt traci swoja pierwotna widzialnosc i rozpoznawalnosc.\n\n3. **Pozbawienie funkcji / nowy kontekst** - zawiniety budynek (np. Reichstag = siedziba parlamentu) traci chwilowo swoja funkcje symboliczna i architektoniczna; widz ogladajac go w nowy, niespodziewany sposob.\n\n4. **Akcjonizm** - ambalaz nalezy do szerszej kategorii akcjonizmu (sztuki dzialania). To forma wypowiedzi artystycznej, ktora jest PROCESEM, nie trwalym obiektem.\n\n5. **Artystyczna ingerencja w otoczenie / przestrzen publiczna** - ambalaz odbywa sie w przestrzeni publicznej, angazujac tlum widzow i zmieniajac oblicze znanych miejsc.\n\n6. **Sztuka wspolczesna (od lat 60. XX w.)** - ambalaz rozwinial sie jako forma tworcza od lat 60., kiedy Christo zaczal owyjac male obiekty, a nastepnie coraz wieksze.\n\n## Sposob 2 - strategia na 1 punkt\nNalezy podac DWIE cechy. Najlepsze kombinacje:\n- efemeryczna + opakowywanie (obie konkretne, laczone z definicja)\n- lub: pozbywa sie funkcji + nowy kontekst (dwa aspekty znaczeniowe)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 11.2. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za dwie poprawne cechy ambalazu\n> - **0 pkt** - za jedna ceche lub bledne cechy / brak\n> - **Akceptowane cechy:** efemerycznosc; opakowywanie/zaslanianie; pozbawienie funkcji; nowy kontekst; akcjonizm; ingerencja w przestrzen; sztuka wspolczesna (od lat 60.)\n\nCo zapamietac? Dwie kluczowe cechy ambalazu: efemerycznosc + opakowywanie. Christo = Wrapped Reichstag 1995 = ikoniczny przyklad. Przedmiot owiniety traci forme = zyskuje nowe znaczenie.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nPrzeczytaj tekst i wykonaj polecenia.\nSol le Witt\nW sztuce pojęciowej idea lub pojęcie jest najważniejszym aspektem pracy. Gdy artysta\nposługuje się pojęciową formą sztuki, oznacza to, że wszystkie zamiary i decyzje podjęte są\nz góry, natomiast wykonanie jest czynnością mechaniczną. Idea staje się maszyną do robienia\nsztuki. Ten rodzaj sztuki nie jest teoretyczny, nie ilustruje także teorii; jest intuicyjny,\npowiązany ze wszystkimi typami procesów myślowych i jest wolny od celowości. Nie jest on\nzazwyczaj zależny od zręczności artysty jako rzemieślnika. […] Nie jest ważne, jak dzieło\nsztuki wygląda. Musi jakoś wyglądać, jeżeli ma formę fizyczną. Bez względu na formę\nkońcową musi ono zaczynać się od idei. Artysta jest zainteresowany procesem koncepcyjnym\ni realizacyjnym. […] Sama idea, nawet nie uczyniona widzialną, jest tak samo dziełem sztuki,\njak jakikolwiek skończony produkt.\nNa podstawie: Leszek Brogowski, Sztuka i czas, Warszawa 1990.\n12.1. Podaj nazwę kierunku sztuki nowoczesnej, o którym jest mowa w tekście.\n12.2. Czy - zdaniem autora - powstanie dzieła jest warunkiem koniecznym, aby uznać,\nże dzieło istnieje? Odpowiedź uzasadnij.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.1.\n11.2.\n12.1.\n12.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\nAnaliza i interpretacja\ntekstów i wytworów\nkultury.\n3.2) Zdający analizuje wybrane teksty pisarzy, filozofów\ni artystów, interpretując je i wskazując wpływ tych\nwypowiedzi na charakter stylów, epok i tendencji w sztuce\noraz na kształt dzieła […] oraz potrafi się do nich odnieść,\nformułując własne zdania.","solution":"**12.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**konceptualizm / conceptual art (sztuka pojeciowa)**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Sol LeWitta\n\nTekst Sol LeWitta wprost nazywa ten kierunek \"sztuka pojeciowa\" (conceptual art / konceptualizm). Kluczowe frazy wskazujace na konceptualizm:\n\n- \"idea lub pojecie jest najwazniejszym aspektem pracy\" - priorytet idei nad wykonaniem\n- \"wszystkie zamiary i decyzje podjete sa z gory, natomiast wykonanie jest czynnoscia mechaniczna\" - dewaluacja warsztatu artystycznego\n- \"Idea staje sie maszyna do robienia sztuki\" - idea jako generator dziel\n- \"nie jest on zalezny od zrecznosci artysty jako rzemieslnika\" - odrzucenie tradycyjnego mistrzostwa\n- \"Sama idea, nawet nie uczyniona widzialna, jest tak samo dzielem sztuki\" - dzielo moze istniec wylacznie jako pomysl\n\n**Sol LeWitt (1928-2007)** - amerykanski artysta konceptualny, jeden z glownych teoretykow kierunku. Slynne sa jego \"wall drawings\" (rysunki na scianach wedlug instrukcji) i wielokrotnie reprodukowane struktury szescienne.\n\n**Konceptualizm** (od lat 60. XX w.) - kierunek w sztuce, w ktorym idea / pomysl jest wazniejszy od materialnego obiektu. Powstal jako reakcja na dominacje formy w malarstwie abstrakcyjnym. Glowni reprezentanci: Joseph Kosuth, Sol LeWitt, Marcel Duchamp (prekursor), Yoko Ono.\n\n## Sposob 2 - logika wykluczenia\nInne kierunki sztuki wspolczesnej, ktore mozna pomylic:\n- **Minimalizm** - ograniczenie formy do minimum, ale obiekt materialny jest istotny\n- **Abstrakcjonizm** - abstrahowanie od figury, ale nadal bazuje na obrazie\n- **Pop art** - obrazy bazujace na kulturze popularnej\n- **Konceptualizm** = IDEA wazniejsza od obiektu / praca moze byc wylacznie pomyslem\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 12.1. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za podanie konceptualizmu / conceptual art\n> - **0 pkt** - za inna odpowiedz albo brak\n> - **Akceptowane warianty:** konceptualizm, conceptual art, sztuka pojeciowa\n\nCo zapamietac? Konceptualizm = idea > obiekt. Sol LeWitt to jeden z glownych teoretykow. Klucz: \"sama idea jest dzielem sztuki\" - to definicyjne zdanie dla konceptualizmu.\n\n**12.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**NIE - wykonanie dziela nie jest warunkiem koniecznym. Uzasadnienie: sam pomysl (idea) jest juz dzielem sztuki.**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu krok po kroku\n\n**Pytanie:** Czy - zdaniem autora (Sol LeWitta) - powstanie dziela jest warunkiem koniecznym, aby uznac, ze dzielo istnieje?\n\n**Odpowiedz: Nie.**\n\n**Uzasadnienie wprost z tekstu:**\nSol LeWitt pisze: \"Sama idea, nawet nie uczyniona widzialna, jest tak samo dzielem sztuki, jak jakikolwiek skonczony produkt.\"\n\nOznacza to, ze wedlug LeWitta:\n1. Dzielo nie musi byc fizycznie stworzone (\"uczynione widzialna\")\n2. Idea / pomysl = rownowartosc dzielom materialnym\n3. Fizyczna realizacja jest tylko \"mechanicznym wykonaniem\" - nie warunkiem istnienia dziela\n\n**Dodatkowe cytaty z tekstu potwierdzajace odpowiedz:**\n- \"wykonanie jest czynnoscia mechaniczna\" - deprecjonuje fizyczne wykonanie\n- \"Idea staje sie maszyna do robienia sztuki\" - idea jest fundamentem, nie produkt\n- \"ten rodzaj sztuki nie jest zalezny od zrecznosci artysty jako rzemieslnika\" - brak priorytetu wykonawstwa\n\n## Sposob 2 - schemat odpowiedzi\nOdpowiedz musi zawierac DWA elementy:\n1. **Odpowiedz (TAK/NIE):** Nie - wykonanie nie jest warunkiem koniecznym\n2. **Uzasadnienie:** bo sam pomysl / idea jest juz dzielem sztuki (cytat lub parafraza z tekstu)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 12.2. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za poprawna odpowiedz z uzasadnieniem (NIE + uzasadnienie z tekstu)\n> - **0 pkt** - za bledna odpowiedz albo brak uzasadnienia\n> - **Akceptowane uzasadnienia:** sam pomysl jest juz dzielem; idea nie musi byc uczyniona widzialna; wykonanie jest mechaniczne, nieistotne; idea = dzielo\n\nCo zapamietac? Odpowiedz: NIE. Uzasadnienie: LeWitt pisze wprost - \"sama idea, nawet nie uczyniona widzialna, jest tak samo dzielem sztuki\". To definicja konceptualizmu - idea > obiekt materialny.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":6,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-6)\nNa podstawie planu i rekonstrukcji obiektu architektonicznego wykonaj polecenia.\n13.1. Podaj nazwę obiektu i miejsce, gdzie się on znajdował. (0-1)\n13.2. Opisz plan budowli - podaj jego cztery cechy. (0-2)\n13.3. Określ termin, jakim nazywamy tego rodzaju układ przestrzenny. Podaj dwie\ncechy tego układu. (0-2)\n13.4. Podaj nazwy dwóch elementów całego kompleksu budowli, które nie są widoczne\nna planie, ale zostały przedstawione na rekonstrukcji. (0-1)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13.1.\n13.2.\n13.3.\n13.4.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.\nAnaliza i interpretacja\ntekstów i wytworów\nkultury.\n3.1) Zdający dokonuje opisu […] dzieł, uwzględniając ich\ncechy formalne (np. w architekturze: układ przestrzenny, plan,\nbryła, konstrukcja, dekoracja; […]), a także potrafi wskazać te\nśrodki ekspresji, które identyfikują analizowane dzieło\ni wskazują na jego klasyfikację stylową.","solution":"**13.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Nazwa obiektu: Bazylika sw. Piotra na Watykanie / Bazylika sw. Piotra w Rzymie\nMiejsce: Watykan / Rzym**\n\n## Sposob 1 - identyfikacja na podstawie planu i rekonstrukcji\n\n**Stara Bazylika sw. Piotra (Basilica Sancti Petri):**\nPlan przedstawia wczesnochrzescijanska bazylika zbudowana z inicjatywy cesarza Konstantyna Wielkiego w IV w. (ok. 326-333 r.) nad grobem sw. Piotra. Budowla stala przez okolo 1200 lat na Wzgorzu Watykanskim w Rzymie. W XVI w. zostala wyburzona i zastapiona nowa Bazylika sw. Piotra (aktualna, baroko-renesansowa, z kopula Michala Aniola).\n\n**Cechy identyfikacyjne na rekonstrukcji:**\n- duzy kompleks z atrium (dziedziniec) poprzedzajacym kosciol\n- bazylika piecionawy/na z transeptem i apsyda\n- polozenie przy Wzgorzu Watykanskim w Rzymie\n- wczesnochrzescijanska budowla z IV w.\n\n**Uwaga na sformulowanie pytania:** Pytanie brzmi \"gdzie sie on znajdowal\" (czas przeszly) - to wskazowka, ze chodzi o stara bazylika (juz nie istnieje, a nie nowa, ktora stoi do dzis).\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nStara Bazylika sw. Piotra (konstantynska, IV w.) = wczesnochrzescijanski wzorzec budowli sakralnej. Nowa Bazylika sw. Piotra (XVI-XVII w., Michal Aniol, Bernini) = barokowa, aktualna. Zadanie dotyczy STAREJ (wczesnochrzescijanskiej).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 13.1. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za podanie poprawnej nazwy obiektu i miejsca\n> - **0 pkt** - za bledna odpowiedz albo brak\n> - **Akceptowane warianty:** Bazylika sw. Piotra na Watykanie / Bazylika sw. Piotra w Rzymie\n\nCo zapamietac? Bazylika sw. Piotra = Watykan = Rzym. Stara (wczesnochrzescijanska, IV w.) vs. nowa (baroko-renesansowa, XVI-XVII w.) - obie w tym samym miejscu, ale zadanie dotyczy starej.\n\n**13.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Cztery cechy planu (dowolne cztery z listy CKE):**\n1. Plan podluzny (krzyz lacinski)\n2. Kosciol pieciownawowy (nawa glowna + 4 nawy boczne)\n3. Wystepuje transept (nawa poprzeczna)\n4. Na osi nawy glownej zakonczony apsyda\n\n(Inne akceptowane: nawy podzielone ciagami kolumn; kosciol nieorientowany / wejscie od wschodu; dwie okragle przybudowki przy transepcie)\n\n## Sposob 1 - analiza planu wczesnochrzescijanskiej bazyliki\n\n**Elementy planu, ktore trzeba wymienic:**\n\n1. **Plan podluzny** - kosciol rozciaga sie wzdluz osi wschod-zachod (dlugosna odrozniona od centralnej). Wczesne bazyliki chrzescijanskie prawie zawsze mialy plan podluzny.\n\n2. **Krzyz lacinski** - od gor plan przypomina krzyz z dluzszym ramieniem pionowym (nawa glowna) i krotszym poprzecznym (transept). Krzyz lacinski = nierownorzedne ramiona (w odroznienIU od greckiego = rownorzedne).\n\n3. **Pieciownawowoc** - kosciol ma jedna nawe glowna (srodkowa, najwyzsza) i cztery nawy boczne (po dwie po kazdej stronie). Jest to uklad rownolegly.\n\n4. **Transept** - nawa poprzeczna, prostopadla do naw podluznych, tworzy ramiona krzyzа.\n\n5. **Apsyda** - polkoliste lub wieloboczne zamkniecie nawy glownej od strony oltarzowej (zachodniej w tym przypadku, gdyz kosciol nieorientowany).\n\n6. **Nawy podzielone ciagami kolumn** - pomiedzy nawami stoja rzedy kolumn (nie sciany), co tworzy charakterystyczny rytm kolumnadowy.\n\n7. **Kosciol nieorientowany** - prezbiterium (apsyda, oltarz) skierowane na ZACHOD (nie na wschod jak w pozniejszych kosciolach), wejscie od wschodu. To charakterystyczne dla wczesnochrzescijanskich bazylik.\n\n8. **Okragle przybudowki przy transepcie** - dwa mauzolea / kaplice dobudowane od poludnia.\n\n## Sposob 2 - mnemotechnika\nNajwazniejsze: podluzny + pieciownawowy + transept + apsyda. To cztery \"must have\" w opisie klasycznej bazyliki wczesnochrzescijanskiej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 13.2. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za 4 poprawne cechy planu\n> - **1 pkt** - za 3-2 poprawne cechy\n> - **0 pkt** - za 1 poprawna lub bledne / brak\n> - **Akceptowane cechy:** podluzny; krzyz lacinski; pieciownawowy; transept; kolumny; apsyda; przybudowki; nieorientowany/wejscie od wschodu\n\nCo zapamietac? Cztery kluczowe cechy wczesnochrzescijanskiej bazyliki: plan podluzny, pieciownawowoc, transept, apsyda. Do tego opcjonalnie: kolumny miedzy nawami i nieorientowanie (oltarz na zachodzie).\n\n**13.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Termin: bazylika / uklad bazylikowy**\n\n**Dwie cechy ukladu bazylikowego:**\n1. Nawa glowna jest wyzsza od naw bocznych\n2. Nawa glowna ma wlasne swiatlo - rzad okien (clerestorium) umieszczony ponad dachami naw bocznych\n\n## Sposob 1 - definicja i cechy ukladu bazylikowego\n\n**Bazylika jako uklad przestrzenny:**\nSamo slowo \"bazylika\" (grec. basilike = krolewska) opisuje typ budowli antycznej (hala handlowo-sadowa) przejety przez chrzescijan do budowy kosciolow. Uklad bazylikowy oznacza specyficzne rozwiazanie przekroju poprzecznego kosciola:\n\n**Cecha 1 - ROZNICOWANIE WYSOKOSCI NAW:**\nNawa glowna (srodkowa) jest zdecydowanie wyzsza od naw bocznych. Na rekonstrukcji widac wyraznie ten „schodkowy\" przekroj.\n\n**Cecha 2 - WLASNE OSWIETLENIE NAWY GLOWNEJ (CLERESTORIUM):**\nPoniewaz nawa glowna jest wyzsza, jej sciany boczne w strefie ponad dachami naw bocznych sa przeszklone lub przeprute oknami (w starozytnoci i wczesnochrzescijanski - okna okragle lub prostoktatne). To rzad okien nosi nazwe clerestorium (swiatloscia) i dostarcza bezposredniego naturalnego swiatla do nawy glownej.\n\n**Kontrast z ukladem halowym:**\nW kosciele halowym WSZYSTKIE nawy maja rowna wysokosc i wspolny dach - brak clerestorium, brak roznicowania. Uklad bazylikowy ma wyrazna hierarchie naw.\n\n## Sposob 2 - skojarzenie wizualne\nPrzekroj bazylikowy wyglada jak litera \"T\" lub schodek: wysoka nawa glowna + nizsze nawy boczne + swiatlo wpada gora przez clerestorium.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 13.3. (max 2 pkt)\n> - **2 pkt** - za poprawna nazwe (bazylika/uklad bazylikowy) I DWIe cechy\n> - **1 pkt** - za poprawna nazwe + jedna ceche lub nazwe bez cech\n> - **0 pkt** - za bledna nazwe (nawet z dobrymi cechami) / brak\n> - **Akceptowane cechy:** nawa glowna wyzsza od bocznych; nawa glowna ma wlasne swiatlo / clerestorium\n\nCo zapamietac? Uklad bazylikowy = dwie cechy: 1) nawa glowna wyzsza + 2) wlasne swiatlo przez clerestorium. BEZ poprawnej nazwy (bazylika) NIE MA szans na 2 pkt, nawet z dobrymi cechami.\n\n**13.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Dwa elementy widoczne na rekonstrukcji, a niewidoczne na planie (np.):**\n1. Atrium (otwarty dziedziniec/przedsionek z fontanna/studnia/sadzawka) poprzedzajacy kosciol\n2. Narteks (kryty przedsionek/portyk przed wejsciem do nawy)\n\n(Alternatywnie: wieze campanila / dzwonnica)\n\n## Sposob 1 - porownanie planu i rekonstrukcji\n\n**Pytanie:** Plan architektoniczny ukazuje rzut poziomy - widok z gory, gdzie widac uklad naw, transeptu, apsydy. REKONSTRUKCJA pokazuje obiekt w perspektywie - widac pelny kompleks z zewnatrz, w tym elementy poprzedzajace sam kosciol.\n\n**Elementy na rekonstrukcji, ktoych brakuje na planie:**\n\n1. **Atrium** - otwarty, kolumnowy dziedziniec przed wejsciem do kosciola. W centrum atrium zwykle znajdowala sie studnia lub fontanna (kanticle / cantharus), sluzaca do rytualnego obmycia. Atrium otoczone bylo kolumnowymi portykami (kruzgankami). Na planie moze pojawiac sie obrys atrium, ale nie jego cechy przestrzenne (kolumny, fontanna).\n\n2. **Narteks** - kryty przedsionek / portyk tuz przed wejsciem do nawy (miedzy atrium a kosciolem wlasciwym). Sluzyl jako miejsce katechumenow i pokutnikow.\n\n3. **Wieze campanila (dzwonnica)** - wolnostojace wieze z dzwonami, widoczne na rekonstrukcji, ale nie zaznaczone na planie jako oddzielne elementy funkcjonalne.\n\n**Strategia odpowiedzi:**\nNajwygodniej wymieniec ATRIUM + NARTEKS - oba sa charakterystyczne dla wczesnochrzescijanskich bazylik i dobrze rozpoznawalne.\n\n## Sposob 2 - terminologia\n- **Atrium** = otwarty dziedziniec (parawilion) z kolumnami przed bazylika\n- **Narteks** = kryty przedsionek wewnatrz bazyliki (przed nawami)\n- **Campanila** = wolnostojaca dzwonnica\n- **Apsyda** = polkoliste zamkniecie nawy (WIDOCZNA na planie!)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 13.4. (max 1 pkt)\n> - **1 pkt** - za dwa poprawne elementy\n> - **0 pkt** - za jeden element lub bledne / brak\n> - **Akceptowane elementy:** atrium; fontanna/studnia w atrium; kruzganki atrium; narteks; wieze/campanila\n\nCo zapamietac? Plan = rzut poziomy - nie ma wysokosci, detali. Rekonstrukcja = widok perspektywiczny - widac atrium (dziedziniec), narteks (portyk), dzwonnice. Najbezpieczniejsza odpowiedz: atrium + narteks.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"},{"id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-20)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Człowiek jest miarą wszechrzeczy - to słynna wypowiedź Protagorasa. Omów\ntrzy, pochodzące z różnych epok, dzieła sztuki lub przykłady postaw\nartystycznych, które wskazywałyby na słuszność tego poglądu.\nTemat 2. Na wybranych przykładach twórczości trzech artystów scharakteryzuj\nśrodowisko artystyczne Florencji w XV wieku.\nna temat nr\nMHS_1R\nMHS_1R\nMHS_1R\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.1. 14.2. 14.3. 14.4.\nMaks. liczba pkt\n3\n13\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-20)\nTworzenie wypowiedzi.\n2.1) Zdający porównuje style i kierunki, uwzględniając źródła\ninspiracji, wzajemne oddziaływania, wpływ mecenatu\nartystycznego, wydarzeń historycznych i kulturalnych oraz\nestetyki na cechy tych stylów.\n2.2) Zdający rozpoznaje w dziele sztuki temat i potrafi\nwskazać jego źródło ikonograficzne.\n2.3) Zdający formułuje samodzielne, przejrzyste i logiczne\npisemne wypowiedzi na temat sztuki, uwzględniając właściwą\nkompozycję pracy, język i styl, opis ikonograficzny\ni formalny przytaczanych przykładów dzieł.\nTemat 1.: Człowiek jest miarą wszechrzeczy - to słynna wypowiedź Protagorasa. Omów trzy,\npochodzące z różnych epok, dzieła sztuki lub przykłady postaw artystycznych,\nktóre wskazywałyby na słuszność tego poglądu.\nTemat 2.: Na wybranych przykładach twórczości trzech artystów scharakteryzuj środowisko\nartystyczne Florencji w XV wieku.\nSkala oceniania wypowiedzi zdających w zadaniach rozszerzonej odpowiedzi\nW tabeli przedstawiono kryteria, które stosuje się przy ocenie wypracowania. Kryteria są\nbrane pod uwagę jedynie w przypadku, gdy praca zdającego jest zgodna z tematem.\nKryterium Poziom\nWyszczególnienie\nPunktacja\n1. Kompozycja i układ\ntreści\n3\nWłaściwa, trójdzielna i proporcjonalna kompozycja\noraz poprawne wnioskowanie wraz z odniesieniem\ndo problemu zawartego w temacie.\n3\n0-3\n2\nKompozycja nieznacznie zaburzona lub uproszczone\nwnioskowanie.\n2\n1\nKompozycja nieznacznie zaburzona i uproszczone\nwnioskowanie.\n1\n0\nBrak właściwej kompozycji; wnioskowanie nietrafne\nlub jego brak.\n0\n2. Treść\n4\nPełne opracowanie tematu, argumentacja wyczerpuje\nwymagania tematu, wszystkie argumenty trafne,\npraca nie zawiera żadnych błędów merytorycznych.\nZdający wykazał się wiedzą o epokach i kontekstach,\nnp. estetycznym, biograficznym, historycznym,\nliterackim, filozoficznym, społecznym, religijnym.\nPodał liczne, właściwe względem tematu przykłady\nartystów i/lub dzieł. Praca zawiera poprawny opis\ni analizę dzieł i/lub twórczości artystów, postaw\ni zjawisk artystycznych we wskazanej liczbie. Zjawiska\nartystyczne zostały prawidłowo usytuowane w czasie.\n13\n0-13\n3\nPełne opracowanie tematu, ale argumentacja nie\nwyczerpuje wymagań tematu lub argumentacja\nwyczerpuje wymagania tematu, ale niektóre\nargumenty są nietrafne, praca może zawierać drobne\nbłędy merytoryczne. Zdający wykazał się wiedzą\no epokach i niektórych kontekstach. Podał właściwe\nwzględem tematu przykłady artystów i/lub dzieł.\nPraca zawiera poprawny opis i analizę dzieł i/lub\ntwórczości artystów, postaw i zjawisk artystycznych\nwe wskazanej liczbie.\n12\nlub\n10\n2\nNiepełne opracowanie tematu, większość argumentów\ntrafnych, mogą pojawić się mało istotne błędy\nmerytoryczne. Zdający wykazał się niepełną wiedzą\no epokach artystycznych. Podał w większości właściwe\nwzględem tematu przykłady artystów i/lub dzieł. Praca\nzawiera w większości poprawny opis i analizę dzieł\ni/lub twórczości artystów, postaw i zjawisk.\n8\nlub\n6\n1\nPróba opracowania tematu, pojawiają się istotne\nbłędy merytoryczne. Zdający wykazał się\nfragmentaryczną wiedzą o epokach artystycznych.\nPrzytoczone przykłady artystów i/lub dzieł są\nw części trafne, ale stanowią niewystarczająca\negzemplifikację tematu. Praca zawiera elementy\nopisu i analizy niektórych z przytaczanych dzieł,\ndotyczy to również postaw, zjawisk artystycznych\ni twórczości artystów.\n4\nlub\n2\n0\nBrak argumentacji lub praca nie na temat, pojawiają\nsię rażące błędy merytoryczne, np. w zakresie\nnazywania stylów i epok oraz przykładów artystów\ni dzieł.\n0\n3. Terminologia\n2\nBogata i różnorodna terminologia z dziedziny sztuki\n(w tym nazwy technik, stylów i kierunków\nartystycznych - innych niż określone w temacie).\n2\n0-2\n1\nSporadycznie stosowane we właściwym kontekście\nterminy i pojęcia (w tym nazwy technik, stylów\ni kierunków artystycznych innych niż określone\nw temacie). Nieliczne usterki terminologiczne.\n1\n0\nBrak terminologii lub stosowanie jej w sposób rzadki\ni/lub nieadekwatny. Rażące błędy terminologiczne.\n0\n4. Język i styl\n2\nWłaściwy i sprawny styl (dostosowany do sytuacji\nkomunikacyjnej), poprawna składnia, dopuszczalne\nnieliczne błędy zapisu, ale brak rażących błędów\nw pisowni nazwisk słynnych artystów.\n2\n0-2\n1\nStyl komunikatywny (brak kolokwializmów),\nw większości poprawna składnia, dopuszczalne błędy\nzapisu, również nazwisk artystów.\n1\n0\nJęzyk niekomunikatywny, kolokwializmy, często\nniezgodna z normą składnia, licznie błędy różnego\nrodzaju.\n0","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Zadanie wypracowania - 2 tematy do wyboru. Ponizej omowiono oba.**\n\n## Sposob 1 - Temat 1: Czlowiek miara wszechrzeczy - trzy dziela z roznych epok\n\n**Teza: Sentencja Protagorasa wskazuje na antropocentryzm - przekonanie, ze czlowiek jest centrum i miar wszechswiata. W sztuce anthropocentryzm objawia sie w roznych formach na przestrzeni dziejow.**\n\n**Przyklad 1 - Antyk grecki: Doryforos Polikleta (ok. 450 p.n.e.)**\nPosag greckiego atlety (dzida-nosiciela) Polikleta z Argos jest uosobieniem teorii kanonu proporcji ciala ludzkiego (\"Kanon\" Polikleta). Artysta wywodzil piekno z idealnych proporcji czlowieka - stosunek glowy do ciala to 1:7 (lub 1:8). Postac przedstawiona w kontraposcie (ciazar na jednej nodze, swobodne ugiec drugiej), co oddaje naturalne napecie miesni. Doryforos to dowod, ze antyczni Grecy uczynili ludzkie cialo miara doskonalosci formalnej i wzorem estetycznym. Czlowiek grecki = bog i wzorzec piekna.\n\n**Przyklad 2 - Renesans: Witruwianski Czlowiek Leonarda da Vinci (ok. 1490)**\nRysunek piorem na podstawie traktatu architektonicznego Witruwiusza. Leonardo wpisuje idealne ludzkie cialo jednoczesnie w kwadrat i okrag - symbole ziemi i nieba. Dowodol ze proporcje ludzkie sa fundamentem architektury i kosmologii. Renesansowy humanizm czyni czlowieka centrum wszechswiata (przekonanie bliskie Protagorasowi): \"czlowiek jest miara architekury\" (Witruwiusz). Gest otwarty, mierzacy przestrzen - metafora ludzkiego panowania nad swiata.\n\n**Przyklad 3 - Modernizm / Pop art: Andy Warhol, Marilyn Diptych (1962)**\nSeria portretow Marilyn Monroe produkowanych metoda sitodruku - powielanie wizerunku czlowieka jako idolu, ikony, towaru kultury masowej. Warhol - kontrowersyjna odpowiedz na pytanie o miary: czlowiek jako idol medialny jest miara wartosci wspolczesnej kultury. Teza: w XX w. \"miara wszechrzeczy\" staje sie medialny wizerunek czlowieka. (Alternatywnie: akcja Yves Kleina z odciskami ciala/Anthropometries, 1960 - cialo ludzkie jest narzedziem tworzenia sztuki.)\n\n**Wniosek Tematu 1:**\nOd Dorofora po pop art - w roznych epokach sztuka wielokrotnie wracala do przekonania, ze czlowiek jest centrum i miara. W antyku - proporcje ciala; w renesansie - czlowiek jako mikrokosmos; w XX w. - wizerunek medialny czlowieka jako wzorzec wartosci.\n\n## Sposob 2 - Temat 2: Srodowisko artystyczne Florencji w XV w. - trzej artysci\n\n**Teza: Florencja XV w. (Quattrocento) stala sie kolebka renesansu wloskiego dzieki mecenasowi rodu Medyceuszy, filozofii neoplatonskiej i powrotowi do wzorcow antycznych. Trzej wielcy tworca: Brunelleschi, Donatello, Botticelli.**\n\n**Artysta 1 - Filippo Brunelleschi (1377-1446): architekt**\nBrunelleschi to tworca renesansu architektonicznego. Zrekonstruowal antyczne zasady perspektywy zbieznej (perspektywa linearna) - przelomowe odkrycie dla sztuk wizualnych. Jego najslynniejsze dzielo: kopula katedry Santa Maria del Fiore (Duomo) we Florencji (1420-1436). Ogromna kopula bez zewnetrznego rusztowania, dwuplaszczowa, oparta na zrownaniu kolistym - majstersztyk inzynierski. Brunelleschi studioval ruiny antyczne w Rzymie i przelozyl antyczna wspolmiernoc na nowy jezyk architektoniczny.\n\n**Artysta 2 - Donatello (ok. 1386-1466): rzezbiarz**\nDonatello to ojciec renesansowej rzezby. Jego Dawid (ok. 1440) - pierwszy pelnostojacy akt meski od czaso antycznych - stoi w kontraposcie, smukly, o refleksyjnym wyrazie. Dawid to symbol republiki florenckiej (tak jak Michalaniola Dawid pozniej). Donatello pracowal dla Medyceuszy (Cosimo Medici byl jego patronem). Tworzyl reliefs (schiacciato = plaskorzezbka bardzo niski), portrety konnne (Gattamelata w Padwie), eksperimentowal z perspektywa w rzezbie.\n\n**Artysta 3 - Sandro Botticelli (1444-1510): malarz**\nBotticelli pracowal na dworze Wawrzynca Medici (Lorenzo il Magnifico). Jego Narodziny Wenus (ok. 1484-1486) i Wiosna (Primavera, ok. 1482) to kwintesencja florenckiego renesansu: mitologia antyczna + neoplatonska filozofia milosci (Marsilio Ficino). Linia ciala Wenus wynurzonej z morza, swietlistosc koloru, idealizacja kobiecosci - wyraz florenckiego piekna. Botticelli byl protegowanym Medyceuszy i malowal freski w Kaplicy Sykstynskiej (za mlodu).\n\n**Wniosek Tematu 2:**\nFlorencja XV w. to unikalny splot mecenatu Medyceuszy, humanistycznej filozofii i geniuszu artystow. Brunelleschi = architektura; Donatello = rzezba; Botticelli = malarstwo. Wszyscy trzej czerpali z antyku, lecz tworzyli nowy, renesansowy jezyk.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Zadanie 14. (max 20 pkt)\n> **Kryterium 1. Kompozycja i uklad tresci (0-3 pkt):**\n> - Trojdzielna, proporcjonalna kompozycja (wstep + rozwininiecie + zakonczenie)\n> - Logiczne wnioskowanie z odniesieniem do tematu\n> - Brak dygresji niezwiazanych z tematem\n>\n> **Kryterium 2. Tresc (0-13 pkt):**\n> - Pelne opracowanie tematu (wszystkie wymagane przyklady)\n> - Trafne argumenty, brak bledow merytorycznych\n> - Poprawny opis i analiza dziel z uzasadnieniem\n> - Zjawiska ulokowane w czasie (daty, epoki)\n>\n> **Kryterium 3. Terminologia (0-2 pkt):**\n> - Bogata terminologia: kontrapost, perspektywa linearna, mecenas, humanizm, quattrocento, schiacciato, neoplatonizm, antropocentryzm, akcjonizm itp.\n>\n> **Kryterium 4. Jezyk i styl (0-2 pkt):**\n> - Poprawna skladnia, dobry styl\n> - Brak razacych bledow w pisowni nazwisk (Botticelli, Brunelleschi, Donatello)\n\nCo zapamietac? Wypracowanie musi byc trojdzielne (wstep-rozwinięcie-zakonczenie), wskazywac konkretne dziela z nazwiskami i datami, uzywac terminologii historyczno-artystycznej. Temat 1: 3 dziela z roznych epok z argumentacja antropocentryczna. Temat 2: 3 artysci Florencji XV w. z opisem stylu i dziela.","image":"img/historia-sztuki-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura"}]}